Nghia tuong minh ham y (tt)

Nghĩa t ờng minh và hàm ýĐọc đoạn văn sau: Chị Dậu vừa nói vừa mếu: - Thôi u không ăn, để phần cho con.. Cái Tí ch a hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuố

Kiểm tra bài cũ:

• Em hãy phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý ?

• Nêu một ví dụ về hàm ý?

- Nghĩa tường minh: là phần thông

báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.

- Hàm ý: là phần thông báo tuy không đựơc diễn đạt trực tiếp trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

Phân biệt:

Ví dụ:

A: - Tối nay, bạn đi xem phim với mình nhé!

B: - Tối nay, tớ phải làm bài tập

Nhận xét:

- A mời B đi xem phim vào buổi tối nhưng B đã dùng hàm ý để từ chối.

- Hàm ý: Tớ bận không đi xem phim cùng bạn được

=> Đây là cách từ chối khéo léo.

Kiểm tra bài cũ

- Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau ?

- Hoa ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi.

- Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoaị ở quê ra.

- ừ, thế cũng đ ợc.

Trên đ ờng đi học về, Lan rủ Hoa:

Kiểm tra bài cũ

- Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau ?

- Hoa ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi.

- Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoaị ở quê ra.

- ừ, thế cũng đ ợc.

Trên đ ờng đi học về, Lan rủ Hoa:

TiÕt128 NghÜa t êng minh vµ hµm ý(TT)

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

Đọc đoạn văn sau:

Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này

phải nh ờng nhịn cho u

Cái Tí ch a hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi

bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống nh sét đánh bên tai, nó

liệng củ khoai vào rổ và oà lên khóc:

- U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u

đừng đem bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi

 Sau bữa ăn này con không còn đ

ợc ở nhà với thầy u nữa U đã bán con

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn

Đoài

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

cái Tí đã hiểu ý mẹ

 ng ời nghe hiểu đ ợc hàm ý

TiÕt128 NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

§Ó sö dông hµm ý cÇn cã nh÷ng

®iÒu kiÖn nµo?

- C©u 1: ®©y lµ ®iÒu ®au lßng nªn

chÞ DËu tr¸nh nãi th¼ng ra

® a hµm ý vµo c©u nãi

- C©u 2: hµm ý c©u nãi râ h¬n,

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

cái Tí đã hiểu ý mẹ

 ng ời nghe hiểu đ ợc hàm ý

* Ghi nhớ: SGK/91

Tìm lời nói có hàm ý trong

đoạn hội thoại sau:

Lớp tr ởng nói với Bắc:

- Ngày mai lớp mình tham gia

vệ sinh môi tr ờng Cậu có bận gì không?

- ồ! Cảm ơn cậu đã báo Tớ tham gia chứ.

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

cái Tí đã hiểu ý mẹ

 ng ời nghe hiểu đ ợc hàm ý

* Ghi nhớ: SGK/91

Tìm lời nói có hàm ý trong

đoạn hội thoại sau:

Lớp tr ởng nói với Bắc:

- Ngày mai lớp mình tham gia

gì không?

- ồ! Cảm ơn cậu đã báo Tớ

TiÕt128 NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

- C©u 1: ®©y lµ ®iÒu ®au lßng nªn

chÞ DËu tr¸nh nãi th¼ng ra

® a hµm ý vµo c©u nãi

- C©u 2: hµm ý c©u nãi râ h¬n,

TiÕt128 NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

- C©u 1: ®©y lµ ®iÒu ®au lßng nªn

chÞ DËu tr¸nh nãi th¼ng ra

® a hµm ý vµo c©u nãi

- C©u 2: hµm ý c©u nãi râ h¬n,

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

1 Ng ời nói ng ời nghe những câu in đậm d ới đây là ai? xác

định hàm ý của mỗi câu ấy Theo em ng ời nghe có hiểu hàm

ý của câu nói không? Những chi tiết nào chứng tỏ điều ấy

a) - Anh nói nữa đi.- Ông giục

- - Báo cáo hết! –Ng ời con trai vụt trở lại giọng vui vẻ –

Năm phút nữa là m ời Còn hai m ơi phút thôi Bác và cô

vào trong nhà Chè đã ngấm rồi đấy.

