Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!” ->Câu nói của anh thanh niên không ẩn ý gì mà thể hiện trực tiếp ý muốn nói về việc cô gái quên chiếc khăn.. TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý* Ph
Trang 1Chào mừng các thầy cô về dự
tiết dạy thực tập.
LỚP 9D.
Trang 2Tiếng Việt của ta rất đẹp bởi vỡ đời sống tõm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp…
Chính cái giàu đẹp đó đã làm nên cái chất, giá trị, bản sắc, tinh hoa của tiếng Việt, kết quả của cả một quá trình và biết bao công sức dồi mài…
Trang 3TIẾT: 123:
NGHĨA TƯỜNG MINH
VÀ HÀM Ý
NGHĨA TƯỜNG MINH
VÀ HÀM Ý
Trang 4TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I.Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
1 Xét ví dụ : ( SGK ,Trang 74,75)
-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
-Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc
rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn
Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc
ghế, thong thả đi đến chỗ bác già
-Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
-Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi
( Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long)
Trang 5TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
Nhận xét :
Câu: “ Trời ơi, chỉ còn có năm phút! ” -> Tiếc là thời gian không còn nhiều để trò
chuyện.
Câu : “Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!”
->Câu nói của anh thanh niên không ẩn ý gì
mà thể hiện trực tiếp ý muốn nói về việc cô gái quên chiếc khăn.
Anh không nói thẳng điều đó có thể vì ngượng ngùng, vì muốn che giấu tình cảm của mình.
Trang 6TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
* Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:
- Giống : Đều là phần thông báo nghĩa trong câu.
- Khác : + Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
+ Hàm ý là phần thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ từ ngữ ấy
Trang 7* Ví dụ 2: Theo dõi tình huống sau ,chú ý các lời
thoại.
Một nhóm bạn có năm người cùng nhau đi xem
kịch Trong đó An và Bình được cử đi mua vé
cho cả nhóm.
An : Mua được vé chưa?
Bình : Mua được ba vé rồi
? Hãy cho biết trong hai lời thoại
trên câu nào hiểu theo nghĩa
tường minh? Câu nào được hiểu
theo hàm ý ? Hàm ý câu đó là gì?
TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 8TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
* Ví dụ 2: Theo dõi tình huống sau ,chú ý các lời thoại.
Một nhóm bạn có năm người cùng nhau đi xem kịch Trong đó An
và Bình được cử đi mua vé cho cả nhóm
An : Mua được vé chưa?
Bình : Mua được ba vé rồi
Đáp án:
An : Mua được vé chưa?
-> Hiểu theo nghĩa tường minh Bình : Mua được ba vé rồi -> Hiểu theo hàm ý.
Trang 9TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
•Ví dụ 3: Anh Ba đi học ở thành phố, Ba có người bạn thân là
Toàn Một hôm bà mẹ của Ba ở quê đến thăm Tối hôm sau bà mẹ
phải ra ga tàu để về quê Toàn gọi điện cho Ba :
•Toàn : Tối mai đi xem phim với tớ cho vui.
•Ba: Tối mai mẹ mình về quê.
•Toàn : Đành vậy.
? Nhận xét của em về lời của Ba và Toàn?
? Nếu tách khỏi tình huống thì lời của Ba có được xem là
một câu nói chứa hàm ý không? Vì sao?
Trang 10TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
1 Đặt ví dụ về nghĩa tường minh và hàm ý ?.Giải đoán hàm ý đó ?
2 Theo em khi nói ( hoặc viết) nghĩa tường minh quan trọng hơn hay hàm ý quan trọng hơn ? Vì sao?
3 Một người bạn mời em đến dự sinh nhật nhưng không thể đến ( hoặc không muốn đến) Theo em trong trường hợp trên nên dùng câu có hàm ý hay câu có nghĩa tường minh? Em sẽ thể hiện câu đó như thế nào?
4 Trống báo giờ vào học đã được 10 phút, Hiếu hớt hơ hớt hải xin thầy vào lớp Thầy giáo nhìn đồng hồ nói: “…….”
? Hãy diễn đạt lời thầy giáo bằng một câu có nghĩa tường minh và một câu có hàm ý?
Trang 11TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
- Trời ơi chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
-Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
II Luyện tập:
Bài tập 1: ( SGK , Trang 75)
Trang 12TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
II Luyện tập:
Bài tập 1: ( SGK , Trang 75)
tay anh thanh niên Đây là cách dùng hình ảnh để diễn đạt ý của ngôn ngữ nghệ thuật
b Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái:… “ mặt đỏ ửng,
nhận lại chiếc khăn, quay vội đi ”… > Cô gái đang
bối rối đến vụng về vì ngượng, cô ngượng vì định kín đáo để khăn làm kỉ vật cho anh thanh niên, nhưng
anh thanh niên quá thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi
cô để trả lại.
Trang 13TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
II Luyện tập:
Bài tập 2:
Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:
“ Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:
- Đây, tôi giới thiệu anh một hoạ sĩ lão thành nhé Và
cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi
Tuổi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh.”
( Lặng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long)
-> Hàm ý: Ông hoạ sĩ chưa kịp
Trang 14TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Bài tập 4: Đọc các đoạn trích sau cho biết những câu
in đậm có chứa hàm ý không ?
II Luyện tập:
a,-“ Hà, nắng gớm, về nào …” Hiện tượng đánh trống lảng, cố ý nói sang chuyện khác tránh đề tài đang bàn.
b,- “ Tôi thấ y người ta đồ n… ” Câu nói dở dang nói
không hết ý, hoặc không muốn nói hết ý.
=> Những câu in đậm trên không chứa hàm ý.
Trang 15TIẾT 123: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Bài tập củng cố:
1.Hãy chọn đáp án đúng nhất trong các đáp án sau:
Hàm ý là phần thông báo:
A Trái ngược với nghĩa tường minh
B Được diễn đạt trực tiếp từ từ ngữ trong câu
C Không được diễn đạt bằng từ ngữ trong câu mà có thể suy ra từ những từ ngữ ấy
2 Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây:
A Khi không muốn nói rõ ý
B.Khi không diễn đạt được ý
C Khi không muốn người nghe hiểu ý
Trang 16Tiếng Việt đẹp như ánh sáng thiên nhiên