tiet 123. Nghĩa tuong minh, hàm ý

Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái.. -> Chỉ còn năm phút là phải chia tay -> Đây chỉ là lời nhắc nhở cô gái... Th

TRƯỜNG THCS Gia Minh

LỚP 9B

M«n:­Ng÷­V¨n­

Kiểm tra bài cũ: Cho tình huống sau:

A và B đang ngồi trong phòng:

A nói:

-Rét quá!

B nói:

-Đóng cửa lại thì tối

->Em nhận ra nội dung gì trong hai câu văn đối thoại và sự việc phản ánh trong câu?

I.ưPhânưbiệtưnghĩaưtườngưminhưvàưhàmưý

- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền , tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi

đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt

đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi

(Theo Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

1 Ví Dụ

1 Ví Dụ

I.ưPhânưbiệtưnghĩaưtườngưminhưvàưhàmưý

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

+ Chỉ còn năm phút là phải chia tay

+ Tiếc quá, Không còn đủ thời gian để đ ợc trò chuyện tâm

tình

+ Thế là tôi lại thui thủi một mình

+ Giá nhà hoạ sĩ và cô kĩ s còn ở lại thêm một thời gian

nữa thì hay bết mấy

+ Tại sao con ng ời cứ phải chia tay nhau nhỉ?

-> Chỉ còn năm phút là phải chia tay

-> Đây chỉ là lời nhắc nhở cô gái

Bài tập tình huống

-Trống vào lớp đã 10 phút, Hiếu mới hớt hải chạy vào

Thầy giáo nhìn đồng hồ, nói………

Yêu cầu: Em hãy diễn đạt ý muốn nói của thầy bằng 2 câu Một câu có nghĩa t ờng minh, một câu có nghĩa hàm ý ?

- Em đến chậm 10 phút

- Em có đồng hồ không?

Ví dụ

-> Nghĩa t ờng minh

-> Hàm ý

Chọn đáp án đúng trong các câu sau:

1 Hàm ý là phần thông báo:

A.Trái ng ợc với nghĩa t ờng minh

B ẩn đằng sau nghĩa t ờng minh

C Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

D Đ ợc diễn đạt trực tiếp trong câu

2 Dùng hàm ý trong tr ờng hợp nào sau đây?

A Khi không biết diễn đạt rõ ý

B Khi không muốn nói rõ ý

C Khi không muốn ng ời nghe hiểu ý

D Khi muốn chấm dứt cuộc thoại

ưTheo em, trong lời nói, nghĩa t ờng minh quan trọng hơn hay hàm ý quan trọng hơn?Vì sao?

- Quan trọng nh nhau Ngôn ngữ phải đ ợc dùng hợp lí, phù hợp hoàn cảnh mới có giá trị Cần ý thức rõ điều này để tráng lạm dụng

Một ng ời bạn có nhã ý mời em đến dự sinh nhật nh ng em lại không thể đến (hoặc không muốn đến)

-> Trong tr ờng hợp này, để giữ lịch sự, theo em nên dùng câu

có nghĩa hàm ý hay câu có nghĩa t ờng minh? Em sẽ nói nh thế nào?

Bài tập 1:

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc rẻ Anh chạy

ra nhà phía sau rồi, trở vào liền , tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi xoa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi

(Theo Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

a Nhà hoạ sĩ tặc l ỡi đứng dậy: Ch a muốn chia tay

b.Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái: mặt đỏ ửng, quay vội đi

mặt đỏ ửng: -> ng ợng ngùng, khó nói

Bài tập 2:

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:

-Đây, tôi giới thiệu với anh một hoạ sĩ lão thành nhé Và cô đây là kĩ s

nông nghiệp Anh đ a khách về nhà đi Tuổi già cần n ớc chè: ở Lào Cai

đi sớm quá Anh hãy đ a ra cái món chè pha n ớc m a thơm nh n ớc hoa

của Yên Sơn nhà anh

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Hàm ý: Nhà hoạ sĩ già ch a kịp uống n ớc chè đã phải đi

Bài tập 4:

- Hà nắng gớm, về nào…

- Tôi thấy ng ời ta đồn…

-> Những câu trên không chứa hàm ý

-> Câu đánh trống lảng

-> Chỉ là câu nói bỏ lửng

Bài tập 5: Viết một đoạn hội thoại ngắn, trong đó

có sử dụng một câu có nghĩa t ờng minh, một câu

có nghĩa hàm ý

-Nghĩa t ờng minh: Là phần thông báo đ ợc

diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

- Nghĩa hàm ý: Là phần thông báo không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu