* Đáp án: - Thành công trong việc xây dựng cặp nhân vật tơng phản, bất hủ trong văn học văn học + ĐKHT: hoang tởng, gàn dở nhng dũng cảm, cao thợng + XCPX: thực tế, tỉnh táo và thực dụng
Trang 1Giảng:16,18/10/2010
Tiết 29,30 -Văn bản:
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
< Trích - O.Henri >
A Mục tiêu
-Kiến thức: - Giúp HS nắm đợc n/v,sự kiện, cốt truyện trong 1 truyện ngắn
hiện đại Mĩ
- Thấy đợc nghệ thuật kc độc đáo, hấp dẫn của tg O Hen-ri: sự sắp xếp các tình tiết khéo léo dẫn đến sự đảo ngợc tình huống 2 lần
- Thấy đợc lòng cảm thông, sự chia sẻ giữa những nghệ sĩ nghèo
- ý nghĩa của tp nghệ thuật vì cuộc sống của con ngời
- Kỹ năng: -Vận dụng k/thức về sự k/h các p/thức b/đạt trong tp tự sự để đọc
– hiểu tp
- Phát hiện, pt đ/điểm nổi bật về nghệ thuật kc của nhà văn
- Cảm nhận đợc ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện
- Thái độ: - Giáo dục sự cảm thông, chia sẻ, lòng yêu thơng con ngời
B Chuẩn bị
- GV: Soạn bài, TLTK, chân dung tác giả, tranh minh hoạ
- HS: Chuẩn bị bài, tóm tắt truyện
C Ph ơng pháp
- Phơng pháp đàm thoại, giảng bình, tích hợp
- Kĩ thuật động não, sơ đồ t duy
D Tiến trình
1- ổn định tổ chức (1’)
2- Kiểm tra bài cũ (5’)
? Trình bày ngắn gọn cảm nhận của em về văn bản “Đánh nhau với cối xay gió”
của Xéc Van téc?
* Đáp án: - Thành công trong việc xây dựng cặp nhân vật tơng phản, bất hủ trong văn học văn học
+ ĐKHT: hoang tởng, gàn dở nhng dũng cảm, cao thợng
+ XCPX: thực tế, tỉnh táo và thực dụng đến tầm thờng
- Để lại bài học: cần sống tỉnh táo, cao thợng, tránh thực dụng, hay hoang tởng
3- Bài mới
* Hoạt động 1
Giới thiệu bài: Học xong văn bản “Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng, “Lão Hạc” của Nam Cao, “Cô bé bán diêm” của Anđecxen, chúng ta vô cùng xúc
động trớc tình mẹ con thiêng liêng, tình cha con, bà - cháu sâu nặng Đó là những tình cảm cao đẹp của con ngời mà văn học đã ngợi ca Nhng bài ca tình ngời trong văn chơng không chỉ dừng lại ở tình máu mủ, ruột thịt mà bao la, vô
Trang 2tận Tình yêu thơng “ngời với ngời sống để yêu nhau” là nét nhân bản cao quý thể hiện rõ trong văn bản: “Chiếc lá cuối cùng” của O.Henri
Hoạt động 2
?) Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
- 2 HS trình bày, GV chốt
- Cha là thầy thuốc, mẹ qua đời khi ông mới
lên 3 -> 15 tuổi phải thôi học và làm đủ mọi
nghề: kế toán, vẽ tranh, thủ quĩ ngân hàng
- Là nhà văn chuyên viết truyện ngắn, đa dạng,
phong phú về đề tài nhng phải hớng vào cuộc
sống nghèo khổ, bất hạnh của ngời dân Mĩ
?) Hãy giới thiệu vài nét về văn bản?( vị trí
đ/trích)
- 1 HS -> GV chốt
Hoạt động 3
GV hớng dẫn HS đọc: chú ý giọng nhân vật
- 1 HS đọc phần chữ nhỏ
- 2 HS đọc nối tiếp hết Văn bản -> HS nhận xét
- Yêu cầu HS giới thiệu một số từ khó
I Giới thiệu chung
1 Tác giả:
O.Henri(1862-1910)
- Ông là nhà văn Mĩ nổi tiếng chuyên viết truyện ngắn
2 Tác phẩm:
- Là phần cuối của tác phẩm
kể lại sự hồi sinh của Giôn xi
và sự ra đi của cụ Bơmen
II Đọc – hiểu văn bản
1 Đọc, tìm hiểu chú thích
*GV: Đây là câu chuyện liền mạch theo dòng
thời gian và sự việc tiếp nối nên ta không chia
đoạn Vậy phân tích văn bản bằng cách nào?
