Bài 14 -Tiết 62 ÔN TẬP VĂN BẢN BIỂU CẢM Văn biểu cảm là văn được viết ra nhằm biểu đạt tình cảm , cảm xúc , sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng c
Trang 1Bài 14 -Tiết 62
ÔN TẬP VĂN BẢN BIỂU CẢM
Văn biểu cảm là văn được viết ra nhằm biểu đạt tình cảm , cảm xúc , sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc ( còn gọi là văn trữ tình )
Trang 2Tự sự và miêu tả dùng để gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc
Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm xúc , do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện , miêu tả đầy đủ sự việc , phong cảnh
Trang 3Đọc lại đoạn văn về hoa hải đường(Bài 5),
về An Giang (Bài 6), bài Hoa học trò(Bài 6), bài Cây sấu Hà Nội (Bài 7), các đoạn văn biểu cảm (Bài 9), bài Cảm nghĩ về một bài ca
dao (Bài 12) và các văn bản trữ tình khác ,
hãy cho biết văn miêu tả và văn biểu cảm khác nhau như thế nào ?
Trang 4Hoa học trò
Ph ợng cứ nở Ph ợng cứ rơi Bao giờ cũng có hoa
ph ợng rơi, bao giờ cũng có hoa ph ợng nở Nghỉ
hè đã đến Học sinh sửa soạn về nhà Nhà ch a
về, cái vui gia đình đâu chửa thấy, chỉ thấy
xa tr ờng, rời bạn, buồn biết bao! Những cuộc tình duyên giữa bạn bè, đến lúc rẽ chia, cũng rẽ chia d ới màu hoa ph ợng; dù hữu tâm, dù vô tình,
ng ời nào cũng có sắc hoa ph ợng nằm ở trong hồn Ph ợng xui ta nhớ cái gì đâu Nhớ ng ời sắp
xa, còn đứng tr ớc mặt…Nhớ một tr a hè gà gáy khan…Nhớ một thành x a son uể oải…… Thôi học trò đã về hết, hoa ph ợng ở lại một mình
Ph ợng đứng canh gác nhà tr ờng, sân tr ờng Hè
đang thịnh, mọi nơi đều buồn bã, tr ờng ngủ, cây cối cũng ngủ Chỉ có hoa ph ợng thức để làm vui cho cảnh tr ờng Hoa ph ợng thức, nh ng thỉnh thoảng cũng mệt nhọc, muốn lim dim
Gió qua, hoa giật mình, một cơn hoa rụng
Xuân Diệu
Trang 5“Tôi đã một lần đ ợc đến thăm ngôi nhà
và làm việc B ớc qua hàng rào râm bụt
điểm nhưng bông hoa đỏ t ơi là một căn
thật đơn sơ giản dị nh ng lại rất gọn
Chiếc gi ờng một, chiếc tủ nhỏ , chiếc đài
đặt ngay ngắn trên chiếc bàn làm việc Một bình hoa huệ trắng , tinh khiết, toả
h ơng man mát, dìu dịu Tôi có cảm giác
d ờng nh Bác đang đứng rất gần, rất gần
hiền hậu nhìn chúng tôi.”
(Bài làm của học sinh)
Trang 6VĂN MIÊU TẢ VĂN BIỂU CẢM
Tái hiện đối tượng
( người , vật , cảnh
vật ) làm cho người
đọc có thể hình dung
và cảm nhận được
nó
Miêu tả đối tượng nhằm mượn những đặc điểm , phẩm chất của nó để bộc lộ suy nghĩ , tình cảm , cảm xúc
Trang 7Đọc lại kẹo mầm hãy cho biết văn tự sự và
văn biểu cảm khác nhau như thế nào ?
Trang 8Kẹo mầm
Mỗi sáng mẹ tôi gỡ tóc bằng cái l ợc th a gỗ
vàng vàng, thế nào rồi cũng có ít tóc rối
Mẹ vo vo giắt nó lên dòn tay chỗ mái hiên nhà Rồi chị tôi cũng làm thế, bắt ch ớc mẹ cũng gỡ tóc, vo vo giắt mái tóc rối lên chỗ ấy.
Thỉnh thoảng trên đ ờng làng có bà cụ rao to: “Ai tóc rối đổi kẹo không?” Một bên thúng là mảnh chai vỡ đồng nát, lông vịt, tóc rối,…còn bên kia chỉ có cái niêu đất, đúng hơn là một cái ang, cái liễn đựng một thứ kẹo mà bất cứ một đứa trẻ nào cũng phải mê.
