nghia tuong minh ham y

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ.Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng d

TIẾNG VIỆT

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN GIÁO VIÊN THỰC HIỆN:

Ph¹m ThÞ Dung

TRƯỜNG THCS Hoµ TiÕn

TỔ NGỮ VĂN

KiÓm tra bµi cò

? §äc thuéc khæ th¬ cuèi cña bµi th¬ Sang thu cña H÷u ThØnh? “Sang thu” cña H÷u ThØnh? ” cña H÷u ThØnh?

Nªu c¶m nhËn cña em vÒ khæ th¬ nµy?

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ.Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.

 Tiếc là không còn nhiều thời gian để chuyện trò

(Anh thanh niên không nói thẳng có thể vì ngại ngùng,

vì muốn che giấu tình cảm của mình).

 C©u nãi nµy kh«ng cã Èn ý g×.

-> Hàm ý -> Nghĩa tường minh

NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I Ph©n biƯt nghÜa t êng minh vµ hµm ý.

1 VÝ dơ

1.Ví dụ: (SGK/74-75)

2.Ghi nhớ: (SGK/75)

TIẾT 123

-Trời ơi,chỉ còn có năm phút!

Hàm ý

- Ô! Cô còn để quên chiếc mùi soa đây này!

Nghĩa tường minh

- Nghĩa tường minh là phần nghĩa thông báo được diễn đạ trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy

NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I Ph©n biƯt nghÜa t êng minh vµ hµm ý.

- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.

tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

Ghi nhí

Gợi ý: - Hµm ý cã thĨ gi¶i ®o¸n ® ỵc: ng êi nghe cã n¨ng lùc th× cã thĨ ®o¸n ra hµm ý trong lêi nãi cã chøa hµm ý.

- Hµm ý cã thĨ chèi bá ® ỵc: ng êi nãi cã thĨ kh«ng chÞu tr¸ch nhiƯm vỊ hµm ý chøa trong lêi nãi cđa chÝnh hä.

Theo em, khi dïng hµm ý cÇn ph¶i l u ý nh÷ng

g×?

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG

Trống vào lớp đã 10’ Hiếu mới hớt hải chạy vào Thầy giáo nhìn đồng hồ, nói:……

Yêu cầu:

Em hãy diễn đạt ý muốn nói của thầy bằng 2 câu Một câu có nghĩa tường minh, một câu dùng hàm ý.

Hướng giải:

-Nghĩa tường minh: Em đến trễ 10 phút rồi đấy!

-Hàm ý: Em có đồng hồ không?

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ

II LUYEÄN TAÄP

Bài 1: Đọc lại đoạn trích đã dẫn ở mục I và trả lời câu hỏi?

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng dầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

a Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy: chưa muốn chia tay.

b Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái:…mặt đỏ ửng, nhận lại

ngượng, cô định kín đáo để khăn làm kỉ vật cho anh thanh niên, nhưng anh thanh niên quá thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô để trả lại.

II LUYỆN TẬP

Bµi 1:

I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

II LUYỆN TẬP

-> Hàm ý : Ông hoạ sĩ chưa kịp uống nước chè.

Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:

- Đây, tôi giới thiệu anh một hoạ sĩ lão thành nhé Và cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi Tuổi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh.

I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

Bµi 1:

Bµi 2:

II LUYEÄN TAÄP

Tỡm caõu chửựa haứm yự trong ủoaùn trớch sau vaứ cho bieỏt noọi dung cuỷa haứm yự?

Meù noự ủaõm noồi giaọn quụ ủuừa beỏp doaù ủaựnh, noự phaỷi goùi

nhửng laùi noựi troồng:

- Voõ aờn cụm!

Anh Saựu vaón ngoài im, giaỷ vụứ khoõng nghe, chụứ noự goùi “Ba voõ aờn cụm” Con beự cửự ủửựng trong beỏp noựi voùng ra:

- Cụm chớn roài!

Anh cuừng khoõng quay laùi

Câu: Cơm chín rồi! có chứa hàm ý, đó là Ông vô ăn “Sang thu” của Hữu Thỉnh? ” của Hữu Thỉnh? “Sang thu” của Hữu Thỉnh?

TIEÁT 123

Bài 3:

Bài 2:

Bài 1:

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ

II LUYEÄN TAÄP

TIEÁT 123

Bài 4: Đọc các đoạn trích sau và cho biết những câu in đạm

có chứa hàm ý không? Vì sao?

a Có ng ời hỏi:

- Sao bảo Làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? …

- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt

một tiếng, v ơn vai nói to:

- Hà, nắng gớm về nào …

Ông Hai vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c ời

nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo.

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ

II LUYEÄN TAÄP

TIEÁT 123

Bài 4: Đọc các đoạn trích sau và cho biết những câu in đậm

có chứa hàm ý không? Vì sao?

b – Này, thầy nó ạ. Này, thầy nó ạ.

Ông Hai nằm rũ ra ở trên gi ờng không nói gì.

-Thầy nó ngủ rồi à?

-Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích.

-Tôi thấy ng ời ta đồn …

Ông lão gắt lên:

-Biết rồi!

I PHAÂN BIEÄT NGHểA TệễỉNG MINH VAỉ HAỉM YÙ

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

II LUYỆN TẬP

a “Hà, nắng gớm, về nào…… ” : hiện tượng “đánh trống lảng”, cố ý nói sang chuyện khác.

-> Cả hai câu trên đều không chứa hàm ý.

b “Tôi thấy người ta đồn… ” : câu nói dở dang, chưa trọn

ý hoặc không muốn nói hết ý.

TIẾT 123

Bµi 4:

Bµi 3:

Bµi 3:

Bµi 3:

NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

? Hãy chọn đáp án đúng nhất trong những câu sau:

1 Haứm yự laứ phaàn thoõng baựo:

A Traựi ngửụùc vụựi nghúa tửụứng minh.

B AÅn ủaống sau nghúa tửụứng minh.

C Khoõng dieón ủaùt trửùc tieỏp baống tửứ ngửừ trong caõu.

D ẹửụùc dieón ủaùt trửùc tieỏp trong caõu.

2 Duứng haứm yự trong trửụứng hụùp naứo sau ủaõy?

A Khi khoõng bieỏt dieón ủaùt roừ yự.

B Khi khoõng muoỏn noựi roừ yự.

C Khi khoõng muoỏn ngửụứi nghe hieồu yự.

D Khi muoỏn chaỏm dửựt cuoọc thoaùi.

BAỉI TAÄP CUÛNG COÁ

1 Học bài:

- Luyện tập để phân biệt được nghĩa tường

minh & hàm ý Rèn luyện kĩ năng dùng hàm ý & hiểu hàm ý.

2 Chuẩn bị :

THƠ

dẫn tìm hiểu bài trong SGK.78

H íng dÉn vỊ nhµ

10

Bµi häc kÕt thóc