CHỦ ĐỀ RỄ

NL tự học Mục tiờu của chủ đề là: - Phõn loại cỏc loại rễ và miền nào là miền chớnh của rễ - Nhu cầu nước và muối khoỏng đối với cõy.. NL hợp tỏc - Cựng nhau trao đổi về cỏch phõn loại r

SINH HỌC 6: (ĐOÀN THÀNH PHỐ)

CHỦ ĐỀ: RỄ

I TấN CHỦ ĐỀ

1 Mụ tả chủ đề:

* Sinh học 6

Tiết 1- Bài 9: Cỏc loại rễ, cỏc miền của rễ

Tiết 2,3 - Bài 11: Sự hỳt nước và muối khoỏng của rễ

Tiết 4 - Bài 12: Cỏc loại rễ biến dạng

2 Mạch kiến thức của chủ đề

* Cấu tạo và phõn loại rễ

- Phõn loại rễ

- Cỏc miền của rễ

* Cơ chế của sự hỳt nước và muối khoỏng của rễ

- Nhu cầu cần nước và muối khoỏng hũa tan của cõy

- Con đường hỳt nước và muối khoỏng vào trong cõy

- Cỏc yếu tố ảnh hưởng đến sự hỳt nước và muối khoỏng của rễ

* Đặc điểm cấu tạo và chức năng của rễ biến dạng

3 Thời lượng:

Số tiết trờn lớp: 4

II.MỤC TIấU CỦA CHỦ ĐỀ

* Kiến thức:

- Kể tên đợc các bộ phận trong cấu tạo của rễ Bằng quan sát, nhận xét thấy đợc đặc điểm cấu tạo phù hợp với chức năng của rễ Biết

sử dụng kiến thức đã học giải thích một số hiện tợng thực tế có liên quan

- Biết đợc cơ quan rễ và vai trò của rễ đối với cây Phân biệt đợc :

rễ cọc và rễ chùm

- Biết quan sát, nghiên cứu kết quả thí nghiệm để tự xác định

đ-ợc vai trò của nớc và 1 số loại MK chính đối với cây Tập thiết kế thí nghiệm đơn giản nhằm chứng minh cho mục đích nghiên cứu của SGK đề ra

- Nắm đợc con đờng đi của nớc và muối khoáng hoà tan từ đất vào trong cây Biết đợc những ảnh hởng của những điều kiện bên ngoài đến sự hút nớc và muối khoáng của cây Vận dụng kiến thức

đã học để bớc đầu giải thích một số hiện tợng trong tự nhiên

* Kĩ năng

- Rèn kĩ năng quan sát, so sánh, nhận xét, đánh giá, hoạt động nhóm

- Rèn kĩ năng thao tác các bớc tiến hành thí nghiệm

- Rèn kĩ năng phân tích tổng hợp mẫu, tranh; phõn tớch, cỏc kĩ năng viết bào cỏo và cỏch trỡnh bày cỏc nội dung sẽ được ghi nhận

- Phát triển năng lực tự học, năng lực sử dụng ngôn ngữ

* Thỏi độ

- Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật, đất, bảo vệ động, thực vật, bảo

vệ môi trờng

- Giỏo dục ý thức yờu thớch mụn học, yờu thớch thiờn nhiờn

- Giáo dục ý thức yêu quý và bảo vệ thực vật, say mê nghiên cứu, tìm hiểu thế giới thực vật đa dạng và phong phú

* Cỏc năng lực hướng tới của chủ đề:

+ Năng lực chung:

1 NL tự học

Mục tiờu của chủ đề là:

- Phõn loại cỏc loại rễ và miền nào là miền chớnh của rễ

- Nhu cầu nước và muối khoỏng đối với cõy

- Sự vận chuyển nước và muối khoỏng hũa tan vào trong cõy nhờ rễ

2 NL giải quyết

vấn đề

Xỏc định tỡnh huống học tập:

- Nếu chức năng của miền hỳt kộm cú hậu quả gỡ đối với cõy? VD

ở thực tế địa phương

- Nước và muối khoỏng hũa tan vào rễ như thế nào?

