Tiết 128: Nghĩa tường minh, hàm ý

Là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câuLà phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.. PHân biệt n

§äc thuéc khæ th¬ cuèi trong bµi “ Sang thu ”

* Ví dụ:

… “-Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

- Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy

tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sỹ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kỹ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội

đi ”

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sa Pa)

I PHân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

Thông báo về thời gian cuộc gặp gỡ chỉ còn năm phút “ ”

Bộc lộ sự nuối tiếc vì thời gian gặp gỡ còn quá ít.

Nội dung này đựơc diễn

đạt trực tiếp qua những từ ngữ trong câu.

Nội dung này không đ ợc diễn

đạt trực tiếp qua từ ngữ mà phải suy ra từ những từ ngữ ấy.

Nghĩa

t ờng minh

Hàm ý

-Trời ơi, chỉ còn

có năm phút !

Thông báo về thời gian cuộc gặp gỡ chỉ còn năm phút “ ”

Bộc lộ sự nuối tiếc vì thời gian gặp gỡ còn quá ít.

Nội dung này đựơc diễn

đạt trực tiếp qua những từ ngữ trong câu.

Nội dung này không đ ợc diễn

đạt trực tiếp qua từ ngữ mà phải suy ra từ những từ ngữ ấy.

Nghĩa

t ờng minh

Hàm ý

-Trời ơi, chỉ còn

có năm phút !

I Phân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý.

* Ví dụ:

… -Trời ơi, chỉ còn có năm phút !“

- Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy

tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sỹ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kỹ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội

đi ”

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sa Pa)

Nghĩa t ờng minh

Là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

Là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.

1 Nghĩa t ờng minh:

2 Hàm ý:

I PHân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

Là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.

Là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

Là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.

1 Nghĩa t ờng minh:

1 Nghĩa t ờng minh:

2 Hàm ý:

I PHân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

Là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.

Là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

*Đặc tính của hàm ý:

Chi tiết nào trong đoạn trích chứng tỏ ông họa sĩ hiểu hàm ý trong câu nói của anh thanh niên?

… -Trời ơi, chỉ còn có năm phút !“

-Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc

rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sỹ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sa Pa)

Nhà hoạ sĩ hiểu điều mà anh thanh niên nói nên cũng bộc lộ sự tiếc nuối (dùng hình ảnh để diễn đạt)

1 Nghĩa t ờng minh:

2 Hàm ý:

I PHân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

Là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ

ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.

Là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong

câu

*Đặc tính của hàm ý:

Có thể giải đoán đ ợc: ng ời nghe có năng lực có thể giải đoán đ

ợc hàm ý.

Mẹ Bình sốt sắng hỏi:

- Vậy là hôm nào Bình cũng chơi điện tử hả cháu?

An vội trả lời:

- Cháu không biết, hôm nay cháu thấy Bình học ở trên lớp.

An muốn nói điều gì với mẹ của Bình? Em hiểu điều gì về đặc tính của

hàm ý trong câu trả lời của An

1 Nghĩa t ờng minh:

2 Hàm ý:

I PHân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

Là phần thông báo tuy không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ

ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những ngữ ấy.

Là phần thông báo đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong

phổ biến.

Hàm ý dùng riêng: gắn với ngữ cảnh, tách ra khỏi ngữ cảnh thì không thể xác định đ ợc hàm ý hoặc là hiểu khác đi.

II Luyện tập

… -Trời ơi, chỉ còn có năm phút !“

-Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc

rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sỹ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kỹ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi ”

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sapa)

I PHân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý

II Luyện tập

… “-Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

-Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng c ời nh ng đầy tiếc

rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sỹ tặc l ỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già

-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ng ời con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sapa)

Cô gái bối rối ng ợng ngùng vì định kín đáo để khăn lại

làm kỷ vật cho anh thanh niên thế mà anh thật thà t ởng

cô bỏ quên nên trả lại

bàn, anh lấy chiếc khăn còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kỹ s mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội

đi ”

(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng Lẽ Sa Pa)

Việc cô gái cố tình để lại chiếc khăn không phải là

hàm ý, vì muốn có hàm ý phải có lời nói, phải có

phần thông báo.

Việc cô gái cố tình để lại chiếc khăn

có phải là hàm ý hay không? Vì sao?

Bài tập 2:

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:

- Đây, tôi giới thiệu với anh một hoạ sỹ lão thành nhé Và đây là cô

kỹ s nông nghiệp Anh đ a khách về nhà đi. Tuổi già cần n ớc chè: ở Lào Cai đi sớm quá. Anh hãy đ a ra một món chè pha n ớc m a thơm

nh n ớc hoa của Yên Sơn nhà anh.

II Luyện tập

Xác định hàm ý của câu in đậm:

Câu: Tuổi già cần n ớc chè: ở Lào Cai đi sớm quá.

Có chứa hàm ý: Ông họa sĩ già ch a kịp uống n ớc chè

đấy.

Bài 3: Tìm câu chứa hàm và cho biết nội dung của hàm ý?

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi nh ng lại nói trổng:

-Vô ăn cơm !

Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi Ba vô “

ăn cơm Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:”

-Cơm chín rồi!

Anh cũng không quay lại

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Câu: Cơm chín rồi Hàm ý là: Ông vô ăn cơm đi! “ ”

Câu in đậm có phải là câu chứa hàm ý không, vì sao?

Này, thầy nó ạ.

Ông Hai nằm rũ ra ở trên gi ờng không nói gì

- Thấy nó ngủ rồi à?

- Gì ?

Ông lão khẽ nhúc nhích

- Tôi thấy ng ời ta đồn

Ông lão gắt lên:

- Biết rồi !

Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi, hiu hắt

b/

Bài 4:

Câu in đậm không chứa hàm ý Đây là câu nói dở dang.

1 NghÜa t êng minh: