giao an van 9 -tu tiet 111

Từ việc cảm nhận của em bé trong lời ru về hình ảnh con cò, em thấy cách đón nhận điệu hồn dân tộc của mỗi con ngời nh thế nào?. - Hình ảnh con cò đến với tâmhồn tuổi ấu thơ một cách vôt

- Thấy đợc sự sáng tạo vận dụng ca dao của tác giả và những đặc điểm về hình

ảnh, thể thơ, giọng điệu của bài thơ

- Rèn kỹ năng cảm thụ và phân tích, đặc biệt là những hình tợng thơ đợc sángtạo bằng liên tởng, tởng tợng

Kiểm tra: Đã đọc bài thơ nào viết về lời ru của mẹ? Tìm những bài ca dao -> hát tu

có hình ảnh con cò? Những lời ru ấy em đợc nghe khi nào?

B tổ chức đọc – hiểu văn bản

Hoạt động của thầy HĐ của

tr ò

về tácgiả SGK

I.Tìm hiểu chung

1.Tác giả

Phong cách suy tởng triết lý, đậmchất trí tuệ và tính hiện đại

2 Tác phẩm (SGK)

phẩm, Hoa ngày thờng …)

Hỏi:3 phần của bài có nội dung gì?

(Bao trùm toàn bài thơ là hình tợng

nào? mỗi đoạn hình tợng ấy đợc

diễn tả nh thế nào?)

HS đọc

3 Hớng dẫn đọc, tìm hiểu chú thích bố cục.

- Hình ảnh Cò gợi suy ngẫm về ýnghĩa của lời ru và lòng mẹ đối vớicuộc đời mỗi ngời

II Phân tích

1.Hình tợng cò và ý nghĩa biểu trng của nó.

+ Cò trong ca dao hát ru

- Con cò bay la -> cò vất vảtrong hành trình cuộc đờitrên bình yên thong thả củacuộc sống xa

- Con cò đi ăn đêm -> cò lặnlội kiếm sống -> tợng trngcho ngời phụ nữ nhọc nhằnlam lũ

Hỏi: Em cảm nhận đợc điều gì về

cách đón nhận của em bé non nớt

đối với hình tợng cò từ những lời

ru? (Em bé đã hiểu ý nghĩa của

hình tợng cò cha? Những câu thơ

nào nêu rõ? Cò trong lời ru đến với

em có ý nghĩa gì?)

=> Vậy hình ảnh cò trong những lời

ru nh thế nào? trong cảm nhận của

em bé nh thế nào? (GV có thể bình

ý này)

Hỏi:Em hiểu gì về ca dao, lời ru

trong đời sống nhân dân đất nớc?

(mang điệu hồn dân tộc và nhân

dân)

Từ việc cảm nhận của em bé trong

lời ru về hình ảnh con cò, em thấy

cách đón nhận điệu hồn dân tộc của

mỗi con ngời nh thế nào?

- Hình ảnh con cò đến với tâmhồn tuổi ấu thơ một cách vôthức, đón nhận sự vỗ vềtrong âm điều ngọt ngào dịudàng của lời ru -> cảm nhậnbằng trực giác tinh yêu và sựche chở của ngời mẹ

=>Em đón nhận cò trong lời ru thậtthơ mộng (êm ái vô t nh tuổi thơ

với cuộc đời mỗi ngời ở những

chặng nào? ý nghĩa của hình tợng

cò trong mỗi hình ảnh ấy nh thế

nào?

HS đọcphần 2

2 Hình ảnh cò gần gũi với tuổi thơ và từng chặng đờng mỗi ngời.

a Khi còn trong nôi

- Cò vào trong tổ

- Hai đứa đắp chung đôi.-> cò hóa thân trong ngời mẹ chởche, lo lắng cho con từng giấc ngủ.Hình tợng cò khi con ở trong nôi

gợi cho em liên tởng đến ai? Ngời

đó quan trọng với em nh thế nào?

b Khi đi học

- Con theo cò đi học

- Con cò chắp cánh những ớc

Khi em đi học cò xuất hiện gần gũi

với em nh thế nào?

mơ cho con

-> cò là hình tợng ngời mẹ quantâm chăm sóc, nâng bớc con

Khi con khôn lớn muốn làm gì? Em

hiểu vì sao ngời con ớc mơ thành

-> cò là hiện thân của ngời Mẹ bền

bỉ, âm thầm nâng bớc cho con suốtchặng đời con

♦Hoạt động 4

Hớng dẫn phân tích phần cuối.

*Học sinh đọc đoạn cuối

Hỏi: 4 Câu thơ đầu đoạn gợi em

suy nghĩ gì về tấm lòng ngời mẹ?

Hai câu thơ

“Dù con lớn …

Đi hết đời…theo con…

Đã khái quát một quy luật tình cảm,

theo em đó là quy luật gì?

Những câu ca dao tục ngữ nào nói

lên điều đó?

(nớc mắt chảy xuôi…)

GV bình để thấy đợc những suy

t-ởng triết lí trong thơ Chế Lan Viên

Hỏi: Nhận xét gì về giọng điệu

đoạn cuối : "à ơi …"

3 Hình ảnh Cò gợi suy nghĩ ngẫm và triết lí về ý nghĩa của

Mẹ và lời ru.