3 NL tư duy

sỏng tạo:

Đặt ra cõu hỏi:

- Cú phải tất cả cỏc rễ cõy đều cú miền hỳt khụng? Vỡ sao?

- Vỡ sao khi bị ngập ỳng lõu ngày, một số cõy lại bị chết?

- Tại sao rễ cõy thường ăn sõu, lan rộng, số lượng rễ con mọc nhiều

- Giải thớch cõu tục ngữ: “Một Hũn đất nỏ bằng một giỏ phõn”

4 NL quản lý:

- Nhận thức được việc cõy cần cú rễ đặc biệt là miền hỳt và cần cú

đủ điều kiện bờn ngoài để sinh trưởng và phỏt triển, từ đú để đưa

ra cỏc biện phỏp chăm súc

5 NL giao tiếp

- Phổ biến cỏch phõn loại cỏc loại rễ chớnh và cỏc loại rễ biến dạng

ở thực tế địa phương

- Tuyờn truyền bảo vệ cõy

6 NL hợp tỏc

- Cựng nhau trao đổi về cỏch phõn loại rễ, cấu tạo miền hỳt của rễ

và tại sao miền này là miền quan trọng nhất, giải thớch cỏc hiện tượng thực tế về những điều kiện bờn ngoài ảnh hưởng đến sự hỳt nước và muối khoỏng của rễ

7 NL sử dụng

CNTT và

truyền thụng

- Khai thỏc tư liệu qua mạng Internet những hỡnh ảnh về cỏc loại

rễ và rễ biến dạng khỏc

8 NL sử dụng

ngụn ngữ

- Kể lại những cõu chuyện về nhu cầu nước và muối khoỏng đối với cõy ở địa phương

+ Cỏc năng lực chuyờn biệt (Cỏc kĩ năng khoa học):

1 Quan sỏt. - Hỡnh ảnh, mẫu vật về rễ của cỏc cõy trong thực tế để

phõn loại cỏc loại rễ, cỏc miền của rễ đặc biệt là miền hỳt

- Hình ảnh và mẫu vật về các loại rễ biến dạng ở địa phương

- Hình ảnh và mẫu vật để chứng minh sự ảnh hưởng bên ngoài đối với sự hút nước và muối khoáng của cây

- Đoạn clip sự vận chuyển nước và muối khoáng hòa tan từ đất vào trong cây nhờ lông hút

- Nhận biết các loại rễ biến dạng, các loại rễ của thực vật trong thiên nhiên, ở địa phương em

2 Đo đạc - Đo kích thước của rễ cọc và rễ chùm

3 Phân loại hay sắp xếp

theo nhóm:

- Phân loại: rễ cọc và rễ chùm, các loại rễ biến dạng

4 Tìm mối liên hệ: - Tìm mối liên hệ: Giữa đặc điểm cấu tạo loại rễ cọc

và rễ chùm với cách chăm sóc

5 Xử lí và trình bày các số

liệu:

- Số liệu về khối lượng của cây trước khi phơi và sau khi phơi

6 Đưa ra các tiên đoán,

nhận định:

Tiên đoán:

- Ảnh hưởng của các điểu kiện thực tế đến sự hút nước và muối khoáng đối với cây

7 Hình thành giả thuyết

khoa học:

Đưa ra giả thuyết:

- Nếu ta cắt bỏ nhiều rễ thì cây sẽ như thế nào?

- Nếu mưa nhiều, đất ngập nước lâu ngày sẽ ảnh hưởng như thế nào đến sự hút nước của cây

8 Đưa ra các định nghĩa - Các định nghĩa: Rễ cọc và rễ chùm

- Làm thí nghiệm tìm hiểu nhu cầu của nước và muối khoáng đối với cây

- Thiết kế thí nghiệm chứng minh nhu cầu một số loại muối khoáng đối với cây

III BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

Nội dung

MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

Các NL hướng tới trong chủ đề NHẬN

BIẾT

THÔNG HIỂU

VẬN DỤNG THẤP

VẬN DỤNG CAO

1 Cấu

tạo và

phân

loại rễ

- Nêu được

hai loại rễ

chính và

đặc điểm

của mỗi loại

- Lấy ví dụ các loại rễ ở thực tế

- So sánh thấy được

sự khác nhau giữa

rễ cọc và rễ chùm

- Chỉ, xác định được một

số loại rễ.

