Giáo án Ngữ văn 12 - Cơ bản

Bài mới HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HỌC SINH YÊU CẦU CẦN ĐẠT GV: hệ thống hoá kiến thức về nền văn học việt nam qua các thời kì phát triển mà hs đã được học trong chương trình 10,11.từ đó dẫn d

Trang 1

Tuần 1

Tiết :1 ,2

Ngày soạn :10/8/2008

Ngày dạy :12/8/2008

KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945

ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

I.MỤC TIÊU:

1 Kiến thức : giúp hs nắm được một số nét tổng quát về các chặng đường phát

triển , những thành tựu chủ yếu và những đặc điểm cơ bản của văn học việt nam từ cách mạng tháng tám năm 1945 đến năm 1975 và những đổi mới bước đầucủa văn học giai đoan từ 1975,nhất là từ năm

1986 đến hết thế kỉ XX

2 Kĩ năng;Rèn luyện năng lực tổng hợp ,khái quát ,hệ thống hoá các kiến thức đã học về văn học

việt nam từ Cách mạng tháng tám đến hết thế kỉ XX

3.Thái độ : có quan điểm lịch sử ,quan điểm toàn diện để đánh giá đúng văn học giai đoạn này II.PHƯƠNG PHÁP

Sử dụng chủ yếu các phương pháp :diễn giảng ,đọc hiểu văn bản ,đàm thoại ,thảo luận

III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.Oån định tổ chức :kiểm diện hs

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của hs: vể việc chuẩn bị sách vở ,về bài đầu tiên của hs

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HỌC SINH YÊU CẦU CẦN ĐẠT

GV: hệ thống hoá kiến thức về nền văn học việt

nam qua các thời kì phát triển mà hs đã được học

trong chương trình 10,11.từ đó dẫn dắt học sinh

đến bài mới

? em hãy cho biết về tình hình lịch sử xã hội văn

hoá của nước ta từ 1945-1975.tình hình đó có ảnh

hưởng gì đến nền văn học việt nam?

Mặc dù trong hoàn cảnh ấy song văn học vẫn đạt

nhiều thành tựu

Văn học việt nam từ 1945 đến 1975 phát triển qua

mấy chặng ?

GV: diễn giảng cho hs những căn cứ để chia từng

giai đoạn từ đó có cái nhìn đúng đắn hơn

Em hãy nêu những đóng góp trong lĩnh vực văn

xuôi?

GV: thuyết giảng ,dẫn chứng từ các tác phẩm ra

I.KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CMT8-1945ĐẾN 1975

1 Vài nét về hoàn cảnh lịch sửø xã hội văn hoá

Cuộc chiến tranh giải phong dân tộc vô cùng ác liệt kéo dài suốt 30 năm

Công cuộc xây dựng xã hội mới xã hội mới

ơ miền Bắc

tác động mạnh mẽ sâu sắc đến toàn bộ đời sốngvật chất và tinh thần của dân tộc trong đó có văn nghệ

2.Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu

a Chặng đường từ 1945đến năm 1954

văn học phản ánh không khí hồ hởi ,vui sướng của

nd khi đất nước vừa giành độc lập bên cạnh đó vh p/á cuộc kháng chiến chống pháp,văn học gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng và kháng chiến

văn xuôi :cơ động linh hoạt ,từ 1950-1954 có những bước phát triển mới ,dung lượng mở

1 GV: Hoàng Thị Minh Châu

Trang 2

Trường THPT Lộc Thành GA: Ngữ Văn 12

đời trong gđ đó

Đóng góp trong lĩnh vực thơ ca, và lĩnh vực sân

khấu ?

GV: diễn giảng

Cuộc kháng chiến chống pháp thắng lợi miền bắc

xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất

đất nước ,văn học cũng định hướng theo lịch sử

Sống mãi với thủ đô của Nguyễn Huy Tưởng

Trước giờ nổ súng của Lê Khâm

Văn học giai đoạn này có những thành tựu gì về

mặt nội dung và thể loại ? kể tên những tác phẩm

tiêu biểu ?

HS sử dụng SGK

Người mẹ cầm súng của Nguyễn Thi

Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng

Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành

Vầng trăng và những quầng lửa-Phạm Tiến Duật

Thơ Tố Hữu

Cho hs tham khảo thêm SGK,

Em hãy nêu những đặc điểm cơ bản của văn học

việt nam từ cách mạng tháng tám năm 1945 đến

1975?

Nay ở trong thơp nên có thép

Nhà thơ cũng phải biết xung phong

(cảm tưởng đọc thiên gia thi)

Vẽ đẹp tâm hồn của nhân dân lao động :

Con nhớ anh con người anh du kích …

Con nhớ em con người em liên lạc …

Con nhớ mế lửa hồng soi tóc bạc …

( Chế Lan Viên )

Căn cứ vào hoàn cảnh lịch sử xã hội và văn

hoá ,hãy giải thích vì sao văn học việt nam từ 1975

đến hết thế kỉ XX phải đối mới?

Đất nước bước vào công cuộc đổi mới thúc đẩy

nền văn học cũng phải đổi mới phù hợp với

rộng ,đề tài và thể loại phong phú thơ ca: nhiều thành công đáng kể ,tập trung miêu tả đời sống,hình ảnh của nhân dân trong cuộc kháng chiến chân thực ,sinh động =>tình quân dân nghệ thuật sân khấu :giàu tính đại chúng

b.Chặng đường từ 1955 đến 1964

văn học phản ánh công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền bắc

văn xuôi mở rộng đề tài về phạm vi đời sống(hợp tác hoá nông nghiêp)

thơ ca phát triển mạnh ,nhiều nhà thơ đã tìm được cảm hứng sáng tạo từ hiện thực

kịch nói có bước phát triển mới

c Chặng đường từ năm 1965 đến 1975

Chủ đề bao trùm của văn học giai đoạn này là đề cao tinh thần yêu nước ,ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Văn xuôi : tập trung phản ánh cuộc sồng chiến

đấu và khắc hoạ thành công hình ảnh con người việt nam anh dũng kiên cường bất khuất

Kí :phát triển mạnh Thơ ca đạt được nhiều thành tựu xuất sắc ,thực sự

là một bước tiếnmới của nền thơ việt nam hiện đại

Kịch cũng có những thành tựu đáng ghi nhận

d văn học vùng địch tạm chiếm 3.NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA VHVN TỪ 1945 ĐẾN NĂM 1975

a Nền văn học chủ yếu vẫn động theo hướng cáchmạng hoá ,gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung củadân tộc

-văn hoá là một mặt trận mà anh chị em văn nghệ

sĩ là chiến sĩ trên mặt trận đó ,văn nghệ phụng sự kháng chiến

=>đây là đặc điểm nói lên bản chất của giai đoạn vănhọc này

b Văn học hướng về đại chúng đại chúng vừa là vừa là đối tượng để phản ánh vừalà đối tượng để phục vụ

c Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thivà cảm hứng lãng mạn

II VÀI NÉT KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ 1975 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX

1.Hoàn cảnh lịch sử xã hội văn hoá Chiến thắng mùa xuân 1975 mở ra kỉ nguyên mới Từ 1945đến 1985 đất nước gặp nhiều khó

khăn ,thử thách mới

Trang 3

nguyện vọng của nhà văn và người đọc cũng như

qui luật phát triển khách quan của văn học

Hãy nêu những thành tựu ban đầu của văn học

Việt nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX?

Những người đi tới biển của Thanh Thảo ,

Đường tới thành phố của Hữu Thỉnh…

Thời xa vắng của Lê Lựu

Bến quê của Nguyễn Minh Châu

Bến không chồng của Dương Hướng

Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh

Hồn Trương Ba da hàng thịt –Lưu Quang Vũ

GV hướng dẫn học sinh tổng kết bài học

Từ 1986 với công cuộc đổi mới do Đảng đề xướng và lãnh đạo kinh tế nước ta từng bước chuyển sang kinh tế thị trường ,văn hoá có điều kiện tiếp xúc với nhiều nước trên thế giới

2 Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu-Từ 1975 thơ không tạo được sự lôi cuốn hấp dẫn như ở giai đoạn trước tuy nhiên vẫn có những tác phẩm tạo được sự chú ý

-Văn xuôi có nhiều khởi sắc hơn ,nhiều cây bút đã bộc lộ ý thức muốn đổi mới cách viết về chiến tranh ,cách tiếp cận hiện thực đời sống …-Từ 1986 văn học chính thức bước vào chặng đường đổi mới ,văn học gắn bó hơn ,cập nhật hơn những vấn đề của đời sống hàng ngày

-Kịch nói phát triển mạnh mẽ

 văn học vận động theo hướng dân chủ hoá mang tính nhân bản và nhân văn sâu sắc

III KẾT LUẬN

Văn học việt nam từ cách mạng tháng tám 1945 đến hết thế kỉ XX trải qua nhiều biến cố thăng trầm của xã hội nhưng văn học vẫn phát triển và đạt được nhiều thành tựu to lớn ,góp phần làm phong phú hơn cho nền văn học nước nhà

4 Củng cố –luyện tập :

Các chặng đường phát triển của văn học việt nam từ 1945 đến hết thế kỉ XX?

Những đặc điểm cơ bản của văn học việt nam từ 1945 đến 1975?

Một số thành tựu ban đầu của văn học việt nam từ 1975 đến hết thế kỉ XX?

BÀI TẬP :Trong bài nhận đường ,Nguyễn Đình Thi viết : “Văn nghệ phụng sự kháng chiến ,nhưng

chính kháng chiến đem đến cho văn nghệ một sức sống mới Sắt lửa mặt trận đang đúc nên văn nghệ mới của chúng ta”

HƯỚNG DẪN :Ý kiến của Nguyễn Đình Thi đề cập tời mối quan hệ giữa văn nghệ và kháng

chiến một mặt văn nghệ phụng sự kháng chiến –đó là mục đích của nền văn nghệ mới trong hoàn cảnhđất nước có chiến tranh Mặt khác chính hiện thực cách mạng và kháng chiến đã đem đến cho văn nghệ một sức sống mới tạo nên nguồn cảm hứng sáng tạo mới cho văn nghệ

như vậy ý kiến này nói về mối quan hệ máu thịt giữa mục đích ,lí tưởng nghệ thuật với thời đại ,với hiện thực

5 Dặn dò : chuẩn bị bài : nghị luận về một tư tưởng đạo lí

Yêu cầu : nắm khái niệm của văn nghị luận ,các thao tác làm bài văn nghị luận

Các bước phân tích đề , lập dàn ý

Chuẩn bị các bài tập

6 Rút kinh nghiệm

Trang 4

1 Kiến thức : giúp học sinh nắm được cách viết bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí

2 Kĩ năng : tìm hiểu đề và lập dàn ý

Rèn luyện kĩ năng viết bài văn nghị luận về tư tưởng đạo lí

3 Thái độ : có ý thức và khả năng tiếp thu những quan niệm đúng đắn và phê phán những quan niệm sai lầm về tư tưởng đạo lí

II PHƯƠNG PHÁP : đàm thoại ,thực hành ,thảo luận nhóm

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Oån định tổ chức :

2 Kiểm tra bài cũ :Em hãy nêu đặc điểm của văn học việt nam từ cách mạng tháng tám 1945 đến

1975?

3 Bài mới :

Thế nào là văn nghị luận ? các thao tác làm văn

nghị luận ?

Khi tiếp xúc với một đề bài công việc đầu tiên em

phải làm gì?

Cho hs xét ví dụ ở sách giáo khoa:

Đề ra: anh chị hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ

Tố Hữu :Ôâi !sống đẹp là thế nao,ø hỡi bạn ?

-câu thơ trên của Tố Hữu nêu lên vấn đề gì?

GV: cho HS thảo luận vấn đề:

Với thanh niên học sinh ngày nay sống thế nào

được coi là sống đẹp?

Để nghị luận vấn đề trên chúng ta sử dụng thao

tác nào?

Bài viết cần sử dụng các tư liệu thuộc lĩnh vực nào

trong cuộc sống để làm dẫn chứng ?có thể nêu các

dẫn chứng trong văn học được không?vì sao?

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tìm hiểu đề và lập dàn ý

a Tìm hiều đề -vấn đề :thế nào là sống đẹp ?

Lí tưởng ,mục đích (cao đẹp ,đúng đắn)Để sống đẹp cần có: tâm hồn ,tình cảm (Lành mạnh ,nhân hậu) Trí tuệ :mở rộng ,sáng

Hành động:tích cực

=>vậy để sống đẹp cần có lí tưởng đúng đắn ,tâm hồn lành mạnh trí tuệ sáng suốt và hành động tích cực

-Thao tác: giải thích(sống đẹp) ,chứng minh,bình luận(nêu những tấm gương tốt ,bàn cách thức rèn luyện để sống đẹp ,phê phán lối sống ích kỉvô trách nhiệm ,thiếu ý thức ) phân tích(các khía cạnhbiểu hiện của sống đẹp

Dẫn chứng chủ yếu dùng tư liệu thực tế ,có thể lấydẫn chứng trong thơ văn nhưng không cần nhiều

Trang 5

Vậy tìm hiểu đề giúp em xác định được cái gì?

Để lập dàn ý chúng ta phải tìm ý ,lựa chọn và sắp

xếp ý sao cho phù hợp

Thông thường bố cục của bài văn gồm mấy phần ?

GV:cho HS xây dựng dàn ý theo đề bài và câu hỏi

SGK

Nêu hiểu biết của em về nghị luận xã hội nói

chung ,cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo

lí nói riêng?

Cho học sinh đọc văn bản và yêu cầu làm các

bước sau:

-vấn đề mà Gi.nê-ru đưa ra nghị luận là gì?căn cứ

vào nội dung cơ bản của vấn đề ấy ,hãy đặt tên

cho văn bản ?

Cách diễn đạt trong văn bản trên có gì đặc sắc ?

 Kết luận

Tìm hiểu đề cần xác định vấn đề và nội dung cần nghị luận phạm vi và tư liệu để làm rõ vấn đề

b lập dàn ý

-Mở bài :giới thiệu vấn đề -Thân bài: giải thích phân tích các khía cạnh của vấn đề những mặt đúng ,bác bỏ những biểu hiện sai trái

-Kết bài :khẳng định vấn đề , ý nghĩa ,rút ra bài học nhận thức hành động

2.Nhận thức về cách làm bài nghị luận một vấn đề tư tưởng đạo lí

b.Để nghị luận tác giả đã sử dụng thao tác :giải thích(đoạn 1),phân tích (đoạn 2) bình luận (đoạn 3)

c Cách diễn đạt trong văn bản khá sinh động trong phần giải thích ,tác giả đưa ra nhiều câu hỏi rồi tự trả lờicâu nọ đến câu kia nhằm lôi cuốn người đọc suy nghĩ theo gợi ý của mình trongphần bình luận tác giả trực tiếp đối thoại với ngườiđọc tạo quan hệ gần gũi …

4 Củng cố :Thế nào là nghị luận về một tư tưởng đạo lí ?

Cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí?

5 Dặn dò :Chuẩn bị bài “Tuyên ngôn độc lập” của Hồ Chí Minh

Yêu cầu : Nắm được tiểu sử của Hồ Chí Minh về :bản thân gia đình ,quê hương và quá trình

hoạt động

-Quan điểm sáng tác của Người và di sản của Người để lại

-Phong cách nghệ thuật thể hiện qua những thể loại chính

6.Rút kinh nghiệm

Trang 6

Trửụứng THPT Loọc Thaứnh GA: Ngửừ Vaờn 12

2 Kú naờng: caỷm thuù vaứ phaõn tớch

3 Giaựo duùc : Khỏt vọng hoài bảo, lý tượng sống cao đẹp.

II.PHệễNG PHAÙP

Neõu vaỏn ủeà ,phaựt hieọn vaỏn ủeà vaứ phaõn tớch

III.TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP

1 Oồn ủúnh toồ chửực : sổ soỏ ,tử caựch hs

2 Kieồm tra baứi cuừ : Em haừy laọp daứn yự sụ lửụùc cuỷa baứi taọp 2 SGK

3 Baứi mụ ựi

HOAẽT ẹOÄNG CUÛA GV VAỉ HOẽC SINH YEÂU CAÀU CAÀN ẹAẽT

Hỏi: Cho biết vài nét về tiểu sử Hồ Chí Minh ?(Về

bản thân,gia đình,quê hơng)

Diễn giải :

- Thời thanh niên: đi dạy học tại trờng Dục

Thanh-Phan Thiết

-Với ý chí, nghị lực phi thờng, và tình yêu quê hơng

đất nớc tha thiết, và với phong cách sống giản dị 

Vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc

Gv lấy ví dụ minh hoạ

Hỏi:

Quá trình hoạt động cách mạng của Ngời trải qua

quãng thời gian dài Hãy nêu những mốc thời gian

quan trọng trong quá trình hoạt động cách mạng của

Ngời?

Diễn giải

-Hồ Chí Minh sớm có t tởng yêu nớc, đau đớn, xót

xa trớc cảnh nớc mất, nhà tan Ngời quyết ra đi tìm

 Thời niên thiếu: Ng Sinh Cung

 Thời thanh niên: đi dạy học lấy tên là Ng.TấtThành

 Thời kỳ đầu hoạt động cách mạng : Nguyễn áIQuốc HCM

2 Gia đình:

 Xuất thân trong gia đình nhà nho nghèo yêu nớc

 Song thân: Cụ ông (phó bảng) Ng.Sinh Sắc.Cụbà:HoàngThị Loan

6/1925: Thành lập tổ chức Việt Nam TNCMĐCH.7/1925: Tham gia lập hội các dân tộc bị áp bức ở á

Đông

2/2/1930: Thành lập ĐCS VN Tại Hơng Cảng Trung Quốc

-2/1941:Về nớc tổ chức mặt trận Việt Minh làm nêncuộc cách mạng tháng 8 thành công

2/9/1945: Chủ tịch nớc VN DCCH đến năm 1969.2/9/1969: Ngời qua đời thọ 79 tuổi

Kết luận

*Hồ Chí Minh :

- Nhà chính trị lỗi lạc

- Nhà quân sự thiên tài

- Nhà giáo dục, nhà văn hoá lớn

 Danh nhân văn hoá thế giới II.Sệẽ NGHIEÄP VAấN HOẽC

6 GV: Hoaứng Thũ Minh Chaõu

Trang 7

Hỏi: Dựa vào sgk nêu vắn tắt quan điểm sáng tác

văn chơng của Hồ Chí Minh ?

Diễn giải :

- Văn chơng phải có sự kết hợp giữa tình và thép

Nay ở trong thơ nên có thép

Nhà thơ cũng phải biết xung phong.

-Ngời rất coi trọng đối tợng phục vụ của văn chơng

là quần chúng nhân dân, nên trong quá trìng sáng

tác ,Ngời luôn đặt ra câu hỏi để xđ rõ đối tợng, mục

*Diễn giải :Văn chính luận : mang cốt cách, đặc

điểm văn chính luận hiện đại, bộc lộ một t duy sắc

sảo,giàu tri thức văn hoá ,gắn lí luận với thực

tiễn,giàu tính luận chiến, vận dụng có hiệu quả nhiều

phơng thức biểu hiện

Hỏi : -Văn xuôi nghẹ thuật có đặc điểm gì về nội

dung và ngth ?

- Nêu tác phẩm chính ?

Diễn giải : Văn xuôi nghệ thuật cô động,cốt truyện

sáng tạo,kết cấu độc đáo Mỗi truyện ngắn đều có

một t tởng riêng, ý tởng thâm thuý,kín đáo.Chất trí

tuệ toả ra từ hình tợng và phong cách hiện đại

(Thơ Bác thực là thơ của muôn đời)

Chế Lan Viên

Hỏi : - Nêu hoàn cảnh sáng tác tập thơ NKTT?

- Giá trị nội dung và nghệ thuật của tập thơ?

Diễn giải :

-Đây là tập nhật kí viết dới dạng thơ gồm 133 bài

chữ Hán và bản dịch của Hồ Chí Minh , có giá trị về

t tởng và nghệ thuật đợc d luận ca ngợi và tán thởng,

đợc dịch và giới thiệu nhiều nớc trên thế giới

* Lại thơng nỗi đoạ đày thân Bác

Mời bốn trăng tê tái gông cùm.

Ôi chân yếu mắt mờ tóc bạc,

Mà thơ bay cánh hạc ung dung.TH

* Có kẻ đem cơm thì chắc dạ,

Không ngời lo bữa đói kêu cha.

* Đêm thu khôngđệmcũng không chăn

Gối quắp lng còng ngủ chẵng an.

Khóm chuối trăng soi càng thấy lạnh

Chòm sao Bắc Đẩu đã nằm ngang.

-Hồ Chí Minh con ngời có tấm lòng nhân ái bao la ,

và tình cảm nhân đạo lớn ấy đợc T H ca ngợi:

Ôi phải chi lòng đ

“Ôi phải chi lòng đ ợc thảnh thơi

Năm canh bớt nặng nỗi thơng đời

Bác ơi tim Bác mênh mông lăm

Ôm cả non sông mọi kiếp ngời…

Bỏc sống nh trời đất của ta

Yêu từng ngọn cỏ mỗi nhành hoa

-Văn chơng thời đại mới phải có chất thép

b Văn chơng phải phục vụ quảng đại quần chúngnhân dân

Viết cho ai ? đối tợng phục vụ Viết để làm gì ? mđích sáng tác Viết cái gì ? ndung sáng tác Viết nh thế nào? hình thức sáng tác

c Tác phẩm văn ch ơng phải có tính chân thực Phải thể hiện đợc tinh thần của dân tộc và đợc nhândân a thích

Thơ Bác vừa có chất thép vừa thắm tình ngời 2 DI SA

ÛN VAấN HOẽC

a.Văn chính luận

- Tp chính:

Bản án chế độ thực dân Pháp (1925) Tuyên ngôn độc lập

- Đặc điểm : trực diện tố cáo và đả kích kẻ thù

- Nghệ thuật: Lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục

b Văn xuôi nghệ thuật

- Tác phẩm : Lời than vãn của bà Trng Trắc (1922)

Vi hành (1923) …

- Đặc điểm : gián tiếp tố cáo kẻ thù bằng những hcấu nghệ thuật

- NT : óc quan sát nhạy bén, trí tởng tợng phong phúnghệ thuật châm biếm

c Thơ

a) Nhật Ký Trong Tù (NKTT)

 Hoàn cảnh sáng tác Viết từ 8/19429/1943.Gồm 133 bài thơ chữ Hán.Trong h cảnh bị chế độ TGT bắt giam khi NgờiTrung Quốc hoạt động

+ Ngời tù bị đói,rét,trói + Sĩ nhục ngời tù:

Lính gác, Khiêng lợn cùng đi

- Tố cáo chế độ xã hội TGT tàn bạo : + Bọn cầm quyền ngang nhiên hoành hành,gây tội

ác, làm những điều phi pháp :

ở Lai Tân, Đờng đời khó khăn

+ Đời sống ngời dân đói khổ

* Vẽ đẹp tâm hồn ng ời tù-thi sỹ- chiến sỹ Hồ ChíMinh

- Một tình cảm lớn : + Yêu nớc : Không ngủ đợc, ốm nặng, Đêmthu

+ Thơng ngời : Phu làm đờng, Vợ ngời bạn tù đến

Trang 8

Thơng cuộc đời chung thơng cỏ hoa

Chỉ biết quên mình cho tất cả

Nh dòng sông đỏ nặng phù sa.

- Chữ Tự do đợc nhắc đi nhắc lại nhiều lần(13

lần),là hoài bảo là mục đích phấn đấu của

Ng-ời.Tuy ở trong tù nhung Bác không hề mất tự do về t

tởng, tinh thần

-Đó là ánh sáng của thế giới quan,nhân sinh quan

của chủ nghĩe Mác- Lênin, với những kinh nghêm

đấu tranh cách mạng

- Đó là khí phách của ngời chiến sỹ trong chốn lao

tù Một ý chí bất khuất, một nghị lực phi thờng

-Nét cổ điển thể hiện đậm nét ở:

+ Đề tài: Vãn cảnh, Đăng sơn

+ Nhân vật: Con ngời ung dung nhàn hạ

+ Cảnh vật: Tự nhiên có vị trí lớn

- Nét hiện đại: Tả thiên nhiên nhng lấy con ngời làm

chủ thể, làm tâm trạng cảm hứng.Thiên nhiên khoẻ

khoắn, vui tơi, có sự vận động hớng tới ánh sáng,

t-ơng lai.Con ngời ung dung nhng không ngừng chiến

đấu cho tự do

- NKTT giàu chất triết lí

+ Triết lí đấu tranh:

Lạc nớc hai xe đành bỏ phớ

Gặp thời một tốt cũng thành công.

+ Triết lí cuộc đời:

Trên đời ngàn vạn điểu cay đắng

Cay đắng chi bằng mất tự do.

+ Triết lí rèn luyện,tu dỡng tinh thần:

Sống ở trên đời ngời cũng vậy

Gian nan rèn luyện mới thành công.

Hỏi :- Đặc điểm về nội dung, nghệ thuật thơ kháng

chiến.?

- Hãy nhớ và đọc những bài thơ kc của Hồ Chí

Minh mà em biết?

Ví dụ: Cảnh rừng Việt Bắc, Bài thơ xuân, Tin thắng

trận, Cảnh khuya, Nguyên tiêu…

Nhấn mạnh: Thơ kháng chiến là sự tiếp nối NKTT về

nội dung và hình thức Là sự kết hợp hài hoà,tự

nhiên giữa màu sắc cổ điễn và bút pháp hiệh đại

“Ôi phải chi lòng đThơ văn Bác nh ánh sáng ban ngày trong suốt ,

nhng thực ra mang bảy sắc cầu vồng, nh cây đàn

bầu một dây mà mang cả thế giới âm thanh ”.

thăm chồng, Ngời bạn tù thổi sáo

+ Yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống và yêu

tự d

- Một trí tuệ lớn

Nắm bắt đợc quy luật tất yếu của xã hội, rút ranhững bài học sâu sắc trong cuộc đấu tranh cáchmạng

- Phong phú, giản dị về đề tài

- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa Cổ điển - Hiện đại,giữa Tình -Thép

- Lời thơ sinh động: Tố cáo sắc bén

Suy ngẫm, triết lí Bày tỏ yêu thơng tâm tình nhớ quê hơng đát nớc tha thiết

 NKTT không những là văn kiện lịch sử vô giá màcòn là tác phẩm văn học lớn.Đó là tác phẩm tiêubiểu, xuất sắc nhất của văn học cách mạng gđ 1930-1945.Là một bản án tố cáo chế độ TGT vừa thể hiệnhình ảnh của một bậc" Đại nhân, đậi trí, đại dũng"

4.Cuỷng coỏ : Vaứi neựt veà tieồu sửỷ cuỷa Hoà Chớ Minh

Quan ủieồm saựng taực ,phaõn tớch ,laứm roừ qua moọt taực phaồm cuỷa Hoà Chớ Minh ?

5.Daởn doứ: Chuaồn bũ baứi “Giửừ gỡn sửù trong saựng cuỷa Tieỏng Vieọt

6.Ruựt kinh nghieọm

Trang 9

2.Kĩ năng : rèn luyện kĩ năng nói và viết nhằm đạt đến sự trong sáng

3 Thái độ : có ý thức giữ gìn và phát huy sự trong sáng của tiếng việt ,quí trọng di sản văn hoá củacha ông

II.PHƯƠNG PHÁP

thuyết giảng ,nêu vấn đề thảo luận nhóm, đàm thoại

III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: Em hãy nêu phong cách thơ của Hồ Chí Minh , chứng minh qua tập Nhật kí

trong tù ?

3.Bài mới :

GV: củng cố cho hs về ngôn ngữ là tài sản chung

của xã hội và sản phẩm của cá nhân vì vậy sử

Trang 10

dung tiếng việt trong sáng là nhiệm vụ của mỗi cá

nhân

Vậy thế nào là sự trong sáng của Tiếng Việt ?

Cho hs xét ví dụ ,tìm ra chỗ sai của ví dụ và từ đó

rút ra kết luận

Anh thanh niên dừng xe đánh tên cướp, giật cái

túi của cô gái

Nó luôn bàng quang trước mọi việc

Vậy thế nào là sự trong sáng của Tiếng Việt ?

Sự trong sáng của tiếng việt thể hiện qua hệ thống

chuẩn mực và qui tắc nào ?

Cho hs xét vídụ ở sách giáo khoa, và một số ví dụ

khác :

Hàng bưởi đu đưa

Bế lũ con đầu tròn trọc lóc

Ví dụ: no,yes

Computer, card

Các bộ phận của xe đạp đều vay mượn từ tiếng

pháp

Liên hệ đến lời ăn tiếng nói hàng ngày của học

sinh ,từ đó uốn nắn cho hs nói năng có văn hoá

hơn

Cho hs làm bài tập ở sách giáo khoa,làm việc

theo nhóm

Đoạn văn sau của Chế Lan Viên đã bị lược bớt

dấu câu Hãy đặt các dấu câu cần thiết vào vị trí

thích hợp đề đảm bảo sự trong sáng của đoạn

văn ?

Nhận xét về việc dùng từ nước ngoài trong trường

hợp sau.hãy thay những từ ngữ mà anh chị cho là

lạm dụng bằng từ ngữ tiếng việt tương xứng ?

I.SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT

a xét ví dụ :

Rắn là một loại bò,sát không chân-> sai về dấu câu -> sai nội dung -> không trongsáng

Câu đúng : Rắn là một loài bò sát,không chân b.* vậy :sự trong sáng của tiếng việt trước hết bộc

lộ ở chính hệ thống các chuẩn mực vàqui tắcchung ở sự tuân thủ các chuẩn mực và qui tắc đó

1.Các phương diện cơ bản của sự trong sáng trong Tiếng Việt

a.Tính chuẩn mực va øcó qui tắc

- Về phát âm, chữ viết ,dùng từ ,đặt câu…

-Mục đích :thể hiện rõ ràng mạch lạc nội dung tưtưởng tình cảm của mỗi người và cho việc lĩnh hộiđầy đủ chính xác nội dung truền đạt của ngườikhác

b.Sự không lai căng,lạm dụng ngôn ngữ khác

- không cho phép sử dụng tuỳ tiện ,không cầnthiết những yếu tố ngôn ngữ khác

ví dụ : lạm dụng tiếng nước ngoài

-tuy nhiên có thể vay mượn khi cần thiết để có thểlàm cho tiếng việt phong phú hơn

ví dụ :các thuật ngữ ,tiếng hán ,tiếng pháp … c.Tính văn hoá lịch sự của lời nói

II.LUYỆN TẬP Bài tập 2:

Tôi có thể lấy ví dụ về một dòng sông.dòng sông …tiếp nhận-dọc đường đi của mình –những dòngnước khác .dóng ngôn ngữ cũng vậy- một mặt

….của dân tộc ,nhưng nó ….gạt bỏ,từ chối …

Bài tập :3

File thay bằng từ tiếng việt tệp tinHacker nên chuyển dịch là kẻ đột nhập Còn lại giữ nguyên

4.Củng cố :làm thế nào để giữ gìn sự trong sáng của tiếng việt ?

Những câu sau đây có trong sáng không?

-Trong truyện “Trạng Quỳnh” đã thể hiện tinh thần phản phong quyết liệt của nhân dân ta

Trang 11

-hôm nay đội bóng lớp mình chơi rất phe play

5.Dặn dò :học bài ,chuẩn bị bài viết số 1

Hướng dẫn : xem lại cách làm bài văn nghị luận xã hội ,đặc biệt là nghị luận về một

2 Kĩ năng : rèn luyện kĩ năng tìm hiểu đề ,lập dàn ý và các thao tác lập luận trong bài văn nghị luận

3 Thái độ : nâng cao nhận thức về lí tưởng ,cách sống của bản thân trong học tậpvà rèn luyện

II PHƯƠNG PHÁP

Làm bài trên giấy

III:TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.ổn định tổ chức

2.kiểm tra bài cũ : kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3.Bài mới:

Hđ1: GV giới thiệu đề văn.

GV chép đề lên bảng

I Đề bài:

Anh (chị) chọn 1 trong 2 đề bài sau:

Đề1:

”Sống đẹp” đâu phải là những từ trống rỗng

Trang 12

*Hđ2: GV gợi ý làm bài.

Đề2:

1 Xác định ND bài viết:

- ND: Mối quan hệ giữa đức hạnh và hành động

Sự quan trọng, cần thiết của yếu tố hành động

trong mối quan hệ ấy

 Có đức hạnh mà không hành động thì chỉ là lí

thuyết suông Ngược lại, hành động mà không bắt

nguồn từ đức hạnh thì rất nguy hại (dễ tàn nhẫn,

độc ác)

- Dàn ý: 3 ý lớn:

+ Mối quan hệ giữa đức hạnh và hành động

+ Đức hạnh là cội nguồn tạo ra hành động, hành

động là biểu hiện cụ thể của đức hạnh

+ Bài học tu dưỡng bản thân

2 Xác định cách thức làm bài:

- Thao tác nghị luận:

+ Giải thích: Khái niệm ”đức hạnh, ”hành động”

+ Bình luận: Đánh giá đúng – sai, trao đổi bàn bạc

vấn đề

+ Phân tích: Các khía cạnh của ”đức hạnh” và

”hành động”, mối quan hệ giữa chúng

+ Chứng minh: Lấy dẫn chứng cụ thể minh chứng

vấn đề

- Dẫn chứng: thực tế cuộc sống, thơ văn

*Hđ3: GV tổ chức HS làm bài

*Hđ4: Thu bài, nhận xét giờ KT

Chỉ có ai bằng đấu tranh lao động Nhân lên vẻ đẹp cuộc đời

Mới là người sống cuộc sống đẹp tươi”

Những vần thơ trên của Gi Bê-se gợi cho anh (chị) những suy nghĩ gì về lí tưởng và sự phấn đấu trong cuộc sống của tuổi trẻ học đường hiện nay?

II Gợi ý làm bài:

1 Xác định ND bài viết:

2 Xác định cách thức làm bài:

III Làm bài:

4.Củng cố :

5.Dặn dò :chuẩn bị bài Tuyên ngôn độc lập –Phần tác phẩm

Hướng dẫn : Tìm bố cục ,chủ đề ,giá trị của tác phẩm

Trang 13

6.Ruựt kinh nghieọm :

1 Kieỏn thửực :giuựp hoùc sinh thaỏy ủửụùc giaự trũ nhieàu maởt vaứ yự nghúa to lụựn cuỷa baỷn tuyeõn ngoõn ủoọc laọp

2 Kú naờng: reứn luyeọn cho hs kú naờng tieỏp nhaọn ,phaõn tớch vaứ caỷm thuù vaờn chửụng cuỷa Hoà Chớ Minh

3 Thaựi ủoọ :giaựo duùc tỡnh caỷm vaờn chửụng ,tỡnh yeõu nửụực vaứ loứng tửù haứo daõn toọc

II.PHệễNG PHAÙP

Gụùi mụỷ ,vaỏn ủaựp ,giaỷng bỡnh ,thaỷo luaọn nhoựm

III TIEÁN TRèNG LEÂN LễÙP

1 Oồn ủũnh toồ chửực : sú soỏ ,tử caựch hs

2 Kieồm tra baứi cuừ : Em haừy neõu quan ủieồm saựng taực cuỷa Hoà Chớ Minh ?

Aựp duùng quan ủieồm ủoự vaứo taực phaồm : xaực ủũnh ủoỏi tửụùng,muùc ủớch ,noọi dung

vaứ caựch vieỏt?

3 Baứi mụựi

HOAẽT ẹOÄNG CUÛA GV VAỉ HOẽC SINH YEÂU CAÀU CAÀN ẹAẽT

Hỏi : Hãy cho biết hoàn cảnh, và mục đích sáng

Trang 14

Diễn giải :

Bản tuyên ngôn tuyên bố chính thức trớc quốc đân,

trớc thế giới sự thành lập của nớc Việt Nam dân chủ

cộng hoà Khẳng định quyền độc lập,tự do vả ý chí

bảo vệ nền độc lập ấy của dân tộc Việt Nam

Hỏi :

- Xác định vị trí, và nêu chủ đề tác phẩm ?

- Có thể chia phát triển theo bố cục mấy phần?

Cho hs ủoùc vaờn baỷn ,hửụựng daón caựch ủoùc ,caựch

tieỏp caọn vaờn baỷn

: Đọc hiểu đoạn 1.

- Tại sao mở đầu Bỏc lại trớch dẫn 2 bản TN của Mĩ

và Phỏp? Việc trớch dẫn ấy cú ý nghĩa gỡ ?

Lập luận của Bỏc sỏng tạo ở điểm nào ? tập trung ở

từ ngữ nào ?

- Với cỏch lập luận trờn, HCM đó đập tan õm mưu gỡ

của Phỏp?

Gv bổ sung , sơ kết đoạn 1

Từ cơ sở phỏp lớ, bản TN tiếp tục đưa ra những vấn

- 26/8/45 Hồ Chí Minh từ chiến khu Việt Bắc về

Hà Nội tại số nhà 48 hàng ngang Hà Nội ngời soạnthảo Văn bản Tuyên Ngôn Độc Lập

- 2/9/1945 ngời độc Tuyên Ngôn Độc Lập tại quảngtrờng Ba Đình trớc hàng vạn đồng bào

2 Vị Trí

- Văn kiện có giá trị lịch sử to lớn

- Là tác phẩm văn học bất hủ của dân tộc

3 Chủ đề

- K/định vị trí của nớc VNDTCH trên trờng quốc tế

- K/định quyền tự độc lập và ý chí bảo vệ đất nớccủa dân tộc

4.Bố cục : 3 phần

- cơ sở pháp lý

- cơ sở thực tế

- Tuyên bố chính thức

II ẹOẽC –HIEÅU

1.ẹoùc –tỡm hieồu chuự thớch 2.Tỡm hieồu vaờn baỷn a.Cụsụỷ phaựp lớ vaứ chớnh nghúa cuỷa baỷn Tuyeõnngoõn

Nờu và khẳng định quyền con người và quyền dõntộc:

- Trớch dẫn 2 bản TNgụn:

+ Tuyờn ngụn độc lập của Mĩ (1776) + Tuyờn ngụn nhõn quyền và dõn quyền của Phỏp(1791)

-> nờu lờn nguyờn lớ cơ bản về quyền bỡnh đẳng,độc lập của con người

* í nghĩa của viờc trớch dẫn:

- Cú tớnh chiến thuật sắc bộn, khộo lộo, khúamiệng đối phương

-Khẳng định tư thế đầy tự hào của dõn tộc( đặt

3 cuộc CM, 3 nền độc lập, 3 bản TN ngang tầmnhau.)

* Lập luận sỏng tạo :" Suy rộng ra " “ -> từ quyềncon người nõng lờn thành quyền dõn tộc

* Túm lại: Với lời lẽ sắc bộn, đanh thộp, Người đó

xỏc lập cơ sở phỏp lý của bản TN, nờu cao chớnhnghĩa của ta Đặt ra vấn đề cốt yếu là độc lập dõntộc

2.Cơ sở thực tiễn của bản TN:

a Tội ỏc của Phỏp:

*Tội ỏc 80 năm:lợi dụng lỏ cờ tự do, bỡnh

đẳng nhưng thực chất cướp nước,ỏp bức đồng bàota,trỏi với nhõn đao& chớnh nghĩa

-Chứng cứ cụ thể :

+ Về chớnh trị: khụng cú tự do, chia để trị ,đầu

độc , khủng bố

+ Về kinh tế: búc lột dó man -Đoạn văn cú giỏ trị của bản cỏo trạng sỳc tớch,đanhthộp, đầy phẩn nộ đ/v tội ỏc tày trời của thực dõn

*Tội ỏc trong 5 năm(40-45)

- Bỏn nước ta 2 lần cho Nhật (bảo hộ?)

- Phản bội đồng minh ,khụng đỏp ứng liờn minhcựng Việt Minh để chống Nhật, thậm chớ thẳng tay

Trang 15

Y/c hs nhận xét thái độ của t/giả khi kể tội ác của th/

dân Pháp

Lập trường chính nghĩa của dân tộc ta thể hiện ntn ?

Từ cách trình bày của t/g,em nh/xét cách biện luận ?

Tìm hiểu lời tuyên bố độc lập

Tổng kết, củng cố

- Hãy chỉ ra những cơ sở để chứng tỏ rằng dân tộc

VN xứng đáng được hưởng tự do, độc lập?

Nhận xét lời tuyên bố chính thức về mặt l/luận

- Hướng dẫn HS tổng kết

khủng bố ,giết nốt tù chính trị ở Yên Bái,Cao Bằng *Lời kết án đầy phản nộ,sơi sục căm thù Vừa: ->vạch trần thái độ nhục nhã của P(quìgối ,đầu hàng ,bỏ chạy )

->đanh thép tố cáo tội ác tày trời (từ đĩ, từđĩ )

Đĩ là lời khai tử dứt khốt cái sứ mệnh bịp bợmcủa th/d P đ/v nước ta ngĩt gần một thế kỉ

b Dân tộc VN (lập trường chính nghĩa)

- Gan gĩc chống ách nơ lệ của Pháp trên 80 năm

- Gan gĩc đứng về phe đồng minh chống Phát xít

- Khoan hồng với kẻ thù bị thất thế

-Giành độc lập từ tay Nhật chứ khơng phải từ P *PP biện luận ch/chẽ ,lơgích,từ ngữ s/sảo Cấu trúcđặc biệt,nhịp điệu dồn dập,điệp ngữ"sự thật "nhưchân lí khơng chối cải được.Lời văn biền ngẫu

c.Phủ định chế độ thuộc địa thực dân P &k/định quyền độc lập, tự do của dân tộc

-Phủ định dứt khốt, triệt để (thốt ly hẳn,xĩa

bỏ hết ) mọi đặc quyền ,đặc lợi của th/d P đ/v đấtnước VN,

-Khẳng định m/mẽ quyền đl,td của dân tộc *Hành văn;hệ thống mĩc xích->k/đ tuyệt đối

3.Lời tuyên bố độc lập trước th/g

- Lời tuyên bố thể hiện lí lẽ đanh thép vững vàngcủa HCT về quyền dân tộc -tự do( trên cơ sở l/luậnpháp lí, thực tế ,bằng ý chí mãnh liệt của d/tộc ) -Tuyên bố dứt khốt triệt để

III Tổng kết:

Với tư duy sâu sắc, cách lập luận chặt chẽ,ngơn ngữ chính xác, dẫn chứng cụ thể, đầy sứcthuyết phục, thể hiện rõ phong cách chính luận củaHCM TNĐL đã khẳng định được quyền tự do, độclập của dân tộc VN,

TNĐL cĩ giá trị lớn lao về mặt l/sử,đánh dấu một trong những trang vẻ vang bậc nhất trong l/sử đấu tranh k/cường b/khuất giành độc lập tự do từ trước đến nay và là một ang văn bất hủ của nền v/học dân tộc

4 Củngcố

- Nắm hoàncảnh sáng tác,đốitượng,mục đích sáng tác ?

- Phong cách chính luận HCM thể hiện ntn qua TNĐL?

5Dặn dị : Soạn bài “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt”

Tiêu đề	Khái Quát Văn Học Việt Nam Từ Cách Mạng Tháng Tám 1945 Đến Hết Thế Kỉ XX
Người hướng dẫn	GV: Hoàng Thị Minh Châu
Trường học	Trường THPT Lộc Thành
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Lộc Thành

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	276,5 KB