- Cò là hình tợng mẹ ở bên consuốt cuộc đời :Dù ở gần con…”

Từ sự thấy hiểu tấm lòng ngời mẹ,nhà thơ đã khái quát một quy luậtcủa tính cảm có ý nghĩa bền vững,rộng lớn và sâu sắc: lòng mẹ luônbên con làm chỗ dựa chắc suốt đờicon

- Đoạn cuối bài: Giọng lời ru đúckết ý nghĩa phong phú của hình t-ợng con cò trong những lời ru

Hớng dẫn tổng kết

Hỏi: Hãy khái quát những nét nghệ

thuật chính của bài thơ?

Hỏi: Hình tợng cò từ những lời ru,

bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về ý

nghĩa của lời ru trong đời con ngời

HS đọcghi nhớ(SGK)

- Bài “Con cò” gợi lại điệu hát ru -> Ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa của lời ru

C Hớng dẫn học ở nhà

- Cho 1 HS hát lại một lời ru từ thuở nhỏ em đã đợc nghe

- Suy nghĩ về ngời mẹ với cuộc đời em?

- Chuẩn bị bài Cách làm bài văn nghị luận.

- Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu đề, viết bài đọc và sửa, xây dựng dàn ý, củng cố kỹnăng làm văn nghị luận vấn đề t tởng, đạo lý.

Tìm hiểu đề và kiểm tra sự

chuẩn bị ở nhà của học sinh

Các tổ báo cáo.

I Đề bài nghị luận về mộtvấn đề t tởng, đạo lý

Giống nhau: đều bàn về những vấn

- Dàn bài trong SGK (bảng phụ)

- Đề nghị luận về vấn đề giữ gìn môitrờng

- Vấn đề bàn luận là gì?

- Vấn đề đó thuộc phạm vi nào

của cuộc sống

* Phần gợi ý: SGK có mấy ý cần

xây dựng trong dàn bài? (5 ý)

Trả lời - Nội dung bàn luận: giữ gìn môi

-> Bầu trời không gian quanh ta

- Môi trờng sạch đẹp => tác dụng

+ Điều hành bảo vệ và trồng rừng.

- Cách thực hiện :+ Trong ý thức con ngời

4 GV viết dàn ý chung (treo trênbản phụ)

Ghi nhớ (SGK)

D Hớng dẫn học ở nhà

- Cần chú ý phát huy thái độ bình tĩnh, tự tin, trình bày ý mạch lạc

- Chú ý kỹ năng lập luận trong bài bình luận về một vấn đề t tởng, đạo lý

- Chuẩn bị bài Trả bài viết số 5

Tiết 115

Trả bài viết số 5

♥ Mục tiêu bài học

Giúp HS:

- Tự đánh giá bài làm, thấy đợc u khuyết điểm và tự sửa chữa

- Sửa những lỗi sai cơ bản cho học sinh về kĩ năng lập luận, hình thành luận

điểm, ngôn ngữ diễn đạt trong văn bình luận

Trọng tâm: HS sửa lỗi sai

Đồ dùng

+ Bài viết của học sinh đã chấm

+ Bảng ghi lỗi sai – cách sửa.

I Đề Bài Suy nghĩ từ câu ca dao”

“Công cha nh núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ nh nớc trong nguồn chảy

GV hớng dẫn HS dựa vào nội

dung phần thân bài của bài văn

bình luận về một vấn đề đặc

điểm để tìm ra các ý

2 Tìm ý

- Giải thích (phân tích) sơ bộ câu cadao

- Khẳng định đó là nhận định đúngtrên cơ sở phân tích những biểu hiện

về công cha nghĩa mẹ

- Câu ca dao gợi suy nghĩ về lòngbiết ơn và bổn phận của con cái

- Phê phán những kẻ sống vô ơnkhông biết nhớ cội nguồn, tổ tông

♦ Hoạt động 3

Nhận xét bài của học sinh

- GV đa ra nhận xét cơ bản về

nội dung bài viết và kĩ năng lập

luận diễn đạt trên cơ sở đối

chiếu với dàn ý chung ở cả 2

mặt: u điểm, khuyết điểm

- Có nêu tên điển hình những bài

viết tốt và những bài mắc nhiều

lỗi hay còn quá sơ sài

2 Tồn tại

- Một số em cha biết cách thiết lập ýbình luận

- Ngôn ngữ diễn đạt trong văn bìnhluận cha phù hợp

- Sắp xếp ý còn lộn xộn, triển khai sơsài

♦ Hoạt động 4

GV đa trả bài của HS sửa lỗi

Yêu cầu HS đối chiếu với dàn

bài để phát hiện ý sai của mình

HS tự sửalỗi trongbài

IV Trả bài và sửa lỗi

- Các lỗi về dùng từ, đặt câu, diễn

- Có ý thức tu dỡng cống hiến biết sống vì cuộc đời chung.

GV giới thiệu bài từ đề tài mùa xuân trong thơ ca…

Hoạt động của thầy và trò

HĐ của

tr ò

Nội dung cần đạt

♦ Hoạt động 1

Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

GV giới thiệu chân dung tác giả

Hỏi : Các em có biết gì về tiểu sử và

cuộc đời hoạt động văn nghệ của

Thanh Hải?

1 Tác giả

Quê Thừa Thiên Huế

Xuất xứ tác phẩm có điều gì đáng lu ý?

