Phát triển năng lực: Rèn cho học sinh năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác; năng lực giao tiếp trong việc lắng ng[r]
Trang 1Ngày soạn: Tuần 21, Tiết 73
Ngày giảng: 6A
6C
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
<Tô Hoài>
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Nhận biết: Nhân vật, sự kiện , cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Thông hiểu: Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột kiêu ngạo
- Vận dụng: Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học: Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp yếu tố miêu tả Phân tích các nhân vật trong đoạn trích.Vận dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hoá khi viết văn
miêu tả
- Kĩ năng sống: tự nhận thức, xác định ứng xử: sống khiêm tốn, tôn trọng người khác; giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ ,ý tưởng, cảm nhận của bản thân về những giá trị của văn bản
3 Thái độ:
- Thêm yêu thiên nhiên cuộc sống
- Có cách cư xử đúng mực
- Có lối sống lành mạnh, lí tưởng sống tốt đẹp
4 Phát triển năng lực: Rèn cho học sinh năng lực tự học, năng lực giải
quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ
động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất nhân ái, biết yêu thương bạn bè, biết tạo
dựng một thế giới đại đồng đoàn kết Tự lập, trung thực, có trách nhiệm với bản thân, có tinh thần vượt khó => GD giá trị sống: YÊU THƯƠNG, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HÒA BÌNH, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC
II Chuẩn bị
- GV: nghiên cứu bộ chuẩn kiến thức, SGK, SGV, giáo án
Tài liệu tham khảo: Tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí, Cuộc đời và sự nghiệp Tô
Hoài.máy tính, máy chiếu
- HS: tìm đọc truyện, đọc văn bản, tóm tắt, soan bài
Trang 2III Phương pháp: đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, nhóm, động não,
nêu vấn đề
IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định tổ chức :1’
2 Kiểm tra bài cũ (3’): Kiểm tra vở bài tập ngữ văn
3 Bài mới
HĐ1( Khởi động, tạo tâm thế h/đ - 1’)
Có rất nhiều nhà văn nổi tiếng đã gắn bó cả đời mình để viết cho trẻ em ,
một trong những đề tài khó và rất thú vị Tô Hoài là một tác giả như thế.
Dế Mèn là ai? Chân dung và tính nết nhân vật này như thế nào? Bài học
đường đời đầu tiên mà anh ta phải nếm trải ra sao? Đó chính là bài học đầu
tiên của kì II.
Hoạt động 2 (10’)
- Mục tiêu: học sinh nắm được những hiểu biết cơ
bản về thể loại
- Phương pháp: vấn đáp,tái hiện
- Phương tiện: tư liệu, SGK, máy chiếu
- Kĩ thuật: động não.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
? Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
- Tác phẩm Miền Đông được tặng giải thưởng Á
Phi
- Là tổng thư kí Hội nhà văn, giám đốc nhà xuất
bản xã hội, chủ tịch hội VNHN
?Em biết gì về truyện Dế Mèn phiêu lưu kí?
Hãy tóm tắt?
? Giới thiệu về văn bản
I Giới thiệu chung
1 Tác giả
- Tên thật là Nguyễn Sen (1920) Là nhà văn thành công trên con đường nghệ thuật từ trước CMT8, có nhiểu tác phẩm ciết cho thiếu nhi
2 Tác phẩm
- Gồm 10 chương ghi chép lại những việc xảy ra trên dường
đi phiêu lưu của Dế Mèn
- Bài văn thuộc chương I của văn bản
Hoạt động 3(23’)
- Mục tiêu : Hướng dẫn HS đọc, tóm tắt tìm hiểu
vb.
- PP: luyện đọc, vấn đáp, phân tích, thuyết trình,
phân tích, bình
- Phương tiện: máy chiếu.
II Đọc - hiểu văn bản
Trang 3- KT: động não
- Hình thức : cá nhân
- Nêu yêu cầu đọc
+ Giọng vang to, hào hứng đoạn tả chân dung Dế
Mèn
+Phân biệt rõ các giọng: Mèn, Choắt, chị Cốc
+ Đoạn hối hận: Giọng trầm buồn
-> HS đọc, phân vai
?Kể tóm tắt bài văn -> Nhận xét
? Bài văn được kể bằng ngôi kể nào? Của ai?
Tác dụng?
- Ngôi thứ nhất -> Dế mèn (nhân vật chính): Tạo
sự thân mật, gần gũi dễ biểu hiện tâm trạng, ý
nghĩa, thái độ của nhân vật đối với những sự việc
xảy ra xung quanh và đối với chính mình
1 Đọc- chú thích
? Văn bản được viết theo thể loại nào?
? Văn bản chia thành mấy đoạn? Ý chính?
–2 đoạn
+Từ đầu -> rồi: Hình ảnh Dế Mèn
+ Còn lại: Câu chuyện bài học đường đời đầu tiên
với DM
? Giữa hai đoạn có câu văn nào có chứa chức
năng liên kết?
“ Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống
hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ cho những cử
chỉ ngu dại của mình mà thôi Tôi đã phải trải
cảnh như thế Thoát nạn rồi mà còn ân hận quá,
ân hận mãi Thế mới biết, nếu đã trót không suy
tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sua có hối
cũng không làm lại được”
* GV: Đây là đoạn văn rất đặc sắc, mẫu mực về
miêu tả loài vật
? Giải thích một số từ khó.
Hs đọc diễn cảm phần 1
? Dế Mèn đã tự hoạ bức chân dung của mình
như thế nào? (về ngoại hình, hành động, tính
nết) Nhận xét gì về trình tự và cách miêu tả
trong đoạn văn.
+ HS thảo luận trả lời
+ GV nhận xét, bổ sung, treo bảng phụ
2 Kết cấu -Bố cục:
* Thể loại: Miêu tả
* Bố cục: 2 phần
3 Phân tích
a Bức chân dung tự hoạ của
Dế Mèn.
Trang 4- Miêu tả khái quát hình dáng Dế Mèn: Chàng dế
TN cường tráng
- Miêu tả cụ thể từng bộ phận
+ ăn uống điều độ
+ Đôi càng: mẫm bóng một chàng dế
+ Vuốt: cứng, nhọn hoắt thanh niên
cường tráng + Đầu: to, nổi từng tảng đầy sức sống,
tự tin,
+ Cánh: ngắn hủn hoẳn yêu đời + Răng: đen nhánh, nhai ngoàm
ngoạp
+ Râu: dài, cong
+ Dáng đi: oai vệ, nhún nhẩy ra Kiêu căng
vẻ con nhà võ
+ Tợn lắm, cà khịa hợm hĩnh, hung hăng +Quát,đá,ghẹo không tự biết
mình
* Nhận xét: Tả ngoại hình để làm toát lên tính
cách của nhân vật
Bước vào đời, Mèn tự hào về đôi càng, những chiếc vuốt, về cái đầu to, về cái răng, về cái râu của mình, nên chú đi lại oai vệ, làm điệu nhún nhảy, rung lên rung xuống hai chiếc râu tự làm điệu, làm dáng là con nhà võ nên tợn lắm, dám coi thường tất cả, cà khịa với tất cả, tưởng mình là tay ghê gớm sắp đứng đầu thiên hạ.
Cái hay của đoạn văn là Mèn tự nói ra tất
cả những tính xấu của mình, cái ngông nghênh của một thanh niên mới lớn -> đảm bảo độ tin cậy với người nghe - tính trung thực cao - Phù hợp với việc chọn ngôi kể.
Mèn sau khi đã trưởng thành còn đi chu du thiên hạ, học được nhiều điều khôn, điều hay Mèn
Trang 5rất ân hận về những hành động ngu dại và nông
nổi của mình.
? Nhận xét gì về hình ảnh Dế Mèn?
- Đẹp cường tráng, sống động
? Làm thế nào tác giả dựng lên bức chân dung
đẹp đẽ, khỏe mạnh của Dế Mèn?
- Miêu tả các bộ phận chính của Dế Mèn kết hợp
với điệu bộ, động tác thể hiện sức mạnh của Dế
Mèn
- Từ ngữ miêu tả đặc sắc, gợi tả
?Các từ ngữ: cường tráng, mẫm bóng, cứng,
nhọn hoắt thuộc từ loại nào em đã học? Tác
dụng?
- Từ loại: Tính từ -> Miêu tả so sánh hình ảnh Dế
Mèn vừa mang tính đặc trưng của loài dế, vừa
mang nét riêng chỉ có ở Dế Mèn
? Thử thay thế các từ gần nghĩa, đồng nghĩa với
các từ sau?
- cường tráng = to lớn, khoẻ mạnh, mạnh mẽ
- hủn hoẳn = cộc, hun hủn, rất ngăn
- ngoàm ngoạp = rào rào, liên liến, sồn sột
- cà khịa = gây sự, gây lôn
- ho he = im thin thít, im re, không làm gì.
=> Các từ được dùng trong văn bản chính xác sắc
cạnh, nổi bật ngoại hình nhân vât, tính nết nhân
vật
? Em hãy khái quát những đặc điểm tiêu biểu
trong bức chân dung tự họa của DM.
* GV: Việc miêu tả ngoại hình còn bộc lộ tính
nết, thái độ của Dế Mèn Vậy tính nết, thái độ
của Dế Mèn ra sao? Sẽ tìm hiểu tiếp ở tiết sau.
* Về ngoại hình: Dế Mèn hiện
lên là một chàng dế thanh niên cường tráng, đầy sức sống, tự tin, yêu đời
* Về tính nết: Dế Mèn kiêu
căng, hợm hĩnh, hung hăng không tự biết mình
4 Củng cố (4’)
? Cảm nghĩ của em trước hình ảnh chàng dế thanh niên trong phần đầu
văn bản?
5 Hướng dẫn về nhà (4’)
Trang 6- Tập kể tóm tắt bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn, tìm và phân tích những từ ngữ, chi tiết nói lên tính nết, thái độ của Dế Mèn Ý nghĩa của bài học?
?) Dưới con mắt của Mèn, Choắt hiện lên như thế nào?
?) Thử so sánh ngoại hình của Choắt với Mèn?
?) Qua lời lẽ, cách xưng hô, giọng điệu của Mèn với Choắt Em cho biết thái độ của Mèn?
?) Qua Đ2 em thấy Mèn có gì xấu? Có gì tốt?
? Từ bài học đường đời đầu tiên của DM, em có nhận xét gì về DM?
N1-2? Đánh giá về nội dung và bài học, cách sống rút ra từ văn bản?
N3-4? Nhận xét về cách viết về loài vật của Tô Hoài?
? Từ bài học của Mèn, em rút ra được bài học gì của mình trong cuộc sống
V Rút kinh nghiệm
****************************