Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.. Đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.. Thay hàm ý ấy bằng một câu nói theo nghĩa t ờ
Trang 21 Hàm ý là phần thông báo:
A Trái ng ợc với nghĩa t ờng minh.
B Cùng một nội dung với nghĩa t ờng minh.
Trả lời các câu sau bằng cách chọn câu trả lời đúng.
C Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
D Đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
2 Khi nào ng ời ta dùng hàm ý ?
A Khi không muốn nói thẳng.
B Muốn ng ời nghe không hiểu.
C Muốn gây sự chú ý.
D Muốn chấm dứt cuộc thoại.
Trang 3Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn hội thoại sau?
Lan: - Bình ơi! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi!
Bình: - Tiếc quá! Tối nay mình phải đi đón bà ngoại.
Lan: -Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!
Bình: - ừ, thế cũng đ ợc.
Thay hàm ý ấy bằng một câu nói theo nghĩa t ờng minh và so sánh hai cách diễn đạt đó.
Hàm ý trên có thành công không, chi tiết nào cho thấy điều đó?
Trang 4Ngữ văn
Tìm hiểu hàm ý của các lời thoại sau:
I Điều kiện sử dụng hàm ý
? Vì sao chị Dậu không nói thẳng với con mà phải dùng
hàm ý?
Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi.
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Con không đ
ợc ở nhà với thầy u U phải bán con.
U đã bán con cho nhà cụ Nghị thôn Đoài.
? Hàm ý câu nào rõ hơn? Vì sao chị Dậu phải nói rõ nh vậy?
? Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý trong câu nói thứ hai của mẹ?
Trang 5Ngữ văn
I Điều kiện sử dụng hàm ý
* Ghi nhớ: (SGK - trang 91)
Để sử dụng hàm ý, cần có hai điều kiện sau đây:
- Ng ời nói (ng ời viết) có ý thức đ a hàm ý vào câu nói.
- Ng ời nghe (ng ời đọc) có năng lực giải đoán hàm ý.
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
? Để sử dụng hàm ý cần phải có những điều kiện
nào?
Trang 6II Luyện tập
Mẩu chuyện vui
1.NHầM
Một anh sờ lên cổ áo, thấy con rận Sợ ng ời ta c ời vội vàng hất
nó xuống đất nói:
- T ởng là con rận, hoá ra không phải.
Có ng ời cúi xuống đất cố tình tìm đ ợc con rận nhặt lên:
- T ởng là không phải, hoá ra con rận
(Truyện c ời dân gian Việt Nam)
- T ởng là con rận, hoá ra không phải.
- T ởng là không phải, hoá ra con rận.
Mình không
ở bẩn làm gì
bẩn, thế mà có
rận !
? Tìm câu nói có hàm ý và giải đoán hàm ý ấy?
Trang 7Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
2 “Kẻ cắp gặp bà già”
Có hai anh chàng đi chơi gặp một cô gái Anh chàng thứ nhất
nói:
- Chào em, trông em nh Hằng Nga.
Anh chàng thứ hai:
- Anh cứ t ởng em là ng ời ở cung quảng mới xuống.
Cô gái:
- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à?
- Chào em, trông em nh Hằng Nga
- Anh cứ t ởng em là ng ời ỏ Cung quảng mới xuống.
- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à ?
Trông em thật
là xinh đẹp !
Em đẹp nh Hằng Nga !
Hai anh là
kẻ lừa dối!
Mẩu chuyện vui
II Luyện tập
Trang 8Nghĩa t ờng minh và hàm ý (tiếp theo)
I Điều kiện sử dụng hàm ý
II Luyện tập
1 Bài tập 1: Làm ở nhà
2 Bài tập 2: Hàm ý của câu in đậm d ới đây là gì ? Vì sao em bé không nói thẳng đ ợc mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm ý có thành công không ? Vì sao ?
Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:
- Cơm sôi rồi, chắt n ớc giùm cái ! – Tiết 128 Nó cũng lại nói trổng
Tôi lên tiếng mở đ ờng cho nó:
- Cháu phải gọi “Ba chắt n ớc giùm con”, phải nói nh vậy
Nó nh không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:
- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ !
Anh Sáu vẫn ngồi im [ …] ]
Anh Sáu vẫn ngồi im [ …] ]
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)
- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ ! Chắt n ớc giùm để cơm khỏi nhão !
Trang 9Bµi 25 – TiÕt 128 TiÕt 128
Bµi 25 – TiÕt 128 TiÕt 128
I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý
II LuyÖn tËp
1 Bµi tËp 1: Lµm ë nhµ
2 Bµi tËp 2:
A: Mai vÒ quª víi m×nh ®i !
B: / : / …/ …/ / /
A: §µnh vËy.
3 Bµi tËp 3: H·y ®iÒn vµo l ît lêi cña B trong ®o¹n tho¹i sau ®©y mét c©u cã hµm ý tõ chèi.
Trang 10NghÜa t êng minh vµ hµm ý (tiÕp theo)
I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý
II LuyÖn tËp
• 1 Bµi tËp 1: Lµm ë nhµ
2 Bµi tËp 2:
3 Bµi tËp 3
3 Bµi tËp 3 :
4 Bµi tËp 4 : Lµm ë nhµ
Trang 11Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
I Điều kiện sử dụng hàm ý
II Luyện tập
1 Bài tập 1: Làm ở nhà
2 Bài tập 2:
3 Bài tập 3 :
4 Bài tập 4
4 Bài tập 4 : Làm ở nhà
5 Bài tập 5: Tìm những câu có hàm ý mời mọc hoặc từ chối trong các đoạn đối thoại giữa em bé với những ng ời ở trên mây và sóng
(trong bài Mây và sóng của Ta-go) “ ”
(trong bài Mây và sóng của Ta-go) “ ”
Trang 12Mây và sóng
Mẹ ơi, trên mây có ng ời gọi con:
“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà Bọn tớ chơi với bình
minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng bạc.”
ợc?”
Thế là họ mỉm c ời bay đi.
Nh ng con biết có trò chơi thú vị hơn, mẹ ạ.
Con là mây và mẹ sẽ là trăng.
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời xanh thẳm.
(Ta-go)
Trang 13III H ớng dẫn về nhà
-Nắm đ ợc điều kiện sử dụng hàm ý, tác dụng của hàm ý và vận
dụng phù hợp.
- Làm bài tập 1, bài tập 4, bài tập 5 (đoạn 2).
- Ôn tập về thơ:
* Gợi ý : Phần ôn tập về thơ:
+ Đọc và phân tích lại các bài thơ đã học.
+ Nêu cảm nhận một số đoạn thơ, một câu thơ, một hình ảnh thơ mà em thích.
I Điều kiện sử dụng hàm ý
II Luyện tập
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
Bài 25 – Tiết 128 Tiết 128
Trang 14I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý
II LuyÖn tËp