giáo án van 9

Giới thiệu bài mới: Đọc sách là một trong những phương pháp học tập tốt nhưng đọc như thế nào cho hiệu quả chúng ta sẽ học trong văn bản này... - văn bản “ Trang phục” * Phép phân tích:

Tuần 20; Tiết 91,92 NS: 12/1/09; ND: 13/1/09

V

ă n b ả n : BÀN VỀ ĐỌC SÁCH

( Chu Quang Tiềm)

A MỤC TIÊU :

a Kiến thức : Giúp học sinh hiểu được sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách.

b Kỹ năng: Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm

b Thái độ : qua bài học giáo dục cho HS ý thức đọc sách tốt nhất

B CHUẨN BỊ:

GV: sọan giáo án; HS: Đọc và trả lời câu hỏi sáchư giáo khoa

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Kiểm tra bài : kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS

2 Giới thiệu bài mới: Đọc sách là một trong những phương pháp học tập tốt nhưng đọc như thế nào cho hiệu quả chúng ta sẽ học trong văn bản này.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung.

*Hoạt động 1:

HD tìm hiểu

chung

- Yêu cầu học sinh

trình bày những

hiểu biết về tác

gải , tác phẩm

- Yêu cầøu HS trình

bày bố cục

- HS dựa vào SGK trình bày những ý chính về tác giả , tác phẩm

- Trình bày bố cục như đã sọan

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả: Chu Quang Tiềm ( 1877-1986) là nhà lý luận văn học, nhà mỹ học nỗi tiếng Trung Quốc

2 Tác phẩm : VB : Bàn về đọc sách được trích

trong cuốn : Danh nhân Trung Quốc bàn về niềm vui và nỗi buồn của việc đọc sách”(1995)

3 Bố cục: 3 phần

P1: Học vấn …… thế gới mới : tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách

P2: Lịchsử …… .lực lượng : Những khó khăn và thiên hướng sai lệc dễ mắc phải khi đọc sách P3: Còn lại: phương pháp đọc sách( cách lựa chọn và phương pháp đọc sách thế nào cho có hiệu quả).

* Hoạt động 2: Đọc

và tìm hiểu nội dung

văn bản

II Đọc và tìm hiều văn bản

- Yêu cầu HS trao đổi

nhóm tìm và cử đại

diện trình bày tâm

quan trọng và ý nghĩa

của việc đọc sách

Gợi ý:

+ Sách có quan trọng

với con người không ?

vì sao?

+ Đọc sách thì con

người có tác dụng gì ?

+ Tác giả lập luận

như thế nào về vấn

dề này?

- Trao đổi và trình bày ý kiến trong thời gian 3 phút

- Sâu sắc , thuyết phục ( nếu xóa bỏ……mấy nghìn năm trước)

1 Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách.

- Sách rất quan trọng đối với con người + Sách ghi chép, cô đúc , lưu truyền mọi tri thức, thành tựu mà loài người tìm tòi tích lũy qua từng thời đại

+ Sách là kho tàng quý báu của di sản tinh thần mà loài người thu lượm, nung nấu được trên con đường phát triển mấy nghìn năm của mình

- Ý nghĩa : + Đọc sách là con đường tích lũy nâng cao vốn tri thức

+ Đọc sách là chuẩn bị để có thể vững vằng lĩnh hội tri thức trên con đường học vấn và phát hiện thế gới mới

Tiết 2

- Theo em Tác gải

cho biết trong tình

hình hiện nay

người đọc sách

thương mắc phải

những kho khăn

gì?

=> Kluân

- HS quan sát đoạn

2 sgk/ 4 trả lời

2 Những khó khăn và thiên hướng sai lệch khi đọc sách

: + Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, dế

sa vào lối ăn tươi nuốt sống chứ không kịp tiêu hóa

nghiền ngẩm + Sách nhiều khiến người ta khó lựa chọn, lãng phí thời gian sức lực khi đọc những cuốn sách không thực sự có ích

=> Vì vậy phải lựa chọn sách khi đọc

2

- Theo em tác giả

đã cho bết lựa

chọn sách như thế

nào cho có hiệu

quả?

- Em hãy cho biết

ý kiến của tác giả

về phương pháp

đọc sách cho có

hiệu quả ?

