văn 7 tuần 11

Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng , Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, hình thành cách ghi nhớ kiến [r]

Ngày soạn : 01 11.2019

Ngày giảng:……… Tiết 41 - Tập làm văn

LUYỆN NÓI: VĂN BIỂU CẢM VỀ SỰ VẬT CON NGƯỜI.

I Mục tiêu:

1 Về kiến thức :

- Trình bày các cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong việc trình bày văn nói biểucảm

- Nắm được những yêu cầu khi trình bày văn nói biểu cảm

- Tìm ý, lập dàn ý bài văn biểu cảm về sự vật con người

2 Về kĩ năng:

* Kỹ năng bài học : Lập ý, lập dàn ý bài văn BC về sự vật và con người Biết cách bộc

lộ tình cảm về sự vật và con người trước tập thể Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng những tìnhcảm của bản thân về sự vật và con người bằng ngôn ngữ nói

* Kỹ năng sống : - ra quyết định, xác định đối tượng và nội dung biểu cảm; trình bày

suy nghĩ, cảm xúc, ý tưởng về đối tượng biểu cảm

- Đặt mục tiêu, quản lí thời gian : chủ động, sẵn sàng trình bày trước lớp câu chuyện màmình đã chuẩn bị theo thời gian cho phép và thể hiện rõ cảm xúc, cử chỉ, thái độ trongkhi trình bày

3.Về thái độ: Có ý thức luyện kĩ năng tìm ý, lập dàn bài, luyện nói.

- Giáo dục môi trường: đưa ra vấn đề biểu cảm có liên quan đến môi trường

- Giáo dục đạo đức: quan tâm sâu sắc tới cuộc sống, con người; thể nghiệm với thái độtrân trọng, yêu thương, trách nhiệm trước cuộc sống, con người; làm giàu thêm hiểubiết, tình cảm, thái độ, kỹ năng sống cho bản thân

- GD giá trị sống: trung thực, tôn trọng, hợp tác, hòa bình, yêu thương

4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện tốt nhiệm vụ soạn bài ở nhà),

năng lực giải quyết vấn đề (phân tích tình huống, phát hiện và nêu được các tình huống

có liên quan, đề xuất được các giải pháp để giải quyết tình huống), năng lực sáng tạo (áp dụng kiến thức đã học để giải quyết các BT trong tiết học), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ

động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học

II Chuẩn bị

- GV: Nghiên cưu SGK, chuẩn kiến thức, giáo án, TLTK, dàn bài mẫu

- HS: Chuẩn bị dàn bài, tập nói theo dàn bài ở nhà.

III Phương pháp:

- PP: Vấn đáp, thuyết trình, so sánh, thực hành có hướng dẫn, nhóm

- KT: động não, trình bày 1 phút…

III Tiến trình dạy học và giáo dục

1- Ổn định tổ chức (1’)

2- Kiểm tra bài cũ (5’)

? Bài văn biểu cảm thường có những cách lập ý ntn ? Những lưu ý khi lập ý cho bài vănbiểu cảm ?

Đáp án:

- Để tạo ý cho bài văn biểu cảm, khơi nguồn cho mạch cảm xúc nảy sinh, người viết cóthể hồi tưởng kỉ niệm quá khứ, suy nghĩ về hiện tại, mơ ước tới tương lai, tưởng tượngnhững tình huống gợi cảm, hoặc vừa quan sát vừa suy ngẫm, vừa thể hiện cảm xúc

- Tình cảm trong bài phải chân thật; sự việc được nêu phải có trong kinh nghiệm sống

Để giúp các em rèn luyện kĩ năng nói theo chủ đề biểu cảm, kĩ năng tìm ý lập dàn ý

Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động 2(5’): Tìm hiểu đề

bài và lập dàn bài

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh

tìm hiểu đề bài và lập dàn bài.

? Đối với từng đề bài, ở từng

phần của bài làm cần thể hiện

được những nội dung gì?

