Hãy vẽ sơ đồ thể hiện tác động tiêu cực của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng đối với tài nguyên, môi trường... Tình huống 2: Em có những hành động cụ thể nào để bảo vệ môi trườ[r]
Trang 2Ngày soạn: Tiết 9
Ngày giảng: 7B1 7B2 7B3
BÀI 10: DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG Ở
ĐỚI NÓNG
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Phân tích được mối quan hệ giữa dân số với tài nguyên, môi trường ở đới nóng
2 Kỹ năng
- Biết cách đọc, phân tích bảng số liệu về mối tương quan giữa dân số và diện tích rừng
- Phân tích biểu đồ về các mối quan hệ giữa dân số, sản lượng và bình quân lương thực
* Các kỹ năng sống cơ bản cần được giáo dục trong bài
- Phân tích mqh giữa dân số tự nhiên quá nhanh với lương thực và môi
trường Phê phán những tác động tiêu cực của con người với môi trường
- Phản hồi, lắng nghe, tích cực giao tiếp, trình bày suy nghĩ,ý tưởng, hợp tác giao tiếp khi làm việc
3 Thái độ
- Có hành động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề môi trường ở đới nóng
- Ý thức được sự cần thiết phải có qui mô gia đình hợp lí
4 Định hướng năng lực được hình thành
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tính toán
- Năng lực chuyên biệt: Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, sử dụng bản đồ
5 Tích hợp
* Giáo dục đạo đức
- Có trách nhiệm tuyên truyền và hợp tác thực hiện tốt bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên để chống biến đổi khí hậu Có trách nhiệm với cộng đồng về ý thức kế hoạch hóa gia đình
- Giáo dục ý thức tiết kiệm trong cuộc sống
* Giáo dục an ninh quốc phòng
Ví dụ về sự gia tăng dân số có ảnh hưởng đến đời sống, vật chất và môi trường tại một số thành phố lớn ở nước ta
II- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1 Giáo viên : Máy chiếu
- Biểu đồ mối quan hệ giữa dân số và lương thực ở châu Phi
- Bản đồ phân bố dân cư thế giới
2 Học sinh :
- Sách giáo khoa
III Các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực:
- Đàm thoại, trực quan
- Động não, HS làm việc cá nhân, đàm thoại gợi mở, thuyết trình tích cực, suy nghĩ - cặp đôi – chia sẻ, trình bày 1 phút
IV Tiến trình giảng dạy và giáo dục
1.Ôn định:1’
2.KT Bài cũ:5’
Trang 3C1 Môi trường xích đạo ẩm có những thuận lợi và khó khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp
C2 Để khắc phục những khó khăn do khí hậu nhiệt đới gió mùa gây ra, trong sản xuất nông nghiệp cần thực hiện những biện pháp nào?
3 Bài mới:
A Khởi động: 2’
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Nêu được thực trạng vấn đề tài nguyên và môi trường ở đới nóng( Việt Nam)
- Tìm ra được nguyên nhân chưa biết của vấn đề tài nguyên và môi trường.
2, Kĩ năng: Dựa vào tranh ảnh và hiểu biết để nêu được thực trạng của vấn đề tài nguyên và môi trường.
II Phương thức
- Phương pháp: trực quan, đàm thoại gợi mở
- Kĩ thuật: nêu- giải quyết vấn đề
- Hình thức : cá nhân
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Gv Yêu cầu mỗi hs nói lên những suy nghĩ của mình về vấn đề tài nguyên và môi trường ở VN
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh làm việc cá nhân
Gv: Dự kiến: tài nguyên cạn kiệt( VD); môi trường ô nhiễm( VD)
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo kết quả
Gọi 3-4 học sinh trình bày
Bước 4: đánh giá và chốt kiến thức
Gv nhân xết tinh thần và kết quả làm việc của hs
Gv: VN là một quốc gia thuộc đới nóng Vậy nguyên nhân nào khiến cho tài nguyên cạn kiệt, môi trường ô nhiễm Chúng có mối quan hệ với nhau ntn chúng ta cùng tìm hiểu bài 10
B Hình thành kiến thức mới
* Hoạt động 1: Dân số(10’)
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Biết được dân số đông và tăng nhanh dẫn đến bùng nổ dân số.
2, Kĩ năng: Dựa vào lược đồ, biểu đồ, nhận xét thông tin.
II Phương thức
- Phương pháp: trực quan, thảo luận
- Kĩ thuật: động não, tranh luận
- Hình thức : nhóm bàn
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Mỗi bàn hoàn thành câu hỏi trong 3’
Câu 1: Dựa vào H2.1 nhận xét sự phân bố dân cư ở đới nóng So sánh với 2 đới còn lại.
Câu 2: Dựa vào H1.4 nhận xét tình hình gia tăng dân số ở đới nóng hiện nay như thế nào ?
Trang 4Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh làm việc theo bàn Gv theo dõi hướng dẫn
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo kết quả
Gọi các nhóm báo cáo, nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: đánh giá và chốt kiến thức
Gv nhận xét tinh thần và kết quả làm việc của các nhóm, kết luận
- Dân số tăng quá nhanh (bùng nổ dân số).
- Chiếm gần 50% dân số thế giới
Gv nhấn mạnh việc kiểm soát tỉ lệ gia tăng ds là 1 trong những mối quan tâm hàng đầu Từ đó hướng học sinh tuyên truyền cộng đồng có ý thức trong việc kế hoạch hóa gia đình ngay trong mỗi gđ
Hoạt động 2: Sức ép dân số tới tài nguyên và môi trường.(20’)
* Thao tác 1:
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Biết được dân số đông và tăng nhanh đã tác động xấu tới tài nguyên, môi trường và chất lượng cuộc sống.
2, Kĩ năng: Dựa vào lược đồ, biểu đồ, thông tin nhận xét.
II Phương thức
- Phương pháp: trực quan, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: động não, tranh luận
- Hình thức : nhóm bàn
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Gv chia lớp làm 3 nhóm Học sinh thảo luận theo nhóm
Nhóm 1:- Phân tích H10.1 để thấy mối quan hệ giữa gia tăng dân số tự nhiên quá
nhanh và thiếu lương thực ở châu Phi
- Dân số tăng ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng cuộc sống
Nhóm 2: - Đọc bảng số liệu sgk( t34)nhận xét về tương quan giữa dân số và diện
tích rừng ở khu vực Đông Nam Á.
- Tại sao diện tích rừng giảm nhanh như vậy?
Nhóm 3: Nêu 1 vài dẫn chứng để thấy rõ sự khai thác rừng quá mức sẽ có tác động
xấu tới môi trường.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Hs thảo luận nhóm
Gv dự kiến câu trả lời
Nhóm 1:
– Đường sản lượng lương thực 1975 – 1990 tăng từ 100% lên hơn 110% – Đường gia tăng dân số tự nhiên 1975-1990 từ 100% lên gần 160%
=> Cả hai đều tăng, nhưng lương thực không tăng kịp với đà gia tăng dân số – Đường bình quân lương thực đầu người giảm từ 100% xuống còn 80% Nguyên nhân chủ yếu là do dân số tăng nhanh hơn là tăng lương thực
Nhóm 2:
- Dân số tăng từ 360( 1980) lên 632(2015) triệu người
- Diện tích rừng giảm từ 240,2( 1980) xuống còn 210,8(2015) triệu ha
=> Dân số càng tăng thì diện tích rừng càng giảm, do xây nhà nhà, xd thêm đường gthông, bệnh viện, trường học …
Trang 5Nhóm 3:
Lũ lụt , hạn hán , lũ quét , lỡ đất , biến đổi khí hậu toàn cầu , ảnh hưởng giới thực vật
và đông vật …
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo kết quả
Gọi các nhóm báo cáo, nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: đánh giá và chốt kiến thức
Gv nhận xét tinh thần và kết quả làm việc của các nhóm, kết luận
- Gia tăng dân số tăng nhanh đã đẩy nhanh tốc độ khai thác tài nguyên làm suy thoái môi trường, diện tích rừng ngày càng bị thu hẹp, đất bạc màu, khoáng sản cạn kiệt, thiếu nước sạch….
* Thao tác 2
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Nêu được biện pháp để giảm sức ép dân số.