- Quan sát

- Phân loại các loại

rễ và nhận biết các loại rễ đó trong thực tế

2. Cơ

chế của

- Nhận biết

được các - Quá trình hút nước và Những điều kiên - Thiết kế thí nghiệm cây

- Quan sát thí nghiệm, hình vẽ,

sự hút

nước và

muối

khoáng

của rễ

cây đều cần

nước và

muối

khoáng

muối khoáng

có mối quan

hệ với nhau.

- Chỉ trên tranh vẽ con đường hấp thụ nước và muối khoáng hòa tan từ đất vào cây.

bên ngoài ảnh hưởng đến sự hút nước và muối khoáng

cần muối lân, kali.

- Đề xuất các biện pháp chăm sóc cây trồng đem lại hiệu quả cao

thực tế

- Thiết kế thí nghiệm, trình bày

mô tả thí nghiệm.

3 Các

loại rễ

biến

dạng ở

thực tế

địa

phương

- Nắm được

các loại rễ

biến dạng

điển hình

- Nêu chức

năng của

các loại rễ

biến dạng

đó.

- Nhận dạng đước một số

rễ biến dạng điển hình

- Xác định một số rễ biến dạng gặp trong thực tế

- Giải thích được một số hiện tượng:

Tại saophải thu hoạch các cây có rễ củ trước khi chúng ra hoa

- Đề xuất biện pháp chăm sóc các cây có rễ biến dạng có lợi ích; hạn chế sự phát triển cây có rễ biến dạng có hại

- Quan sát một số

rễ biến dạng trong thực tế

- Phân tích suy đoán khi quan sát các loại rễ biến dạng.

IV HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

* Một số bài tập phát triển năng lực:

? Đặc điểm của rễ cọc và rễ chùm

? Rễ co mấy miền? Kể tên các miền của rễ

? Em có nhận xét gì về lượng nước chứa trong các loại củ, quả, hạt, cây?

? Dựa vào thí nghiệm của bạn Tuấn Em hãy tự thiết kế một thí nghiệm để giải thích

về tác dụng của muối lân hoặc muối ka li đối với cây trồng?

? Hãy lấy ví dụ chứng minh nhu cầu muối khoáng của các loại cây, các giai đoạn khác nhau trong chu kì sống của cây không giống nhau?

? Em hãy chọn các từ thích hợp để điền vào chỗ trống trong các câu sau:

- Nước và muối khoáng hoà tan trong đất được lông hút hấp thụ chuyển qua vỏ tới mạch gỗ

? Rễ mang các lông hút có chức năng hút nước và muối khoáng hoà tan trong đất

Kể tên các yếu tố ảnh hưởng đến sự hút nước và muối khoáng của rễ?

?Ở địa phương em có những điều kiện nào ảnh hưởng tới sự hút hơi nước và muối khoáng của cây?

Bài tập 1: Sau khi mưa bão xong, Lan thấy ruộng hành nhà mình bị héo và lá của

nhiều khóm ngả sang màu vàng Trong khi đó, ruộng hành nhà bác An vẫn xanh tốt Lan không hiểu tại sao?

1 Em hãy dự đoán xem ruộng hành nhà bạn Lan bị làm sao?

2 Tại sao ruộng hành nhà bạn Lan và nhà bác An lại có các hiện tượng khác nhau như vậy? Em tìm ra nguyên nhân làm cho ruộng hành nhà bạn Lan lại bị như vậy?

3 Đề xuất các biện pháp khắc phục hậu quả sau mưa bão đối với cây hành nói riêng, các cây trồng nói chung?

Bài tập 2:

Bằng hiểu biết của bản thân em hãy giải thích câu thành ngữ mà ông cha ta vẫn nói:

“Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”

Bài tập 3.