HS: thảo luận nhóm=> đại diện

- Giới thiệu thầy (cô):là giáo viên cấp 2 gắn

bó thân thiết với em -> là người em yêuquý

2 Thân bài: Kể và tả cụ thể về thầy cô

* Hình dáng, phẩm chất:

- Không có gì đặc biệt ngoài ánh mắt dịudàng, giọng nói ân cần, cử chỉ nhẹ nhàngnhư người mẹ

- Tấm lòng vị tha, sự tận tuỵ, lòng yêuthương và hi sinh thầm lặng vì học sinh

* Với bản thân: một kỉ niệm vui ( hoặcbuồn)

vê người bạn mà em yêu mến)

1 Mở bài: Giới thiệu chung

- Tên bạn, mối quan hệ với em

- Nêu lí do khiến em yêu quý bạn

2 Thân bài:

- Những phẩm chất của bạn: Chăm chỉ, họcgiỏi, tận tình giúp đỡ bạn, chịu khó hoc học,tìm hiểu, quan sát

GV nêu yêu cầu tiết luyện nói

GV dựa trên phần chuẩn bị đã

được phân công ở tiết 37 Mỗi

tổ là một nhóm

+ Nhóm 1: đề 1

+ Nhóm 2: đề 2

+ Nhóm 3+ 4: đề 3

II Yêu cầu

- Khi nói câu văn không dài, nội dungkhông quá nhiều chi tiết, chú ý chọn nhữngchi tiết quan trọng nhất

- Tác phong nhanh nhẹn, tự tin, lịch sự

- Nội dung đầy đủ, rõ ràng, giàu cảm xúc

- Diễn đạt: nói to, rõ, truyền cảm

* Lưu ý : văn biểu cảm phải hướng tới sựvật và con người một cách đầy đủ Sự vật

và con người làm nền cho những cảm xúc,suy nghĩ Khi nói phải thể hiện thái độ tôntrọng đơi với người nghe Trước khi trìnhbày nội dung phải có lưòi thưa gửi, neu mụcđích nói của mình, khi kết thúc nội dungphải có lời cảm ơn

- Mỗi người có một cách vào đề, kết luậnkhác nhau=> tạo được sự phong phú sinhđộng cho lời nói

- H xem lại dàn bài chuẩn bị ở nhà, luyệnnói theo nhóm

+ Cá nhân trong nhóm trình bày+ Nhóm rút kinh nghiệm

+ Nhóm chọn ra 2 bạn nói tốt để trình bày

- GV củng cố kiến thức văn biểu cảm về một đối tượng trong cuộc sống

5 Hướng dẫn học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài sau(3’)(PP: thuyết trình)

- Ôn lại văn biểu cảm và cách làm

- Soạn: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

- Ôn lại văn biểu cảm (khái niệm, dàn ý, cách làm)

- Soạn: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

+ Tìm hiểu về tác giả

+ Đọc diễn cảm văn bản

+ Tìm hiểu về LS biến cố An Lộc Sơn

+ xác định thể loại

+ PT về giá trị hiện thực: phản ánh chân thực cuộc sống con người

+ PTgiá trị nhân đạo: thể hiện hoài bão cao cả, sâu sắc của Đỗ Phủ, thánh thơ

+ Xác định được các PTBĐ được sử dụng trong văn bản và tác dụng.

