Chủ đề MOL và TÍNH TOÁN hóa học

Mục đích thực hiện chuyên đề Thực hiện tốt đổi mới sinh hoạt chuyên môn ở các nhà trường về các nội dung: xây dựng hệ thống các chuyên đề/chủ đề dạy học, tổ chức soạn giảng theo các hoạt

Trang 1

CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI SINH HOẠT CHUYÊN MÔN CẤP THCS

MÔN HÓA HỌC 8

I Mục đích thực hiện chuyên đề

Thực hiện tốt đổi mới sinh hoạt chuyên môn ở các nhà trường về các nội dung: xây dựng hệ thống các chuyên đề/chủ đề dạy học, tổ chức soạn giảng theo các hoạt động học tập nhằm phát triển năng lực, phẩm chất người học; phân tích, đánh giá giờ dạy theo các tiêu chí mới (công văn 5555/BGDĐT-GDTrH của Bộ GD&ĐT)

Thông qua Hội thảo, CBQL và giáo viên các trường trong huyện, trong tỉnh trao đổi, học tập kinh nghiệm trong chỉ đạo tổ chức, thực hiện công tác đổi mới sinh hoạt chuyên môn đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

II Nội dung

Tác giả chủ đề: Nguyễn Thị Hạnh; Giáo viên trường THCS Hồ Sơn – Tam Đảo

Chủ đề: MOL VÀ TÍNH TOÁN HÓA HỌC

Gồm các bài: Bài 18: Mol; Bài 19: Chuyển đổi giữa khối lượng, thể tích và lượng chất; Bài 20: Tỷ khối của chất khí; Bài 21: Tính theo công thức hóa học; Bài 22: Tính theo phương trình hóa học; Bài 23: Bài luyện tập 4 Môn Hóa học lớp 8 Đối tượng học sinh lớp 8; dự kiến số tiết dạy 9 tiết

Chia thời lượng của kế hoạch theo tiết học:

Tiết 1: Bài 18: Mol

Tiết 2: Bài 19: Chuyển đổi giữa khối lượng, thể tích và lượng chất

Tiết 3: Luyện tập

Tiết 4: Bài 20: Tỷ khối của chất khí

Tiết 5: Bài 21: Tính theo công thức hóa học

Tiết 6: Bài 21: Tính theo công thức hóa học (tiếp)

Tiết 7: Bài 22: Tính theo phương trình hóa học

Tiết 8: Bài 22: Tính theo phương trình hóa học (tiếp)

Tiết 9: Bài 23: Bài luyện tập 4

Thiết kế chuỗi hoạt động học tập của học sinh theo hướng hình thành và phát triển

năng lực nội dung BÀI 18: MOL

Giới thiệu chung:

Giáo viên cung cấp thông tin tạo tình huống có vấn đề Học sinh phát hiện và xác định vấn đề nảy sinh, tự đề xuất các giả thuyết, giải pháp và lựa chọn giải pháp Học sinh thực hiện giải pháp để giải quyết vấn đề Giáo viên và học sinh cùng đánh giá vấn đề cụ thể sau:

- Khái niệm mol, khối lượng mol, thể tích mol

- Tính toán số mol dựa vào khối lượng, thể tích

Trang 2

Bài giảng được thiết kế theo hướng: Giáo viên là người tổ chức, định hướng các hoạt động học tập còn học sinh thực hiện các nhiệm vụ do giáo viên chuyển giao một cách chủ động, tích cực Giáo viên theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ của học sinh hỗ trợ kịp thời những khó khăn, vướng mắc nhằm giúp học sinh giải quyết vấn đề học tập một cách hiệu quả, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực cho học sinh

I Mục tiêu

1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ

a) Kiến thức

- Học sinh biết được khái niệm: mol, khối lượng mol, thể tích mol của chất khí

- Vận dụng các khái niệm trên để tính khối lượng mol của các chất, thể tích khí (đktc)

b) Kĩ năng

- Củng cố các kĩ năng tính phân tử khối, tính số mol

- Củng cố kỹ năng tính khối lượng mol, khái niệm về mol,thể tích mol chất khí, công thức hoá học

- Rèn kĩ năng khái quát hóa, suy luận logic

- Rèn khả năng quan sát, diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của bản thân và hiểu được ý tưởng của người khác

