bài soạn sinh 7 tuần 20

Tích hợp giáo dục đạo đức: Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường. Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật GV cho HS thả[r]

Ngày soạn:10/01/2019 Tiết 39

Thực hành: QUAN SÁT CẤU TẠO TRONG CỦA ẾCH ĐỒNG TRÊN MẪU MỔ

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Trình bày cấu tạo trong phù hợp với đời sống lưỡng cư của đại diện ếch đồng

- Biết cách mổ ếch, quan sát cấu tạo trong của ếch

- HS nhận dạng các cơ quan của ếch trên mẫu mổ Tìm những cơ quan hệ cơ quan thích nghi với đời sống mới chuyển lên cạn

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng quan sát tranh và mẫu vật; kĩ năng thực hành

CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh, để tìm hiểu cấu tạo ngoài, cấu tạo trong của ếch đồng

- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực chia sẻ thông tin trong hoạt động nhóm

- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm và quản lí thời gian khi thực hành

3 Thái độ: Có thái độ nghiêm túc trong học tập

* Tích hợp giáo dục đạo đức:

+ Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường

+ Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan trong

cơ thể sinh vật (đặc điểm thích nghi với đời sống trên cạn thể hiện ở cấu tạo trong của ếch)

4 Định hướng phát triển năng lực cho học sinh

- Năng lực nghiên cứu: Biết cách quan sát, ghi chép thông tin theo yêu cầu của giáo viên và thể hiện rõ ràng trong bài thu hoạch

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên

- Mẫu mổ ếch đủ cho các nhóm

- Mẫu mổ sọ hoặc mô hình não ếch

- Bộ xương ếch

- Tranh cấu tạo trong của ếch

2 Học sinh

- Chuẩn bị ếch đồng theo nhóm

III PHƯƠNG PHÁP : Phương pháp thực hành, trực quan Quan sát mẫu vật -Hoạt động theo nhóm

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY - GIÁO DỤC:

1 Ổn định lớp ( 1’)

2 Kiểm tra bài cũ: 4’

? Trình bày cấu tạo ngoài của ếch đồng thích nghi với đời sống

3 Bài mới:

- GV: Nêu mục đích, yêu cầu của tiết thực hành (2’)

- Hoạt động 1: Quan sát bộ xương ếch :

- Phương pháp Quan sát mẫu vật - Hoạt động theo nhóm – Tìm tòi

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

- Thời gian: 7’

- Hình thức tổ chức: Hoạt động nhóm (cặp), cá nhân

GV hướng dẫn HS quan sát H36.1 SGk nhận

biết các xương trong bộ xương ếch

HS tự thu nhận thông tin ghi nhớ vị trí tên

xương: …

GV yêu cầu HS quan sát mẫu bộ xương ếch

xác

định các xương trên mẫu

GV gọi HS lên chỉ

GV yêu cầu HS thảo luận

? Bộ xương ếch có chức năng gì ?

HS thảo luận rút ra chức năng của bộ xương

GV chốt lại kiến thức

Tích hợp giáo dục đạo đức: Tôn trọng mối

quan hệ giữa sinh vật với môi trường Tôn

trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức

năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật

1) Bộ xương ếch

- Bộ xương: Xương đầu, xương cột sống, xương đai, xương chi

- Chức năng:

+ Tạo bộ khung nâng đỡ cơ thể + Là nơi bám của cơ→di chuyển + Tạo thành khoang bảo vệ não, tủy sống và nội quan

Hoạt động 2: Quan sát da và các nội quan trên mẫu:

- Phương pháp Quan sát mẫu vật - Hoạt động theo nhóm – Tìm tòi – thực hành

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

- Thời gian: 26’

- Hình thức tổ chức: Hoạt động nhóm (cặp), cá nhân

a- quan sát da

GV hướng dẫn HS sờ tay lên bề mặt da quan

sát mặt trong da→ nhận xét

HS thực hiện theo hướng dẫn

+ nhận xét…

Một HS trả lời lớp nhận xét bổ sung

GV cho HS thảo luận

? Nêu vai trò của da?

b- quan sát nội quan

GV yêu cầu HS quan sát H36.3 đối chiếu với

mẫu mổ→ xác định các cơ quan của ếch

GV yêu cầu HS nghiên cứu bảng đặc điểm

cấu tạo trong của ếch thảo luận:

? Hệ tiêu hóa của ếch có đặc điểm gì khác

với cá?

? Vì sao ở ếch đã xuất hiện phổi mà vẫn TĐK

qua da?

? Tim của ếch khác cá ntn ?

? Quan sát mô hình não ếch xác định các bộ

phận não?