+ Tìm thêm một số bài thơ cũng thể hiện tấm lòng nhân đạo cao cả

V Rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

………

………

………

_ Ngày soạn: 01.11.2019 Ngày giảng:………… Tiết 42

Đọc thêm văn bản

BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ

(Mao ốc vị thu phong sở phá ca)

(Đỗ Phủ)

I Mục tiêu

1 Về kiến thức:

- Hiểu sơ giản về tác giả Đỗ Phủ

- Hiểu về giá trị hiện thực: phản ánh chân thực cuộc sống con người và giá trị nhân đạo:thể hiện hoài bão cao cả, sâu sắc của Đỗ Phủ, nhà thơ của những người nghèo khổ, bấthạnh

- Thấy được vai trò và ý nghĩa của yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình; đặc điểmbút pháp hiện thực của nhà thơ Đỗ Phủ

2 Về kĩ năng:

* Kĩ năng bài dạy: Đọc, hiểu VB thơ nước ngoài qua bản dịch Tiếng Việt Rèn kĩ năng

đọc hiểu phân tích bài thơ qua bản dịch Tiếng Việt

* Kĩ năng sống :

- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ về tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương, đất

nước được thể hiện trong bài thơ

- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, vẻđẹp của hình ảnh thơ

- Xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ thiên nhiên và có trách nhiệm đối vớiquê hương, đất nước

3 Về thái độ: Giáo dục học sinh lòng yêu thương con người.

- Giáo dục đạo đức: gắn bó cuộc sống; đồng cảm với nỗi niềm tha hương, tình cảmthương nhớ quê hương, khát vọng cuộc sống hòa bình

- GD các giá trị sống: yêu thương, hòa bình, hợp tác, trách nhiệm, hạnh phúc

4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất

lượng , Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, hình thành

cách ghi nhớ kiến thức), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp của tác phẩm văn chương ), năng lực sáng tạo ( có hửng thú, chủ động nêu ý kiến về giá trị của tác phẩm), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc

lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học

Năng lực thẩm mĩ khi khám phá vẻ đẹp của tác phẩm.

II Chuẩn bị

GV: - Nghiên cứu SGK, chuẩn kiến thức KN, SGV, giáo án, TLTK

HS: – Đọc kĩ văn bản, soạn bài theo hướng dẫn của gv

III Phương pháp:

- Phương pháp dạy học: Phát vấn câu hỏi, thuyết trình, phân tích, so sánh, giảng bình

- Kỹ thuật dạy học:

+ Động não: Tìm hiểu những hình ảnh, chi tiết nghệ thuật miêu tả vẻ đẹp của thiênnhiên, tình cảm con người trong bài thơ.

+ Thảo luận nhóm, kỹ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuậtcủa văn bản

- Hình thức: cá nhân, nhóm, dạy học phân hóa

IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục

1- Ổn định tổ chức (1’)

2- Kiểm tra bài cũ (5’)

? Đọc diễn cảm và phân tích bài “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”?

a Hai câu đầu: - Dù thời gian trôi qua nhưng tình quê hương luôn đậm đà bền chặt trong cuộc đời tác giả

b Hai câu cuối

* Về quê tác giả thấy: - Vui: vì con trẻ hồn nhiên, ngoan ngoãn

- Ngạc nhiên : vì thấy con trẻ nhìn mình như 1 người xa lạ

- Buồn, xót xa: vì mình thành người xa lạ tại quê nhà

=> Khẳng định tình yêu quê hương thắm thiết, bền bỉ cùng năm tháng

3- Bài mới (34’)

Hoạt động 1: Giới thiệu bài (1’)

- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.

- Hình thức: hoạt động cá nhân.

- Kĩ thuật, PP: thuyết trình

Xã hội phong kiến đời Đường sau hơn một trăm năm phồn vinh đến năm Thiên Bảothứ 14 (755) thì chuyển sang giai đoạn chiến tranh loạn lạc liên miên, nhân dân cực khổtrăm bề Thời loạn lạc ấy được phản ánh một cách sâu sắc trong thơ Đỗ Phủ Đỗ Phủ đãđưa thơ ca cổ điển Trung Quốc vào một giai đoạn mới Thơ ông đi sâu vào cuộc sốnghiện thực của nhân dân, khắc hoạ thực trạng tối tăm của con người trong thời loạn lạc,

từ đó cất lên tiếng nói phản kháng mang giá trị nhân đạo cao cả Một trong những bàithơ tiêu biểu cho tư tưởng và phong cách thơ Đỗ Phủ là bài “Bài ca nhà tranh bị gió thuphá”

