HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng được thiết kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn và[r]
Trang 1Ngày soạn: 18/10/2019
Hoạt động 1: Diễn biến của phản ứng hóa học (13phút)
a Mục tiêu hoạt động
- Phát biểu được bản chất của PUHH là do liên kết giữa các nguyên tử thay đổi làm cho phân tử này biến đổi thành phân tử khác
- Rèn năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực tự học
b Phương thức tổ chức HĐ
- HS nghiên cứu thông tin trong sgk kết hợp quan sát H 2.5 để khai thác kiến thức
Phương thức hoạt động Sản phẩm, dự
kiến khó khăn
Đánh giá
Giáo viên tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả
của nhiệm vụ được giao
Trước khi học sinh trình bày giáo viên yêu cầu
học sinh đội đó đọc lại nhiệm vụ của đội được
giao trên phiếu cho cả lớp nghe
Giáo viên yêu cầu cả lớp lắng nghe để đưa ra
nhận xét sau khi đại diện nhóm 1 hoàn tất việc
báo cáo
Trong hoạt động này giáo viên yêu cầu tất cả
học sinh: ghi chép lại phương án thí nghiệm, ý
kiến cá nhân, ý kiến cả nhóm,…
GV mời báo cáo của nhóm 1.
Cách tiến hành thảo luận và diễn ra tương tự
như đối với nhóm 1
- Gv hướng dẫn để học sinh rút ra kết luận: bản
chất của PUHH là do liên kết giữa các nguyên
tử thay đổi làm cho phân tử này biến đổi thành
phân tử khác
- Bản báo cáo của nhóm
- Dự kiến báo cáo với những ý chính sau:
+ Trong các phản ứng hóa học có sự thay đổi về liên kết giữa các nguyên tử làm cho phân tử này biến đổi thành phân tử khác
+ Các nguyên tử được bảo toàn
- Thông qua quan sát, tham khảo sgk
- Thông qua
HĐ chung cả lớp: Đánh giá bằng nhận xét, đánh giá chung
Hoạt động 2: Khi nào phản ứng hóa học xảy ra (15phút)
a Mục tiêu hoạt động
-HS phát biểu được khi nào có phản ứng hóa học xảy ra
- Rèn năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực tự học, năng lực vận dụng kiến thức hóa học để giải quyết vấn đề, năng lực thực hành hóa học
b Phương thức tổ chức HĐ
Phương thức hoạt động Sản phẩm, dự
kiến khó khăn
Đánh giá
Trang 2GV:Hướng dẫn HS làm thí nghiệm theo nhóm
TN1:cho một mảnh kẽm vào dung dịch HCl
Lưu ý HS thả kẽm trượt trên thành ống nghiệm để
tránh làm vỡ đáy ống nghiệm và hướng dẫn các
thao tác thí nghiệm
TN2: HS làm thí nghiệm để đốt cồn trong không
khí
HS: Quan sát trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập
+Muốn phản ứng hoá học xảy ra cần có điều kiện
gì?
+ Bề mặt tiếp xúc càng lớn thì khả năng xảy ra phản
ứng thế nào?
+ Nếu bột sắt, bột than trong không khí thì các chất
có tự bốc cháy không?
+ Muốn phản ứng hoá học xảy ra ngoài điều kiện
các chất phải tiếp xúc nhau cần có điều kiện gì?
Các nhóm tự kiểm tra kết quả cho nhau, nhận xét và
tự đánh giá lẫn nhau
GV: Yêu cầu học sinh liên hệ quá trình chuyển hóa
tinh bột thành rượu HS: rút ra kết luận
HS: để chuyển từ tinh bột thành rượu cần có men
rượu
GV:Men rượu đó được gọi là chất xúc tác
GV:Vậy chất xúc tác là gì?
GV: Yêu cầu HS nhắc lại “ khi nào có phản ứng hóa
học xảy ra”
+ Nêu được cách tiến hành, kết quả thí nghiệm
- Dự kiến báo cáo với ý chính sau:
Phản ứng hóa học xảy ra khi:
+ Các chất phản ứng phải tiếp xúc với nhau
+ Một số phản ứng phải đạt đến nhiệt độ thích hợp
+ Cần có mặt của chất xúc tác
* Dự kiến khó khăn: Trong việc
đề làm thí nghiệm tìm hiểu HS có thể không thành thạo trong thao tác thực hành
- Thông qua quan sát, làm thí nghiệm, báo cáo
- Thông qua
HĐ chung
cả lớp: Đánh giá bằng nhận xét, đánh giá chung, đánh giá lẫn nhau giữa các nhóm
Hoạt động 3: Làm thế nào nhận biết có phản ứng hoá học xảy ra (7phút)
a Mục tiêu hoạt động
-HS trình bày được làm thế nào nhận biết có phản ứng hóa học xảy ra
- Phát triển năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học phát hiện và giải quyết vấn đề
b Phương thức tổ chức HĐ
- HS làm thí nghiệm,quan sát, nhận xét hiện tượng xảy ra và rút ra kết luận về dấu hiệu xảy ra PUHH
- GV chuẩn hóa kiến thức
- GV liên hệ thực tế và lồng ghép GD về những tác hại của biến đổi hóa học đối
với con người và môi trường
Phương thức hoạt động Sản phẩm, dự kiến
khó khăn
Đánh giá
Trang 3Giới thiệu các loại hóa chất trước phản ứng
Hướng dẫn học sinh các bước tiến hành thí
nghiệm
1 Cho vài giọt BaCl2 vào dd Na2SO4
2 Cho dây sắt vào dd CuSO4
HS quan sát và ghi lại các hiện tượng và rút
ra nhận xét
+ Qua các thí nghiệm vừa làm cùng các thí
nghiệm đã làm ở bài trước hãy cho biết làm
thế nào để có phản ứng hóa học xảy ra
GV: Tổng kết và chốt kiến thức
Ngoài ra sự toả nhiệt và phát sáng cũng là
dấu hiệu có phản ứng hoá học xảy ra
VD:Nến cháy, ga cháy, hiện tượng cháy
rừng gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh
hưởng tới khí hậu, gây ô nhiễm môi trường ,
tạo mưa axit, hiệu ứng nhà kính
GD đạo đức cho HS: có trách nhiệm
tuyên truyền cho cộng đồng và người thân
biết trong công nghiệp, nông nghiệp, đời
sống khi sử dụng các PUHH để sản xuất ra
các chất cần thiết cho cuộc sống đôi khi tạo
ra các sảm phẩm không mong muốn gây hại
cho môi trường, tạo ra hậu quả nghiêm
trọng
- Bản báo cáo của nhóm
- Dự kiến báo cáo với
ý chính sau:
- Dấu hiệu:
+ Màu sắc + Tính tan + Trạng thái( tạo ra chất kết tủa hoặc bay hơi)
+ Sự tỏa nhiệt
+ Sự phát sáng
- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của
HS và giải pháp hỗ trợ:
HS còn lúng túng trong thao tác thực hành
- Thông qua quan sát
- Thông qua
HĐ chung cả lớp: Đánh giá bằng nhận xét, đánh giá chung
Hoạt động 4: Xây dựng sơ đồ tư duy tổng hợp cho cả chủ đề (10 phút)
a Mục tiêu hoạt động
- Tổng kết toàn bộ kiến thức của chủ đề PƯHH
- Củng cố khắc sâu từng đơn vị kiến thức trong chủ đề
- Rèn năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực tổng hợp, sáng tạo
b Phương thức tổ chức HĐ
- Thảo luận nhóm
- PP thủ lĩnh
- PP đánh giá, phản biện,…
c Sản phẩm, dự kiến khó khăn vướng mắc
Bản đồ tư duy
* Khó khăn
- Sơ đồ tư duy chưa đầy đủ, chưa khoa học
d Đánh giá giá kết quả hoạt động
- Đánh giá giá kết quả hoạt động:
+ Thông qua quan sát, thu nhận và xem xét sản phẩm cá nhân, sản phẩm của nhóm;
+ Quan sát kĩ tất cả các nhóm, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của
HS và có giải pháp hỗ trợ hợp lí
Trang 4+ Thông qua báo cáo các nhóm và sự góp ý, bổ sung của các nhóm khác, GV biết được HS đã có được những kiến thức nào, những kiến thức nào cần phải điều chỉnh, bổ sung ở các HĐ tiếp theo
- Đánh giá giá kết quả sản phẩm:
Xem xét và đánh giá sản phẩm cá nhân, kết hợp với sản phẩm của hoạt động
nhóm
C Hoạt động Luyện tập (20 phút)
a Mục tiêu hoạt động
- Củng cố, khắc sâu các kiến thức đã học trong bài
- Tiếp tục phát triển các năng lực: tự học, sử dụng ngôn ngữ hóa học, phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua môn học
b Phương thức tổ chức HĐ
Ở HĐ này GV cho HS HĐ cá nhân là chủ yếu, bên cạnh đó có thể cho HS HĐ cặp đôi hoặc trao đổi nhóm nhỏ để chia sẻ kết quả giải quyết các câu hỏi/bài tập trong phiếu học tập dưới hình thức học tập chia sẻ qua máy tính bảng(PHTM)
Bài 1: Trong số những quá trình kể dưới đây, cho biết đâu là hiện tượng hóa học,
đâu là hiện tượng vật lý Giải thích
a) Lưu huỳnh cháy trong không khí tạo ra chất khí mùi hắc (khí lưu huỳnh đioxit) b) Thủy tinh nóng chảy được thổi thành bình cầu
c) Trong lò nung vôi, canxi cacbonat chuyển thành vôi sống (canxi dioxit) và khí cacbon đioxit thoát ra ngoài
d) Cồn để trong lọ không khí bay hơi
Bài 2:
-Nhỏ vài giọt axit clohidric vào một cục đá vôi (Thành phần chính là
canxicacbonat)
Thấy sủi bọt khí
a Dấu hiệu nào cho thấy phản ứng hóa học xảy ra
b Viết PT chữ của phản ứng biết sản phẩm là canxi clorua, nước và khí
cacbonic
Giải
a :Dấu hiệu có phản ứng hoá học xảy ra là:Có bọt khí sủi lên(chứng tỏ có chất mới được tạo thành từ chất khí)
b:Phương trình chữ:canxicacbonat + axit clohiđric
canxi clorua + nước + khí cacbonic
Bài 3:Sắt để lâu trong không khí ẩm dễ bị gỉ Hãy giải thích vì sao ta có thể phòng
chống gỉ bằng cách bôi dầu, mỡ trên bề mặt các đồ dùng bằng sắt
Giải: Do sắt tác dụng với oxi không khí tạo thành sắt oxit Có thể phòng chống gỉ bằng cách trên là do hạn chế được sự tác dụng của sắt với oxi không khí
Bài 4 :Treo sơ đồ tượng trưng cho phản ứng giữa magie và axit clohidric HCl tạo
thành magie clorua MgCl2 khí hidro H2
Trang 5a- Viết phương trình chữ
b- Điền vào chỗ trống: “mỗi phản ứng xảy ra với một và 2 sau phản ứng tạo ra một và một
Giải: Phương trình chữ: magiê +axitclohiđric magiêclorua +hiđro
b.Nguyên tử magiê, phân tử axitclohiđric, phân tử magiêclorua, phân tử hiđro
Bài 5: a, Giải thích tại sao khi để ngọn lửa gần cồn đã bắt cháy
b, Biết rằng cồn cháy được là do có sự tham gia của khí oxi, tạo ra nước và khí cacbonđioxit.Viết phương trình chữ của phản ứng
Giải: a, cồn là chất dễ bay hơi,các phân tử cồn trpong hơi cồn được ngọn lửa nung nóng nên bắt cháy
b, Phương trình chữ của phản ứng:
Cồn+ khí oxi nước +khí cacbon đioxit
Bài 5:
D Hoạt động Vận dụng và tìm tòi mở rộng (25 phút)