HS: Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác

nhận xét bổ sung

Tích hợp giáo dục đạo đức: Tôn trọng mối

quan hệ giữa sinh vật với môi trường Tôn

trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức

năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật

GV cho HS thảo luận :

? Trình bày những đặc điểm thích nghi với

đời sống trên cạn thể hiện ở cấu tạo trong

của ếch?

HS thảo luận xác định được các hệ tiêu hóa,

hô hấp, tuần hoàn thể hiện sự thích nghi với

lối sống chuyển lên ở cạn

? Cấu tạo trong của ếch tiến hóa hơn cá ntn?

Sự tiến hóa hơn so với cá: tuần hoàn, thần

kinh, hô hấp

2) Quan sát da và các nội quan trên mẫu

- ếch có da trần ( Trơn ẩm ướt), mặt trong có nhiều mạch máu → trao đổi khí

* Kết luận: Cấu tạo trong của ếch ( Bảng tr.118 SGK)

4 Củng cố: 4'

- Gv nhận xét tinh thần thái độ của HS trong giờ thực hành

- Nhận xét kết quả quan sát của các nhóm

- GV cho HS thu dọn vệ sinh

5 Dặn dò:1'

- Học bài, hoàn thành, nộp bài thu hoạch theo mẫu (SGK tr.119)

Ngày soạn:10/1/2019 Tiết 40

Bài 37 ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA LỚP LƯỠNG CƯ

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Mô tả được tính đa dạng của lớp lưỡng cư Nêu được những đặc điểm để phân biệt ba bộ trong lớp lưỡng cư Việt Nam

- Nêu được vai trò của lưỡng cư với đời sống con người và trong tự nhiên, đặc biệt là những loài quý hiếm Trình bày được đặc điểm chung của lưỡng cư

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng quan sát hình nhận biết kiến thức, kĩ năng hoạt động nhóm

CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh, để tìm hiểu

sự đa dạng về thành phần loài và môi trường sống, đặc điểm chung về cấu tạo, hoạt động sống và vai trò của lưỡng cư với đời sống

- Kĩ năng tự tin trong trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp

- Kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực

- Kĩ năng so sánh, phân tích, khái quát để rút ra đặc điểm chung của lớp lưỡng cư

3 Thái độ

- GD ý thức bảo vệ động vật có ích

* Tích hợp giáo dục đạo đức: + Học sinh có trách nhiệm khi đánh giá về tầm quan trọng của mỗi loài động vật + Yêu quý thiên nhiên, sống hạnh phúc, sống yêu thương + Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường + Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật + Lưỡng cư là nhóm động vật rất có ích cho nông nghiệp (thiên địch của sâu bọ gây hại thực vật) Chúng còn có giá trị làm thực phẩm, dược phẩm, làm cảnh -> Giáo dục học sinh có ý thức bảo vệ và gây nuôi những loài lưỡng cư có ích sống gần con người

4 Định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Năng lực nghiên cứu:

+ Nghiên cứu tài liệu sách giáo khoa, nghiên cứu thông tin trên các phương tiện truyền thông chứng minh được sự đa dạng của các lớp lưỡng cư

+ Rút ra kết luận đặc điểm chung của lớp lưỡng cư

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Giáo án điện tử, Phiếu học tập

2 Học sinh: Đọc bài mới

III PHƯ ƠNG PHÁP

Vấn đáp, trực quan, hoạt động nhóm nhỏ

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY - GIÁO DỤC

2 Kiểm tra bài cũ ( 4')

Cấu tạo trong của ếch đồng có những đặc điểm gì nổi bật?

3 Bài mới

Ngoài ếch đồng ra lớp lưỡng cư còn rất nhiều đại diện khác nữa? chúng có đặc điểm chung gì? Và vai trò của chúng đối với đời sống con người như thế nào bài hôm nay cô và các em tiết 39

Hoạt động 1: Tìm hiểu đa dạng về thành phần loài : 10'

Mục đích: nêu được các đặc điểm đặc trưng nhất để phân biệt 3 bộ lưỡng cư Từ

đó thấy được môi trường sống ảnh hưởng đến cấu tạo ngoài của từng bộ

- Phương pháp:Vấn đáp, trực quan

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

- Hình thức tổ chức: Hoạt động cá nhân

GV yêu cầu HS quan sát H37.1 SGK đọc

thông tin thứ nhất đoạn đầu mục I /SGK

? Số lượng loài lưỡng cư trên thế giới và Việt

Nam?

HS: Thế giới có 4000 loài, VN phát hiện 147

loài

? Chúng được chia làm mấy bộ? Tên của các

bộ?

HS: 3 bộ

I Đa dạng về thành phần loài

- Lưỡng cư có 4000 loài,Việt nam

có 147 loài

Chia thành 3 bộ:

+ Bộ lưỡng cư có đuôi

+ Bộ lưỡng cư không đuôi

+ Bộ lưỡng cư không chân

? Kể tên các đại diện của các bộ?

HS: kể tên

GV: Cho HS quan sát tranh Cá cóc Tam Đảo

là đại diện của bộ lưỡng cư có đuôi

? Chúng sống ở đâu? mô tả hình dạng cấu tạo

ngoài của chúng?

HS: ở tam đảo, có thân dài đuôi dẹp bên, 2

chi sau và 2 chi trước tương đương nhau

GV: Cho Hs quan sát ếch cây…

? Em có nhận xét gì về thân và chi của bộ

lưỡng cư không đuôi?

GV: Chốt lại

? Số lượng loài của bộ lưỡng cư không đuôi

như thế nào so với 2 bộ trên?

HS: Nhiều nhất

GV: Cho Hs quan sát tranh ếch giun

? Nêu đặc điểm của bộ lưỡng cư không chân?

HS: Thiếu chi

? Phân biệt 3 bộ lưỡng cư bằng những đặc

điểm nào?

HS:

GV: Chủ yếu là chân, bên cạnh đó người ta

còn căn cứ vào 1 số đặc điểm khác trong đó

có đặc điểm đuôi để phân biệt

? Em hãy kể tên 1 số đại diện lưỡng cư mà em

biết?

HS: Kể tên

GV: chốt lại về số lượng và các bộ, đặc điểm

để chia bộ lưỡng cư

Thông qua bảng GV phân tích mức độ gắn bó

với môi trường nước khác nhau →ảnh hưởng

đến cấu tạo ngoài

+ Bộ lưỡng cư có đuôi:(Cá cóc Tam Đảo) Có thân dài đuôi,dẹp bên, 2 chi sau và 2 chi trước tương đương nhau

+ Bộ lưỡng cư không đuôi:

(cóc ,ếch cây…) Thân ngắn ,2 chi sau dài hơn 2 chi trước

+ Bộ lưỡng cư không chân: (ếch giun) Thiếu chi

Hoạt động 2: Tìm hiểu về đa dạng về môi trường sống và tập tính: 7'

- Mục tiêu: Giải thích được sử ảnh hưởng của môi trường tới tập tính và hoạt động

của lưỡng cư

- Phương pháp:Vấn đáp, trực quan, hoạt động nhóm nhỏ

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

- Hình thức tổ chức: Hoạt động nhóm (cặp), cá nhân

GV yêu cầu HS quan sát H37.1-5 đọc chú thích lựa chọn câu

trả lời điền vào bảng tr.121 SGK ( Vở bài tập) HS không mang

phát phiếu

HS: Cá nhân tự thu nhập thông tin hoàn thành nội dung

bảngSGK/ 121

GV: Chiếu nội dung bảng

HS: Đại diện nhóm trả lời Nhóm khác nhận xét bổ sung.

Tên các đại

diện

Đặc điểm nơi sống

Hoạt động

Tập tính tự vệ

1 Cá cóc

tam đảo

nước Chủ yếu

về ban đêm

Trốn chạy và

ẩn nấp

2 ễnh ương

lớn

Ưa sống ở nước hơn

Ban đêm Doạ nạt

3 Cóc nhà Chủ yếu sống trên

cạn

Chiều và đêm

Tiết nhựa độc

4 ếch cây Chủ yếu sống trên

cây, bụi cây

Ban đêm Trốn chạy v

5 ếch giun

ẩn nấp

Chủ yếu sống trong hang đất

Cả ng y và đêm

Trốn chạy

và ẩn nấp? Các đại diện của lớp lưỡng cư sống ở những môi

trường nào và có tập tính gì?

HS: TL

GV: Kết luận

? Ngoài những tập tính trên em còn biết tập tính nào khác của

lưỡng cư không.

HS: TL

Tích hợp giáo dục đạo đức: Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh

vật với môi trường Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và

II Đa dạng về môi trường sống và tập tính

- Lớp lưỡng cư rất đa dạng về môi trường sống

và tập tính

chức năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật

GV: Thông báo phần em có biết

Cóc tía: Khi gặp nguy hiểm chúng có phản ứng lật ngửa cơ thể

hoặc tiết ra mùi đặc biệt làm kẻ thù phải ngỡ

ngàng

Hoạt động 3: Đặc điểm chung của lưỡng cư: 8'

- Mục tiêu: Nêu được đặc điểm chung của lưỡng cư

- Phương pháp:Vấn đáp, trực quan, hoạt động nhóm nhỏ

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

- Hình thức tổ chức: Hoạt động nhóm (cặp), cá nhân

GV: Cho HS làm bài tập theo nhóm nội dung bài

tập (3’)

