Bài 14. Ôn tập văn bản biểu cảm

Bài 14. Ôn tập văn bản biểu cảm tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh...

Kiểm tra bài cũ Hãy đọc một bài thơ lục bát do em sáng tác?

Tiết 60

Ôn tập văn bản biểu cảm

LUYỆN TẬP

HOA HỌC TRÒPhượng cứ nở Phượng cứ rơi Bao giờ cũng có hoa phượng rơi, bao giờ cũng có hoa phượng nở Nghỉ hè đã

đến Học sinh sửa soạn về nhà Nhà chưa về, cái vui gia

đình đâu chả thấy, chỉ thấy xa trường, rời bạn, buồn xiết

bao! Những cuộc tình duyên giữa bạn bè

đến lúc rẽ chia, cũng rẽ chia dưới màu hoa phượng: Dù hữu tâm, dù vô tình, người nào cũng có sắc hoa phượng nằm ở trong hồn Phượng xui ta nhớ cái gì đâu Nhớ người sắp xa, còn đứng trước mặt Nhớ một trưa hè gà gáy khan… Nhớ một thành xưa son uể oải…

Bài tập 1: Đọc bài văn "Hoa học trò" và trả lời câu hỏi?

LUYỆN TẬP

Thôi học trò đã hết, hoa phượng ở lại một mình Phượngđứng cạnh gác nhà trường, sân trường Hè đang thịnh, mọi nơi đều buồn bã, trường ngủ, cây cối cũng

ngủ Chỉ có hoa phượng thức để làm vui cho cảnh trường Hoa phượng thức, nhưng thỉnh thoảng cũng mệt nhọc,

muốn lim dim Gió qua, hoa giật mình, một cơn hoa rụng

Cứ như thế, hoa-học-trò thả những cánh son xuống

cỏ, đếm từng giây phút xa bạn học sinh! Hoa phượng rơi, rơi Hoa phượng mưa Hoa phượng khóc Trường tẻ

ngắt, không tiếng trống, không tiếng người Hoa phượng

mơ, hoa phượng nhớ Ba tháng trời đằng đẵng Hoa

phượng đẹp với ai ,khi học sinh đã đi cả rồi!

Bài tập 1: Đọc bài văn "Hoa học trò" và trả lời câu hỏi?

Câu hỏi:

1 Bài văn thể hiện tình cảm gì?

- Bày tỏ nỗi buồn nhớ khi phải xa trường, xa bạn

2 Việc miêu tả hoa phượng đóng vai trò gì ?

- Đóng vai trò thể hiện tình cảm của tác giả

3 Vì sao tác giả gọi hoa phượng là hoa học trò ?

- Vì nhà thơ Xuân Diệu đã biến hoa phượng, một

loại hoa nở rộ vào dịp kết thúc năm học thành biểu

tượng chia ly ngày hè đối với học trò

- Vì hoa phượng gắn bó với ngôi trường, gắn bó với tuổi học trò, và luôn cùng vai, sát cánh với học trò

Câu hỏi:

4 Bài văn này biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp?

- Bài văn biểu cảm trực tiếp đan xen với gián tiếp

Phượng cứ nở Phượng cứ rơi Bao giờ cũng có hoa phượng rơi, bao giờ cũng có hoa phượng nở Nghỉ hè đã đến Học sinh sửa soạn về nhà Nhà chưa về, cái vui gia

đình đâu chả thấy, chỉ thấy xa trường, rời bạn, buồn xiết

bao!

! Hoa phượng rơi, rơi Hoa phượng mưa Hoa

phượng khóc Trường tẻ ngắt, không tiếng trống, không

tiếng người Hoa phượng mơ, hoa phượng nhớ Ba tháng

trời đằng đẵng Hoa phượng đẹp với ai ,khi học sinh đã đi

Điểm khác nhau Giữa văn biểu cảm với văn tự sự và văn miêu tả

Miêu tả là yếu tố chính

Tự sự là yếu tố chính

giá

Tái hiện sự vật, sự việc

cụ thể →

hình dung ra

sự vật, sự việc đó

Kể một câu chuyện (sự việc) có

đầu, có cuối → ý nghĩa

Bài tập 1: So sỏnh hai đoạn văn sau và cho biết đọan nào

là văn biểu cảm Vỡ sao? Hóy chỉ ra nội dung biểu cảm của

đoạn văn ấy?