- Phân tích các nhân vật trong văn bản
?) Đoạn trích gồm những nhân vật nào? Ai là
nhân vật chính?
*GV: Mở đầu tác phẩm là khoảng không gian
và thời gian nt đó là một khu phố nghèo phía
tây công viên Oa-sinh-tơn vào tháng 11 khi gió
lạnh mùa đông tràn về Đây chính là không
gian, thời gian để nhân vật xuất hiện và làm
nền cho câu chuyện
?) Giôn-xi là ai? Cô đang ở trong tình trạng nh
thế nào?
- Là hoạ sĩ nghèo còn rất trẻ
- Cô đang bị sng phổi nặng
?) Tình trạng này khiến cô có tâm trạng nh thế
nào?
- Chán nản, mệt mỏi, thất vọng
?) Em hiểu suy nghĩ của Giônxi về việc: chiếc
lá cuối cùng rụng thì cô sẽ chết nói lên điều gì?
- Cô không còn tin vào sự sống của mình ->
2 Phân tích
a Nhân vật Giôn xi
Trang 3tâm trạng chán nản của kẻ chờ đợi phải chia tay với cuộc đời
?) Việc Giôn-xi “chuẩn bị sẵn sàng cho chuyến
đi xa xôi bí ẩn của mình” giúp em hiểu thêm gì
về
Giôn-xi?
- Vô cùng cô đơn, tuyệt vọng, không muốn sống
?) Đến đây, em nhận xét gì về hình ảnh
Giôn-xi?
?) Sau một đêm ma gió dữ dội, trời vừa hửng
sáng, chiếu mành đợc kéo lên Điều kì lạ gì đã xảy ra?
- Chiếc lá thờng xuân vẫn còn sau một đêm ma gió dữ dội vùi dập
?) Chiếc lá vẫn còn, đem đến cho Giôn-xi điều
gì? Tại sao?
- Nghị lực, khát vọng sống
- Giôn-xi cảm nhận đợc trong chiếc lá mỏng manh, nhỏ nhoi ấy chứa đựng một sức sống mãnh liệt, bền bỉ
?) Những hành động ăn cháo, uống sữa, soi
g-ơng, muốn vẽ vịnh Na-plơ cho thấy sự thay đổi gì ở
Giôn-xi?
- Tình bạn, tình yêu nghệ thuật đã trở lại,
Giôn-xi đã vợt qua đợc cái chết
?) Vậy nguyên nhân làm cho Giôn-xi khỏi
bệnh là gì?
* HS thảo luận -> trình bày theo 3 tình huống:
- Sức sống mãnh liệt, bền bỉ của chiếc lá
- Do sự chăm sóc tận tình của Xiu
- Do tác động của thuốc men
=> cả 3
*GV: Sự gan góc, kiên cờng, mong manh và lầm lì chống chọi với gió tuyết, với thiên nhiên khắc nghiệt, bám lấy sự sống của chiếc lá trái ngợc với ý định buông xuôi, chán sống của Giôn-xi.Chiếc lá ấy đã đem lại nhiệt tình tuổi trẻ, niềm tin, niềm hi vọng, nghị lực sống cho Giôn-xi gúp cô chiến thắng bệnh tật
?) Từ việc Giôn-xi khỏi bệnh giúp em rút ra
bài học gì?
Trang 4- Ngời ta có thể chữa khỏi bệnh bằng:
+ thuốc men, nghị lực, tình yêu cuộc sống, tinh
thần đấu tranh chiến thắng bệnh tật
?) Qua đây em hiểu thêm gì về Giôn-xi?
- 2 HS trình bày -> GV chốt -> HS ghi
?) Tại sao tác giả kết thúc truyện bằng lời kể
của Xiu về cái chết của cụ Bơ-men lại không
để Giôn-xi có thái độ gì?
- Để sự cảm động sâu xa hơn, thấm sâu vào
tâm hồn Giôn-xi và tâm hồn ngời đọc áng văn
dừng lại nhng d âm còn vơng vấn mãi không
quên
*GV: Có thể tác giả còn muốn nhắn nhủ ngời
đời hãy sống có niềm tin, nghị lực, kiên cờng
đấu tranh
chống lại bệnh tật, đừng bi quan, tuyệt vọng
nh Giônxi
? Cảm nhận về n/v Giôn-xi?
- Giôn -xi –một cô gái yếu
đuối, chán nản, tuyệt vọng,
đã đợc hồi sinh nhờ lòng nhân ái cao cả của cụ Bơ-men
Tiết 30
?) Hãy nhận xét về những việc làm của Xiu đối với
GX?
- Cử chỉ, lời nói đều chu đáo, nhẹ nhàng, động viên
an ủi GX -> lo lắng và tận tình chăm sóc bạn
*GV: Đây là biểu hiện cao đẹp của tình bạn, tình
ngời Xiu đã giành giật với tử thần để chạy chữa
cho đứa em nuôi bé bỏng, tội nghiệp
?) Sáng hôm sau, Xiu có biết chiếc lá cuối cùng là
lá giả không?
- Không biết vì Xiu cũng rất ngạc nhiên (reo lên :
Ô kìa!)
?) Theo em tại sao tác giả lại để nhân vật Xiu
không biết về chiếc lá giả?
- Để câu chuyện thêm bất ngờ hấp dẫn
- Để Giôn-xi không thể biết sự thật về chiếc lá qua
thái độ của Xiu ( có thể là thái độ mất tự nhiên)
?) Vậy Xiu biết sự thật vào lúc nào? Vì sao em
biết?
- Tác giả không kể trực tiếp về việc Xiu biết chiếc
lá giả hay không mà để mấy ngày sau mới kể hết
mọi sự việc về chiếc lá dũng cảm cho GX nghe
?) Qua đây em nhận xét gì về Xiu?
- Là ngời giàu tình thơng, giàu lòng vị tha
*GV: Tác gỉa đã dùng giọng kể thủ thỉ, tâm tình khi
khắc hoạ nhân vật Xiu nh quạt 1 làn hơi ấm dịu
b Nhân vật Xiu
- Là ngời có trái tim nhân hậu giàu đức hi sinh
Trang 5dàng giữa những đêm đông giá buốt Xiu là hiện
thân của tấm lòng trắc ẩn vị tha, giàu đức hi sinh
thầm lặng với một trái tim nhân hậu mênh mông
Hình ảnh Xiu toả sáng “bức thông điệp màu xanh”
của “Chiếc lá cuối cùng”
GV chuyển ý: Để cứu ngời khỏi tai hoạ, có những
ngời đứng trớc cái chết mà không sợ chết Cụ
Bơ-men là ngời nh vậy
?) Bơ men xuất hiện ở đâu? Để làm gì?
- Trong căn gác nghèo của 2 cô hoạ sĩ -> làm mẫu
cho Xiu vẽ
?) Trớc khi làm mẫu vẽ, Bơ-men và Xiu nhìn ra
ngoài trời với tâm trạng nh thế nào? Tại sao?
- Lo lắng: vì tuyết, ma, gió sẽ làm lá thờng xuân
rụng hết và Giôn -xi sẽ chế.t
- Có thể có ý định vẽ chiếc lá để cứu Giôn- xi
*GV giới thiệu về Bơ-men: Cụ già 60 tuổi, khắc
khổ, 40 năm vẽ mà cha thành công
?) Cuối truyện cụ Bơ-men lại xuất hiện nhng trong
trạng thái nào? Tại sao?