GV: Phát phiếu học tập

Cột cho trước HS phải điền

Môi trường số g

vừa ở nước vừa ở cạn:

Cơ quan di

chuyển

4 chi

da và phổi

Tim 3 ngăn, 2 vòng tuần hoàn máu pha nuôi cơ thể

Sự sinh sản Trong môi trường nước, thụ

tinh ngoài

Sự phát triển qua biến thái

Nhiệt độ cơ thể biến nhiệt

HS: Đại diện nhóm trình bày

GV: Chữa  nội dung bảng chuẩn

? 1-2 HS nhắc lại đặc điểm chung của lưỡng cư.

III Đặc điểm chung của lưỡng cư

GV: Chốt lại

Tích hợp giáo dục đạo đức: Học sinh có trách

nhiệm khi đánh giá về tầm quan trọng của mỗi loài

động vật Yêu quý thiên nhiên, sống hạnh phúc,

sống yêu thương Lưỡng cư là nhóm động vật rất

có ích cho nông nghiệp (thiên địch của sâu bọ gây

hại thực vật) Chúng còn có giá trị làm thực phẩm,

dược phẩm, làm cảnh -> Giáo dục học sinh có ý

thức bảo vệ và gây nuôi những loài lưỡng cư có ích

sống gần con người

Hoạt động 4: Vai trò của Lưỡng cư: 8'

Mục tiêu: Nêu được vai trò của lưỡng cư trong tự nhiên, trong đời sống

- Phương pháp:Vấn đáp, trực quan

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

- Hình thức tổ chức: Hoạt động cá nhân

GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK trả lời câu hỏi:

? Lưỡng cư có vai trò gì đối với con người? Cho

VD

HS: TL

GV: Chốt

? Vì sao nói vai trò tiêu diệt sâu bọ của lưỡng cư

bổ sung cho hoạt động của chim về ban ngày?

HS: Đa số lưỡng cư không đuôi (có số loài lớn

nhất) đi kiếm mồi về ban đêm, nên bổ sung cho

hoạt động diệt sâu bọ của chim về ban ngày

? Em có nhận xét gì về số lượng loài lưỡng cư ngày

nay?

HS: ít

? Nguyên nhân nào dẫn đến số lượng lưỡng cư ít?

HS: TL

GV: Có nhiều nguyên nhân làm cho loài lưỡng cư

ngày nay ít là do:

GV: Cho HS xem ảnh môi trường bị ô Do đô thị

IV Vai trò của Lưỡng cư

- Làm thức ăn cho người

- Một số Lưỡng cư làm thuốc

- Làm vật thí nghiệm trong nghiên cứu khoa học

- Diệt sâu bọ và động vật trung gian gây bệnh

hoá, do hoá chất, do con người đánh bắt chúng

trong mùa sinh sản. > Số lượng loài giảm

? Muốn bảo vệ những loài lưỡng cư có ích ta cần

làm gì?

HS: TL

GV: Bảo vệ và gây nuôi những loài có giá trị kinh

tế

Chốt lại kiến thức

4 Củng cố ( 5')

- GV cho HS đọc ghi nhớ

?Vai trò của lưỡng cư đối với đời sống con người:

A Tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng về ban ngày

B Tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng về ban đêm

C Cả A và B

D Tiêu diệt sinh vật trung gian gây bệnh như ruồi, muỗi

E Có giá trị thực phẩm

G Làm thuốc

H Làm vật thí nghiệm

Đáp án:B , D , E , G.

?Hãy ghép ý ở cột A với cột B sao cho phù hợp với nội dung của hai cột

Đại diện l ưỡng c ư( Cột A) Sự thích nghi với môi tr ường n ước là khác nhau

( cột B) 1.Cá cóc tam đảo

2 ếch ương lớn

3 Cóc nhà

4 ếch cây

5 ếch giun

a Chủ yếu sống ở trên cây,bụi cây

b Sống ở trên cạn

c Chủ yếu sống trong nước

d Sống chui luồn trong hang đất

e Ưa sống ở nước hơn

Lưỡng cư được chia làm mấy bộ? Hãy sắp xếp 5 đại diện ở cột A vào các bộ đã chia?

5 Hướng dẫn về nhà (2')

- Học bài theo vở ghi, ghi nhớ

-Trả lời câu 1,2,3/ SKG/ 122

- Đọc trước bài “ Thằn lằn bóng đuôi dài”

+ Cấu tạo ngoài, cách di chuyển

+ Đời sống

+ Hoàn thành bảng SGK/ 125 vào vở bài tập

- Đọc mục " Em có biết"