a Hải đường: loài cõy nhỡ, họ

chố, lỏ dài, dày, mặt trờn búng,

mộp cú nhiều răng cưa Hoa

mọc từ 1 đến 3 đoỏ ở gần

ngọn cõy, ngọn cành, cú

cuống dài, tràng hoa màu đỏ tớa,

nhị đực rất nhiều Hoa nở ở

Việt Nam vào dịp tết õm

lịch, đẹp, khụng thơm Thư

ờng trồng làm cảnh

(Theo từ điển Bỏch Khoa nụng

nghiệp)

 khụng phải là văn biểu

cảm vỡ chỉ miờu tả hoa hải

đường dưới gúc độ sinh học.

b Từ cổng vào, lần nào tụi cũng phải dừng lại ngắm nhửừng cõy hải đường trong mựa hoa của nú, hai cõy đứng đối nhau trước tấm bỡnh phong cổ, rô lờn hàng trăm đoỏ ở đầu cành phơi phới như một lời chào hạnh phỳc Nhỡn gần, hải đường cú một màu đỏư thắm rất quý, hõn hoan, say đắm Tụi vốn khụng thớch cỏi lối văn hoa của cỏc nhà nho cứ muốn tụn xưng hoa hải đường bằng hỡnh ảnh của nhửừng người đẹp vương giả Sự thực ở nước ta hải đư ờng đõu phải chỉ mọc nơi sõn nhà quyền quý, nú sống khắp cỏc vườn dõn, cả đỡnh, chựa, nhà thờ họ Dỏng cõy cũng vậy, lỏ to thật khỏe, sống lõu nờn cội cành thường sần lờn nhửừng lớp rờu da rắn màu gỉ đồng, trụng dõn dó như cõy chố đất đỏ Hoa hải đường rạng rỡ, nồng nàn, nhưng khụng cú vẻ gỡ là yểu điệu thục nửừ, cỏnh hoa khum khum như muốn phong lại cỏi nụ cười mỏ

Hựng, tụi ngẩn ngơ đứng ngắm hoa hải đường nở đỏ nỳi Nghĩa Lĩnh.

(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoa trỏi quanh tụi)

- Đoạn b: là đoạn văn biểu cảm vỡ bộc lộ cảm xỳc:

+ Tả hai cõy hải đường trổ hoa, từ đú nghĩ đến lời chào hạnh phỳc.

+ Cảm nhận:khi đứng gần hoa “hõn hoan, say đắm”.

+Thỏi độ : khụng đồng tỡnh với cỏch tụn xưng của cỏc nhà nho.

+ Cảm xỳc bõng khuõng:hoa cú vẻ đẹp khỏe mạnh, dõn dó.

 Từ tả đến cảm, từ vật đến tỡnh Biểu cảm vừa trực tiếp vừa giỏn tiếp (qua liờn tưởng, hồi ức)  Kiểu văn bản tựy bỳt.

I Tìm hiểu cách làm bài văn

biểu cảm về tác phẩm văn học:

1 Ví dụ :

Bài văn: “Cảm nghĩ về một bài ca

dao” của Nguyên Hồng

(SGK trang 146, 147)

Đêm qua ra đứng bờ ao Trông cá cá lặn trông sao sao mờ…

Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ? Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn…

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

Thế nào là cảm nghĩ về một tác phẩm văn học ? Bố cục Luyện tập

2 Phân tích

I Tìm hiểu cách làm bài văn biểu

1 Yếu tố tưởng tượng: … có bóng một

người đội khăn …… ở bờ ao tối mờ mờ.

2 Yếu tố liên tưởng: … một người quen thật của tôi…… hướng về cố hương.

3 Yếu tố hồi tưởng: …tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng……gọi trời, gọi sao, gọi nhện.

4 Yếu tố suy ngẫm: …thì ra cái vùng

sao như cát, như thuỷ tinh…vô cùng Sông Tào Khê,….

2 Phân tích:

- Bày tỏ tình cảm, cảm xúc.

- Yếu tố tưởng tượng:

-Yếu tố liên tưởng:

-Yếu tố hồi tưởng:

-Yếu tố suy ngẫm:

Tưởng tượng: Bóng một người đội khăn, mặc áo dài, chắp tay sau

lưng, quay mặt trông trời lấp lánh sao, bên cái cầu rửa ở bờ ao tối

Suy ngẫm:

-Thì ra cái vùng sao như cát , như thủy tinh vãi kia ở trong tranh

minh họa là dải Ngân Hà? A! Sông Ngân! Sông Ngân! Thế là con sông điển tích mà tôi được biết bấy lâu…Vừa bâng khuâng, vừa da diết vô cùng.

