Giáo án Ngữ văn 9

Bài mới: a/ Giới thiệu b/ Nội dung hoạt động: Hoạt động của giáo viên và học sinh Yêu cầu cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiểu khởi ngữ và công dụng của khởi ngữ 20 phút - Trước khởi ngữ thườn

Trang 1

Tuần 20

Ngày soạn: 4/1/2010Ngày giảng: 6/1/2010

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh:

-Nhận biết khởi ngữ, phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ của câu

- Nhận biết công dụng của khởi ngữ là nêu đề tài của câu chứa nó

- Biết đặt những câu có khởi ngữ

B CHUẨN BỊ: Bảng phụ ghi bài tập, câu hỏi, nội dung thảo luận.

C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định (1 phút)

2 Kiểm tra: (3 phút)? Kiểm tra vở của Học sinh.

3 Bài mới: a/ Giới thiệu

b/ Nội dung hoạt động:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1: Tìm hiểu khởi ngữ và công dụng của khởi ngữ (20 phút)

- Trước khởi ngữ thường có thêm các

từ chỉ quan hệ (quan hệ từ): về, đốivới…

VD:Đối với tôi, việc học là quan trọng Khởi ngữ

4 Củng cố (3 phút): Theo nội dung ghi nhớ và bài tập

5 Dặn dò: (2 Phút): Hoàn thành các bài tập, nắm nội dung ghi nhớ

Chuẩn bọi bài mới: Phép phân tích và tổng hợp.

D Rút kinh nghiệm:

Trang 2

- Hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách

- Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinhđộng, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm

- Giáo dục thói quen, lòng đam mê đọc sách

B CHUẨN BỊ: Bảng phụ ghi sơ đồ luận điểm.

2 Kiểm tra: (3 phút)

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản.(30 phút)

GV giới thiệu văn bản Bàn về đọc sách.

? Văn bản này sử dụng phương thức biểu đạt

GV: Hãy nêu bố cục của văn bản

HS thảo luận, trình bày, các HS khác bổ

sung

I Đọc - tìm hiểu chung về văn bản

1.Tác giả - tác phẩm

a) Tác giả: sgk b) Tác phẩm:Văn bản Bàn về đọc sách

- Xuất xứ: trích trong cuốn Danh nhân

Trung Quốc bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách - Bắc Kinh, 1995.

GV: Tác giả đã đưa ra những luận điểm,

luận cứ nào để chứng minh tầm quan trọng

của sách và ý nghĩa của việc đọc sách

HS thảo luận, trả lời

1/ Ý nghĩa, tầm quan trọng của sách:

+ Sách là kho tàng quý báu, cất giữnhững di sản tinh thần của nhân loại + Là cột mốc trên con đường tiến hoácủa nhân loại

+ Sách đã ghi chép cô đúc và lưutruyền mọi tri thức

Trang 3

GV: Tác giả đã trình bày ý nghĩa của việc

đọc sách như thế nào?

HS trả lời, GV nhận xét, bổ sung

GV: Tác giả đã lập luận vấn đề này một

cách chặt chẽ, em hãy tìm chi tiết chứng

minh.

HS thảo luận, trình bày GV bổ sung, bình

GV hướng dẫn HS phân tích lời bàn về cách

lựa chọn sách đọc, phương pháp đọc

- Theo em đọc sách có dễ không?

- Cần lựa chọn sách khi đọc như thế nào?

HS thảo luận, trình bày trên cơ sở tìm hiểu

văn bản

GV hướng dẫn HS phân tích lời bàn của tác

giả về phương pháp đọc sách qua một hệ

thống câu hỏi gợi ý Ví dụ:

- Khi đọc sách, cần chú ý những điểm gì?

- Việc đọc sách còn có ý nghĩa gì đối với

việc rèn luyện tính cách, nhân cách con

GV: Ở đây tác giả còn so sánh việc đọc

sách (chiếm lĩnh học vấn) giống như là đánh

trận Em hãy tìm đọc đoạn đó và cho biết

các lập luận ví von của tác giả có tác dụng

gì?