- Trong lúc ốm nặng, sắp chết – vì đã vẽ trong
đêm ma gió để cứu Giôn- xi
?) Qua cái chết của cụ Bơmen, em thấy phẩm chất
gì đáng quí ở cụ?
- Thơng yêu con ngời, hi sinh vì con ngời
?) Tại sao Xiu khẳng định chiếc lá cuối cùng của
cụ
Bơ-men là một kiệt tác?
- Vì chiếc lá giống ynh chiếc lá thật: cuống lá màu
xanh thẫm, rìa lá hình răng ca nhuốm màu vàng úa
=> 2 hoạ sĩ tởng đấy là lá thật
- Vì có giá trị nhân sinh rất cao: chiếc lá đã đánh
lui thần chết, cứu sống Giôn xi => Quên mình để
cứu ngời là một hành động cao cả, cái chết của cụ
Bơ-men đẹp hơn mọi bài ca
- Chiếc lá không chỉ đợc vẽ bằng bút lông, bột màu
mà bằng cả tình thơng bao la và lòng hi sinh cao
th-ợng
-> kiệt tác phải hớng tới con ngời
*GV: Cụ Bơ-men vĩnh viễn ra đi nhng kiệt tác cụ
để lại cho đời, vì sự sống và hạnh phúc của con
ng-ời thì còn lại mãi mãi Hình ảnh cụ Bơ-men khắc
khổ nh 1 ngời thợ mỏ nhng lại có tấm lòng và hành
động của 1 vị thánh thần sẽ bất tử trong trái tim
ng-c Nhân vật Bơ-men và kiệt tác “Chiếc lá cuối cùng”.
- Là hoạ sĩ già có khát vọng sáng tạo, giàu lòng nhân ái, đức hi sinh vì con ngời, vì nghệ thuật
- Bức hoạ “chiếc lá cuối cùng” là một kiệt tác vì
là biểu tợng của lòng nhân ái, đức hi sinh
Trang 6ời đọc
Hoạt động 4
?) Câu chuyện sống mãi trong lòng ngời đọc vì
lí do gì?
- Vì t tởng chủ đề của văn bản
- Vì nghệ thuật đặc sắc: đảo ngợc tình huống 2
lần
+ Đầu văn bản: Giôn -xi tiến dần đến cái chết
-> cuối văn bản : GX khoẻ lại, chiến thắng cái
chết
+ Đầu văn bản: Cụ Bơ-men khoẻ mạnh – cuối
văn bản: cụ Bơ-men qua đời
=> 2 lần đảo ngợc tình huống trái chiều nhau
và đều liên quan đến bệnh sng phổi -> gây
hứng thú
*GV: Một cụ già đi từ sự sống đến cái chết để
lôi kéo một cô gái từ cái chết trở lại với sự
sống hợp với logic của cuộc đời Hai tình
huống đều liên quan đến bệnh sng phổi và
chiếc lá cuối cùng Tất cả đem lại cho thiên
truyện 1 d vị khó quên
? ý nghĩa của vb?
-Chiếc lá… là câu chuyện cảm động về tình
yêu thơng giữa những ngời nghệ sĩ nghèo Qua
đó, tg t/hiện q/niệm của mình về m/đích của
s/tạo n/thuật
III Tổng kết
1.Nội dung: Truyện ca ngợi tình yêu thơng của con ngời, sức mạnh của tình yêu cuộc sống đồng thời khẳng định giá trị nhân sinh, nhân bản của nghệ thuật
2.Nghệ thuật : Hai lần đảo ngợc tình huống và cách xây dựng nhân vật đem lại thành công cho văn bản
3 Ghi nhớ : sgk (90)
Hoạt động 5
HS thảo luận -> trình bày
IV Luyện tập
* Bài tập: Nêu bài học rút ra từ câu chuyện
4 Củng cố: - Hệ thống kiến thức cơ bản toàn bài
5 Hớng dẫn về nhà (2p)
- Học bài, tóm tắt văn bản
- Chuẩn bị: Hai cây phong
?) Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, chia bố cục, pt
E Rút kinh nghiệm