(chú ý đến hoàn cảnh chung, hoàn

cảnh riêng của bài)

2 Tác phẩm: 11 – 1980 Khi

nằm trên giờng bệnh

GV hớng dẫn đọc, tìm hiểu chú thích,

bố cục

Hỏi: Tìm hiểu thể thơ và nhịp điệu? (5

chữ, nhịp 3/2 hoặc 2/3 rộn ràng vui tơi)

-> Giọng đọc say sa trìu mến

GV đọc mẫu 1 đoạn

Giải thích một số từ ngữ khó

Hỏi: Hiểu mạch cảm xúc của tác giả?

(từ mùa xuân đất trời -> mùa xuân đất

HS đọctiếp

3 Đọc tìm hiểu chú thích.

a Chú ý cách đọc thơ diễn cảm

b Tìm hiểu chú thích (SGK)

Hỏi: Hình ảnh mùa xuân của thiên

nhiên đợc phác họa nh thế nào?

(Những chi tiết nào đợc miêu tả mùa

xuân? Qua đó em hình dung bức tranh

ơi

Hỏi: Cảm xúc của tác giả trớc cảnh đất

trời vào xuân đợc diễn tả ở những hình

ảnh cụ thể nào? Bình luận những hình

ớc cảnh đẹp của thiên nhiên đấttrời vào mùa xuân

Từ mùa xuân của thiên nhiên nhà thơ

chuyển sang cảm nhận về mùa xuân

đất nớc Hình ảnh nào thể hiện điều

đó?

b Mùa xuân của đất nớc.

- Mùa xuân ngời cầm súng ->chiến đấu

- Mùa xuân ngời ra đồng -> lao

động

=> 2 lực lợng chính của đất nớc

- Lộc non gắn với họ => haychính họ đem mùa xuân đếnmọi nơi trên đất nớc.

- Sức sống của mùa xuân thểhiện trong nhịp hối hả, âm thanhxôn xao với tơng lai đẹp đẽ

“Nh vì sao lung linh”

Từ cảm xúc về mùa xuân của thiên

nhiên đất nớc, tác giả nói đến (mùa

xuân) sự suy ngẫm của bản thân, nhận

xét cách chuyển đổi mạch thơ?

Điều tâm niệm của nhà thơ là gì?

Hình ảnh thơ nào thể hiện điều đó?

Nhận xét những hình ảnh có gọi là lỗi

lặp không? Vì sao?

GV bình liên tởng thơ Tố Hữu

“Nếu là con chim chiếc lá…”

Hiểu hình ảnh “Mùa xuân nho nhỏ”

nh thế nào? Vì sao tác giả đặt tên cho

bài thơ?

HS đọc phần 2

2 Tâm niệm của nhà thơ.

- Chuyển ý tự nhiên vì suy ngẫm

về mùa xuân đất nớc

- Khát vọng đợc hoà nhập vàocuộc sống đất nớc:

đời là một lẽ tự nhiên nh chimmuông hoa lá toả hơng sắc cho

đời

- Mùa xuân nho nhỏ => nhỏ nhẹbình dị khiêm nhờng tâm niệmchân thành tha thiết của nhà thơ

- Cảm nhận đợc niềm xúc động thiêng liêng, tấm lòng tha thiết thành kính, vừa

tự hào và đau xót của tác giả từ miền Nam vừa đợc giải phóng viếng lăng Bác

- Thấy đợc những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ: Giọng điệu trang trọng vàtha thiết phù hợp với tâm trạng và cảm xúc, nhiều hình ảnh ẩn dụ có giá trị xúc tích

và gợi cảm Lời thơ dung dị mà cô đúc, giầu cảm xúc mà lắng đọng

Bồi dỡng tinh thần tự hào và lòng kính trọng Bác Hồ

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Giọng điệu bài thơ có gì đáng lu ý?

(nghiêm trang, tha thiết, đau xót lẫn tự

Hỏi: Cảm xúc của nhà thơ đợc thể hiện

trong cách xng hô nh thế nào? Cách xng

hô nh vậy với Bác có phải là mới mẻ hay

không? Nét mới trong bày tỏ cảm xúc là

gì?

GV bình mở rộng thơ khác xng con: Chế

Lan Viên, Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi,

mới ở đặc điểm nào (Bác nhơ niềm nam)

- Cảm xúc đợc thể hiện qua từ “Con –Bác” => gần gũi, thân thơng, kính trọng

“Con ở niềm Nam” => nỗi khát khao củacon gặp Bác và nỗi nhớ nhung của Ngờinên con đến “thăm” cha nh đợc gặp Bác

=> Một lòng thành kính thiêng liêng thathiết

Taị sao tác giả dùng từ thăm mà dùng từ

‘Viếng”?

Hỏi: ấn tợng đầu tiên về lăng Bác là

những hàng tre ngoài lăng – Cách tả tre

Theo em hình ảnh Bác Hồ đợc tác giả nói

đến trong bài thông qua những hình ảnh

thơ nào?

Em cảm nhận đợc tình cảm của tác giả

với Bác nh thế nào qua hình ảnh đó?