2/ Ý nghĩa của việc đọc sách:(10 phút)

+ Là con đường tích luỹ, nâng cao vốntri thức

+ Là sự chuẩn bị để có thể làm cuộctrường chinh vạn dặm trên con đườnghọc vấn, phát hiện thế giới mới

+ Không có sự kế thừa cái đã quakhông thể tiếp thu cái mới

3/ Cách chọn và đọc sách (20 phút)

a) Cách lựa chọn sách

- Vì sao phải lựa chọn sách?

+ Sách nhiều khiến người ta khôngchuyên sâu

+ Sách nhiều khiến người đọc khó chọnlựa, lãng phí thời gian

- Cách lựa chọn sách:

+ Chọn những quyển sách thực sự cógiá trị, có lợi cho mình

+ Cần đọc kỹ cuốn sách thuộc lĩnh vựcchuyên môn, chuyên sâu của mình.+ Nên đọc các loại sách thường thức,

kế cận với chuyên môn

* Tác giả đã ví việc đọc sách giống nhưđánh trận:

Cách nói ví von, lập luận chặt chẽlàm tăng sức thuyết phục, làm cơ sởtiền đề cho việc lập luận ở phần sau

- Nội dung lời bàn và các lời bình vừađạt lý vừa thấu tình

- Bố cục chặt chẽ, hợp lý

- Các ý kiến được dẫn dắt rất tự nhiên

Hoạt dộng 3 - Tổng Kết (10 Phút)

GV hướng dẫn HS tổng kết theo các nội

dung Ghi nhớ trong SGK.

1 Nội dung: SGK

2 Nghệ thuật:SGK

6 Củng cố (3 phút): HS đọc ghi nhớ SGK GV trình bày sơ đồ luận điểm.

7 Dặn dò: (2 Phút): Nắm nội dung bài học Chuẩn bị bài mới: Khởi ngữ.

Trang 4

Tuần 20

Tiết 94 PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP

Hiểu và vận dụng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trong làm văn nghị luận.Rèn kĩ năng nghị luận

Hoạt động 1: Tìm hiểu về phép phân tích và phép tổng hợp (20 phút)

HS đọc văn bản

GV nêu vấn đề, đưa ra các câu hỏi để HS

thảo luận, qua đó tìm hiểu văn bản

- Văn bản bàn luận về vấn đề gì?

- Trước hết văn bản nêu những hiện tượng

gì? (MB).

- Tiếp đó, tác giả nêu ra biểu hiện nào?

- Các hiện tượng đó nêu lên một nguyên tắc

nào trong (ăn mặc) trang phục của con

người?

HS trình bày ý kiến, nhận xét

-Tất cả các hiện tượng đó đều hướng tới quy

tắc ngầm định nào trong xã hội?

- Sau khi nêu một số biểu hiện của quy tắc

ngầm định về trang phục Bài viết đã dùng

I Tìmhiểu phép phân tích và tổng hợp

1 Phép phân tích.

Văn bản: “Trang phục”

(SGK, tr.9)Vấn đề bàn luận: Cách ăn mặc, trangphục

Phần đầu nêu 2 hiện tượng không cóthực (không xảy ra trong đời sống):+ Mặc quần áo chỉnh tề mà lại đi chânđất

+ Đi giày có bít tất đầy đủ nhưng phanhhết cúc áo để lộ cả da thịt

* Cô gái một mình trong hang sâu (tìnhhuống giả định)

- Không mặc váy xoè, váy ngắn

- Không trang điểm cầu kỳ (mắt xanh,môi đỏ, đánh móng tay, móng chân)…

* Anh thanh niên tát nước, câu cá ngoàiđồng vắng(giả định): không chải đầumượt, áo sơ mi là thẳng tắp…

Trang 5

lập luận gì để “chốt” lại vấn đề?

