Cuộc sống vật chất và tinh thần của Hồ Chí Minh trong những năm tháng hoạt động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành[r]
Trang 1I MUẽC TIEÂU CAÀN ẹAẽT:
1/ Kiến thức :
-Một đặc điểm thơ Hồ Chớ Minh : sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt để thể hiện tinh thần hiện đại của người chiến sĩ cỏch mạng
Cuộc sống vật chất và tinh thần của Hồ Chớ Minh trong những năm thỏng hoạt động cỏch mạng đầy khú khăn, gian khổ qua một bài thơ được sỏng tỏc trong những ngày thỏng cỏch mạng chưa thành cụng
2/Kĩ năng :
- Đọc – hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chớ Minh
- Phõn tớch được những chi tiết nghệ thuật tiờu biểu trog tỏc phẩm
3 Thái độ.
- Giáo dục bài học sinh lòng yêu kính Bác Hồ
II CHUAÅN Bề :
- GV:Giaựo aựn, moọt soỏ ủoaùn vaờn mieõu taỷ, bieồu caỷm, baỷng phuù
- HS : tỡm hieồu baứi, laứm baứi taọp
III TIEÁN TRèNH TOÅ CHệÙC CAÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY – HOẽC.
Hoaùt ủoõng 1: Khụỷi ủoọng:
1-OÅn ủũnh :
2-Kieồm tra baứi cuừ :
3-Giụựi thieọu baứi mụựi :
* Kieồm tra sú soỏ
1 ẹoùc thuoọc loứng vaứ dieón caỷm baứi thụ
“Khi con tu huự” vaứ neõn hieồu nhan ủeà baứi thụ naứy nhử theỏ naứo?
2 Tieỏng chim tu huự mụỷ ủaàu vaứ keỏt thuực baứi thụ coự gỡ khaực nhau? Taùi sao?
- Giới thiệu bài mới :
ễÛ lụựp 7 caực em ủaừ hoùc hai baứi thụ raỏt hay cuỷa Baực ủoự laứ 2 baứi thụ naứo? Hoaứn caỷnh saựng taực vaứ theồ loaùi cuỷa 2 baứi thụ ủoự
- ẹoự laứ nhửừng baứi thụ noồi tieỏng cuỷa Chuỷ tũch HCM vieỏt hoài ủaàu cuoọc khaựng chieỏn choỏng Phaựp ụỷ Vieọt Baộc Coứn hoõm nay, chuựng ta laùi raỏt sung sửụựng ủửụùc gaởp laùi Ngửụứi ụỷ Suoỏi LeõNin, ụỷ hang Pac Boự
(huyeọn Haứ quaỷng, tổnh Cao Baống) vaứo muứa xuaõn 1941, qua baứi thụ tuyeọt cuự ẹửụứng luaọt “Tửực Caỷnh Paực Boự”
(GV noựi roừ hoaứn caỷnh saựng taực baứi thụ
“Tửực Caỷnh Paực Boự”)
*Lụựp trửụỷng baựo caựo
* HS trỡnh baứy phaàn chuaồn
bũ baứi cuỷa mỡnh
* Nghe vaứ ghi tửùa baứi
Tuaàn 22-Tieỏt 81
NS :
ND:
TệÙC CAÛNH PAÙC BOÙ
Hoà Chớ Minh
Trang 2Hoạt đông 2 : Tìm hiểu bài mới
I / Tìm hiểu chung:
1 Tác giả: Hồ Chí Minh (1890
– 1969): Nhà văn, nhà thơ, chiến
sĩ cách mạng, anh hùng giải
phĩng dân tộc, danh nhân văn
hĩa thế giới
2.Hoàn cảnh ra đời của bà thơ:
Tháng 2 – 1941, sau 30 năm
bôn ba hoạt động CM ở nước
ngoài, Bác Hồ trở về Tổ Quốc,
trực tiếp lãnh đạo phong trào
CM trong nước Người sống và
làm việc trong điều kiện hết sức
gian khổ ở trong hang Pác Bó,
thường phải ăn cháo ngô, măng
rừng thay cơm; bàn làm việc là
một phiến đá bên bờ suối cạnh
hang.
3 Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt.
4 Giọng thơ :
Giọng điệu thoải mái, pha chút
vui đùa, hóm hỉnh
5.Tìm hiểu về bài thơ :
- Bài thơ tuân thủ khá chặt chẽ
quy tắc và mô hình thể thơ tứ
tuyệt
- Tự nhiên, bình dị, giọng điệu
thoải mái, pha chút hóm hỉnh
vui thích, sản khoái
II Phân tích:
1 “Thú lâm tuyền” của Bác
thể hiện trong bài thơ.
Câu 1: Giọng điệu thoải mái
-> Bác Hồ sống ung dung nhịp
thơ 4/3 tạo 2 vế sóng đôi ->
Hướng dẫn học sinh đọc văn bản và tìm hiểu chú thích
-GV đọc mẫu - GV gọi HS đọc bài thơ – nhận xét cách đọc (gọng vui, nhẹ nhàng, thỏai mái, sảng khóai, rõ nhịp 3/ 4 hoặc 2/2/3
- GV cho HS đọc chú thích (*) Tìm hiểu hoàn cảnh ra đời của bài thơ
Hướng dẫn học sinh đọc-tìm hiểu văn bản
- GV: Bài thơ làm theo thể thơ gì?
Hãy kể tên 1 số bài thơ cùng loại mà em đã học
- GV cảm nhận chung của em về giọng điệu bài thơ, về tâm trạng của tác giả?
-GV cho HS đọc lại bài thơ một lần nữa phân tích
-GV cho HS cảm nhận ban đầu về thể thơ : Bài thơ thuộc thể thơ
gì ? tuân thủ đúng luật như thế nào ? (B-T, niêm, đối ) Giọng điệu chung thơ như thế nào?
*Phân tích
- GV gọi HS đọc câu 1 Hỏi: câu thơ nói về việc gì?
giọng điệu như thế nào ? Cách ngắt nhịp 4/3 có tác dụng như thế nào ?
-HS đọc nhận xét
- HS đọc chú thích (*) hiểu rõ hoàn cảnh của bài thơ
- HS trả lời
- Cảnh khuya, nguyên tiêu
- HS: Bài thơ có 4 câu thật tự nhiên, bình dị giọng điệu thoải mái pha chút vu đùa hóm hỉnh, tất cả cho thấy 1 cảm giác vui thích, sảng khoái ý nghĩa tư tưởng của bài thơ cũng toát lên từ đó
- HS tự phát biểu cảm nhận, thể thơ tứ tuyệt, tuân thủ khá nghiêm luật thơ, Tự nhiên, bình dị, giọng điệu thoải mái, pha chút hóm hỉnh
- HS đọc giọng điệu vui
- Các ngắt nhịp 4/3 tạo 2 vế sóng đôi -> cảm giác về sự nhịp nàng nề nếp trong sinh hoạt của Bác
Trang 3Sinh hoạt có nề nếp : sáng ra,
tối vào
-Câu 2: Giọng đùa vui nói về
việc ăn, thực phẩm chủ yếu
“Cháo bẹ rau măng” luôn có
sẵn
==> Cuộc sống nhiều gian khổ,
thiếu thốn với niềm vui thú được
sống giữa thiên nhiên
2 Cái “Sang” của cuộc đời
cách mạng.
- Câu 3 : nói về làm việc, từ láy
“chông chênh” tạo hình, gợi
cảm Nổi bật hình tượng
người chiến sĩ CM, khắc họa
chân thực sinh động với niềm tin
vững chắc khơng thể lay chuyển
của ý chí cách mạng
- Câu 4: lời tự nhận xét biểu
hiện trực tiếp tâm trạng của
Bác
- Chữ “Sang” -> giàu có, cao
quí, là cảm giác hài hòa, vui
thích
=> Cuộc sống CM quả là đẹp
với phong thái ung dung tự tại
3 Nghệ thuật :
- Ngắn gọn, hàm súc
- GV: Câu 2 nói về việc ở và sinh hoạt hằng ngày của Bác
- GV gọi HS đọc câu 2 câu này nói về việc gì trong sinh hoạt hằng ngày của Bác ở Pác Bó ? Giọng điệu như thế nào ?
- Thực phẩm ở đây là những thực phẩm gì ?
- Từ “sẵn sàng” trong câu thơ nên hiểu như thế nào ?
- GV chốt : Nhưng thực ra toàn cảnh sinh hoạt của Bác lúc đó rất gian khổ? Có thời gian cơ quan chuyển vào vùng núi đá trên khu đồng bào Mán trắng, gạo cũng không có mà ăn mọi người phải ăn cháo bẹ hàng tháng nhưng đã biến thành 1 sự thật khác hẵn không phải là nghèo khổ, thiếu thốn mà là giàu có dư thừa, sang trọng
- GV gọi HS đọc câu 3 Câu thơ tả cái gì?
- Giải thích từ “chông chênh”
- Dịch Sử Đảng là làm việc gì ? Mụcđích ?
- Hình ảnh Bác Hồ ngồi dịch sử Đảng có ý nghĩa như thế nào ?
- GV cho HS đọc câu thơ 4 câu thơ từ nào có ý nghĩa quan trọng nhất? Vì sao ?
- Giọng điệu chung của bài thơ như thế nào ?
- Toàn bộ bài thơ toát lên nội dung tương tự gì ?
- Tính chất cổ điển và hiện đại được thể hiện như thế nào ?