(GV phân nhóm cho HS sau khi các em

đã phát hiện 2 hình ảnh ẩn dụ viết về

- Hình ảnh Bác Nằm trong lăng kính đợcdiễn tả tinh tế và chính xác sự yên tĩnh,trang nghiêm và ánh sáng diụ nhẹ, trongtrẻo ở không gian trong lăng, gợi nghĩtâm hồn đẹp trong sáng này và những vầnthơ trăng của Ngời

- Hình ảnh ẩn dụ “Trời xanh là mãi mãi”

=, Khẳng định sự trờng tồn hoá thân vàothiên nhiên đất nớc dân tộc cùng nonsông đất nớc nh trời xanh còn mãi

Hỏi: Dù sống trong âm hởng, Bác còn

sống mãi nhng nhà thơ không quên hiện

- Cảm xúc đau xót đợc biểu hiện cụ thểtrực tiếp: “mà sao nghe nhói ở trong tim”

thực, cảm xúc trớc hiện thực Bác đã ra đi

đợc nhà thơ diễn tả nh một hình ảnh nào?

(nỗi đau nh thế nào?)

HS đọc đoạn cuối

=> Tác giả bày tỏ lòng gợi ca kính yêu và

sự bất tử của Bác, những đau xót trớchiện thực Bác ra đi

Tâm trạng của tác giả thể hiện trong

đoạn cuối nh thế nào?

ớc muốn hoá thân của nhà thơ thể hiện

tình cảm gì của nhà thơ với Bác

3 Tâm trạng khi rời xa lăng

- Tâm trạng lu luyến muốn đợc ở mãi bênngời -> nhà thơ muốn hoá thân

+ Làm con chim -> bông hoa -> cây tre

=> dâng tiếng hát, hơng thơm làm cây tretrung hiếu canh cho Bác ngày đêm

=> Lòng thành kính thiêng liêng của mộtngời con Nam Bộ

1 Nghệ thuật: Sử dụng linh hoạt các

biện pháp tu từ, giọng điệu trang nghiêm

2 Hình ảnh hàng tre lặp lại ở cuối bài thơ

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Suy nghĩ về tình cảm của em với Bác qua bài thơ

- Chuẩn bị bài Nghị luận nhân vật văn học.

Kiểm tra: Nhắc lại yêu cầu các bớc làm bài văn nghị luận về vấn đề t tởng, đạo lí.

Giáo viên chuyển tiếp vào bài mới

- GV cho HS đọc đoạn văn viết về truyện

ngắn “Lặng lẽ Sapa” và các câu hỏi yêu

Đặt tên: “Vẻ đẹp lối sống và tình ngời

trong lặng lẽ Sapa”

b Câu nêu luận điểm

Câu 1: (đầu đoạn 2: Trớc tiên nhân vật

bổ sung cho hoàn chỉnh anh thanh niên này…)

Câu 2: (đâù đoạn 3: Nhng anh thanh

niên này…)

c Về cách lập luận: Vừa phân tích, giảithích, vừa chứng minh vẻ đẹp của anhthanh niên

Luận cứ rõ ràng, phù hợp, lấy trong tácphẩm của Nguyễn Thành Long

♦ Hoạt động 2

Hớng dẫn tổng kết (ghi nhớ)

GV tổng kết các nội dung bài tập, định

h-ớng để HS rút ra yêu cầu, đặc điểm bài

Có thể đặt tên cho đoạn văn này là cái

C Hớng dẫn học ở nhà

- Nắm yêu cầu bài nghị luận về nhân vật văn học

- Làm bài tập “Nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng” của KimLân.

- Chuẩn bị bài: Cách làm bài nghị luận về nhân vật văn học.

+ Việc chuẩn bị của HS về bài tập đã giao

+ GV chuyển tiếp giới thiệu bài mới

GV cho HS trình bày các bớc làmg bài

nghị luận nói chung (4 bớc) và vânh

dụng vào bài làm của HS ở nhà để liên

hệ, minh hoạ (về nhân vật ông Hai trong

“Làng”)

I Các bớc làm bài văn nghị luận về nhânvật văn học (ông Hai)

- yêu làng và yêu nớc

- Cá nhân và cộng đồng trong khángchiến…

2 Lập dàn ý

Mở bài: Giới thiệu truyện ngắn “Làng”,

nhân vật ông Hai và khẳng định lòng yêuquê hơng – yêu nớc của ông

Thân bài: Triển khai ý chính.

- Tình yêu làng: Nổi bật, thử thách tìnhhuống…Nghe tin làm Dầu theo Tây…

- Tình yêu nớc: nhớ quê khi tản c, theodõi tin kháng chiến, niềm vui khi biếtquê hơng anh dũng chiến đấu…

Kết bài: Sức hấp dẫn của nhân vật và

thành công về nghệ thuật xây dựng nhânvật?…

- GV nêu yêu cầu cách viết bài nghị luận

về nhân vật văn học

- GV cho HS đọc ghi nhớ trong SGK

3 Viết bài: Cách triển khải cụ thể, cách

dùng từ, đặt câu, liên kết, diễn đạt…

4 Đọc và sửa bài viết.

* Ghi nhớ (SGK)

- 3 phần của bài nghị luận

- triển khai luận điểm, luận cứ

- Tính liên kết các phần, các đoạn

♦ Hoạt động 2

Hớng dẫn luyện tập.

- GV cho HS đọc nội dung và yêu cầu

luyện tập (viết về Lão Hạc)

- HS làm việc độc lập, trình bày trớc lớp

Lớp nhận xét

- HS đọc phần Mở bài

II Luyện tậpCảm nghĩ về nhân vật Lão Hạc với các

- Viết phần kết bài về Lão Hạc

- Chuẩn bị Luyện tập làm văn nghị luận về nhân vật văn học.