HS thảo luận, trình bày ý kiến

-Theo em câu này có thâu tóm được các ý

trong từng phần nêu trên không?

GV: cách làm như vậy gọi là lập luận tổng

hợp Vậy thế nào là phép lập luận tổng hợp?

phép lập luận tổng hợp thường được thực

hiện ở vị trí nào trong văn bản?

HS rút ra kết luận, GV bổ sung, hoàn thiện

GV: Quan hệ giữa lập luận phân tích và lập

luận tổng hợp (chỉ ra bản chất của từng

phương pháp để chứng minh, mối quan hệ

giữa chúng)?

- Như vậy, để nói về vai trò của trang phục

và cách ăn mặc trong cuộc sống hàng ngày,

tác giả đã sử dụng rộng rãi các phép phân

tích và tổng hợp Các phép phân tích và

tổng hợp có tác dụng như thế nào trong

việc thể hiện chủ đề của văn bản trên?

“Ăn cho mình, mặc cho người.”

Câu nói có tác dụng thâu tóm, tổng hợplại các ý đã trình bày, phân tích

3 Mối quan hệ giữa lập luận phân tích và tổng hợp.

Như vậy, hai phương pháp phân tích,tổng hợp tuy đối lập nhau nhưng khôngtách rời nhau, vì phân tích rồi tổng hợpmới có ý nghĩa, có phân tích mới có cơ

sở để tổng hợp

Trong văn bản Trang phục, các phép

phân tích và tổng hợp có tác dụng giúpngười đọc hiểu sâu sắc, cặn kẽ chủ đề

II Ghi nhớ: SGK

Hoạt động 2 Luyện tập (15 phút)

GV hướng dẫn HS làm các bài tập SGK Bài tập 1, 2, 3

8 Củng cố (3 phút): Theo nội dung ghi nhớ và bài tập

9 Dặn dò: (2 Phút): Hoàn thành các bài tập, nắm nội dung ghi nhớ.

Chuẩn bi bài mới: Phép phân tích và tổng hợp.

Trang 6

Tuần 21

Tiết 95 LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP

Hiểu và vận dụng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trong làm văn nghị luận.Rèn kĩ năng nghị luận có sử dụng phép phân tích và tổng hợp

Hoạt động 1: Bài tập 1 (10 phút)

GV: Tác giả đã vận dụng phép lập

luận nào và vận dụng như thế nào?

- Tác giả chỉ ra những cái hay (thành

công) nào? Nêu rõ những luận cứ để

làm rõ cái hay của thơ Nguyễn

Khuyến qua bài thơ Thu điếu.

GV: Trong bài tập b, tác giả đã sử

dụng phép lập luận nào? Phân tích

các bước lập luận của tác giả.

HS thảo luận, trình bày

GV có thể đưa ra một số ý kiến giả

thiết để phân tích rõ hai yếu tố khách

quan và chủ quan

1 Bài tập 1

Bài tập a: Phép lập luận phân tích.

+ Cái hay thể hiện ở trình tự phân tích củađoạn văn: “hay cả hồn lẫn xác - hay cả bài”.+ Cái hay ở các điệu xanh:

+ Cái hay ở những cử động:

+ Cái hay ở các vần thơ:

+ Cái hay ở các chữ không non ép:

Bài tập b: Phép lập luận phân tích: “mấu chốt

của sự thành đạt”

Gồm hai đoạn: Đoạn 1: nêu quan niệm mấuchốt của sự thành đạt gồm: 4 nguyên nhânkhách quan và nguyên nhân chủ quan (conngười)

Đoạn 2: Phân tích từng quan niệm, kết luận

- Phân tích từng quan niệm đúng - sai; Chứngminh trong bài tập: có điều kiện thuận lợinhưng mải chơi, ăn diện, kết quả học tập thấp.+ Tài năng:

+ Kết luận:

Hoạt động 2 Bài tập 2(10 phút)

HS đọc bài tập, độc lập làm bài trên

phiếu học tập

Một vài em khác chữa, bổ sung

Phân tích thực chất của lối học đối phó:

- Xác định sai mục đích của việc học

- Học không chủ động mà bị động

- Không hứng thú, chán học, kết quả học thấp

- Bằng cấp mà không có thực chất, không cókiến thức

Hoạt động 3 Bài tập 3 (10 phút)

Trang 7

GV tổ chức cho HS đọc, làm bài tập 3

trên giấy, một số HS trình bày, các HS

khác nhận xét, bổ sung

3 Bài tập 3

Phân tích các lý do buộc mọi người phải đọc sách

- Sách vở đúc kết (kinh nghiệm), tri thức của nhân loại từ xưa đến nay

- Muốn tiến bội, phải đọc sách để tiếp thu tri thức kinh nghiệm mà người đi trước khó khăn gian khổ tích luỹ được(coi đây là xuất phát điểm tiếp thu cái mới)

Đọc sách không cần nhiều mà cần đọc kĩ -hiểu sâu đọc sách nào nắm chắc quyển đó, có ích

- Đọc kiến thức chuyên sâu phục vụ ngành nghề - cần phải đọc sâu giúp hiểu các vấn đề chuyên môn tốt hơn

Hoạt động 4 Bài tập 4

GV hướng dẫn HS viết theo yêu cầu

của bài

Trên cơ sở đã phân tích ở bài tập 3,

HS viết phần tổng hợp ra giấy (phiếu

học tập), sau đó một vài em đọc, các

em khác nhận xét phần trình bày của

bạn

4 Bài tập 4

(Viết đoạn văn tổng hợp những điều đã phân tích trong bài)

Gợi ý: Một trong những con đường tiếp thu

tri thức khoa học - con đường ngắn nhất là đọc sách Muốn đọc sách có hiệu quả phải chọn những cuốn sách quan trọng mà đọc kỹ Không chỉ đọc sách chuyên sâu mà còn đọc

mở rộng những liên quan để hỗ trợ cho việc nghiên cứu chuyên sâu

10.Củng cố (3 phút): Theo nội dung ghi nhớ và bài tập

11.Dặn dò: (2 Phút): Hoàn thành các bài tập, nắm nội dung ghi nhớ.

Chuẩn bị bài mới: Tiếng nói của văn nghệ.

.

Trang 8

- Hiểu được nội dung của văn nghệ, sức mạnh kỳ diệu của nó đối với đời sống củacon người

- Hiểu thêm cách viết bài nghị luận qua các tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt chẽgiàu hình ảnh của Nguyễn Đình Thi

B CHUẨN BỊ: Bảng phụ ghi bố cục, câu hỏi, nội dung thảo luận.

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung (40 phút)

GV hướng dẫn HS tìm hiểu những nét

chung về tác giả và tác phẩm

GV giới thiệu thêm một số tác phẩm

tiêu biểu của Nguyễn Đình Thi

GV yêu cầu HS giới thiệu thêm về

xuất xứ của văn bản hướng dẫn HS

Hoạt động 2 Tìm hiểu chi tiết văn bản

- Nội dung phản ánh của văn nghệ là

- Tiếng nói của văn nghệ đã đem đến

cho người đọc, người nghe những gì?

I Tìm hiểu chi tiết văn bản

1 Nội dung phản ánh của văn nghệ (10 p)

- Văn nghệ phản ánh hiện thực qua lăng kínhchủ quan của người nghệ sỹ

- Tác phẩm văn nghệ: chứa đựng tất cả tâmhồn tình cảm của người sáng tạo ra nó

“Mỗi tác phẩm như rọi… của tâm hồn”

- Mở rộng, phát huy vô tận qua từng thế hệ.Tóm lại: Văn nghệ tập trung khám phá, thểhiện chiều sâu tính cách, số phận con người

và cả thế giới bên trong con người

Trang 9

GV: Như vậy nội dung tiếng nói của

văn nghệ có gì khác so với nội dung

các môn khoa học xã hội khác (lịch

sử, địa lý…)?

- Từ đó em hiểu như thế nào về nội

dung tiếng nói văn nghệ?

với con người bằng cách nào?

HS nêu ý kiến, nhận xét, bổ sung

Gợi ý: Văn nghệ dùng những gì để

tuyên truyền bằng con đường nào?

GV kể một số câu chuyện ngắn minh

hoạ cho sức cảm hoá kỳ diệu của nghệ

thuật

Nội dung chủ yếu của văn nghệ là hiệnthực mang tính cụ thể sinh động, là đời sốngtình cảm con người qua cái nhìn và tình cảm

- Những tác phẩm văn nghệ hay luôn nuôidưỡng, làm cho đời sống tình cảm con ngườithêm phong phú Qua văn nghệ, con người trởnên lạc quan hơn, biết rung cảm và biết ướcmơ

 Dẫn chứng đưa ra tiêu biểu, cụ thể, sinhđộng, lập luận chặt chẽ, đầy sức thuyết phục,phân tích một cách thấm thía sự cần thiết củavăn nghệ đối với đời sống con người : “Mỗitác phẩm óc ta nghĩ”

3 Sức mạnh kì diệu của nghệ thuật (10 ph)

- Văn nghệ đến với con người bằng tình cảm

- Nghệ thuật không thể nào thiếu tư tưởng

- Tự thân văn nghệ, những tác phẩm chânchính đã có tác dụng tuyên truyền

Nói tóm lại, nghệ thuật là tiếng nói của tìnhcảm Nó có sức mạnh kì diệu, sức mạnh cảmhoá to lớn

12.Củng cố (3 phút): Theo nội dung ghi nhớ HS làm bài tập trắc nghiệm.

13.Dặn dò: (2 Phút): Nắm nội dung bài học.

Chuẩn bị bài mới: Các thành phần biệt lập Bài cũ: Khởi ngữ.

Trang 10

Tuần 21

Tiết 98 CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

- Nhận biết các thành phần biệt lập

- Nắm được công dụng của các thành phần trong câu

- Biết đặt câu có thành phần tình thái - thành phần cảm thán

B CHUẨN BỊ: Bảng phụ ghi Bài tập, câu hỏi, nội dung thảo luận.

Hoạt động 1: Tìm hiểu thành phần tình thái (10 phút)

HS đọc ví dụ trong SGK

GV: khai thác các câu hỏi trong SGK

HS phân tích, trả lời câu hỏi

?Em hiểu như thế nào là từ tình thái

+ Chúng không tham gia vào việc diễn đạt ýnghĩa của câu

2 Bài học: Ghi nhớ Hoạt động 2 Tìm hiểu thành phần cảm thán (10 phút)

HS đọc phần ví dụ trong SGK

GV: -Các từ in đậm trong ví dụ bên

có chỉ sự vật hiện tượng không?

Có tham gia nòng cốt câu không?

thán là hai thành phần biệt lập, vậy

theo em thế nào là thành phần biệt

Trời ơi:  thái độ tiếc rẻ của người nói Ồ:  tâm trạng ngạc nhiên, vui sướng khi

nghĩ đến khoảng thời gian đã qua

Thành phần cảm thán dùng để bộc lộ tâm

lý của người nói (tình cảm, cảm xúc (vui,buồn, mừng…))

2 Bài học: Ghi nhớ : SGK Hoạt động 4 Luyện Tập (15 phút)

Bài tập 1, HS độc lập làm bài bằng IV Luyện tập

Trang 11

phiếu học tập.

GV yêu cầu HS đọc bài tập 2

HS thảo luận nhóm, GV bổ sung, sửa

chữa

- Đọc phân tích yêu cầu Bài tập 3

Thảo luận nhóm đại diện trình bày

1 Bài tập 1:

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán

a Có lẽ - thành phần tình thái

b Chao ôi - Thành phần cảm thán

c Hình như - thành phần tình thái

d Chả nhẽ - thành phần tình thái

2 Bài tập 2

Sắp xếp các từ theo trình tự tăng dần độ tin

cậy (hay độ chắc chắn): Dường như - hình

như có vẻ như có lẽ chắc là chắc hẳn -chắc chắn.

3.Bài tập 3

- Trong số 3 từ đã nêu thì từ “chắc chắn” người ta phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự vật do mình nói ra

- Từ “hình như ” trách nhiệm đó thấp

- Tác giả dùng từ “chắc” nhằm thể hiện thái

độ của ông Ba (người kể) với sự việc người cha đang bồn chồn mong đuợc gặp con với tình cảm yêu thương dồn nén chất chứa trong lòng, ở mức độ cao nhưng chưa phải là tuyệt đối: rằng con ông sẽ chạy xô đến với ông => cách kể này còn tạo nên những sự việc bất ngờ

14.Củng cố (3 phút): Theo nội dung ghi nhớ và bài tập

15.Dặn dò: (2 Phút): Nắm nội dung bài học Hoàn thành các bài tập.

Chuẩn bị bài mới: Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

D Rút kinh nhiệm:

Trang 12

Hiểu hình thức nghị luận phổ biến trong đời sống; nghị luận về một sự việc, hiệntượng, đời sống

B CHUẨN BỊ: Bảng phụ ghi Bài tập, câu hỏi, nội dung thảo luận.

Hoạt động 1: Tìm hiểu cách nghị luận về một hiện tượng đời sống

GV yêu cầu HS đọc văn bản “Bệnh lề

- Nguyên nhân của bệnh lề mề là gì?

(thực chất, người lề mề có biết quý

thời gian không? Tại sao cũng vẫn

con người đó, khi là việc riêng lại rất

nhanh, còn khi làm việc chung thì

thường chậm trễ?).

- Bệnh lề mề có thể gây ra những tác

hại như thế nào? Tác giả đã phân tích

cụ thể tác hại đó qua những ý nào?

HS thảo luận, xác định các luận cứ

Quan điểm của tác giả về vấn đề trên

I Tìm hiểu bài nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống.

- Thiếu trách nhiệm đối với công việc chung

Luận điểm 3: Tác hại của bệnh lề mề.

- Gây phiền hà cho tập thể

- Ảnh hưởng tới những người khác

- Tạo ra một tập quán không tốt

Đánh giá:

Hiện tượng lề mề trở thành một thói quen có

hệ thống, tạo ra những mối quan hệ không tốt,trở thành chứng bệnh không sửa chữa được

- Mọi người phải tôn trọng và hợp tác Nhữngcuộc họp không cần thiết không tổ chức.Nhưng nếu đó là công việc cần thiết, mọi

Trang 13

như thế nào?

HS căn cứ vào văn bản để trả lời

- Hãy nhận xét bố cục bài viết (mở bài

có nêu được hiện tượng cần bàn luận

không? Phần kết bài như thế nào?)/

người phải tự giác, đúng giờ

- Quan điểm của tác giả: Làm việc đúng giờ

là tác phong của người có văn hoá

* Nhận xét: bố cục bài viết hợp lý mạch lạc,chặt chẽ

* Hiện tượng xấu:

- Sai hẹn , không giữ lời hứa, nói tục, chửibậy, viết bậy lên bàn, bẻ cành cây, ăn mặcđua đòi, lười biếng, bỏ giờ chơi điện tử, quaycóp, đi học muộn, thói dựa dẫm, ỉ lại, tácphong chậm chạp, lề mề…

16.Củng cố (3 phút): Theo nội dung ghi nhớ và bài tập.

17.Dặn dò: (2 Phút): Nắm nội dung bài học Hoàn thành các bài tập.

Chuẩn bị bài mới: Cách làm bài Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

D Rút kinh nhiệm:

Tiêu đề	Giáo án ngữ văn 9
Tác giả	Huỳnh Thị Hồng Vy, Chu Quang Tiềm
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2010
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	295 KB