- Rèn khả năng tư duy linh hoạt, độc lập và sáng tạo

- Rèn khả năng khái quát hóa, trừu tượng

c) Thái độ

- Có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh bằng hành động cụ thể;

- HS có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;

- HS say mê tìm hiểu tự nhiên Biết được tầm quan trọng, vai trò của bộ môn Hóa học trong cuộc sống và yêu thích môn Hóa

2 Định hướng các năng lực có thể hình thành và phát triển

* Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao

tiếp, năng lực hợp tác

* Năng lực chuyên biệt: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực tính toán,

Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học, Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống

II Chuẩn bị

1 Giáo viên

- Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo, SGV, máy chiếu, máy tính

- Bảng phụ, bảng nhóm, bút dạ

- Các phiếu học tập

PHIẾU HỌC TẬP 1

Trang 3

Câu 1 Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:

1 tá bút chì = … chiếc bút chì

1 chục quyển vở = … quyển vở

1 gram giấy A4 = … tờ giấy

1lốc sữa tươi = … hộp sữa

Câu 2: Phân tử khối của: CuSO4; N2 lần lượt là: ………

Câu 3: Khi các chất ở trạng thái rắn, lỏng, khí (hay hơi) thì các hạt có khoảng

cách và chuyển động như thế nào?

Chất rắn: ……… Chất lỏng: ……… Chất khí: ………

Chất Phân tử khối/nguyên tử

khối

Kl mol nguyên tử/kl mol

phân tử Cu

O 2

CO 2

H 2 O

Na

- Điều kiện tiêu chuẩn: nhiệt độ……… , áp suất …………

- Thể tích mol phân tử chất khí là thể tích chứa ……… phân tử khí

- Ở đktc: thể tích của 1 mol chất khí bằng ……… Lit

- Quy ước điều kiện thường là ở nhiệt độ ………… và áp suất ………… atm

Trang 4

Bà

i

1 Thể tích của 1,5 mol phân tử khí N2 ở đktc

2 Khối lượng 1 mol phân tử H2SO4

3 Thể tích của 0,5 mol phân tử khí O2 ở đktc

4 Số nguyên tử Al có trong 1 mol Al

5 Số phân tử H2O có trong 1 mol H2O

6 Khối lượng của 1 mol nguyen tử C

2 Học sinh

- Chuẩn bị bài mới theo SGK

- Nghiên cứu SGK, nhớ lại 1 số khái niệm (nguyên tử khối, phân tử khối, cách tính phân tử khối, trạng thái của chất,…) để chủ động thực hiện nhiệm vụ học tập trên lớp

III Thiết kế tổ chức hoạt động học

1 Giới thiệu chung

Bài giảng mol gồm các nội dung kiến thức về số mol, khối lượng mol, thể tích mol chất khí Kiến thức được thiết kế thành chuỗi các hoạt động cho Học sinh (HS) theo các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, giúp HS giải quyết trọn vẹn một vấn đề học tập, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực của HS Giáo viên (GV) chỉ là người tổ chức, định hướng còn HS là người trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ do GV giao một cách tích cực, chủ động, sáng tạo

2 Tổ chức các hoạt động cho học sinh

2.1 Hoạt động trải nghiệm, kết nối (5 phút)

a) Mục tiêu hoạt động

- Huy động hiểu biết của HS về nguyên tử, phân tử, nhớ lại kiến thức về NTK, PTK, cách tính PTK

- Nội dung HĐ: Học sinh nghiên cứu thông tin, kết hợp vốn hiểu biết của mình để liên kết kiến thức, hình thành khái niệm mol, khối lượng và thể tích mol

b) Phương thức tổ chức HĐ

Hoạt động cặp đôi: Giáo viên nêu câu hỏi, chia cặp và chuyển giao nhiệm vụ học tập theo nội dung phiếu học tập 1

Thực hiện nhiệm vụ học tập: GV chiếu nội dung phiếu 1, tổ chức cho HS thực hiện nhiệm vụ học tập đã nêu ở trên

Trang 5

- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS và giải pháp hỗ trợ:

+ Khó khăn, vướng mắc: Học sinh có thể không điền hết nội dung câu 1 và câu 3 + Giải pháp: Không ngừng động viên, khuyến khích học sinh bằng ngôn ngữ phù hợp Dẫn dắt để học sinh hăng say thực hiện các nhiệm vụ học tập tiếp theo để hình thành kiến thức, kĩ năng, vận dụng mới, tự bổ sung, sửa chữa, hoàn thiện sản phẩm học tập

c) Sản phẩm, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- Sản phẩm là các câu trả lời của học sinh

- Hoạt động chung cả lớp: GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả của nhóm, trong

nhóm thảo luận và tiếp tục sửa chữa, bổ sung sản phẩm của nhóm mình;

- Tùy vào tình huống cụ thể (kiến thức của các nhóm đối lập nhau, nhiều, ít, sai sót, thiếu sót khác nhau …)

- GV định hướng, dẫn dắt học sinh vào nội dung của bài học

2.2 Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động 1 (10 phút): Tìm hiểu về mol

- Học sinh biết được khái niệm: mol

- Rèn năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học

- Năng lực tính toán

* Đặt vấn đề và giải quyết vấn đề: Các em đã biết nguyên tử và phân tử có kích

thước, khối lượng cực kì nhỏ bé Mặc dù vậy, người nghiên cứu hóa học cần phải biết được số nguyên tử, phân tử của các chất tham gia và tạo thành Làm thế nào để

có thể biết được khối lượng hoặc thể tích khí các chất trước và sau phản ứng? Để thực hiện được mục đích này, người ta đưa khái niệm mol vào môn hóa học

GV: yêu cầu HS đọc SGK cho biết một

lượng gồm 6.1023 nguyên tử, phân tử được

gọi là gì ? kí hiệu như thế nào ?

Vậy mol là gì?.

GV: Số 6.1023là con số được làm tròn từ

6,02204.1023 Số Avogadro ký hiệu là N chỉ

dùng cho hạt vi mô như nguyên tử, phân tử

- HS đọc khái niệm và phần em có biết

+ Vậy 1 mol phân tử H2O chứa bao nhiêu

phân tử?

HS:1 Mol phân tử nước chứa 6.1023 phân tử

nước

+ Vậy 1 mol phân tử oxi chứa bao nhiêu

phân tử oxi

I Mol là gì?

- Mol là lượng chất có chứa 6.1023 nguyên tử hoặc phân tử chất đó

N = 6.1023 gọi là số Avôgđro

Ví dụ:

- 1 mol nguyên tử Al chứa 6.1023 nguyên tử Al (hay N nguyên tử Al)

- 0,5 mol phân tử CO2 chứa 3.1023 phân tử CO2 (hay 0,5N phân tử CO2)

Trang 6

HS:1 mol oxi chứa 6.1023 phân tử oxi

Làm phiếu học tập 2

Hoàn thành bảng:

HS: HĐ theo nhóm

- GV chiếu nội dung phiếu học tập 2

HS: Làm ra bảng nhóm, trao đổi phiếu và

nhận xét theo đáp án của GV

- GV cần giúp HS phân biệt rõ ràng giữa

"

mol nguyên tử" và " mol phân tử" bằng:

Nếu nói: 1mol hidro thì các em có thể

hiểu như thế nào?

- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS:

HS có thể vướng mắc trong việc phân biệt mol nguyên tử và phân tử, nhầm lẫn giữa kí hiệu N của nguyên tố nitơ; GV nhấn mạnh nội dung phân biệt này để HS ghi nhớ

c) Đánh giá kết quả hoạt động

+ Thông qua quan sát: GV quan sát được thái độ hứng thú học tập của học sinh, quan sát khi các nhóm làm bài tập, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của HS

và có giải pháp hỗ trợ hợp lí

+ Thông qua câu trả lời: GV biết được HS đã có được những kiến thức nào, những kiến thức nào cần phải điều chỉnh, bổ sung ở các HĐ tiếp theo.