-Hỏi : Qua nội dung và nghệ thuật của bài thơ , em hãy cho
- HS đọc câu 2
- Câu 2: nói về chuyện ăn
- giọng đùa vui
- Thực phẩm: Cháo bẹ rau măng
-Lúc nào cunõg có sẵn, không thiếu thật đầy đủ đến mức dư thừa
- HS đọc câu 3 – trả lời
- Công việc hằng ngày của Bác, từ láy tạo thành gợi cảm
- HS đọc câu thơ cuối bài Từ có ý nghĩa quan trọng nhất “sang”
- giọng vui
Trang 4truyền thống vừa cú tớnh chất
mới mẻ, hiện đại
- Cú lời thơ bỡnh dị pha giọng
đựa vui, húm hỉnh
- Từ thơ độc đỏo, bất ngờ, thỳ vị
và sõu sắc
4 í nghĩa : (Ghi nhụự
SGK/30.T2)
Tửực caỷnh Paực Boự laứ baứi thụ tửự
tuyeọt bỡnh dũ pha gioùng vui ủuứa,
cho thaỏy tinh thaàn lạc quan,
phong thaựi ung dung cuỷa Baực
Hoà trong cuoọc soỏng CM đđầy
gian khoồ ụỷ Pac Boự Vụựi Ngửụứi
laứm CM vaứ soỏng hoứa hụùp vụựi
thieõn nhieõn laứ nieàm vui lụựn
bieỏt : Thuự “laõm tuyeàn” vaứ caựi
“sang” cuỷa Baực ủửụùc theồ hieọn nhử theỏ naứo ?
GV hỏi : Bài thơ ngắn chỉ cú 4 cõu (từ tuyệt) nhưng ý như thế nào ?
đủ khụng ? cụ động và hàm sỳc khụng ?
GV hỏi : Đõy là bài thơ tứ tuyệt mang phong cỏch cổ điển và truyền thống , nhưng cú mang tớnh chất hiện đại về nội dung (nột mới)
GV hỏi : Từ thơ và lời thơ như thế nào với cuộc sống gian khổ ? (bỡnh dị, vui đựa, bất ngờ và thỳ vị)
- GV choỏt :
-Baứi thụ tửự tuyeọt gioùng vui ủuứa
-Cho thaỏy tinh thaàn laùc quan phong thaựi ung dung cuỷa Baực Hoà trong cuoọc soỏng CM ủaày gian khoồ
ụỷ Pac Boự
-Ngửụứi laứm CM vaứ soỏng hoứa hụùp vụựi thieõn nhieõn laứ 1 nieàm vui lụựn.
- HS traỷ lụứi theo ghi nhụự
- HS trả lời và nhận xột
-HS trả lời và nhận xột
- HS nghe ủoùc vaứ ghi phaàn ghi nhụự
Hoaùt ủoọng 3 : Luyeọn taọp
- Người xưa thường tìm đến thú
lâm tuyền vì cảm thấy bất lực
trước thực tế xã hội, muốn ''lánh
đục về trong'', tự an ủi bằng lối
sống ''An bần lạc đạo'' Tuy đó là
lối sống thanh cao nhưng có phần
tiêu cực Còn với Bác Hồ sống
hoà nhịp với lâm tuyền nhưng
vẫn giữ nguyên trọn vẹn cốt cách
chiến sĩ Vì vậy nhân vật trữ tình
của bài thơ tuy có dáng vẻ ẩn sĩ
nhưng thực chất vẫn là chiến sĩ
? Người xưa ca ngợi thú lâm tuyền
Theo em thú lâm tuyền ở Pác Bó có gì khác so với xưa.
* Nhân vật trữ tình tuy có dáng vẻ
ẩn sĩ nhưng thực chất vẫn là chiến sĩ.
- Bài thơ vừa có chất cổ điển vừa mang tính hiện đại
Hoaùt ủoọng 4: Cuỷng coỏ –Daởn doứ
Củng cố :
- Đọc thuộc lũng bài thơ
- Nờu nội dung và nghệ thuật củ bài thơ . Dặn dũ :
- Bài vừa học :
Veà hoùc baứi, luyeọn ủoùc dieón caỷm
- Chuẩn bị bài mới :
+ Caõu caàu khieỏn : Chuự yự thửùc hieọn caực vớ duù vaứ caực baứi taọp ụỷ phaàn luyeọn taọp cho
-HS trả lời theo cõu hỏi của
GV -HS nghe và thực hiện theo yờu cầu của GV
-HS nghe và thực hiện theo
Trang 5thật tốt
- Bài sẽ trả bài : Câu nghi vấn (tt)
Hướng dẫn tự học :
- Học thuộc lịng bài thơ
- So sánh, đối chiếu hình thức nghệ thuật của bài thơ với một bài thơ tứ tuyệt tự chọn (HS chọn ở nhà)
yêu cầu của GV
-HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của GV