***********

Tiết 120

2 Các yêu cầu về kĩ năng viết bài nghịluận.

3 Tầm quan trọng của việc nắm tácphẩm và hiểu nhân vật văn học để làmbài

♦ Hoạt động 2

Hớng dẫn luyện tập.

- GV cho HS đọc yêu cầu bài tập luyện

tập (nhân vật ông Sáu, bế Thu trong

“Chiếc lợc ngà ” )

- GV tổ chức cho HS xây dựng dàn bài

chi tiết cho đề văn (có nhận xét, đánh

giá, gợi ý, tổng kết, nhấn mạnh )

- Cuối cùng GV có thể dùng bảng phụ

hay đèn chiếu trình bày dàn bài đó

4 Đọc lại và sửa chữa.

- GV giao đề cho HS dựa vào các đề trong SGK hoặc tự ra

- GV hớng dẫn sơ lợc yêu cầu nội dung của đề

- Chuẩn bị bài Sang Thu ( Hữu Thỉnh).

- GV cho HS đọc thầm bài thơ trong

khoảng 5 phút Sau đó nêu câu hỏi:

1 Sự biến đổi của đất trời sang thu.

- Các hình ảnh: hơng ổi trong gió, sơngchùng chình, sông dềnh dàng, chim vộivã, mây trôi (vắt mình), cond nắng thì bớtma

Tất cả là dấu hiệu chuyển mùa sang thu

- Các từ láy có sức gợi tả , gợi cảm:chùng chình, dềnh dàng, vội vã

+ Bình luận hình ảnh thơ:

“Có đám mây mùa hạ

vắt nửa mình sang thu”

- Hình ảnh thơ: Mây vắt sang thu là hình

ảnh nhân hoá bất ngờ, thú vị, tinh tế, hấpdẫn

- Em có nhận xét gì về cách cảm nhận và

miêu tả thiên nhiên của Hữu Thỉnh?

- HS vừa làm việc độc lập vừa trao đổi

theo nhóm, trình bày trớc lớp

Lớp nhận xét bổ sung

- Về cách cảm nhận và miêu tả của tácgiả: tinh tế, liệt kê, thuyết minh để lí giải

sự chuyển mùa của thiên nhiên, đất trời

- GV có thể cho HS tìm những câu thơ,

câu ca dao nói về sự chuyển mùa (gợi ý:

Xuân Diệu, Tố Hữu )

- Một số câu thơ, ca dao có nói về sựchuyển mùa:

+ Đã nghe rét buốt luồn trong gió (XânDiệu)

+ Ngày mỗi ngày từng chiếc lá tre xanh.(Mùa thu mới – Tố Hữu)

- GV Nêu câu hỏi: Qua cách miêu tả sự

(HS làm việc theo nhóm).

- GV cho HS tổng kết nội dung và nghệ

thuật của bài thơ (1 em đọc ghi nhớ

SGK)

thiên nhiên, đất trời: có một chút ngỡngàng, một chút bâng khuâng và baotrùm là niềm vui trớc tạo vật

* Ghi nhớ(SGK)+ Vẻ đẹp giao mùa

+ Niềm vui trớc thiên nhiên

- GV cho HS viết bài văn ngắn về cảm

nhận của tác giả khi chuyển mùa

(GV gợi ý)

II Luyện tập

- 2 câu thơ cuối (Sấm bớt bất ngờ, trênhàng cây đứng tuổi) -> biện pháp nhânhoá, sáng tạo độc đáo?

- Viết bài văn ngắn diễn tả cảm nhận củaHữu Thỉnh trớc đất trời chuyến biến lúcsang thu

c hớng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ

- Viết hoàn chỉnh bài văn ngắn của phần luyện tập

- Chuẩn bị bài: Nói với con.

- Bớc đầu hiểu đợc cách diễn tả độc đáo giầu hình ảnh cụ thể, gợi cảm của thơ

Su tầm ảnh nhà thơ, giới thiệu chân dung

Hỏi: Nêu những nét khái quát về tác giả,

Hỏi: Bài thơ viết về điều gì: Đại ý (Lời

ngời cha nói với ngời con về cuội nguồn

- Thơ: Chân thật, mạnh mẽ, trong sáng,giầu hình ảnh

Nội dung cha nói con gồm mấy ý?

Đọc lại 4 câu đầu

Tình cảm con trởng thành trong vòng tay

II phân tích

Cha nói với con

Tình cảm cha mẹdành cho con Truyền thống quê h-ơng dân tộc

Hai câu thơ gợi tả niềm vui của cha mẹ

khi dạy con tập nói nh thế nào?

Vui mừng đón nhận tiếng cời, tiếng nóicủa con

Ngời cha muốn nói gì với con về tình

2 Nói với con về những đức tính cao

đẹp ngời đồng mình với lời dặn dò (gợi ca đức tính cao đẹp của ngời đồng

mìnhNói với con về những đức tính cao đẹp

nào của ngời đồng mình? Tìm những

hình ảnh thơ nêu điều đó và phân tích?

- Ngời đồng mình vất vả mà mạnh mẽ,thoáng đạt, bền bỉ, gắn bó với quê hơngdẫu còn nhiều cực nhọc, đói nghèo

Sự đối lập giữa cuộc sống hiện thực với

những phong cách cao đẹp đó đã thể hiện

trong ngời đồng mình một tinh thần mới,

đó là tinh thần gì? (lạc quan, ý trí vơn lên,

niềm tin)?