+ Thông qua HĐ chung cả lớp: Đánh giá bằng nhận xét: GV cho các nhóm tự đánh giá quá trình hoạt động của mình và cho các nhóm nhận xét, đánh giá lẫn nhau + GV nhận xét, đánh giá chung

Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hiểu về khối lượng mol

- Vận dụng các khái niệm trên để tính khối lượng mol của các chất,

* Đặt vấn đề:

GV: Các em đều biết khối lượng của

1 tá bút chì, của 1 gram giấy là khối

lượng của 12 chiếc bút chì, của 500 tờ

giấy Trong hóa học, người ta thường

nói khối lượng mol nguyên tử Cu,

khối lượng mol O2,

GV chiếu phiếu học tập 3, yêu cầu

học sinh đọc mục 2 sgk

II Khối lượng mol là gì?

Trang 7

HS: HĐ nhóm hoàn thành nội dung

phiếu 3

GV: thu phiếu, chiếu đáp án và nhận

xét các nhóm

HS: nhìn vào bảng đáp án, trả lời câu

hỏi

? Vậy khối lượng mol là gì.

? So sánh phân tử khối và khối

lượng mol của một chất.

HS: Giống: có cùng trị số Khác đơn

vị

GV: Khối lượng mol của nguyên tử

hay phân tử của một chất có cùng trị

số với nguyên tử khối hay phân tử

khối của chất đó

- Em hiểu thế nào khi nói: Khối

lượng mol nguyên tử nitơ (N) và

khối lượng mol phân tử nitơ (N 2 )?

Khối lượng mol của chúng là bao

nhiêu?

GV:Tổng kết nhận xét

- Khối lượng mol của một chất là khối lượng tính bằng gam của N nguyên tử hoặc phân tử của chất đó

- Khối lượng mol ký hiệu là: M

- Khối lượng mol của nguyên tử hay phân tử của một chất có cùng trị số với nguyên tử khối hay phân tử khối của chất đó

VD: MH = 1 g

MH2 = 2 g

- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS: HS có thể vướng mắc trong việc phân biệt khái niệm về nguyên tử khối với khối lượng mol, hoặc nhầm lẫn đơn vị giữa gam và đơn vị cacbon Có thể còn chưa phân biệt rõ khối lượng mol nguyên

tử và khối lượng mol phân tử

+ Thông qua quan sát: GV quan sát được thái độ hứng thú học tập của học sinh, quan sát khi các nhóm làm bài tập, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của HS và

có giải pháp hỗ trợ hợp lí

+ Thông qua kết quả làm trên phiếu: GV biết được HS đã có được những kiến thức nào, những kiến thức nào cần phải điều chỉnh, bổ sung ở các HĐ tiếp theo.

+ Thông qua HĐ chung cả lớp: Đánh giá bằng nhận xét: GV cho các nhóm tự đánh giá quá trình hoạt động của mình và cho các nhóm nhận xét, đánh giá lẫn nhau

GV nhận xét, đánh giá chung

Hoạt động 3 Tìm hiểu về thể tích mol của chất khí (10 phút)

- HS biết được thể tích mol của các chất khí ở đktc, ở điều kiện thường

Trang 8

* Đặt vấn đề:

Trang 9

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm

GV: Chiếu hình ảnh 3.1, HD học sinh

đọc sgk, chiếu phiếu học tập 4

HS: làm việc cá nhân tìm từ điền vào

chỗ trống trong phiếu 4

GV: gọi 1 số học sinh trả lời, nhận xét,

chiếu đáp án

HS: nhìn vào bảng đáp án trả lời các câu

hỏi:

+ Thể tích mol của chất khí là gì ?

+ Thể tích mol của chất khí phụ thuộc

vào những yếu tố nào?

- Đktc là gì? Ở đktc, 1 mol khí chiếm thể

tích là bao nhiêu lít?

- Đk thường là gì? Ở đk thường, 1 mol

khí chiếm thể tích là bao nhiêu lít?

GV lưu ý cách tính thể tích khí ở từng

điều kiện khi biết số mol khí

III Thể tích mol của chất khí là gì?

