Hiện nay, các hành vi trái pháp luật diễn ra ngày càng nhiều, trong đó có những hành vi đã gây ra rất nhiều thiệt hại cho các nhân, tổ chức trong xã hội. Theo luật nếu một người có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại cho người khác thì sẽ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Trên thực tế, những hành vi trái pháp luật gây thiệt hại có thể là hành vi của một người cũng có thể là hành vi của nhiều người cùng gây ra. Vậy trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì họ sẽ phải bồi thường đối với thiệt hạo mình gây ra như thế nào. Để biết họ sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường như thế nào trong trường hợp này thì ta hãy cùng đi tìm hiểu đề tài: “Đánh giá quy định của pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra”.NỘI DUNG.I Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra.Bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra được quy định tại điều 616 BLDS sửa đổi năm 2005 và điều 620 BLDS 1995. Điều 616 BLDS 2005 quy định: “Trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại, thì những người đó phải liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại. Trách nhiệm bồi thường của từng người cùng gây thiệt hại được xác định tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người; nếu không xác định được mức độ lỗi, thì họ phải bồi thường thiệt hại theo phần bằng nhau”. Theo quy định trên thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi nhiều người cùng gây thiệt hại là trách nhiệm liên đới bồi thường của những người cùng gây thiệt hại đối với người bị thiệt hại. Cơ sở để xác định trách nhiệm liên đới bồi thường khi nhiều người cùng gây thiệt hại là phải có hành vi cùng gây thiệt hại, cần có sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại hoặc hậu quả thiệt hại xảy ra giữa những người cùng gây thiệt hại. Xuất phát từ đặc điểm này, tính liên đới trong bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra được xác định. Tuy nhiên, khi xác định trách nhiệm bồi thường ta cần căn cứ vào mức độ lỗi của mỗi người để xác định mức bồi thường cho từng người phù hợp với mức độ lỗi của mỗi người đối với thiệt hại xảy ra.
Trang 1MỤC LỤC:
I/ Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bồi thường thiệt hại do
1, Điều kiện phát sinh trách nhiệm liên đới của nhiều người cùng gây thiệt
2, Mức bồi thường trong trách nhiệm bồi thường liên đới do nhiều người cùng
II/ Đánh giá quy định của pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại do nhiều
1, Những ưu điểm của pháp luật trong quy định về bồi thường thiệt hại do
2, Những điểm còn vướng mắc của pháp luật quy định về bồi thường thiệt hại
do nhiều người cùng gây ra khi áp dụng trong thực tế 9
III/ Hướng hoàn thiện pháp luật về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra
10
Trang 2MỞ ĐẦU.
Hiện nay, các hành vi trái pháp luật diễn ra ngày càng nhiều, trong đó có những hành vi đã gây ra rất nhiều thiệt hại cho các nhân, tổ chức trong xã hội Theo luật nếu một người có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại cho người khác thì sẽ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại Trên thực tế, những hành vi trái pháp luật gây thiệt hại có thể là hành vi của một người cũng có thể là hành vi của nhiều người cùng gây ra Vậy trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì họ sẽ phải bồi thường đối với thiệt hạo mình gây ra như thế nào Để biết họ sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường như thế nào trong trường hợp này thì ta hãy cùng đi tìm
hiểu đề tài: “Đánh giá quy định của pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại do
nhiều người cùng gây ra”.
NỘI DUNG.
I/ Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra.
Bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra được quy định tại điều 616 BLDS sửa đổi năm 2005 và điều 620 BLDS 1995
Điều 616 BLDS 2005 quy định: “Trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại, thì những người đó phải liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại Trách nhiệm bồi thường của từng người cùng gây thiệt hại được xác định tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người; nếu không xác định được mức độ lỗi, thì họ phải bồi thường thiệt hại theo phần bằng nhau”
Theo quy định trên thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi nhiều người cùng gây thiệt hại là trách nhiệm liên đới bồi thường của những người cùng gây thiệt hại đối với người bị thiệt hại Cơ sở để xác định trách nhiệm liên đới bồi thường khi nhiều người cùng gây thiệt hại là phải có hành vi cùng gây thiệt hại, cần có sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại hoặc hậu quả thiệt hại xảy ra giữa những người cùng gây thiệt hại Xuất phát từ đặc điểm này, tính liên đới trong bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra được xác định Tuy nhiên, khi xác định trách nhiệm bồi thường ta cần căn cứ vào mức độ lỗi của mỗi người để xác định mức bồi thường cho từng người phù hợp với mức độ lỗi của mỗi người đối với thiệt hại xảy ra
Trang 3Theo điều 616 BLDS 2005 nhiều người cùng gây thiệt hại để phát sinh trách nhiệm bồi thường có thể xảy ra một trong hai trường hợp sau:
- Nhiều người cùng gây thiệt hại cho một người;
- Nhiều người gây thiệt hại cho nhiều người
Với hai trường hợp có thể xảy ra như trên , ta có thể hiểu người bị thiệt hại có thể
là một người hay nhiều người nhưng người gây thiệt hại nhất thiết phải là nhiều người thì mới phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra
1 Điều kiện phát sinh trách nhiệm liên đới của nhiều người cùng gây thiệt hại.
Trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại khi nhiều người cùng gây thiệt hại chỉ phát sinh khi thỏa mãn các điều liện sau:
Thứ nhất, phải có hành vi gây thiệt hại của nhiều người:
Theo quy định tại điều 616 BLDS, thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người cùng gây ra chỉ phát sinh khi có hành vi gây thiệt hại của nhiều người Người gây thiệt hại có thể là cá nhân, pháp nhân hoặc bất cứ chủ thể nào nhưng ít nhất phải có
từ hai chủ thể trở lên, nếu chỉ có một người gây thiệt hại thì sẽ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại quy định tại điều 616 BLDS Mặc dù trên thực tế, có thể
có trường hợp một người gây thiệt hại cho nhiều người, nếu thiệt hại của những người bị thiệt hại là một khối thống nhất thì phát sinh trách nhiệm liên đới, nhưng đây là quyền liên đới của nhiều người đối với một người có nghĩa vụ bồi thường, trường hợp này không thuộc quy định tại điều 616 BLDS Nhưng nếu nhiều người gây thiệt hại cho một hoặc nhiều người thì cũng có thể phát sinh trách nhiệm liên đới, trong trường hợp này là trách nhiệm liên đới của nhiều người có nghĩa vụ bồi thường đối với người có quyền tức người bị thiệt hại Đây chính là trường hợp bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra theo quy định tại điều 616 BLDS 2005
Thứ hai, hành vi gây thiệt hại của nhiều người phải có sự thống nhất về hành vi
hoặc hậu quả thiệt hại xảy ra:
Trang 4Không phải cứ là hành vi gây thiệt hại của nhiều người thì phát sinh thì phát sinh trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại Để phát sinh trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại giữa những người cùng gây thiệt hại thì giữa hị phải có sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại, điều này nói lên tính chất cùng gây thiệt hại được quy định trong điều 616 BLDS 2005 Không chỉ có sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại mà còn có thể là sự thống nhất về hậu quả thiệt hại xảy ra Khi có sự thống nhất