Hoạt động 2( 8’) Hướng dẫn HS tìm hiểu tác giả, tác

phẩm

- Mục tiêu: HS nắm được tiểu sử tác giả Đỗ Phủ và

hoàn cảnh ra đời bài thơ

- Được mệnh danh là

“Thi thánh”

HS: Trình bày

GV: Chiếu một số hình ảnh về tác giả, hình ảnh

minh họa cho bài thơ và bổ sung:

- Cùng với Lí Bạch, Đỗ Phủ (712-770) là một trong

những nhà thơ nổi tiếng nhất của thơ Đường Ông lấy

tự là Tử Mĩ, hiệu là Thiếu Lăng, quê ở tỉnh Hà Nam

(Trung Quốc) Đỗ Phủ từng có một thời gian ngắn làm

quan nhưng không được nhà vua tín nhiệm Gặp lúc An

Lộc Sơn dấy loạn chống lại triều đình, ông từ quan về

sống với gia đình ở vùng Tây Nam Sống trong cảnh

loạn lạc, Đỗ Phủ chứng kiến muôn vàn nỗi khổ cực của

nhân dân (mà chính ông cùng gia đình cũng phải trải

qua), ông đã làm nhiều thơ để lên án cuộc sống xa hoa

vô độ của quan lại phong kiến, đồng thời tố cáo những

nỗi khổ cùng cực của nhân dân trong thời chiến tranh

Có thể nói, nếu như Lí Bạch tiêu biểu cho khuynh

hướng lãng mạn thì Đỗ Phủ là người tiêu biểu cho

khuynh hướng hiện thực của thơ Đường

- Là nhà thơ giàu lòng yêu nước, thương dân, lo đời,

ghét cường quyền bạo ngược -> phản ánh tâm hồn cao

đẹp của “nhà thơ dân đen”

- Ông để lại gần 1500 bài thơ Tác phẩm thơ của ông

được viết theo bút pháp hiện thực, thể hiện tinh thần

nhân đạo cao cả, có ảnh hưởng sâu rộng đến thơ ca TQ

đời sau

- Cuộc đời Đỗ Phủ trải qua nhiều bất hạnh: công danh

lận đận, con chết, lưu lạc tha hương, càng cuối đời

càng nghèo đói và chết trên một chiếc thuyền rách nát

ở quê

? Nêu xuất xứ của bài thơ?

HS: Trả lời cá nhân

GV bổ sung:

- Viết bài thơ vào những năm cuối đời -> là một trong

số 100 bài thơ hay của Đỗ Phủ

- Chuyện mái nhà bị gió thu phá nát là chuyện thật của

chính cuộc đời nhà thơ Năm 760, được bạn bè và

người thân giúp đỡ, Đỗ Phủ dựng được một ngôi nhà

tranh bên cạnh khe Cán Hoa ở phía tây Thành Đô Ở

nhà mới được mấy tháng thì ngôi nhà bị gió phá tơi

bời Từ hiện thực riêng tư ấy ông đã viết bài thơ mang

2 Tác phẩm

- Viết năm 760; thể hiệnbút pháp hiện thực vànhân đạo cao cả

tầm hiện thực chung, bộc lộ cái nhìn đầy tinh thần nhân

đạo của nhà thơ trước cuộc sống khổ cực của nhân dân

GD lòng yêu thương, đồng cảm.