1 Hãy sắp xếp rễ của các loại cây trên vào các nhóm khác nhau?

2 Với các nhóm rễ đó thì việc trồng và chăm sóc khác nhau như thế nào?

V TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Chuẩn bị của GV và HS

- GV: Mét sè c©y cã rÔ: c©y rau c¶i, c©y nh·n, c©y rau dÒn, c©y hµnh

Tranh phãng to h×nh 9.1; 9.2; 9.3 SGK trang 29

MiÕng b×a ghi s½n c¸c miÒn cña rÔ, c¸c chøc n¨ng cña rÔ, phiÕu häc tËp mÉu

Bµi

1

2

3

Tªn c©y

§Æc ®iÓm chung

cña rÔ

§Æt tªn rÔ

- HS: ChuÈn bÞ c©y cã rÔ: c©y c¶i, c©y mÝt, c©y hµnh, cá d¹i, ®Ëu

2 Tiến trình tổ chức các hoạt động học tập.

* Hoạt động 1 : Hoạt động khởi động.

GV : Có thể giao bài tập về nhà cho HS làm ở nhà tự phân loại rễ và dùng băng dính dán cây lên tờ giấy ruki theo cột đã phân loại cho HS treo lên bảng và GV yêu cầu

HS nhận xét và GV tuyên dương các nhóm thực hiện tốt ( Thưởng 1 tràng pháo tay)

* Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần nắm

Vấn đề 1: Tìm hiểu các loại rễ và phân

loại rễ

- GV yêu cầu HS kẻ phiếu học tập vào vở

hoạt động theo nhóm

- Yêu cầu HS chia rễ cây thành 2 nhóm,

hoàn thành bài tập 1 trong phiếu học tập

- GV lu ý giúp đỡ HS trung bình và yếu

- GV hớng dẫn chữa bài

- HS đặt tất cả cây có rễ của nhóm lên

bàn

- Kiểm tra quan sát thật kĩ tìm những

rễ giống nhau đặt vào 1 nhóm

- Trao đổi trong nhóm, thống nhất ý kiến

ghi vào phiếu học tập ở bài tập 1

- GV tiếp tục yêu cầu HS làm bài tập 2,

đồng thời GV treo tranh câm hình 9.1

SGK trang 29 để HS quan sát

Bài tập 2: HS quan sát kĩ rễ của các cây

ở nhóm A chú ý kích thớc các rễ, các mọc

trong đất, kết hợp với tranh (có rễ to,

nhiều rễ nhỏ), ghi vào phiếu tơng tự với

rễ cây nhóm B

- HS đại diện của 1 nhóm trình bày, các

nhóm khác nghe và nhận xét, bổ sung

- GV chữa bài tập 2, sau khi nghe phần

phát biểu và bổ sung của các nhóm, GV

chọn 1 nhóm hoàn thành phiếu tốt nhất

nhắc lại cho cả lớp cùng nghe

- GV cho các nhóm đối chiếu các đặc

điểm của rễ với tên cây trong nhóm A, B

của bài tập 1 đã phù hợp cha, nếu cha thì

chuyển các cây của nhóm cho đúng

- HS đối chiếu với kết quả đúng để sửa

chữa nếu cần

- GV gợi ý bài tập 3 dựa vào đặc điểm

rễ có thể gọi tên rễ

- Nếu HS gọi nhóm A là rễ thẳng thì GV

chỉnh lại là rễ cọc

- Đặc điểm của rễ cọc và rễ chùm?

- HS làm bài tập 3 từng nhóm trình bày,

các nhóm khác nhận xét, thống nhất tên

rễ cây ở 2 nhóm là Rễ cọc và Rễ chùm

- GV yêu cầu HS làm nhanh bài tập  số 2

SGK trang 29

1 Các loại rễ

(nội dung trong phiếu học tập)

- HS nhìn vào phiếu đã chữa của nhóm

đọc to kết quả cho cả lớp cùng nghe

- HS chọn nhanh và 1- 2 em trả lời, các

em khác nhận xét, bổ sung

+ Vấn đề 2: Nhận biết các loại rễ cọc và

rễ chùm qua tranh, mẫu

- GV cho HS cả lớp xem rễ cây rau dền

và cây nhãn, hoàn thành 2 câu hỏi

- HS hoạt động cá nhân quan sát rễ cây

của GV kết hợp với hình 9.2 SGK trang 30,

hoàn thành 2 câu hỏi ở dới hình

- ?

1 Hãy sắp xếp rễ của các loại cây trên

vào các nhóm khác nhau?

2 Với các nhóm rễ đó thì việc trồng và

chăm sóc khác nhau như thế nào?

- GV cho HS theo dõi phiếu chuẩn kiến

thức, sửa chỗ sai

- HS tự đánh giá câu trả lời của mình

Quan sát phiếu chuẩn kiến thức để sửa

chữa nếu cần

- GV đánh giá điểm cho nhóm làm tốt

Phiếu chuẩn kiến thức

B

1

2

3

- Tên cây

điểm

chung của

rễ

- Đặt tên

rễ

- Cây rau cải, cây mít, cây đậu

- Có một rễ cái to khoẻ

đâm thẳng, nhiều rễ con mọc xiên, từ rễ con mọc nhiều rễ nhỏ hơn

- Rễ cọc

- Cây hành, cỏ dại, ngô

- Gồm nhiều rễ to dài gần bằng nhau, mọc toả từ gốc thân thành chùm

- Rễ chùm

- GV: cho tự HS nghiên cứu SGK trang

30

+ Vấn đề 1: Xác định các miền của rễ

- GV treo tranh câm các miền của rễ

đặt các miếng bìa ghi sẵn các miền

của rễ trên bàn, HS chọn và gắn vào

tranh - HS làm việc độc lập: đọc nội

2 Các miền của rễ

- Rễ có 4 miền chính

+ Miền chóp rễ + Miền sinh trởng + Miền hút

+ Miền trởng thành

dung trong khung kết hợp với quan sát

tranh và chú thích, ghi nhớ kiến thức

- 1 HS lên bảng gắn các tấm bìa viết

sẵn để xác định đợc vá miền

- HS khác theo dõi, nhận xét, sửa lỗi nếu

cần

- Rễ có mấy miền? Kể tên các miền?

- HS trả lời câu hỏi, cả lớp ghi nhớ 4

miền của rễ

+ Vấn đề 2: Tìm hiểu chức năng các

miền của rễ

- Tơng tự 1 HS lên gắn các miếng bìa

viết sẵn chức năng vào các miền cho

phù hợp

- HS theo dõi, nhận xét

- ? Khi làm vườn Bác Thành đó vô

tình cuốc đứt một số rễ nhỏ của cây

vải nhà mình, sau một thời gian bác

theo dõi thấy cây vải đố chậm lớn

hơn rất nhiều so với các cây vải khác.

Giải thích vì sao cây vải đó lại chậm

lớn so với các cây vải khác?

Em hóy dự đoỏn kết quả của thớ nghiệm và giải

thớch ?

- HS trả lời.

- GV nhận xét kết luận

3 Cõy cần nước và cỏc loại muối khoỏng:

* Nhu cầu nước của cõy

?

TB

Gọi HS đọc thớ nghiệm 1/SGK- Tr 35 * Thớ nghiệm 1:

- Cỏch tiến hành : SGK

?

TB

Bạn Minh làm thớ nghiệm trờn nhằm

mục đớch gỡ?

( Để kiểm tra cõy cú cần nước khụng ) - Mục đớch: Kiểm tra cõy cú

cần nước khụng

?

K,G

Em hóy dự đoỏn kết quả của thớ

nghiệm và giải thớch ?