- Quan sát đoạn 3 sách giáo khao và đoạn đầu trang 4 đêû trả lời

- Quan sát đoạn 3 sách giáo khao và trang 4 đêû trả lời

3 Cách lựa chọn và phương pháp đọc sách

* Cách lựa chọn:

+ Không nên đọc nhiều mà đọc cho kỹ những cuốn sách thật sự có ích

+ Cần đọc cách quyển sách , tài liệu thuộc lĩnh vực chuyên môn của mình

+ Cần đọc các loại sách thường thức gần lĩnh vực

chuyên môn, chuyên sâu của mình: “Trên đời không có học vấn nào là cô lập tách rời các họch vấn khác” “ không biết rộng thì không thể chuyên sâu , không thông thái thì không thể nắm gọn”….

* Phương pháp đọc sách

- Không nên đọc lướt qua mà phải vừa đọc vừa suy

nghĩ “ Trầm ngâm tích lũy, tượng tượng tự do” , nhất

là những cuốn sách có giá trị

- Không nên đọc tràn lan mà phải đọc có kế hoạch có hên thống

*Hoạt động 3:

Tổng kết:

- Nọi dung chính

mà tác giả trình

bày trong văn bản

là gì?

- Những yếu tố

nghệ thuật nào đã

tạo nên sức thuyết

phục cho văn bản?

-Tự tổng kết , trình bày

- Nội dung lời bàn

- Giọng văn

- Bố cục

- Phương thức biểu đạt

III Tổng kết:

1 Nội dung : Quan văn bản tác giả đã nói lên được

tầm quan trọng , ý nghĩa và phương pháp đọc sách một cách sâu sắc

2 Nghệ thuật:

- Nội dung lời bàn vừa thấu lý vừa đạt tình

; Các ý kiến đưa ra thật chính , có lý lẽ

- Giọng văn : thể hiện sự trò chuyện chia sẽ kinh nghiệm

- Bố cục: chặt ché hơpk lý

- Cách viết giàu hình ảnh:

+ Liếc qua nhiều nhưng đọng lại rất ít

+ Chiếm lĩnh tri thức như đánh trận

Đọc nhiềâu mà không nghĩ sâu giống như cưỡi ngựa qua chợ tuy ……

- Phương thức biểu đạt chính : nghị luận giả thích

* Hoạt động 3: dặn dò:

Dặn HS học bài , chuẩn bị bài : Khởi ngữ

A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

a Kiến thức : giúp HS

- Nhận biết khởi ngữ , phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ của câu

- Nhận biết vai trò của khởi ngữ là nêu đề tài của câu chứa nó

b Kỹ năng: biét đặt câu có khởi ngữ

c Thái độ: giáo dục cho Hs ý thức đặt câu có khởi ngữ hợp lý để lời giao tiếp có hiệu quả cao

B.Chuẩn bị :

GV: Sọan giáo án; HS: đọc bài trước khi học

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

1 Kiểm tra vi ệ c chu ẩ n b ị bài c ủ a HS

2 Giới thiệu bài mới:

4

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung.

* Hoạt động 1: Tìm

hiểu đặc điểm , vài trò

của khởi ngữ

-Yêu cầu HS đọc VD

- Yêu cầu HS thảo

luận nhóm nhận xét về

vị trícủa các từ in đậm

trong câu; quan hệ với

chủ ngữ ; vai trò của

nó trong câu

- Trước những từ in

đậm nói trên có hoặc

có thể thêm các quan

hệ từ trước nó không ?

* Vậy thế nào là khởi

ngữ ?

KL và yêu cầu HS đọc

ghi nhớ sgk

- Đọc ví dụ sgk Về vị trí

- Quan hệ với vị ngữ

- Vai trò của các từ in đậm

- Trước những từ

in đậm

- Kết luận trả lời

- Đọc ghi nhớ sgk/8

I Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu

1 Tìm hiểu VD

a Anh

b Giàu

c Các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ

- Về vị trí: các từ , cụm từ trên đứng trước chủ ngữ

- Quan hệ với vị ngữ : không có quan hệ chủ vị với

vị ngữ ( chỉ là thành phần phụ)

- Vai trò của các từ in đậm: nêu lên đề tài được nói đến trong câu

- Trước những từ in đậm : có thể có các qhtừ hoặc không có cũng có thể thêm vào

* KL: G hi nhớ sgk/7.

Ví dụ:

+ Múa, / cô / ấy dẻo lắêm.

Kngữ CN VN

+ Làm bài tập ở nhà, /bạn ấy /không bao gời quên.

Kngữ CN VN

* Hoạt động 2: Luyện

tập

- Yêu cầu 1 HS đọc

bài tập 1; 2 HS lên

bẳng làm Còn cả lớp

tự làm vào vở

Yêu cầu HS đọc làm

tập 2 và tự chuyển câu

cho sẵn thành câu có

khởi ngữ

-Yêu cầu HS đặt 2 câu

có chứ khời ngữ

-HS thực hiện theo yêu cầøu

- Có thể trự trao đởi với bạn trong bàn và ghi kết quả vào vở

- Tự sáng tạo câu theo lý thuết

II Luyện tập:

1 Tìm khởi ngữ: ( nhận diện)

a Điều này ( không có qht đi kèm)

b Đối với chúng mình ( có qht đi kèm)

c Một mình ( không có qht đi kèm)

d Làm khí tượng ( không có qht đi kèm)

e Đối với cháu (có qht đi kèm)

2 Tạo câu có khởi ngữ , bằng dữ liệu cho sẵn ( mức độ thấp)

a Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm.

b Hiều thì tôi hiểu rồi nhưng giải thì tôi chưa giải

được

3 Vận dụng cao:

Yêu cầu HS đặt 2 câu có chứ khời ngữ

* Haọt động 3: Dặn dò;

- Học phần ghi nhớ - Làm bài tập vào vở ( nếu còn)

- Soạn bài “ Phép phân tích và tổng hợp”

6

Tu

Tiếng việt: PHÉP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP.

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

a Kiến thức : - Giúp học sinh hiểu thế nào là phép phân tích và tổng hợp

b Kỹ năng: giúp HSø biết vận dụng các thao tác phân tích , tổng hợp trong làm văn nghị luận

b Thái độ: giúp HS luôn có ý thức phân tích, tổng hợp một cách chắc chắn, chính xác những điều cần nói và viết

B CHUẨN BỊ:

GV: giáo án; HS: đọc và trả lời câu hỏi sgk

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Kiểm tra vi ệ c chu ẩ n b ị c ủ a HS

2 Giới thiệu bài mới:

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung.

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu phép PT

- Cho HS đọc và trả lời câu hỏi của

văn bản “ Trang phục”

? Trước khi nêu trang phục đẹp là thế

nào , bài viết đã nêu những hiện

tượng gì về trang phục ?

- Các hiện tượng trên đã nêu lên

nguyên tắc nào trong ăn mặc của con

người?

- Như vậy trong trang phục cần có

những quy tắc ngầm nào cần tuân

thủ?

- Quy luật ngầm của văn hóa Đó là

vấn đề ăn mặc chỉnh tề phù hợp với

hoàn cảnh chung, riêng; phù hợp với

đạo đức: giản dị, hoà mình với cộâng

đồng.

- Để làm rõ vấn đề “trang phục”bài

văn đã dùng phép lập luận nào? Để

phân tích người viết đã sử dụng biện

pháp gì?

Ngồi biện pháp trên cĩ thể nêu vấn

đề, so sánh, hoặc giải thích, chứng

minh

- HS: Đọc văn bản sgk/9

-HS:

Mặc quần áo chỉnh tề đi chân đất

- Đi giày có bít tất phanh hết nút áo

- Trong hang sâu váy xoè , váy ngắn

- Đi tát nước, câu cá chải đầu bằng sáp thơm

- Đi đám cưới lôi thôi

Dự đám tang quần áo loè loẹt, cười nói vang vang

HS:

+ Ăn mặc phải chỉnh tề (Ăn cho

mình, mặc cho người)

+ Aên mặc phải phù hợp với hoàn cảnh (Y phục xứng kỳ đức)

=> biện pháp đối chiếu

I Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp

- văn bản “ Trang phục”

* Phép phân tích:

+ Ăn mặc phải chỉnh tề (Ăn cho mình, mặc

cho người)

+ Aên mặc phải phù hợp với hoàn cảnh

(Y phục xứng kỳ đức) -> đối chiếu

( PT là phép trình bày từng bộ phận , phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật hiện tượng

Để phân tích một nội dung của sự vật hiện tượng người ta cĩ thể vận dụng các biện pháp nêu giả thiết , so sánh , đối chiếu … và

cả phép lập luận giả thích chứng minh.)

8

* Hoạt động 2: Tìm hiểu phép tổng

hợp

- Nhận xét câu “ăn mặc ra sao toàn

xã hội” có phải là câu tổng hợp các ý

đã phân tích ở trên không ?

- Từ tổng hợp quy tắc ăn mặc nói

trên bài viết đã mở rộng sang vấn đề

ăn mặc đẹp như thế nào?

- Như vậy bài viết đã dùng phép lập

luận gì để chốt lại vấn đề ?

- Phép lập luận này thường đặt ở vị

trí nào trong bài văn?

- Phải , vì nó thâu tóm được các ý trong từng ví dụ cụ thể

- Có phù hợp thì mới đẹp

Phải phù hợp với văn hóa, môi trường , hiểu biết và phù hợp với đạo đức

- Tổng hợp

- Cuối bài văn, cuối đoạn

Ở phần kết luận của 1 phần hoặc toàn bộ văn bản

* Phép tổng hợp:

- Trang phục hợp văn hóa, hợp đạo đức, hợp môi trường mới là trang phục đẹp

-> Đứng cuối (phần

kết luận) ( Tổng hợp

là là phép lập luận rút

ra cái chung từ những điều phận tích Khơng

cĩ phân tích thì khơng

cĩ tổng hợp Lập luận tổng hợp thường đặt ở cuối đọc văn hay bài văn , ở phần kết luận cue một phần hay của một văn bản.)

* Hoạt động 3:

- Nhận xét vai trò của các phép phân

tích và tổng hợp đối với bài nghị luận

như thế nào?

- Phép phân tích giúp hiểu vấn đề cụ

thể như thế nào? và phép tổng hợp

giúp nâng cao vấn đề như thế nào?

- Cho HS đọc lại phần ghi nhớ

- Để làm rõ ý nghĩa của 1 sự việc , hiện tượng nào đó

- Phân tích là để trình bày từng bộ phận của 1 vấn đề và phơi bày nội dung sâu kín bên trong của 1 sự vật, hiện tượng

- Tổng hợp là giúp rút ra cái chung từ những điều đã phân tích

*Hoạt động 4:

- Yêu cầu HS làm bài tập 1/10

- Yêu cầu Hs trình bày những lý

dophải chọn sách đọc như thế nào?

- Tác giả đã phân tích tầm quan trọng

của việc đọc sách như thế nào?

- Em hiểu phân tích có vai trò như

thế nào trong lập luận ?

Thực hiện theo nhóm và tự ghi kết quả vào vở

-Dựa vào VB để trình bày các lý do.

- Dựa vào VB để trả lời

- Tự KL trả lời.

II Luyện tập :

1/ Tác giả đã phân tích vấn đè theo nguyên tắc bắc cầu , mỗi sự việc đều lien quan đến nhau và rốt cuộc tác gải muốn KĐ: đọc sách là một con đường của học vấn

2/ Phân tích lí do phải chọn sách mà đọc:

- Sách nhiều, chất lượng khác nhau nên phải chọn sách tốt, cĩ ích

- Sức người cĩ hạn

- Sách cĩ loại chuyên mơn cĩ loại thường thức

3/ Phân tích tầm quan trọng của đọc sách:

- Không đọc sách thì điểm xuất phát khơng cao

- Là con đường ngắn nhất để tiếp cận tri thức

- Đọc chọn lọc, cĩ suy ngẫm, tích lũy 4/ Phương pháp phân tích rất cần thiết trong lập luận vì qua sự phân tích lợi – hại, đúng– sai thì các kết luận mới có sức thuyết phục

III / Dặn dị:

- Học phần ghi nhớ

- Soạn bài “Luyện tập phân tích và tổng hợp”

10

LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP.

A/ Mục tiêu cần đạt:

a Kiến thức: Giúp HS vận dụng kiến thức đã học vào bài tập

b Kỹ năng: rèn luyện kĩ năng phân tích và tổng hợp trong lập luận

c Thái độ : giáo dục cho HS ý thức lập luận chắc chắn trong nói và viết

B Chuẩn bị:

GV: Giáo an: HS: Đọc bài trước khi học

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học

1 Kiển tra bài:

- Thế nào là phép phân tích?