về hậu quả xẩy ra thì mỗi người có một hành vi không có sự thống nhất nhưng những hành vi đó của họ cùng gây ra một hậu quả đã được thống nhất từ trước thì giữa họ vẫn phát sinh trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại đã xảy ra Khi nhiều người cùng gây thiệt hại, nếu chúng ta xem xét điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì hành vi của mỗi người đều màng đầy đủ các yếu tố làm phát sinh trách nhiệm trong tổng thế thiệt hại đã xảy ra Tuy nhiên, mỗi trường hợp đều có đặc thù riêng tùy vào hình thức lỗi của những người gây thiệt hại
Trong trường hợp, một chủ thể gây thiệt hại cho người khác thì việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại rất đơn giản, đó là buộc chủ thể đó phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại do hành vi mình đã gây ra Còn đối với thiệt hại
do nhiều người cùng gây ra, đầu tiên chúng ta cần xác định xem giữa họ có sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại hay không Tuy nhiên, ngoài việc xác định sựt hống nhất trong hành vi gây thiệt hại giữa họ để xác định họ có phải bồi thường liên đới hay không, chúng ta cần xem xét cả mức độ lỗi của họ đối với hành vi gây thiệt hại và hậu quả xảy ra để làm cơ sở cho việc xác định mức bồi thường đối với hậu quả thiệt hại xảy ra
Hành vi cùng gây thiệt hại của những người gây thiệt hại ở đây được hiểu là những người gây thiệt hại có sự thống nhất ý chí trong việc gây thiệt hại, sự thống nhất ý chí ở đây có thể là sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại hoặc sự thống nhất về hậu quả thiệt hại xảy ra Tuy nhiên, mức độ thực hiện thực hiện của mỗi người có thể khác nhau
Ví dụ: A, B, C cùng nhau bàn bạc, thỏa thuận đột nhập nhà kho của công ty D để lấy cắp hàng đem bán Họ phân công công việc như sau: A có nhiệm vụ canh gác bên ngoài khi có người thì báo động, B và C sẽ vào nhà kho và đem hàng ra Việc
A, B, C lấy cắp hàng đã gây thiệt hại cho công ty D Trong trường hợp này, A, B, C
có những hành vi khác nhau đối với việc gây ra thiệt hại cho công ty D nhưng họ
Trang 5vẫn được coi là cùng gây thiệt Trong trường hợp trên, tuy A, B, C không có cùng một hành vi gây thiệt hại nhưng họ đã có sự thống nhất ý chí về hậu quả xảy ra do
đó giữa họ sẽ phát sinh trách nhiệm liên đới trong bồi thường thiệt hại cho công ty D
Như vậy, hành vi của những người cùng gây thiệt hại ngoại sự thống nhất ý chí nhưng sự thống nhất này phải có cả hậu quả của hành vi cùng gây thiệt hại Nếu không xác định rõ như vậy thì trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại cũng không phát sinh
Như vậy, cùng gây thiệt hại được hiểu là hành vi của những người gây thiệt đều là nguyên nhân dẫn đến hậu quả là thiệt hại xảy ra, không phụ thuộc vào hành vi của người nào là nguyên nhân trực tiếp hay nguyên nhân gián tiếp dẫn đến thiệt hại Có thể là cùng một dạng hành vi để gây ra thiệt hại, cũng có thể là có những hành vi khác nhau do nhiều người thực hiện nhưng tạo thành một chuỗi công việc thống nhất gây ra thiệt hại Ví dụ như: hai người rủ nhau đi ăn cắp, một người đánh lạc hướng còn người còn lại sẽ trộm đồ.Trong tổng thể thiệt hại xảy ra ta không thể xác định được rõ phần thiệt hại gây ra của từng hành vi Cùng gây thiệt hại có thể
là hai người cùng thống nhất về ý chí cố ý gây ra thiệt hại đó hoặc cũng có thể họ chỉ thống nhất ý chí về hành vi mà không có sự thống nhất hay không cố ý gây ra thiệt hại đó
Xem xét hành vi gây thiệt hại trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì
đó đều là những hành vi trái pháp luật và được thực hiện với lỗi cố ý Hành vi gây thiệt hại có thể đươi dang hành động hoặc không hành động Như đối với hành vi gây thiệt hại để phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại được thể hiện dưới dạng hành động hay không vẫn còn là vấn đề gây tranh cãi trong khoa học pháp lý Do