- Ngời đồng mình mộc mạc nhng giầu chíkhí, niềm tin, cần cù, nhẫn nại đã làm nênquê hơng với truyền thống, phong tục tậpquán tốt đẹp

Ngời cha muốn con phải có thái độ tình

cảm nh thế nào với quê hơng?

chung với quê hơng, biết chấp nhận và

v-ợt quan gian nan thử thách bằng ý chí,niềm tin của mình

Hãy tìm những cảm xúc cụ thể càng nhấn

mạnh, cách nói bằng hình ảnh, câu gọi

con ơi tha thiết qua những vẻ đẹp của

♦ Hoạt động 4

Hớng dẫn tổng kết

Nhận xét về nghệ thuật của bài?

GV cho HS đọc ghi nhớ trong SGK

III Tổng kết

1 Nghệ thụât: Giọng trìu mến thiết tha,

cách nói dùng nhiều hình ảnh dân tộcmiền núi

2 Nội dung: Ngợi ca truyền thống cao

đẹp và những phong cách của quê hơng-> nhắc nhở con lên đờng

♦ Hoạt động 5

Hớng dẫn luyện tập.

GV đa câu hỏi yêu cầu HS cảm thụ, phân

tích 1 hình ảnh nghệ thuật gây ấn tợng

HS làm việc độc lập

IV luyện tập

Đọc và phân tích 1 hình ảnh em ấn tợngnhất: “Ngời đục đá”

C Hớng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ Làm tiếp bài luyện tập

- Tìm một số bài thơ khác có cách nói riêng

- Chuẩn bị bài Nghĩa tờng minh và hàmý.

********

Tiết 123

Nghĩa tờng minh và hàm ý

♥ Mục tiêu bài học

Giúp HS: bớc đầu phân biệt nghĩa tờng minh và hàm ý trong cách diễn đạt, có

ý thức sử dụng cách diễn đạt để vận dụng trong cuộc sống

Trọng tâm: Phân biệt nhận biết hàm ý.

Đồ dùng: Bảng phụ, các ví dụ hội thoại có hàm ý.

♥ Tiến trình lên lớp

A ổn định lớp

Kiểm tra: GV đa ví dụ đoạn hội thoại 2 ngời ngồi trong phòng.

A Rét qúa! B Đóng cửa lại thì tối

( Em nhận đợc nội dung gì trong 2 câu văn của 2 đối tợng ngoài sự việc phản ánhtrong câu?)

- Gọi HS đọc ví dụ trong SGK và các câu

hỏi, GV treo bảng phụ ghi ví dụ SGK

Ví dụ 1: “Về đoạn văn trong Lặng lẽ

SaPa”

1 Câu nói của anh thanh niên hàm ý vềthời gian đi nhanh quá trong cuộc chiatay với cô gái

2 Câu nói thứ 2 ẩn ý níu giữ cô gái

bảng? quá”

Hỏi: Trong câu in nghiêng ngoài nội

dung cho biết về sự xuất phát ở Lào Cai

quá sớm hay còn có ý gì khác? Nếu có

thì hãy diễn đạt cụ thể?

=> Thông báo thêm: Nhà hoạ sĩ lão thànhcha kịp uống nớc chè

Hỏi: Câu in nghiêng có trực tiếp nói ra ý

đó không? Nếu không có câu in nghiêng

ý đó có truyền đến ngời nghe không?

(không)

Là phần thông báo nhiều hơn những lờigì đợc nói ra

Hỏi: Vậy phần thông báo vừa tìm ra có

phải là phần thông báo nhiều hơn những

gì đợc nói ra không?

=> Diễn tả nh ví dụ a là diễn đạt nghĩa

t-ờng minh Hiểu thế nào là nghĩa tt-ờng

mình?

- GV cho HS phát biểu, GV khái quát ý

Hỏi: Cách đa thêm nội dung nh câu in

nghiêng ở ví dụ b gọi là hàm ý của câu

Hỏi: Muốn tìm hàm ý trong một câu nói

xác định điều gì? (Mục đích nói của câu

II Luyện tập

Bài 1.

a Nhà hoạ sĩ tặc lỡi đứng dậy

b Cô giáo mặt đổ ửng, quay vội đi

Hỏi: Những cầu nào mà có nội dung

nhiều hơn thông báo trực tiếp?

(HS xác định các câu nói của nhân vật,

Hỏi: Câu nào chứa hàm ý ?

Hỏi: 2 câu trên là lời của ai? đang nói về

điều gì? Mục đích của mỗi ngời?

Mục đích đó của ông Hai có để mọi ngời

- Tôi thấy ngời ta đồn

=> Không phải là câu chứa hàm ý

Lu ý:

- Hàm ý phải đợc ngời nghe nhận thấy

- Nói bị ngắt lời, nội dung cha nói hếtkhông gọi là hàm ý

Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

♥ Mục tiêu bài học

Giúp HS:

- Hiểu rõ các yêu cầu đối với bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

- Bớc đầu rèn luyện các kĩ năng viết bài nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ.

♥ Tiến trình lên lớp

A ổn định lớp

Kiểm tra:

+ Về một hình ảnh thơ gây ấn tợng cho em nhất?