( PT là phép trình bày từng bộ phận , phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật hiện tượng Để phân tích một nội dung của sự vật hiện tượng người ta có thể vận dụng các biện pháp nêu giả thiết , so sánh , đối chiếu … và cả phép lập luận giả thích chứng minh.)

- Thế nào là phép tổng hợp?

( Tổng hợp là là phép lập luận rút ra cái chung từ những điều phận tích Không có phân tích thì không

có tổng hợp Lập luận tổng hợp thường đặt ở cuối đọc văn hay bài văn , ở phần kết luận cue một phần hay của một văn bản.)

2 Bài mới:

Chúng ta đã học phép phân tích và tổng hợp, hôm nay chúng ta sẽ vận dụng kiến thức đó vào bài tập

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng

* Hoạt động 1: HD học

sinh làm bài tập 1

GV cho HS đọc yêu cầu

của bài tập 1

HS thảo luận theo

nhóm : các đoạn văn đã

vận dụng phép lập luận

nào và vận dụng như thế

nào?( cả hai đọc a,b)

* Hoạt động 2: GV cho

HS phân tích bản chất

của lối học đối phó để

nêu những tác hại của

nó

Sau đó yêu cầu HS phân

tích tác hại của nó

* Hoạt động 3:Dựa vào

văn bản “ Bàn về đọc

sách” của Chu Quang

Tiềm hãy phân tích các lí

do khiến mọi người phải

đọc sách?

(nếu không còn thời gian

thì cho HS về nhà làm)

* Hoạt động 4: GV cho

HS dựa vào những điều

đã phân tích ở “ Bàn về

đọc sách” viết đoạn văn

tổng hợp

(nếu không còn thời gian

thì cho HS về nhà làm)

- HS: Đọc bài

- Thảo luận nhóm trong thời gian 2 phút

và cử đại diện trình bày kết quả

- HS trình bày từng vấn đề , sau đó viết bài trình bày vấn đề bằng lời văn

- HS: dựa vào VB đã học để làm bài

- HS tự viết tổng hợp vào vở

Bài tập 1:

a/ Đoạn văn vận dụng phép lập luận phân tích ,

để phân tích cái hay của bài “Thu điếu”ở các mặt:

- Cái hay ở các điệu xanh

- Ở những cử động

- Ở các vần thơ

- Ở chữ không non ép

Ở mỗi mặt tác giả lại nêu ra những ví dụ cụ thể b/ Đoạn văn phân tích nguyên nhân của sự thành đat:

- Đoạn đầu chỉ ra nguyên nhân khách quan

- Đoạn sau phân tích từng quan niệm đúng - sai thế nào và kết luận lại ở việc phân tích nguyên nhân chủ quancủa mỗi người

Bài tập 2: Để thực hiện yêu cầu này phải vừa

phân tích vừa tổng hợp ( Đã có trong sách bài tập)

* Phân tích lối học đối phó:

- Không lấy việc học làm mục đích, xem học

là phụ

- Học bị động cốt để đối phó với sự đòi hỏi của thầy cô, của thi cử

=> Tổng hợp: Không có hứng thú dẫn đến hiệu

quả thấp ( tác hại)

* Phân tích lối học đối phó :

- Học hình thức không đi sâu vào kiến thức, nội dung của bài học

=> Tổng hợp : dù có bằng cấp nhưng đầu óc rỗng tuếch

Bài tập 3:Lí do khiến mọi người phải đọc sách:

- Sách đúc kết kiến thức của nhân loại tích lũy từ xưa đến nay

- Muốn tiến bộ, phát triển thì phải đọc sách

- Không cần đọc nhiều mà phải đọc kĩ, hiểu sâu, nắm chắc nội dung

- Ngoài đọc sách chuyên môn cần đọc những sách khác có kiến thức liên quan

Bài tập 4:

Tóm lại, muốn đọc sách có hiệu quả phải chọn những sách quan trọng mà đọc cho kĩ, chú trọng đọc rộng để hỗ trợ cho việc nghiên cứu chuyên sâu

12