đó trong thực tế cũng khó có thể thấy khi nhiều người gây thiệt hại cho người khác thì hành vi của người gây thiệt hại này thể hiện dưới dạng hành động, hành vi của người gây thiệt hại khác lại thể hiện dưới dạng không hành động
Tóm lại, cùng gây ra thiệt hại được hiểu là tổng hợp hành vi của nhiều người có thể diễn ra dưới cùng dạng hoặc những dạng khác nhau nhưng giữa chúng có mối liên kết, tương trợ và cùng gây ra thiệt hại cho người bị hại Điểm chung trong các trường hợp cùng gây thiệt hại là giữa các chủ thể gây thiệt hại có sự thống nhất về hành vi gây thiệt hại
Trang 6Trong trường hợp nhiều người cùng gây ra thiệt hại không chỉ áp dụng đối với hành vi với lỗi cố ý mà còn áp dụng với hành vi với lỗi vô ý Trong trường hợp này chủ thể gây thiệt hại vẫn phải là nhiều người cùng gây thiệt hại Tuy nhiên, mục đích của họ khi thực hiện hành vi của mình không nhằm gây ra hậu quả là thiệt hại
đã xảy ra mà nhằm một mục đích khác Họ không hề mong muốn cho hậu quả là thiệt hại đó xảy ra Ví dụ: A và B lên núi lấy củi, khi về trời đã tối, thấy đường không có ai A và B đã bàn nhau lăn bó củi từ trên dốc xuống cho nhanh, khi họ lăn bỗng có C xuất hiện và bị bó củi lăn vào Trong trường hợp này, C bị thương là do hành vi lăn củi từ trên dốc xuống của A và B A và B có sự thống nhất ý chí về hành vi lăn củi từ dốc xuống nhưng họ không hề nhằm gây thiệt hại về sức khỏe cho C mà họ chỉ nhằm thực hiện công việc mang củi về nhanh và đỡ mệt hơn Dù
là họ chỉ gây ra thiệt hại với looic vô ý nhưng cả hai vẫn phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại cho C
Thứ ba, phải có quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật của những người
cùng gây thiệt hại với thiệt hại xảy ra
Những cùng gây thiệt hại chỉ phát sinh trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại khi có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi họ thực hiện và thiệt hại xảy ra Hành vi gây thiệt hại của những người cùng gây thiệt hại có thể thực hiện dưới những dạng khác nhau và ở những mức độ khác nhau nhưng tất cả cùng đem lại hậu quả là thiệt hại cho người bị thiệt hại Xét trong mối quan hệ nhân quả thì hành vi trái pháp luật của những người cùng gây thiệt hại đã gây ra một tổng thể thiệt hại cho người
bị thiệt hại, do đó những người thực hiện hành vi này phải cùng nhau bồi thường thiệt hại do hành vi của mình gây ra cho người bị thiệt hại Việc xác định mối quan
hệ nhân quả giữa hành vi của những người cùng gây thiệt hại với thiệt hại xảy ra ngoài ý nghĩa xác định trách nhiệm bồi thường liên đới giữa những người cùng gây thiệt hại, còn có ý nghĩa trong việc xác định mức bồi thường
Thứ tư, lỗi của những người cùng gây thiệt hại:
Khi xem xét một hành vi trái pháp luật, ngoài việc xem xét mặt khách quan của hành vi đó ta còn cần xem xét mặt chủ quan của người thực hiện hành vi đó Một trong các yếu tố quan trọng của mặt chủ quan đó là yếu tố lỗi của người thcj hiện hành vi Một người chỉ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình và hậu quả hành vi của mình khi người đó có lỗi Dưới góc độ khoa học pháp lý, một người
Trang 7chỉ phải chịu trách nhiệm về hành vi và hậu quả của hành vi đó khi họ có đầy đủ điều kiện để lựa chọn một xử sự phù hợp với đòi hỏi của xã hội (cả mặt khách quan
và mặt chủ quan) nhưng họ vẫn lựa chọn thực hiện hành vi trái pháp luật, trừ những trường hợp đặc biệt pháp luật có quy định Ví dụ: Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra có thể phát sinh ngay cả khi người gây thiệt hại không có lỗi Ví dụ: chủ sở hữu một chiếc ô tô đang lái xe ô tô đến đoạn dốc chiếc xe bị đứt phanh và gây thiệt hại thì chủ sở hữu chiếc xe và cũng là người lái xe lúc đó tuy không có lỗi nhưng vẫn phải bồi thường thiệt hại Pháp luật dân
sự quy định, một người phải bồi thường thiệt hại do hành vi của mình gây ra khi người này có lỗi, bất kể đó là lỗi cố ý hay lỗi vô ý