Thì giờ ngắn ngủi còn lại thúc giục cả chính ng ời hoạ sĩ

Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo nhìn qua một l ợt tr ớc khi ngồi xuống ghế

TiÕt128 NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

- C©u 1: ®©y lµ ®iÒu ®au lßng nªn

chÞ DËu tr¸nh nãi th¼ng ra

® a hµm ý vµo c©u nãi

- C©u 2: hµm ý c©u nãi râ h¬n,

a.- Ng êi nãi: anh thanh niªn; ng

êi nghe: «ng ho¹ sÜ vµ c« g¸i

- Hµm ý:”Chóng t«i kh«ng thÓ cho ® îc”

2 Bµi tËp 2/92

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

2 Bài tập 2: Hàm ý của câu in đậm d ới đây là gì ? Vì sao em bé không nói thẳng đ ợc mà phải sử dụng hàm ý ? Việc sử dụng hàm ý có thành công không ? Vì sao ?

Nó nhìn dáo dác một lúc rồi kêu lên:

- Cơm sôi rồi, chắt n ớc giùm cái ! – Nó cũng lại nói trổng

Tôi lên tiếng mở đ ờng cho nó:

- Cháu phải gọi “Ba chắt n ớc giùm con”, phải nói nh vậy

Nó nh không để ý đến câu nói của tôi, nó lại kêu lên:

- Cơm sôi rồi, nhão bây giờ !

Anh Sáu vẫn ngồi im […]]

Anh Sáu vẫn ngồi im […]]

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc l ợc ngà)

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

a.- Ng ời nói: anh thanh niên; ng

ời nghe: ông hoạ sĩ và cô gái

- Hàm ý:”Chúng tôi không thể cho đ ợc”

- Hàm ý: “Chắt n ớc giùm để cơm khỏi nhão”

2 Bài tập 2/92

- Việc sử dụng hàm ý không

thành công (anh Sáu vẫn ngồi im).

3 Bài tập 4/92

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so sánh “hy vọng” với “con

đ ờng” trong các câu sau:

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hy vọng thì không thể nói đâu là thực

đâu là h cũng giống nh những con đ ờng trên mặt đất; kỳ thực trên mặt đất vốn làm gì có đ ờng Ng ời ta đi mãi thì thành đ ờng thôi

(Lỗ Tấn, Cố h ơng)

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

a.- Ng ời nói: anh thanh niên; ng

ời nghe: ông hoạ sĩ và cô gái

- Hàm ý:”Chúng tôi không thể cho đ ợc”

- Hàm ý: “Chắt n ớc giùm để cơm khỏi nhão”

Tiết128 Nghĩa t ờng minh và hàm ý

* Bài tập củng cố 1- Khoanh tròn vào đáp án đúng cho câu hỏi sau:

Việc sử dụng hàm ý cần những điều kiện nào ?

A Ng ời nói (ng ời viết) có trình độ văn hoá cao

B Ng ời nghe (ng ời đọc) có trình độ văn hoá cao

C Ng ời nói (ng ời viết) có ý thức đ a hàm ý vào câu còn ng ời nghe (ng ời đọc) phải có năng lực giải đoán hàm ý

D Ng ời nói (ng ời viết) phải sử dụng phép tu từ

2 Nối cột A (câu) với cột B cho phù hợp

A

1 Tôi làm bài rồi

2 Bây giờ bạn mới làm bài sao

3 Lan ơi ! Đã m ời hai giờ rồi đấy !

B

a Câu có sử dụng hàm ý

b Câu có nghĩa t ờng minh

TiÕt128 NghÜa t êng minh vµ hµm ý