Cõy ở chậu A vẫn xanh tốt, cũn cõy ở

chậu B hộo chết vỡ cõy ở chậu B khụng

cú nước

- Kết quả: Cõy ở chậu A vẫn xanh tốt, cũn cõy ở chậu B hộo chết vỡ cõy ở chậu B khụng cú nước

* Thớ nghiệm 2:

GV Yờu cầu cỏc nhúm bỏo cỏo kết quả thớ

nghiệm đã thực hiện

HS Báo cáo

Yêu cầu nêu được:

( Cây cải bắp, trước khi phỏi 100g, sau

khi phỏi còn 10 g, nước 90%

- Quả dưa chuột 100 g – 5g - 95%

- Hạt luá 100gr – 70g – 30%

- Củ khoai lang 100g - 50 g - 50 g)

?

TB

Em có nhận xét gì về lượng nước chứa

trong các loại củ, quả, hạt, cây?

( chứa lượng nước không giống nhau ) - Kết luận: Lượng nước chứa

trong các loại cây, củ, quả không giống nhau

GV Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:

? Qua thí nghiệm của các em đã làm &

thí nghiệm của bạn Minh em có nhận

xét gì về nhu cầu nước của cây?

( Nước rất cần cho cây; Nhu cầu về

nước của các loại cây khác nhau )

- Nước rất cần cho cây, nhưng cần nhiều hay ít còn phụ thuộc vào từng loại cây, các giai đoạn sống, các bộ phận khác nhau của cây

?

G

Theo em giai đoạn nào cây cần nhiều

nước?

( Khi cây đâm chồi, mọc cành, đẻ

nhánh, sắp ra hoa cần nhiều nước, khi

quả già, sắp thu hoạch cần ít nước hơn

? Em hãy kể tên những cây cần nhiều

nước? Cây cần ít nước?

( Cây cần nhiều nước: Sen, súng, các

loại rau…

Cây cần ít nước: Thông, bách tán, đa…)

? Vì sao cung cấp đủ nước đúng lúc cây

sẽ sinh trưởng tốt cho năng xuất cao?

( Vì ở những giai đoạn khác nhau trong

đời sống của cây nhu cầu về nước cũng

khác nhau, nếu cung cấp đủ nước đúng

lúc  năng xuất cao )

* Nhu cầu muối khoáng của cây

?TB

Gọi HS đọc thí nghiệm 3/

?

TB

Theo em bạn Tuấn làm thí nghiệm

trên để làm gì?

( Bạn muốn tìm hiểu vai trò của muối

đạm đối với sự sinh trưởng và phát triển

của cây)

?TB Em hãy nhận xét cây ở chậu B

(Thiếu đạm cây còi cọc )

?

K

Dựa vào thí nghiệm của bạn Tuấn

Em hãy tự thiết kế một thí nghiệm để

giải thích về tác dụng của muối lân

hoặc muối ka li đối với cây trồng?

( Trồng cây vào hai chậu:

Chậu A: có đủ muối khoáng hòa tan:

đạm lân, ka li

Chậu B: Thiếu muối ka li hoặc muối lân

?

K,G

Dự đóan kết quả của thí nghiệm vừa

thiết kế?

( Thiếu lân: Cây còi cọc, rễ phát triển

yếu, lá vàng nhỏ

Thiếu ka li: Cây mềm, yếu lá vàng, dễ bị

sâu bệnh )

Cho HS đọc thông tin Tr 36/ SGK

?

K

Em hiểu như thế nào về vai trò của

muối khoáng đối với cây?

( Muối khoáng giúp cho cây sinh trưởng

và phát triển )

- Muối khoáng giúp cho cây sinh trưởng và phát triển

?

TB

Qua kết quả thí nghiệm cùng bảng số

liệu trên giúp em khẳng định điều gì?

- Cây cần các loại muối khoáng trong đó cần nhiều là muối đạm (chứa N), lân (chứa P), muối ka li

?

TB

Nhận xét về nhu cầu muối khoáng

của cây?

- Nhu cầu về muối khoáng là khác nhau đối với từng loại cây, các giai đoạn khác nhau trong chu kì sống của cây GV

ý kiến HS

Chuẩn xác

?

K,G

Hãy lấy ví dụ chứng minh nhu cầu

muối khoáng của các loại cây, các giai

đoạn khác nhau trong chu kì sống của

cây không giống nhau?