2 Mức bồi thường trong trách nhiệm bồi thường liên đới do nhiều người cùng gây ra thiệt hại.
Theo điều 616 BLDS 2005, trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi nhiều người cùng gây thiệt hại là họ phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại Tuy nhiên, một người chỉ phải chịu trách nhiệm về hành vi và hậu quả hành vi của mình gây ra Vì vậy, trong khi xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra chúng ta cần xác định lỗi của họ Khi xác định được mức độ lỗi của từng người gây thiệt hại thì họ sẽ phải bồi thường thiệt hại tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại đều có thể xác định được lỗi của mỗi người, vì vậy nếu không xác định được lỗi của từng người thì họ sẽ phải bồi thường mức bằng nhau
Theo quy định tại điều 616 BLDS 2005, khi nhiều người cùng gây thiệt hại, trách nhiệm bồi thường thiệt hại xác định như sau:
- Nguyên tắc chung, một người chỉ phải chịu trách nhiệm do hành vi của mình gây ra cũng như hậu quả của hành vi đó Do đó, nếu chúng ta xác định mức
độ lỗi của mỗi người khi họ gây thiệt hại thì họ phải bồi thường tương ứng với mức độ lỗi đó Tuy nhiên, đây là vấn đề tương đối phức tạp khi chúng ta xác định lỗi của mỗi người trong số những gây thiệt hại, bởi lỗi là yếu tố mang tính chủ quan Mặc dù vậy, đánh giá lỗi là vấn đề mang tính khách quan, do đó chúng ta sẽ xem xét mức độ lỗi, hình thức lỗi của những người gây thiệt hại để buộc hị bồi thường cho hợp lý
Trang 8- Nếu không xác định được mức độ lỗi của những người gây thiệt hại thì họ phải bồi thường bằng nhau Ở đây chúng ta không thể hiều là pháp luật nguyên tắc cào bằng khi có nhiều người cùng gây thiệt hại mà phải hiểu là khi có nhiều người cùng gây thiệt hại mà chings ta không thể xác định được mức độ lỗi của mỗi người Do đó, những người cùng gây thiệt hại phải bồi thường thiệt hại theo phần bằng nhau Khi chúng ta xác định những người cùng gây thiệt hại phải bồi thường theo phần bằng nhau thì điều đó cũng không làm mất đi tính liên đới trong bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra
II/ Đánh giá quy định của pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra.
Điều 616 BLDS 2005 quy định về bồi thường thiệt hại như sau: “Trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại, thì những người đó phải liên đới bồi thường cho người bị thiệt hại Trách nhiệm bồi thường của từng người cùng gây thiệt hại được xác định tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người; nếu không xác định được mức
độ lỗi, thì họ phải bồi thường thiệt hại theo phần bằng nhau”
1 Những ưu điểm của pháp luật trong quy định về bồi thường thiệt hại
do nhiều người cùng gây ra.
Những quy định của luật về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra khá
rõ ràng, giúp cho người dân có thể thấy định những quyền và nghĩa vụ của mình trong trường hợp này Điều đó được thể hiện ở một vài điểm sau:
Thứ nhất, tại điều 616 BLDS 2005 đã quy định rõ về trách nhiệm liên đới trong
bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra VÌ đã được ghi rõ trong luật nên mọi người nhìn vào điều luật có thể dễ dàng nhận ra trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp họ gây thiệt hại
Thứ hai, luật quy định mức bồi thường thiệt hại của mỗi người căn cứ vào mức độ
lỗi trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại Điều này thể hiện sự công bằng của luật pháp trong việc xử phạt những người gây thiệt hại Bởi vì không phải trong trường hợp nào người gây ra thiệt hại cũng thực hiện với lỗi cố ý mà có nhiều trường hợp họ chỉ vô ý gây ra thiệt hại nên cần giảm mức bồi thường so với những người cố ý gây ra thiệt hại
Trang 9Thứ ba, trong các quy định của luật trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt
hại có quy định rõ các điều kiện để những người gây thiệt hại phải bồi thường thiệt hại trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại Các điều kiện cụ thể để người gây thiệt hại phải bồi thường trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại đã được nêu rõ tại phần 1, Điều kiện phát sinh trách nhiệm liên đới của nhiều người cùng gây thiệt hại
2 Những điểm còn vướng mắc của pháp luật quy định về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra khi áp dụng trong thực tế.