- Thể tích mol của chất khí là thể tích chiếm bởi N phân tử của chất chất khí đó

- Điều kiện tiêu chuẩn ĐKTC (00, 1 at) 1 mol chất khí đều bằng 22,4 l

- Ở điều kiện thường (200C,1atm) 1mol chất khí có thể tích 24 l

- Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS:

+ HS chưa phân biệt được trạng thái của chất để tính hiểu tốt về thể tích mol của chất khí, hoặc có thể nhầm với thể tích dung dịch

+ Chưa thể hiểu sâu được tại sao khi ở cùng 1 ĐK thì một mol của bất kì chất khí nào cũng đều chiếm 1 thể tích là như nhau

+ Thông qua quan sát: GV quan sát được thái độ hứng thú học tập của học sinh, quan sát khi các nhóm làm bài tập, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc của HS và

có giải pháp hỗ trợ hợp lí

+ Thông qua câu trả lời: GV biết được HS đã có được những kiến thức nào, những kiến thức nào cần phải điều chỉnh, bổ sung ở các HĐ tiếp theo.

+ GV nhận xét, đánh giá chung.

2.3 Hoạt động Luyện tập (7 phút)

HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các các câu hỏi, bài tập, tính toán các đại lượng về mol, khối lượng mol, thể tích mol chất khí

b) Nội dung HĐ

HS hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập 5:

c) Phương thức tổ chức HĐ

+ GV chiếu nội dung phiếu 5, chia nhóm, phát phiếu nhóm

+ HS: HĐ nhóm và thực hiện yêu cầu phiếu 5

Trang 10

GV: tổ chức trao đổi bài làm của các nhóm, chiếu đáp án, yêu cầu các nhóm nhận xét bài của nhóm bạn

d) Sản phẩn HĐ

- Bài làm trên phiếu của các nhóm

e) Kiểm tra, đánh giá kết quả HĐ

- HS: Đánh giá trực tiếp nhóm bạn qua bài làm trên phiếu, nhận xét ý thức làm

việc của các bạn cùng nhóm

- GV: đánh giá chung

2.4 Hoạt động vận dụng và tìm tòi mở rộng kiến (3 phút)

HĐ vận dụng và tìm tòi mở rộng được thiết kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn và mở rộng kiến thức của HS, không bắt buộc tất

cả HS đều phải làm, tuy nhiên GV nên động viên khuyến khích HS tham gia, nhất

là các HS say mê học tập, nghiên cứu, HS khá, giỏi và chia sẻ kết quảvới lớp

b) Nội dung HĐ

HS giải quyết các câu hỏi/bài tập sau:

Câu 1: “Hiện tượng mưa axit” là gì? Nêu tác hại của mưa axit Vì sao nói quá trình

đốt cháy các nhiên liệu hóa thạch ( than đá, dầu mỏ, ) là một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng mưa axit

Câu 2: Khí SO2 do các nhà máy thải ra là nguyên nhân quan trọng nhất gây ra mưa axit, gây ô nhiễm không khí Tiêu chuẩn quốc tế qui định: nếu lượng SO2 vượt quá 30.10-6 mol/ m3 không khí thì coi là bị ô nhiễm

a) Nếu người ta lấy 50 lít không khí ở thành phố đem phân tích thấy có 0,012 mg

SO2 thì không khí ở đó có ô nhiễm không?Vì sao?

b) Cần làm gì để giảm thiểu ô nhiễm không khí tại các thành phố, khu công nghiệp

c) Phương thức tổ chức HĐ

GV hướng dẫn HS về nhà làm và hướng dẫn HS tìm nguồn tài liệu tham khảo (internet, thư viện, góc học tập của lớp, )

Gợi ý: Ở những nơi khó khăn, không có internet hoặc tài liệu tham khảo, GV có thể sưu tầm sẵn tài liệu và để ở thư viện nhà trường/góc học tập của lớp và hướng dẫn HS đọc Như vậy, vừa giúp HS có tài liệu tham khảo, vừa góp phần tạo văn hóa đọc trong nhà trường

d) Sản phẩn HĐ

- Bài viết/báo cáo hoặc bài trình bày powerpoint của HS

GV lưu ý: Ngày nay hiện tượng mưa axit và những tác hại của nó đã gây nên

những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là ở những nước công nghiệp phát triển Vấn

đề ô nhiễm môi trường luôn được cả thế giới quan tâm Việt Nam chúng ta đang rất chú trọng đến vấn đề này Do vậy mà giáo viên phải cung cấp cho học sinh những hiểu biết về hiện tượng mưa axit cũng như tác hại của nó nhằm nâng cao ý

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	46,13 KB