a Mục tiêu hoạt động
HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng được thiết kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn và mở rộng kiến thức của HS, không bắt buộc tất cả HS đều phải làm, tuy nhiên GV nên động viên khuyến khích HS thamgia, nhất là các HS say mê học tập, nghiên cứu, HS khá, giỏi và chia sẻ kết quả với lớp
b Nội dung HĐ: HS giải quyết một số các câu hỏi/bài tập sau
Câu 1 : Một học sinh làm thí nghiệm với chất rắn natri hiđrocacbonat (thuốc muối
trị đầy hơi dạ dày màu trắng) như sau:
TN 1: Hòa tan một ít thuốc muối rắn trên vào nước được dung dịch trong suốt
TN 2: Hòa tan một ít thuốc muối rắn trên vào nước chanh hoặc giấm thấy sủi bọt mạnh
TN 3: Đun nóng một ít thuốc muối rắn trên trong ống nghiệm, thấy màu trắng không đổi nhưng thoát ra chất khí làm đục nước vôi trong
Trong các thí nghiệm trên đâu là sự biến đổi hóa học? Giải thích
Trả lời:
TN 1: Biến đổi vật lí vì không tạo chất mới
TN 2: Biến đổi hóa học vì tạo ra chất mới là chất khí cac bonic
TN 3: Biến đổi hóa học vì tạo ra chất mới là chất khí cac bonic làm đục nước vôi
Câu 2: Các hiện tượng sau đây thuộc hiên tương vật lý hay hóa học:
a Khi nấu canh cua, người ta giã cua và lọc lấy nước đun nước cua ta thấy nổi gạch cua
b Bình thường lòng trắng trứng ở trạng thái lỏng, khi đun nóng nó đông tụ lại Trả lời: Hai hiện tượng trên đều là hiện tượng vật lý vì đều chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái đông đặc mà không có sinh ra chất mới
Câu 3: Trong giờ thí nghiệm một em học sinh làm thí nghiệm như sau:
Cho một viên kẽm nhỏ tác dụng với dung dịch axit sunfuric nhận thấy nhiệt độ của ống nghiệm tăng dần Thể tích khí hiđro thu được tương ứng với thời gian thu được như sau:
Trang 6Thời gian
(phút)
Qua bảng ghi trên em hãy cho nhận xét
a Thể tích khí hiđro thu được trong quá trình thí nghiệm thay đổi như thế nào?
b Hãy giải thích vì sao ở thời gian từ phút thứ 2 đến phút thứ 4 phản ứng hóa học xảy ra nhanh hơn so với những thời điểm khác?
Trả lời:
a Thể tích khí hiđro thu được tăng dần theo thời gian
b Phản ứng giữa kẽm và axit sunfuric là phản ứng tỏa nhiệt Từ phút thứ 2 đến phút thứ 4 axít sunfuric đạt đến nhiệt độ thích hợp, ngoài ra axít còn đủ đặc
Do vậy ở thời điểm này, phản ứng hóa học xảy ra nhanh hơn so với những thời điểm khác
c Phương thức tổ chức HĐ
GV hướng dẫn HS về nhà làm và hướng dẫn HS tìm nguồn tài liệu tham khảo (internet, thư viện, góc học tập của lớp )
Gợi ý: Ở những nơi khó khăn, không có internet hoặc tài liệu tham khảo, GV có thể sưu tầm sẵn tài liệu và để ở thư viện nhà trường/góc học tập của lớp và hướng dẫn HS đọc Như vậy, vừa giúp HS có tài liệu tham khảo, vừa góp phần tạo văn hóa đọc trong nhà trường
d Sản phẩm HĐ
Bài viết/báo cáo, sản phẩm có tranh ảnh minh họa
e Kiểm tra, đánh giá kết quả HĐ
GV có thể cho HS báo cáo kết quả HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng vào đầu giờ của buổi học kế tiếp, GV cần kịp thời động viên, khích lệ HS