Mặc dù có những điểm được quy định cụ thể, rõ ràng như trên nhưng trên thực
tế khi áp dụng điều luật này vào việc giải quyết bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra cón gặp phải những vướng mắc sau:
Thứ nhất, chưa có quy định rõ thế nào là “cùng gây thiệt hại”: Điều 616 BLDS chỉ
quy định chung chung là “cùng gây thiệt hại” và các văn bản hướng dẫn thi hành thì cũng không giải thích rõ về cụm từ này Điều này đã gây khó khăn trong việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của những người gây thiệt hại Trong trường hợp những người gây thiệt hại có sự thống nhất về cả hành vi và hậu quả xảy ra thì có thể dễ dàng xác định đây là thiệt hại cho nhiều người cùng gây ra Còn trong trường hợp, những người gây thiệt hại chỉ có sự thống nhất về hậu quả thiệt hại xảy ra thì có thể phát sinh hai trường hợp:
- Một là, những người đó đã thống nhất với nhau và cố ý thực hiện các hành
vi nhằm làm cho thiệt hại xảy ra
- Hai là, có thể hai người đó không hề có sự thống nhất với nhau nhưng do họ thực hiện những hành vi trái pháp luật khác nhau không hề có sự liên hệ với nhau nhưng đã làm phát sinh một hậu quả chung
Ví dụ: A là người điều khiển xe mô tô lưu thông trên đường Quốc lộ 1A phía sau chở B, do chạy quá tốc độ, vượt ẩu, A đã chạy xe ra gần giữa đường và đâm vào bánh xe bên trái xe ô tô do C điều khiển đang lưu thông ngược chiều gây tai nạn làm B bị thương nặng Qua kết quả khám nghiệm hiện trường và các chứng cứ khác cho thấy C đã không giảm tốc độ khi tránh xe ngược chiều, chạy lấn sang phấn đường bên trái so với long đường, Tòa án kết luận cả A và C đều có lỗi đối với thiệt hại về sức khỏe của B, cả A và C đều phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho B
Trang 10Với quy định chung chung như ở điều 616 BLDS thì khi giải quyết tình huống trên
có hai ý kiến như sau:
Ý kiến thứ nhất cho rằng, cần áp dụng Điều 616 BLDS để buộc A và C phải liên
đới bồi thường thiệt hại vì cho rằng, trong trường hợp này cả A và C đều có lỗi đối với thiệt hại của B, hay nói cách hành vi trái pháp luật của A và hành vi trái pháp luật của C là nguyên nhân gây ra là hậu quả thiệt hại về sức khỏe của B; mặt khác Điều 616 BLDS chỉ quy định chung chung là "cùng gây thiệt hại" chứ không trực tiếp chỉ rõ là "cố ý" hay "vô ý" nên trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại vẫn đặt
ra đối với trường hợp trên
Ý kiến thứ hai cho rằng, trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại chỉ phát sinh
trong trường hợp những người có hành vi trái pháp luật đều "cùng cố ý" gây ra
thiệt hại, hoặc những trường hợp khác do pháp luật quy định Trong trường hợp trên, tuy xét về mặt khách quan thì hành vi của A và hành vi của C xảy ra đồng thời, đều đóng vai trò là nguyên nhân gây ra thiệt hại đối với B, nhưng giữa A và B
không có sự "cùng cố ý", do vậy, trường hợp trên không thể áp dụng Điều 616 để
buộc A và C phải liên đới bồi thường thiệt hại được
Thứ hai, lỗi của những người cùng gây thiệt hại chưa được quy định rõ ràng:
Trong điều 616 BLDS không có quy định về lỗi của những người gây thiệt hại Lỗi trong trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại chỉ được quy định chung cùng với kooix của các trường hợp gây thiệt hại khác Trong Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP tại điều 1 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, có quy định lỗi của người gây thiệt hại là lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý
Thứ ba, việc quy định về mức bồi thường theo mức độ lỗi tương ứng với mức độ
lỗi của mỗi người vẫn còn điểm chưa rõ ràng: những người gây thiệt hại có thể có lỗi cố ý hoặc vô ý nhưng nếu trong trường hợp cả hai người cùng gây thiệt hại với lỗi vô ý thì có thể thuộc trường hợp cùng gây thiệt hại tại điều 616 cũng có thể thuộc trường hợp điều 623 hoặc 625 BLDS Vì vậy luật cần có những quy định cụ thể hơn để phân biệt trong các trường hợp này
III/ Hướng hoàn thiện pháp luật về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra.
Trước những vướng mắc của pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại do nhiều người cùng gây ra khi áp dụng trong thực tế, em xin đề ra một số giải pháp như sau:
Thứ nhất, trong các văn bản hướng dẫn của luật cần quy định rõ về thế nào là
“cùng gây thiệt hại”, để có thể phân định các trường hợp cùng gây thiệt hại với các trường hợp gây thiệt hại khác