2, Kĩ năng: giải quyết vấn đề.
II Phương thức
- Phương pháp: đàm thoại
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức : cá nhân
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Học sinh làm việc cá nhân
Câu 1: Để giảm sức ép của dân số tới tài nguyên, môi trường, chúng ta phải làm gì?
Câu 2: Bản thân các em đã làm được gì để giảm sức ép dân số, bảo vệ tài nguyên và môi trường
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh làm việc cá nhân
Gv dự kiến
- Phát triển ngành nghề, tạo việc làm cho người dân
- Kiểm soát việc sinh đẻ, giảm tỉ lệ gia tăng dân số
- Thực hiện cách mạng xanh, tăng cường các biện pháp khoa học và lai tạo giống mới
để đạt năng suất cao, sản lượng lớn
- Thực hiện cơ cấu cây trồng, vật nuôi có giá trị cao để xuất khẩu đổi lấy lương thực)
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo kết quả
Gọi 3-4 hs báo cáo, khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: đánh giá và chốt kiến thức
Gv nhận xét tinh thần và kết quả làm việc của các em, kết luận
- Biện pháp:
+ Giảm tỉ lệ gia tăng dân số
+ Phát triển kinh tế
+ Nâng cao đời sống của người dân trong đới nóng sẽ có tác động tích cực tới tài nguyên và môi trường
C: Luyện tập: 4’
I Mục tiêu
1, Kiến thức
Củng cố hậu quả của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng.
Trang 62, Kĩ năng: phân tích sơ đồ
II Phương thức
- Phương pháp: tự học
- Kĩ thuật: động não
- Hình thức : cá nhân
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Phân tích sơ đồ dưới đây (trang 35 SGK Địa lý 7) để thấy hậu quả của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Hs làm việc cá nhân
Gv dự kiến trả lời
Sức ép dân số tới tài nguyên, môi trường :
* Dân số tăng quá nhanh → Hậu quả :
– Đẩy nhanh tốc độ khai thác tài nguyên, TNTN bị khai thác kiệt quệ
Dân số tăng nhanh tác động đến môi trường:
+ Ô nhiễm nguồn nước : do nước thải sinh hoạt và nước thải từ các nhà máy…
+ Ô nhiễm không khí : do khí thải từ xe cộ, các nhà máy
+ Ô nhiễm tiếng ồn : tiếng còi xe, tiếng máy móc từ các công trường, nhà máy… + Ô nhiễm đất : sử dụng nhiều phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, nước thải từ các khu công nghiệp…
→ Môi trường sống bị hủy hoại dần
* Sức ép dân số tới cuộc sống :
Dân số tăng nhanh dẫn đến:
+ Thừa lao động, thiếu việc làm
+ Khai thác tự nhiên quá mức → Môi trường suy thoái → sản xuất suy giảm
+ Nghèo đói, mù chữ, xã hội phân hóa giàu nghèo
+ Tệ nạn xã hội phát triển Trật tự an ninh rối loạn
+ Kinh tế, văn hóa kém phát triển
+ Năng suất lao động giảm
+ Sức khỏe kém, bệnh tật tăng, tuổi thọ thấp
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo kết quả
Gọi 1-2 hs trình bày nhanh
Bước 4: đánh giá và chốt kiến thức
Nhận xét ý thức làm bài của hs
D: Vận dụng mở rộng: 3’
Tình huống 1:
Hãy vẽ sơ đồ thể hiện tác động tiêu cực của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng đối với tài nguyên, môi trường
Trang 7
Tình huống 2: Em có những hành động cụ thể nào để bảo vệ môi trường ở lớp học
và trường học em
* Hướng dẫn về nhà:3’
- Học kĩ bài
- Tìm hiểu thêm về các biện pháp làm giảm sức ép dân số
- Làm bài tập 2, 3 trong SGK
- Đọc trước bài 11 : Sự di dân và bùng nổ đô thi ở đới nóng
Quan sát hình 11.1, 11.2
+ Sự di dân ở đới nóng diễn ra từ đâu đến đâu ? Nguyên nhân ?
+ Tình hình đô thị hoá ở đới nóng
+ Cần phải làm gì giảm thiểu tác hại do đô thị hóa tự phát ?
V Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn: Tiết: 10
Ngày giảng:
BÀI 11: DI DÂN VÀ SỰ BÙNG NỔ ĐÔ THỊ Ở
ĐỚI NÓNG
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Trình bày được nguyên nhân của di dân ở đới nóng
- Biết được nguyên nhân hình thành và hậu quả của sự bùng nổ đô thị ở đới nóng
2 Kỹ năng:
- Bước đầu luyện tập cách phân tích các nguyên nhân di dân
- Củng cố kĩ năng đọc và phân tích ảnh ĐL và biểu đồ
* Các kỹ năng sống cơ bản cần được giáo dục trong bài
- Tìm kiếm và xử lí thông tin qua tranh ảnh
- Phân tích những tác động tác động tiêu cực của di dân và đô thị
Phản hồi, lắng nghe, tích cực giao tiếp, trình bày suy nghĩ,ý tưởng, hợp tác khi làm việc nhóm
3 Thái độ
Tác động tiêu cực của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng
đối với tài nguyên, môi trường
Rừng
bị suy
giảm
Đất đai bị xói mòn, thoái hóa
Khí hậu nóng lên
Mực nước ngầm
bị hạ thấp
Khoáng sản bị cạn kiệt
Ô nhiễm nước
Ô nhiễm không khí
Trang 8- Tình yêu thiên nhiên môi trường
4 Định hướng năng lực được hình thành
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tính toán
- Năng lực chuyên biệt: Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, sử dụng bản đồ
5 Tích hợp
* Giáo dục đạo đức
- Có trách nhiệm tuyên truyền sự hợp tác, đoàn kết thực hiện tốt bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, trách nhiệm với cộng đồng về ý thức kế hoạch hóa gia đình
- Có ý thức thực hiện những hành vi tốt đẹp có văn hóa ở cộng đồng dân cư, tuyên truyền gia đình, người thân chấp hành tốt chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước
* Giáo dục an ninh quốc phòng
Ví dụ để chứng minh sự bùng nổ đô thị làm gia tăng các tệ nạn xã hội, từ đó phá vỡ môi trường tự nhiên và xã hội
II- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1 Giáo viên : Máy chiếu
- Bản đồ dân số và đô thị thế giới
- Hình 3.3 phóng to
- Hình ảnh siêu đô thị hiện đại
2 Học sinh :
- Sách giáo khoa
III Các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực:
- Đàm thoại, trực quan, thảo luận nhóm
- Động não, HS làm việc cá nhân, suy nghĩ - cặp đôi – chia sẻ, trình bày 1 phút
IV Tiến trình giảng dạy và giáo dục.
1 Ôn định:1’
2 Bài cũ: 3’
HS1: trả lời câu hỏi 1sgk t35
Hs2: làm bài tập 2 sgk t35
3 Bài mới:
A Khởi động:; 2’
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Biết được sự phân bố dân cư ở đới nóng và địa phương đang sinh sống
- Tìm ra được nguyên nhân của sự phân bố dân cư đó.
2, Kĩ năng: Dựa vào tranh ảnh và thực tế để nêu được vấn đề
II Phương thức
- Phương pháp: trực quan, đàm thoại gợi mở
- Kĩ thuật: nêu- giải quyết vấn đề
- Hình thức : cá nhân
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Câu 1: Dựa vào H2.1 trang 7 nhận xét sự phân bố dân cư trên thế giới( đới nóng) Câu 2: Em có nhận xét gì về dân cư giữa các phường, xã của thị xã Đông Triều
Câu 3: Tại sao có sự phân bố không đều?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Trang 9Học sinh làm việc cá nhân
Gv: Dự kiến: Dân cư phân bố không đều
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo kết quả
Gọi 3-4 học sinh trình bày
Bước 4: đánh giá và chốt kiến thức
Gv nhân xết tinh thần và kết quả làm việc của hs
Gv: Như vậy dân cư trên thế giới nói chung và ở đới nóng nói riêng đều phân bố không đều là do có nhiều nguyên nhân khác nhau Ngoài những nguyên nhân các em
đã nêu ở đới nóng còn có những nguyên nhân nào khác nữa, nguyên nhân đó đã ảnh hưởng đến quá trình đô thị hóa ra sao? Chúng ta cùng tìm hiểu bài 11
B Hình thành kiến thức mới
* Hoạt động 1: Sự di dân(13’)
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Biết được nguyên nhân của sự di dân
2, Kĩ năng: Khai thác thông tin và sự hiểu biết
II Phương thức
- Phương pháp: thảo luận
- Kĩ thuật: động não, tranh luận
- Hình thức : nhóm bàn
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Gv yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm
Câu 1: Nêu những nguyên nhân di dân tự do và di dân có kế hoạch ở đới nóng
Câu 2: lấy ví dụ về sự di dân có kế hoạch
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Hs thảo luận theo bàn( dãy bàn)
Gv dự kiến câu 2
- Di dân cư từ thành phố về nông thôn để giảm sức ép dân số đô thị
- Di dân từ đồng bằng lên, miền núi để khai thác TNTN
- Di dân tìm việc làm có kế hoạch ở nước ngoài
Bước 3: trao đổi thảo luận
Gọi các nhóm báo cáo, nhận xét, bổ sung
Bước 4: ánh giá v ch t ki n th cĐ à ố ế ứ
Thiên tai, chiến tranh, kinh tế chậm
phát triển, sự nghèo đói và thiếu việc
làm.
Khai hoang, lập đồn điền trồng cây xuất khẩu; xây dựng các công trình công nghiệp mới; phát triển kinh tế ở vùng núi hay vùng ven biển.
Gv: lưu ý chỉ bằng những biện pháp di dân có kế hoạch như vậy thì các nước đới
nóng mới có thể giải quyết được bài toán về sức ép dân số đến sự phát triển kinh tế
-xã hội
Hoạt động 2: Đô thị hóa: 20’
I Mục tiêu
1, Kiến thức
- Biết đới nóng là nơi có tốc độ đô thị cao nhất thế giới
Trang 10- Nêu được biện giảm quá trình đô đô thị hóa
2, Kĩ năng: Khai thác thông tin
II Phương thức
- Phương pháp: thảo luận
- Kĩ thuật: động não, tranh luận
- Hình thức : nhóm bàn
III Tiến trình
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Câu 1: Dựa vào số liệu sau:
? Nhận xét tốc độ đô thị hoá ở đới nóng?
Câu 2: Dựa vào H3.3 Xác định trên bản đồ các siêu đô thị trên 8tr dân ở
đới nóng
Câu 3:
Miêu tả quang cảnh trong H 11.1 và 11.2
Câu 4: Nêu những tác động xấu do đô thị hóa tự phát gây ra
Câu 5: Cần có biện pháp gì để khắc phục tình trạng đô thị hóa tự phát
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Hs thảo luận theo câu hỏi
Gv dự kiến
* H11.1: Hình ảnh TP Singapo được đô thị hóa có kế hoạch trở thành TP sạch nhất thế giới
H11.2: Là khu nhà ổ chuột ở một TP ở AĐ được hình thành một cách tự phát trong quá trình đô thị hóa Nhà thấp nhỏ dột nát, thiếu các điều kiện sinh hoạt
* Đô thị hóa tự phát sẽ gây ra những hậu quả gì ?
- Tạo sức ép đến vấn đề việc làm
- Tăng tệ nạn xã hội
- Mất mĩ quan đô thị
- Ô nhiễm môi trường do rác thải và nước thải sinh hoạt
Bước 3: Trao đổi thảo luận
Gọi 3-4 nhóm bàn báo cáo, nhận xét, bổ sung
Bước 4: nhận xét và chốt kiến thức
Gv nhận xét tinh thần và kết quả làm việc của các nhóm, kết luận
- Gần đây,có tốc độ phát triển đô thị hóa nhanh nhất thế giới
- Còn phổ biến tình trạng đô thị hóa tự phát gây nên nhiều hậu quả xấu.
* Biện pháp:
- Tiến hành đô thị hóa gắn liền với phát triển kinh tế và phân bố dân cư hợp lí.
Gv: Tích hợp