+ GV nhận xét và chuyển tiếp vào bài mới

B Tổ chức đọc – Hiểu văn bản

Hoạt động của Thầy và trò Nội dung cần đạt

♦ Hoạt động 1

Hớng dẫn tìm hiểu chung.

GV cho HS đọc bài: “Khát vọng hoà

nhập, dâng hiến cho đời”(SGK) và nêu

các câu hỏi về vấn đề nghị luận, những

luận điểm, luận cứ, lời bình giảng, cách

diễn đạt…

HS làm việc độc lập, đứng tại chỗ trả lời

Lớp góp ý, GV bổ sung

GV cho HS tông kết, rút ra yêu cầu của

bài nghị luận một đoạn thơ, bài thơ cho

HS đọc ghi nhớ

I Tìm hiểu bài nghị luận vềmột đoạn thơ, bài thơ

a Vấn đề nghị luận: Khát vọng hoà nhập

và dâng hiến cho đời

b Các luận điểm:

- Mùa xuân mang nhiều tầng ý nghĩa(luận cứ: mùa xuân đẹp của quê hơng,

đất nớc )

- Khát vọng hoà nhập, đợc dâng hiến cho

đời “một mùa xuân nho nhỏ”

c Bố cục: 3 phần

- Mở bài: Giới thiệu chung.,

- Thân bài: Mùa xuân và khát vọng hoànhập, dâng hiến

- Kết bài: Đánh giá sức truyền cảm củabài thơ

d Cách diễn đạt trong sáng, thiết tha, lôicuốn

Ghi nhớ (SGK)

♦ Hoạt động 2

GV tổ chức luyện tập

HS đọc yêu cầu của luyện tập

HS làm việc theo nhóm, bổ sung luận

điểm cho bài thơ

Đại điẹn các nhóm trình bày, GV nhận

- Mùa xuân của giai điệu ngọt ngào, tình

tứ, sâu lắng trong dân ca xứ Huế…

c hớng dẫn học ở nhà

-Nắm vững yêu cầu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

- chuẩn bị bài: Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

tổ chức triển khai các luận điểm

- Có ý thức thực hiện lập dàn ý, bày tỏ ý kiến trớc một tác phẩm

Trọng tâm: Lập dàn ý bài nghị luận văn học.

Đồ dùng: Bảng phụ, máy chiếu.

♥ Tiến trình lên lớp

A ổn định lớp

Kiểm tra: Hãy nêu một, hai câu đánhgiá về bài thơ Bếp lửa?

Thế nào là bài bình luận tác phẩm văn học? GV chuyển tiếp vào bài mới

B Tổ chức đọc – Hiểu văn bản

Hoạt động của Thầy và trò Nội dung cần đạt

Hỏi: Đối tợng nghị luận là gì?

Hỏi: Nếu chia nhóm dạng đề em sẽ căn

cứ vào đối tợng hay từ ngữ yêu cầu nào

của đề? (đối tợng) Cho HS nhận xét

I Tìm hiểu bài nghị luận vềmột đoạn thơ, bài thơ

- Hỏi: Chỉ ra bố cục 3 phần của bài văn?

II Cách làm bài nghị luận vềmột đoạn thơ, bài thơ

1 Ví dụ: Dàn ý cho để văn phân tích.

Tình yêu quê hơng của Tế Hanh trong

‘Quê hơng”

Hỏi: Mở bài tác giả viết những ý gì? a Mở bài

- Cảm xúc về đề tài quê hơng trong thơ

- Câu 1: Nêu luận điểm.

- Luận cứ 1: Hình ảnh đoàn thuyền rakhơi trong kí ức thật sinh động (thơ)+ Hình ảnh con thuyền

+ Nhận xét lời thơ, từ ngữ

+ Cảm nhận về cánh buồm

quát có từ ngữ nào thể hiện sự đánh giá

của ngời viết?

-> Tình cảm của tác giả thiêng liêng trìumến

- Luận cứ 2: Cảnh ồn ào đáng yêu khichào đón thành quả lao động cũng thật

- Luận cứ 3: Hình ảnh con ngời với

những câu thơ tinh tế nhất (thơ)

+ Nhận xét con ngời: Bức tợng đài ngờidân chài đợc khắc hoạ

+ Bức tờng mang hơng vị quê hơng.+ Nhận xét câu thơ cuối

c Kết bài

- Đánh giá khái quát khẳng định ý kiến

về tác phẩm: Tiếng ca trong trẻo…”

- Tác dụng: Thêm yêu quê hơng

Hỏi: Dàn ý bình luận tác phẩm văn học

gồm mấy phần? Nội dung từng phần?

Hỏi: Luận cứ đợc triển khai từ ý nào?

(những dẫn chứng: Câu văn, thơ trong tác

phẩm)

Yêu cầu bài bình luận tác phẩm văn học

phải có luận điểm -> Đặc điểm của luận

điểm -> HS phát hiện, GV khái quát ->

hát ru những em bé ”

a Mở bài:

- Giới thiệu thời gian tác phẩm rra đời

Nhóm 1: Mở bài + Kết bài

Nhóm 2: Luận điểm 1

Nhóm 3: Luận điểm 2

Yêu cầu triển khai các ý theo trình tự lập

luận: nêu luận điểm -> dẫn chứng + lí lẽ

- Tình cảm yêu thơng trìu mến của ngời

mẹ đối với con

- Hình ảnh ngời mẹ trong công việc

c Kết bài: Khúc hát đợc nhiều ngời yêu

mến bởi tình cảm bao la của ngời mẹ vớicon thật xúc động -> hiểu thêm tình mẹ

C Hớng dân học ở nhà

- Tập viết một số đoạn văn cho phần thân bài trên

- Nắm chắc đặc đỉêm dàn ý bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ

- Chuẩn bị bài Mây và sóng

- Tình cảm gia đình đợc thể hiện trong những tác phẩm nào? -> vào bài mới.