- Lại con sông Tào Khê này nữa! Hơn bốn mươi năm sau đấy tôi đã được tới đứng bên bờ phù sa của nó mà trông …nhiều bạn tôi xưa cũng thấy thế.

* Ghi nhớ:

Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học là trình bày những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của mình về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.

Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học cũng phải có 3 phần:

+ Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc với tác phẩm

+ Thân bài: Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.

+ Kết bài: Ấn tượng chung về tác phẩm.

* Lưu ý:

Khi làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học:

- Phải dựa vào tác phẩm văn học → Xác định những cảm nghĩ cần phát biểu → Hình thành cảm xúc từ chi tiết, hình ảnh gây ấn tượng.

- Phải có cảm xúc chân thành, kỹ năng cảm thụ nhân vật, dùng từ, đặt câu, dựng đoạn văn

- Từ cảm xúc → phát huy trí tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng → rút ra suy nghĩ

Yếu tố tự sự, miêu tả làm nền, làm giá đỡ để bộc lộ cảm xúc Thiếu tự sự, miêu tả thì tình cảm mơ hồ, không cụ thể.

Biểu cảm

Vai trò của yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm:

Miê

u tả

Miê

u tả Tự Tự sự sự

T îng tr ng cho mïa hÌ, mïa thi, mïa chia tay cña tuæi häc trß

Th©n gÇy guéc, l¸ mong

manh

Mµ sao nªn luü nªn

thµnh tre ¬i!

I Đặc điểm cơ bản của văn bản biểu cảm:1 Mục đích của văn bản biểu cảm:

II Cách lập ý và lập dàn bài cho đề văn biểu cảm:

khứ

và suy nghĩ

về hiện tại

T ởng t ợng

tình huống hứa hẹn, mong muốn

Quan sát

và suy ngẫm

Đề:ư Cảmưnghĩưmùaưxuân

-Bướcư1:ư+ưĐịnhưhướngư(tìmưhiểuưđềư,tìmưý)

ưưư+ưXácưđịnhưbàiưvănưcầnưbiểuưhiệnưnhữngưtìnhưcảmư gìưđốiưvớiưngườiưhayưcảnhưgì?

-Mùaưxuânưlàưmùaưđâmưchồiưnẩyưlộcưcủaưthựcưvậtư,ưlàư mùaưsinhưsôiưcủaưmuônưloài.

-Mùaưxuânưlàưmùaưkhởiưđầuưchoư1ưnămư,ưmởưđầuưchoư mộtưkếưhoạch,dựưđịnh

Lập dàn ý

Ng«n ng÷ vµ c¸c phÐp tu tõ trong v¨n biÓu c¶m

* Ng«n ng÷-Tõ ng÷ giµu hµnh ¶nh, gîi c¶m

- C©u v¨n linh ho¹t , cã nhÞp ®iÖu

Èn dô, ho¸n dô, nãi qu¸, ®iÖp ng÷

“Cảnh khuya” là một trong những bài thơ trăng đẹp nhất của Bác Hồ Ng ời x a đến với chốn lâm tuyền để lánh đục tìm trong, để đ ợc nhàn Còn Hồ Chí Minh

đến với suối rừng Việt Bắc là để lập chiến khu đánh Pháp Giữa cảnh khuya, có suối, có trăng đẹp nh vẽ nh ng Ng ời vẫn thao thức, vẫn “ch a ngủ vì lo nỗi n ớc nhà” Phải chăng tâm hồn thi sĩ đã hoà vào cốt cách ng ời chiến sĩ? Cảm hứng thiên nhiên chan hoà với cảm hứng yêu n ớc đ ợc diễn tả một cách trong sáng, gợi cảm và đầy chất thơ.

Bác Hồ yêu n ớc, th ơng dân, Bác yêu thiên nhiên, Bác yêu trăng “Cảnh khuya” nh dẫn hồn ta vào những giấc mộng đẹp Bài thơ là sự kết hợp hài hoà tâm hồn, trí tuệ,

đạo đức của một con ng ời bình dị mà vĩ

đại Đọc thơ Bác, ta càng thêm yêu kính và

H íng dÉn vÒ nhµ 1- Hoµn thµnh c¸c bµi tËp

2- chuÈn bÞ bµi: Mïa xu©n cña t«i