GV: Bài thơ thể hiện một cách sinh động nỗi khổ của

bản thân vì căn nhà tranh bị gió thu phá nát nhưng Đỗ

Phủ còn cho thấy một khát vọng lớn lao, cao đẹp hơn

Vượt lên trên nỗi bất hạnh cá nhân, nhà thơ mong ước

có được ngôi nhà vững chắc ngàn vạn gian, che chở

cho tất cả người nghèo trong thiên hạ

Hoạt động 3( 18’)Hướng dẫn HS đọc-hiểu văn bản

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu giá trị

của văn bản

- Phương pháp: vấn đáp, thyết trình, đọc diễn cảm, nêu

vấn đề, phân tích so sánh đối chiếu, giảng bình

- Hình thức: cá nhân, nhóm, dạy học phân hóa

- Kĩ thuật: động não, trình bày 1 phút

- Cách thức tiến hành:

GV chiếu bài thơ.

? Bài thơ đọc với những giọng đọc như thế nào thì

- Yêu cầu HS giải thích một số từ khó

II Đọc – hiểu văn bản:

1 Đọc, tìm hiểu chú thích

a) Đọc b) Chú thích

? Bài thơ được viết theo thể thơ nào ?

- Thơ cổ thể # với cận thể (Đường luật) Cổ thể ra đời

trước đời Đường; thơ cổ thể vần, nhịp, câu chữ đều khá

tự do phóng khoáng

? Bố cục của bài thơ?

HS: Thảo luận nhóm bàn(2’)=> đại diện trình bày

GV: Chiếu bố cục bài thơ: 4 phần

+ P1: Từ đầu -> sương sa: Cảnh nhà bị phá trong gió

thu

+ P2: Tiếp -> ấm ức: Cảnh cướp phá khi nhà bị gió tốc

+ P3: Tiếp -> cho trót : Cảnh đêm trong nhà bị tốc

+ P1: 18 câu đầu: Kể và miêu tả

+ P2: 5 câu còn lại: hiện thực và ước mơ

? Nếu bố cục 4 phần, hãy xác định phương thức biểu

? Tại sao bài thơ được gọi là “bài ca” ?

- Bài thơ là tiếng lòng cao đẹp của tác giả

? Những phần nào phản ánh nỗi khổ của người

nghèo trong hoạn nạn?

- P1 +2 +3

GV chiếu khổ thơ 1:

? Nhà của Đỗ Phủ bị phá trong hoàn cảnh nào?

Nhận xét về căn nhà và chủ nhân của nó?

- Gió thét già -> thế gió nhanh, mãnh liệt, dữ dội

- Nhà đơn sơ, không chắc chắn -> chủ nhà là người

=> Cảnh tan tác, tiêu điều

GV : Các từ: “Cuộn, bay, sang sông, treo tót, quay lộn”

gợi tả những động thái liên tiếp hợp thành một bức

tranh rõ nét làm chấn động tâm khảm của nhà thơ

? Tâm trạng tác giả - chủ nhân của ngôi nhà như thế

nào?

- Bất ngờ, lo, tiếc, bất lực, sốt ruột, ai oán, phẫn nộ

trước cảnh cuồng phong

? Em có nhận xét gì về cách gieo vần ở phần dịch

thơ? Tác dụng?

- Gieo vần bằng: già, ta, xa, sa -> tạo âm vang như

truyền tiếng gió “từng trận” 2 => Âm điệu thơ như tiếng

3 Phân tích

a Giá trị hiện thực: Nỗi thống khổ của người nghèo trong hoạn nạn

* Cảnh nhà bị gió thu phá:

- Âm điệu thơ da diết, aioán gợi cảnh nhà tranh bịgió phá tan tác, tiêuđiều

khóc, tiếng thở than

* GV chiếu khổ thơ 2:

Gọi HS đọc P2.

? Cảnh cướp giật mái tranh diễn ra như thế nào?

Cảnh tượng này gợi cho em suy nghĩ gì?

- Lũ trẻ con hàng xóm kéo đến cướp tranh ngay trước

mắt chủ nhà ( đạo tặc )

? Thái độ của bọn trẻ ?