Bà cụ lấy kẹo lên bằng chiếc đũa cả, quấn vào đầu que, thật khéo, kẹo cứ lồng khồng, trông rất nhiều, nh ng cho vào miệng nó xẹp lại chỉ còn tí tẹo Bà cụ đ a kẹo cho chúng tôi, đổi lại nắm tóc rối của bà, của mẹ hay của chị
Trang 9Tóc rối bán bà cụ không mua, mua kẹo bà cụ
không bán, chỉ đổi thôi Thế là mỗi lần bà cụ qua ngõ, tôi lại kiễng chân, với tay lên chỗ mái hiên…Mẹ bảo đó là kẹo mầm làm bằng mầm cây mạ, mầm thóc, hoàn toàn không có đ ờng mật gì cả Những sao nó ngọt thế, hơn cả kẹo bột, kẹo bi.
Mẹ tôi đã mất, chị tôi đi lấy chồng xa…
Cứ mỗi lần có ai đi qua rao lên:” Ai đổi kẹo”, tôi lại t ởng nh thấy mẹ tôi ngồi đầu hè
gỡ tóc bằng cái l ợc màu vàng vàng, đầu mẹ nghiêng nghiêng, sóng tóc đổ dài một bên vai, và rồi mẹ vuốt cài l ợc, vo vo nắm tóc, giắt nó lên mái hiên nhà…
Que kẹo mầm tuổi thơ…Mẹ ơi…Còn có bao giờ con đ ợc thấy mẹ ngồi gỡ tóc nh thế nữa.
( Theo Băng Sơn)
Trang 10Có một lần các cháu thiếu nhi đến thăm Bác Chú bảo vệ bảo Bác rất bận,
các cháu đ ợc Bác biết chuyện liền ra đón các cháu vào Bác trò chuyện vui vẻ, dặn
dò các cháu chăm ngoan, học giỏi, biết vâng lời ông bà cha mẹ, thầy cô Khi các cháu ra về, Bác tiễn đến tận ngõ Xe
từ từ lăn bánh, ngoái lại nhìn các cháu vẫn còn thấy một cụ già hiền từ đứng nhìn theo và vẫy chào tạm biệt.
(Chuyện đời th ờng của Bác Hồ)
Trang 11VĂN TỰ SỰ VĂN BIỂU CẢM
Kể lại một câu
chuyện (sự việc)
có đầu , có đuôi ,
có nguyên nhân ,
diễn biến , kết quả
Yếu tố tự sự chỉ để
làm nền nhằm nói lên cảm xúc qua sự việc
Trang 12Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò gì ? Chúng thực hiện nhiệm vụ biểu cảm như thế nào ?
Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò làm giá đỡ cho tình cảm , cảm xúc được bộc lộ Thiếu tự sự , miêu tả thì tình cảm mơ
hồ , không cụ thể bởi vì tình cảm , cảm xúc của con người chỉ nảy sinh từ sự việc , cảnh vật cụ thể
Trang 13Cho một đề bài biểu cảm , chẳng hạn : Cảm
qua những bước nào ? Hãy thực hiện bước tìm hiểu đề và tìm ý
Trang 14Đề : Cảm nghĩ về mùa xuân
Các bước làm bài :
1 Tìm hiểu đề và tìm ý
2 Lập dàn bài
3 Viết bài
4 Đọc lại và sửa chữa
Tìm hiểu đề :
- Kiểu văn bản :
- Đề tài ( Đối tượng biểu cảm ) :
- Yêu cầu :
Biểu cảm ( Phát biểu cảm nghĩ )
Mùa xuân Bày tỏ thái độ , tình cảm và sự đánh giá đối với mùa xuân
Trang 15Tìm ý :
1 Mùa xuân của thiên nhiên :
- Cảnh sắc , thời tiết , khí hậu , cây cỏ , chim muông
2 Mùa xuân của con người :
- Tuổi tác , nghề nghiệp , tâm trạng , suy nghĩ
3 Phát biểu cảm nghĩ :
- Thích hay không thích mùa xuân ? Vì sao ?
- Kể hoặc tả để bộc lộ cảm nghĩ thích hay không thích mùa xuân
- Kể hoặc tả để giải thích vì sao mong đợi hoặc không mong đợi mùa xuân