B Tổ chức đọc – hiểu văn bản

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

♦ Hoạt động 1

Giới thiệu tác giả, tác phẩm

Hỏi :Nêu những hiểu biết về cuộc đời và

thành tựu của thơ Tago?

HS nêu dựa vào SGK đã hớng dẫn

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả: Ngời ấn độ

- Nhà thơ hoạt động chính trị xãhội, nhà thơ với nhiều tác phẩm đồ

sộ (thơ, kịch, truyện, bút uys.)

- Thơ: Kết hợp giữa hiện đại vàtruyền thống, quốc tế và dân tộc, ttởng nhân văn cao

Cách đọc (GV nêu) đọc với giọng thủ thỉ, tâm

tình, lời của con nói với mẹ

a thuật lại lời em với mây

b Thuật lại lời em với sóng

♦ Hoạt động 2

Phân tích phần 1

Hỏi: Em bé đã tởng tợng ra những thử thách

nào quyến rũ em rời xa mẹ

Hỏi: Cuộc vui chơi của mây và sóng đợc em

tởng tợng nh thế nào?

Hỏi: Cảm nhận của em về cụôc vui này?

II Phân tích

1 Sự hấp dẫn của mây và sóng

- Chơi từ khi thức dậy cho đến lúcchiều tà

- Chơi cới vầng trăng bạc

+ Ca hát từ bình minh đến tối+ Ngao du nơi này nơi nọ

Hỏi: trớc sự hấp dẫn của mây và sóng, em bé

Hỏi: Câu hỏi của em bé thể hiện điều gì?

(muốn đi -> nên hỏi đờng Đó là đặc tính,

tâm lý của trẻ thơ: ham chơi (nhất là trớc

cảnh đẹp đầy quyến rũ)

Hỏi: Lúc đầu, em bé hỏi đờng đi Nhng sau

đó thì sao? (từ chối)

(GV diễn giải: Sự khắc phục ham muốn vì

điều khác cao cả thiêng liêng Đó là tính nhân

văn sâu sắc của bài thơ)

Hỏi: Em bé sáng tạo ra trò chơi gì?

Hỏi: Em có nhận xét gì về trò chơi của em bé

mà em sáng tạo ra: So sánh vơi trò chơi của

+ Con sẽ lăn, lăn mãi, cùng tiếng

c-ời vỗ tay vào lòng mẹ

Hỏi: Qua trò chơi ấy, em có cảm nhận gì về

em bé? (Em cảm nhận đợc điều gì ở em bé )

Hỏi: Em hãy phân tích ý nghĩa của câu thơ

cuối bài: Không ai (biết) trên thế gian này

biết chốn nào là nơi mẹ con ta”?

(“Mẹ con ta” => Tình mẫu tử ở khắp mọi nơi,

thiêng liêng, bất diệt, không thể tách rời, chia

=> Yêu mẹ ta thiết, đằm thắm.không muốn xa mẹ

Hỏi: theo em, thành công về nghệ thuật của

bài thơ là gì? (Cách xây dựng hình ảnh thiên

nhiên mang net đẹp kì ảo nhng chân thực,

giầu ý nghĩa tợng trng: con ngời, tình ngời.)

♦ Hoạt động 4

Hớng dẫn tổng kết.

Hỏi :Em hãy nêu nét chính trong nội dung và

nghệ thuật của bài thơ?

Hỏi: Ngôn ngữ nhânvật đợc sử dụng trong bài

thơ là ngôn ngữ gì? (đối thoại + độc thoại)

- Gọi HS đọc ghi nhớ (SGK trang 102)

III Tổng kết (ghi nhớ)

1 nghệ thuật: Xây dựng hinhd ảnh

thiên nhiên giầu ý nghĩa tợng trng

2 Nội dung” Ca gợi tình mẫu tử

thiêng liêng, bất diệt

♦ Hoạt động 5

Hớng dẫn luyện tập.

Hỏi: Ngoài ý nghĩa ca gợi tình mẹ con Bài

thơ gợi cho ta suy ngẫm thêm về điều gì?

(Muốn khớc từ mọi cám dỗ, mọi sự quyến rũ

trong cuộc sống, cần phải có điểm tựa vững

chắc mà tình mẫu tử là một trong những điểm

tựa ấy) Bài thơ có ý nhắc nhở mọi ngời:

Hạnh phúc không phải là điều gì xa xôi bí ẩn

mà ở ngay trên trần thế, do con ngời tạo ra)

Hỏi: Nêu suy nghĩ của em sau khi học xong

bài thơ?

IV Luyện tập

C Hớng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ

- Hỏi: Bài học rút ra cho bản thân em sau khi học xong bài thơ?

- Hỏi: Chứng minh: tính nhân văn sâu sắc, đợc thể hiện qua bài thơ?

- Chuẩn bị bài: ôn tập thơ.