+ Khinh nhà thơ “già yếu”

+ Trơ tráo trước tiếng kêu của chủ nhà

+ Ngang nhiên cắp tranh đi về tuốt

GD lòng nhân ái, sự sẻ chia.

* GV : Sau thiên tai gia đình nhà thơ lại gặp “đạo tặc”

một sản phẩm của xã hội đại loạn -> Đạo lí suy đồi đến

cùng cực =>Ta thấy cuộc sống khốn khổ, đáng thương

? Thái độ của Đỗ Phủ như thế nào? Vì sao?

- Ấm ức vì tuổi già xót xa cho những cảnh

vì nghèo khổ nghèo khó -> nhân đạo

GV: Tg còn ấm ức và cảm thấy bất lực trước cảnh: Đạo

? Đoạn thơ cho thấy cảnh ngoài trời và trong mái

lều dột của tác giả ntn? Các chi tiết trên gợi cho em

suy nghĩ như thế nào về thực trạng xã hội lúc bấy

giờ? Về cuộc đời của tác giả?

HS: Thảo luận nhóm bàn(2’)=> đại diện trình bày

- Bên ngoài: Gió lặng; mây tối mực; trời đêm đen đặc

=> Bóng tối dày đặc bao phủ lạnh lẽo

- Bên trong: - Nhà dột, mền vải lạnh tựa sắt; con đạp

lót nát;(chăn ướt và rách, giường ướt); nhà dột chẳng

chừa đâu

=> Nghèo khổ, bế tắc, đói khổ, không có đường tránh

GV: Ta thấy mưa thu dầm dề sùi sụt suốt đêm, kéo

theo cái lạnh càng thêm lạnh Nhà dội khắp nơi ko khác

chi ở ngoài trời

? Tâm trạng của tác giả lúc này như thế nào?

* Cảnh cướp giật khi nhà

bị gió thu phá:

- Lũ trẻ ngang nhiên cướptranh khiến tác giả cảmthấy ấm ức, bất lực, xót

xa cho những cảnh đờinghèo khó, đạo lí suy đồi

* Cảnh đêm trong nhà đã

bị tốc mái:

- Bằng NT m.tả , tác giảtái hiện cảnh nhà dột nhưngoài trời, rét, ướt, khổcực, nhà thơ không ngủ

- Tg ko ngủ được, trằn trọc suốt đêm trong mệt, đói, lo

lắng, buồn rầu Tác giả thương vợ, con, thương mình ->

Đêm như dài ra -> Nỗi đau khổ như dần lại trút lên đầu

tác giả một con người bất hạnh

? Nếu được chứng kiến cảnh ấy, em có suy nghĩ và

- Nỗi khổ về vật chất và tinh thần của tg cũng chính là

nỗi khổ chung của nhân dân LĐ và các nhà trí thức đời

Đường

GV chốt và tiểu kết:

* GV: Khổ thơ là tiếng nói xót xa cho thân phận mình

và kiếp người trước thiên tai và tai ương do con người

gây ra -> Mỗi dòng thơ như một dòng nước mắt cứ

tuôn rơi

được Từ đó nhà thơ kháiquát về cuộc sống củangười nghèo khổ trongXHTQ đương thời Qua

đó ngầm lên án g.cấpthống trị

* GV chiếu khổ thơ 4:

Gọi HS đọc P4.

? Tác giả đã ước mơ gì? Mục đích?

- Có ngôi nhà rộng, vững chắc để che chở cho mọi

người trong thiên hạ

- Vì ông là kẻ sĩ nghèo nên ông thấu hiểu

? Từ ước vọng của tác giả em có nhận xét gì về thực

trạng xã hội?

- Người có tài đức mà nghèo khổ

- Xã hội đói khổ, không có công bằng

? Hai câu kết bài đem bất ngờ đến cho mọi người Vì

sao? Hãy phân tích?

- Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng tước mắt

Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được

b Giá trị nhân đạo - Ước

vọng của nhà thơ: