ĐỔI MỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN AN LÃO – HẢI PHÒNG

2 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ TRỌNG DŨNG ĐỔI MỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN AN LÃO – HẢI PHÒNG LUẬ

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ TRỌNG DŨNG

ĐỔI MỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN AN LÃO – HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2011

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ TRỌNG DŨNG

ĐỔI MỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN AN LÃO – HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Trần Thị Tuyết Oanh

HÀ NỘI – 2011

5

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học của đề tài 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 3

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 4

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 4

1.2 Các khái niệm của đề tài 6

1.2.1 Quản lý 6

1.2.2 Quản lý giáo dục 9

1.2.3 Kiểm tra 10

1.2.4 Đánh giá 11

1.2.5 Kết quả học tập của học sinh 12

1.2.6 Kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh 12

1.2.7 Đổi mới 14

1.3 Kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS 14

1.3.1 Vị trí, chức năng, vai trò và nguyên tắc của kiểm tra - đánh giá 14 1.3.2 Các hình thức, phương pháp và quy trình kiểm tra – đánh giá 18

1.3.3 Đặc điểm của kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS 22

1.3.4 Xu hướng đổi mới kiểm tra – đánh giá kết quả học tập hiện nay 24 1.4 Lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở 27

6

1.4.1 Nội dung quản lý của các chủ thể quản lý hoạt động kiểm tra –

đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở 27 1.4.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động kiểm tra –

đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS 34 Tiểu kết chương 1 37

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM

TRA – ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN AN LÃO - HẢI PHÒNG 38

2.1 Khái quát về giáo dục trung học cơ sở huyện An Lão - Hải Phòng 38 2.1.1 Đặc điểm chung của huyện An Lão – Hải Phòng 38 2.1.2 Tình hình giáo dục THCS huyện An Lão 38 2.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học

sinh trung học cơ sở huyện An Lão - Hải Phòng 45 2.2.1 Thực trạng về nhận thức 45 2.2.2 Thực trạng hình thức, phương pháp kiểm tra – đánh giá kết quả

học tập của học sinh 47 2.2.3 Thực trạng các khâu soạn đề kiểm tra 49 2.3 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập

của học sinh THCS 51 2.3.1 Thực trạng tổ chức các kỳ kiểm tra – đánh giá 52 2.3.2 Thực trạng quản lý quy trình kiểm tra – đánh giá kết quả học

tập của học sinh THCS 57 2.3.3 Thực trạng quản lý việc tổ chức hoạt động kiểm tra – đánh giá

kết quả học tập của học sinh THCS 60 2.3.4 Thực trạng quản lý công tác chấm, trả bài và ghi điểm 62 2.3.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra – đánh

giá kết quả học tập của học sinh THCS huyện An Lão – Hải Phòng 63 Tiểu kết chương 2 66

Chương 3: BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC

SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN AN LÃO - HẢI PHÒNG 67

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 67

7

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp với các quy định đã được

ban hành về kiểm tra – đánh giá 67

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 67

3.1.3 Nguyên tắc kế thừa và phát triển 67

3.1.4 Nguyên tắc phù hợp với tình hình thực tiễn 68

3.2 Các biện pháp 68

3.2.1 Tập huấn nâng cao nhận thức, năng lực và trách nhiệm đối với kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh 68

3.2.2 Tổ chức xây dựng kế hoạch và quy trình kiểm tra – đánh giá cho các môn học và quản lý các quy trình kiểm tra – đánh giá 72 3.2.3 Tập huấn kỹ năng xây dựng cấu trúc đề, viết câu hỏi kiểm tra - đánh giá 83

3.2.4 Chỉ đạo việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý công tác kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh 85

3.2.5 Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ cho kiểm tra – đánh giá kết quả học tập 88

3.2.6 Mối liên hệ giữa các biện pháp 89

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 90

Tiểu kết chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 94

1 Kết luận 94

2 Khuyến nghị 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC

4

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

STT CÁC TỪ VIẾT TẮT NGHĨA CỦA CÁC TỪ

Trong nhà trường hiện nay, việc dạy học không chỉ chủ yếu là dạy cái

gì mà còn dạy học như thế nào? Tức là muốn nâng cao chất lượng dạy – học phải tiến hành đổi mới phương pháp dạy học và vấn đề đổi mới phương pháp dạy – học đã trở thành yêu cầu mang tính cấp bách, là giải pháp đột phá Tuy nhiên, đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải tiến hành một cách đồng bộ đổi mới từ nội dung chương trình sách giáo khoa, phương pháp dạy học cho đến kiểm tra - đánh giá chất lượng dạy - học Như vậy, song song với việc đổi mới phương pháp dạy – học cần đổi mới hoạt động kiểm tra – đánh giá Bởi lẽ, kết quả học tập của học sinh được đánh giá chính xác qua quá trình kiểm tra sẽ giúp cho học sinh điều chỉnh hoạt động học, giúp giáo viên điều chỉnh hoạt động dạy

và nhà quản lý giáo dục có những chỉ đạo kịp thời, quyết định phù hợp để điều chỉnh hoạt động dạy – học Ngược lại, nếu kiểm tra - đánh giá sai dẫn đến nhận định sai về chất lượng dạy – học sẽ không nâng cao được chất lượng dạy – học, thậm chí còn gây tác hại to lớn trong giáo dục – đào tạo

Để có thể giúp cho hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh diễn ra đúng định hướng, đạt được mục đích thì trong suốt quá trình kiểm tra – đánh giá cần phải thường xuyên đặt dưới sự quản lý chặt chẽ của các cấp quản lý và trong quá trình quản lý đó yếu tố đổi mới quản lý phải được quan tâm đúng mức, các biện pháp quản lý phải luôn được điều chỉnh,

bổ sung

Là cán bộ đang công tác tại Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện An Lão – Hải Phòng, được đồng chí Trưởng phòng phân công quản lý chuyên môn cấp trung học cơ sở, nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý hoạt

2

động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh trong việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra – đánh giá, góp phần nâng cao chất

lượng dạy và học, tôi đã lựa chọn đề tài “Đổi mới quản lý hoạt động kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở huyện An Lão – Hải Phòng” làm Luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS, thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS huyện An Lão - Hải Phòng, đề xuất một số biện pháp đổi mới quản lý hoạt động này nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh góp phần nâng cao chất lượng dạy - học ở các trường THCS huyện An Lão – Hải Phòng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả

học tập của học sinh THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra –

đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS huyện An Lão - Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học của đề tài

Quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS góp phần quan trọng vào thực hiện mục tiêu giáo dục – đào tạo Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại, những bất cập ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác này Nếu xác định và áp dụng các biện pháp đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS được đề xuất trong luận văn

sẽ nâng cao được hiệu quả của hoạt động kiểm tra – đánh giá, góp phần nâng cao chất lượng dạy – học ở các trường THCS huyện An Lão – Hải Phòng, chất lượng giáo dục THCS nói chung

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, đề tài xác định các nhiệm

vụ nghiên cứu sau:

- Khảo sát và sử dụng số liệu từ năm học 2008-2009 trở lại đây

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận, bao gồm: phương pháp phân tích, tổng hợp, xử lý tài liệu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm: phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp phỏng vấn, phương pháp quan sát, phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục, phương pháp chuyên gia

- Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng để xử lý các số liệu thu được từ khảo sát thực tế

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và các phụ lục luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết

quả học tập của học sinh THCS

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả

học tập của học sinh THCS huyện An Lão - Hải Phòng

Chương 3: Biện pháp đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá

kết quả học tập của học sinh THCS huyện An Lão - Hải Phòng

4

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA – ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

* Trên thế giới:

Ngay từ khi xuất hiện mô hình nhà trường, các hình thức kiểm tra – đánh giá mức độ nhận thức của người học cũng ra đời Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia khác nhau có những hình thức kiểm tra – đánh giá khác nhau nhưng đều đưa ra những qui định chuẩn, phù hợp với yêu cầu của

xã hội hiện tại Chẳng hạn: Thời kì phong kiến sử dụng thi, kiểm tra để đánh giá kết quả của người học; Thời kì tiền công nghiệp thi, kiểm tra phải phù hợp với trình độ người học và coi đó là một cách thức dạy – học, có vai trò khuyến khích học sinh tích cực, tự giác học tập; Thời kì hậu công nghiệp kiểm tra – đánh giá phát triển theo tiêu chí hướng vào mục đích, yêu cầu của chương trình giảng dạy

Đầu thế kỷ XVI, nhà giáo dục vĩ đại người Sec Slovakia là J.A Comenxki (1592 - 1670) đã đưa ra mô hình nhà trường và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng Đó là nhà trường được phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi nhất định; các môn học trong nhà trường được quy định chặt chẽ có chương trình, có nội dung cụ thể thống nhất; thời gian đào tạo cũng được ấn định, đương nhiên cách kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng được quy định rõ ràng

Đến thế kỷ XVIII thì hệ đánh giá chất lượng giáo dục đầu tiên được áp dụng phổ biến trong các nhà trường Lúc đầu hệ đánh giá có 3 bậc chính: Tốt – Trung bình – Kém; Sau đó chia nhỏ thành 5 bậc: Tốt – Khá – Trung bình – Yếu – Kém Tuy nhiên để có thể đánh giá được theo 5 bậc chất lượng học sinh thì kiểm tra phải như thế nào để đánh giá được chính xác, phù hợp với đối tượng học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy – học mới là vấn đề được các nhà giáo dục quan tâm

5

Từ những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều những công trình nghiên cứu từng vấn đề cụ thể, trong đó xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết quả học tập của học sinh như: Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri thức (V.M.Palomxki); Con đường hoàn thiện việc kiểm tra tri thức kỹ năng (X.V.Uxova) Cũng trong giai đoạn này nhiều tác giả cũng đã nghiên cứu các nguyên tắc của việc kiểm tra – đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan như: Các hướng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức học sinh (A.M.Levitor)

Thời kỳ Pháp thuộc, nền giáo dục Việt Nam mang tính nô dịch thuộc địa với chủ trương đào tạo một số ít người làm tay sai, còn đại đa số nhân dân

là mù chữ (chính sách ngu dân để dễ cai trị) Thời kỳ này các kỳ thi tuyển

được tổ chức rất nghiêm túc và được bảo đảm bằng pháp luật, trung tâm khảo thí là đơn vị độc lập với Bộ Giáo dục Công tác kiểm tra – đánh giá chất lượng giáo dục luôn gắn liền với mục tiêu đào tạo của thực dân phong kiến

Từ sau cách mạng tháng 8/1945 đến nay kiểm tra – đánh giá đã có nhiều biến đổi căn bản so với chế độ xã hội cũ Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 3 lần cải cách, với mỗi lần mục tiêu giáo dục đào tạo được điều chỉnh cho phù hợp với tình hình đất nước Đặc biệt là trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển giáo dục – đào tạo, hoạt động nghiên cứu kiểm tra – đánh giá; nghiên cứu công tác quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá có những phát

6

triển mới Nhiều nhà nghiên cứu đã chỉ ra những yêu cầu về quản lý nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra – đánh giá, góp phần nâng cao chất lượng dạy – học đáp ứng mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài trong thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Một số tài liệu nghiên cứu về kiểm tra – đánh giá trong lĩnh vực giáo dục của các chuyên gia như:

+ Nguyễn Đức Chính, Đo lường đánh giá trong giáo dục, tập bài giảng

lưu hành nội bộ - khoa Sư phạm, Hà Nội 2004

+ Trần Thị Tuyết Oanh, Đo lường và đánh giá kết quả học tập, Nxb

Đại học sư phạm Hà Nội, 2007

+ Dương Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập,

Nxb Khoa học xã hội, 2005

Các đề tài luận văn thạc sỹ như: Nghiên cứu cải tiến quy trình tổ chức kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại khoa du lịch – viện đại học mở Hà Nội của tác giả Lê Quỳnh Chi, năm 2006; Biện pháp quản lý công tác kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của sinh viên ở trường Cao đẳng du lịch Hà Nội của tác giả Nghiêm Nữ Diễm Thùy, năm 2008; Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học phổ thông thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay của tác giả Tạ Thị Bích Liên, năm 2011

Tuy nhiên, trên địa bàn huyện An Lão thành phố Hải Phòng chưa có tác giả nào nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS Do vậy, đề tài nghiên cứu của luận văn là cần thiết trong công tác dạy – học cấp THCS huyện An Lão thành phố Hải Phòng giai đoạn hiện nay

1.2 Các khái niệm của đề tài

1.2.1 Quản lý

Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài người Nó là phạm trù tồn tại khách quan, được ra đời một cách tất yếu do nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi tổ chức, mọi quốc gia và mọi thời đại

7

Từ điển Tiếng Việt viết: “Quản lý là hoạt động của con người tác động vào tập thể người khác để phối hợp điều chỉnh phân công thực hiện mục tiêu chung” [26] Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “quản

lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [7]

Như vậy, quản lý là một khái niệm có nội hàm xác định song lâu nay thường có các cách định nghĩa, cách hiểu khác nhau và được thể hiện bằng

thuật ngữ khác nhau Thực chất của quản lý là gì? (hoặc quản lý trước hết, chủ yếu là gì?) cũng có những quan niệm không hoàn toàn giống nhau Tuy

nhiên với sự phát triển của khoa học, quản lý đã cơ bản được làm sáng tỏ để

có một cách hiểu thống nhất

Quản lý là chức năng vốn có của mọi tổ chức, mọi hành động của các

cá nhân, các bộ phận trong tổ chức có sự điều khiển từ trung tâm, nhằm thực hiện mục tiêu chung của tổ chức Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý một cách liên tục, có tổ chức, liên kết các thành viên trong tổ chức hành động nhằm đạt tới mục tiêu với kết quả tốt nhất Quản lý bao gồm các yếu tố:

- Phải có một chủ thể quản lý là các tác nhân tạo ra tác động quản lý và một một đối tượng bị quản lý Đối tượng bị quản lý phải tiếp nhận và thực hiện tác động quản lý Tác động quản lý có thể chỉ là một lần mà cũng có thể

Từ những khái niệm nêu trên ta thấy đối tượng chủ yếu và trực tiếp của quản lý là những con người trong tổ chức; thông qua đó tác động lên các yếu

tố vật chất (vốn, vật tư, công nghệ) để tạo ra kết quả cuối cùng của toàn bộ

8

hành động Vì vật khi xét về thực chất, quản lý trước hết và chủ yếu là quản lý

con người (trong bất cứ hành động nào)

Xác định như vậy để thấy con người là yếu tố quyết định trong mọi hành động, hoàn toàn không có nghĩa là nội dung các chức năng quản lý nhân

sự (một bộ phận trọng yếu của quản lý) Điều này đã được nhiều nhà khoa

học quản lý nhấn mạnh qua cách thể hiện như: "Quản lý là một quá trình làm cho những hành động được hoàn thành với hiệu quả cao, bằng và thông qua những người khác” (S.P.Robbing) và "Các nhà quản lý có trách nhiệm duy trì các hành động làm cho các cá nhân có thể đóng góp tốt nhất và các mục tiêu của nhóm" (H Koontz, C.O' donnell, )

Để quản lý, chủ thể quản lý phải thực hiện nhiều loại công việc khác nhau Những loại công việc quản lý này được gọi là các chức năng quản lý Như vậy các chức năng quản lý là những công việc quản lý khác nhau mà chủ

thể quản lý (các nhà quản lý) phải thực hiện trong quá trình quản lý một tổ

chức Phân tích chức năng quản lý nhằm trả lời câu hỏi: các nhà quản lý phải thực hiện các công việc gì trong quá trình quản lý?

Có nhiều ý kiến khác nhau về sự phân chia các chức năng trong quá trình quản lý Vào những năm 1930, Gulick và Urwich nêu lên 7 chức năng của quản lý trong từ viết tắt POSDCORB: P: Planning - lập kế hoạch, O: organnizing - tổ chức, S: Staffing - Quản trị nhân sự, D: Directing - chỉ huy, CO: Coordinating - phối hợp, R: Reviewing - kiểm tra, B: Budgeting - tài chính Herni Fayol nêu 5 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp

và kiểm tra Trong những năm 60, Koontx và O'Donnell nêu 5 chức năng: lập

kế hoạch, tổ chức, quản trị nhân sự, điều khiển và kiểm tra Cuối những năm

1980 và đầu những năm 1990, giữa các giáo sư đại học Mỹ cũng không có sự thống nhất về cách thức phân chia các chức năng quản trị, James Stoner chia thành 4 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra Cũng tương tự như thế, Stephen Ropbbin chia thành 4 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra Andang và Stearns chia thành 4 chức năng: Lập kế hoạch, tổ

9

chức và quản trị nhân sự, điều khiển và kinh tế Các chức năng như lập kế hoạch, tổ chức, điều hành, kiểm tra và điều chỉnh là phổ biến đối với mọi nhà quản trị, dù đó là tổng giám đốc một Công ty lớn, hiệu trưởng một trường đại học, trưởng phòng chuyên môn trong một cơ quan, hay tổ trưởng một tổ gồm

5 - 7 công nhân

Có thể nói, các chức năng quản lý trên đây chung nhất đối với mọi nhà quản lý, không phân biệt cấp bậc, ngành nghề, quy mô lớn nhỏ của tổ chức và môi trường xã hội, dù ở Mỹ, Nhật hay Việt Nam Dĩ nhiên, phổ biến hay chung nhất không có nghĩa là đồng nhất Ở những tổ chức khác nhau, những cấp bậc khác nhau, có sự khác nhau về mức độ và sự quan tâm cũng như phương thức thực hiện các chức năng chung này

1.2.2 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống có ý thức hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau lên tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục vận hành bình thường và liên tục phát triển, mở rộng cả về số lượng cũng như chất lượng Hay nói cách khác: quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có chủ đích có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, nhân viên học sinh cha

mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thự hiện

có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục

Như vậy, quản lý giáo dục là một công việc hết sức quan trọng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, nội dung của quản lý giáo dục bao gồm: Tham gia quản lý học sinh, sinh viên, quản lý đào tạo và cơ sở vật chất, phương tiện phục cho công tác giáo dục đào tạo, tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và các công tác khác ở các trường mầm non, phổ thông và dạy nghề, , quản lý chuyên môn, hành chính, nhân sự tại các Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT; Làm công tác giảng dạy khoa học quản lý giáo dục ở các cơ sở đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, cán bộ, nhân viên quản lý trong và ngoài ngành giáo dục; Nghiên cứu khoa học quản lý và quản lý giáo dục ở các cơ sở

10

nghiên cứu, các cơ quan tham mưu hoạch định chiến lược quản lý xã hội nói chung và phát triển giáo dục nói riêng

1.2.3 Kiểm tra

Có rất nhiều quan điểm khác nhau khi bàn về khái niệm kiểm tra

Trong từ điển Tiếng Việt (1998) có định nghĩa: “Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” [26] Từ điển Bách Khoa (2001) có định nghĩa thuật ngữ “Kiểm tra là bộ phận hợp thành của quá trình hoạt động dạy – học nhằm nắm được thông tin về trạng thái và kết quả học tập của học sinh,

về những nguyên nhân cơ bản của thực trạng đó để tìm ra những biện pháp khắc phục những lỗ hổng, đồng thời củng cố và tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động dạy – học” [27] Theo GS Nguyễn Đức Chính (2005) “Đo lường (kiểm tra) là quá trình thu thập thông tin một cách định lượng và định tính về các đại lượng đặc trưng như nhận thức, tư duy, kỹ năng và các phẩm chất nhân cách khác trong quá trình giáo dục” [8]

Như vậy, kiểm tra là đo lường và chấn chỉnh việc thực hiện nhằm đảm bảo rằng các mục tiêu và các kế hoạch vạch ra để thực hiện các mục tiêu này

đã và đang được hoàn thành

Có thể nói rằng kiểm tra là sợi chỉ xuyên suốt cả quá trình quản lý nhằm đạt được mục đích:

- Bảo đảm kết quả đạt được phù hợp với mục tiêu của tổ chức

- Bảo đảm các nguồn lực được sử dụng một cách hữu hiệu

- Làm bày tỏ và đề ra những kết quả mong muốn chính xác hơn theo thứ tự quan trọng

- Xác định và dự đoán những biến động và những chiều hướng chính

- Phát hiện kịp thời các sai sót và bộ phận chịu trách nhiệm để chấn chỉnh

- Đơn giản hóa các vấn đề ủy quyền, chỉ huy, quyền hành và trách nhiệm

- Phác thảo các tiêu chuẩn tường trình báo cáo để loại bớt những gì quan trọng hay không cần thiết

Để hoạt động kiểm tra có ý nghĩa, trong kiểm tra cần thực hiện theo qui

trình, đó là: Xây dựng các tiêu chuẩn (định lượng, định tính); Đo lường việc thực hiện (đo lường, đánh giá sai lệch); Điều chỉnh các sai lệch

Khi hoạt động kiểm tra đạt được mục đích nêu trên lúc đó có tác dụng: Làm nhẹ gánh nặng cấp chỉ huy; Kiểm tra lại quá trình hoạch định, tổ chức, điều khiển

1.2.4 Đánh giá

Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp

để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu qủa công việc

Theo GS Nguyễn Đức Chính, thuật ngữ đánh giá được định nghĩa “Đánh giá

là quá trình thu thập và xử lý thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mục tiêu đã và đang đạt được ở mức độ nào” [8]

Trong giáo dục, đánh giá là một hình thức chuẩn đoán của việc xem xét chất lượng và đánh giá việc giảng dạy, học tập và chương trình đào tạo dựa vào việc kiểm tra chi tiết các chương trình học, cơ cấu và hiệu quả của một cơ

sở đào tạo, xem xét bên trong và các cơ chế kiểm soát chất lượng của cơ sở

đó Trong dạy – học, đánh giá là quá trình thu thập thông tin về năng lực, phẩm chất của một học sinh và sử dụng thông tin đó để đưa ra những quyết

định về người học và việc tổ chức quá trình dạy – học

12

Đánh giá là sự phán xét trên cơ sở đo lường, kiểm tra bao giờ cũng đi liền với đánh giá Vì vậy, kiểm tra – đánh giá là một khâu không thể thiếu của quá trình dạy – học, là biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dạy – học Kiểm tra – đánh giá là công việc của cả giáo viên, học sinh và các nhà quản lý giáo dục Đánh giá có thể thực hiện bằng phương pháp định lượng hay định tính

1.2.5 Kết quả học tập của học sinh

Theo lý luận dạy học hiện đại, học tập là hoạt động nhận thức của người học được thực hiện dưới sự tổ chức điều khiển của nhà sư phạm, Mục đích của hoạt động học tập là tiếp thu nền văn hóa, văn minh nhân loại và chuyển hóa chúng thành năng lực thể chất, năng lực tinh thần của mỗi cá nhân người học Đối tượng của hoạt động học là hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo tương ứng được thể hiện ở nội dung của môn học, bài học bằng hệ thống khái niệm khoa học và khái niệm môn học Quá trình dạy – học là khái niệm chỉ hoạt động chung của người dạy, người học và hai hoạt động này tồn tại song song Kết quả học tập thể hiện chất lượng của quá trình dạy – học

Kết quả học tập chỉ xuất hiện khi có những biến đổi tích cực trong nhận thức, hành vi của người học Trong khoa học cũng như trong thực tế, kết quả học tập được hiểu theo 2 nghĩa: Mức độ người học đạt được so với các mục

tiêu đã xác định (theo tiêu chí), hoặc là mức độ người học đạt được so với các người cùng học khác (theo tiêu chuẩn)

Dù được hiểu theo nghĩa nào thì kết quả học tập đều thể hiện ở mức độ đạt được của các mục tiêu dạy – học Theo GS Nguyễn Đức Chính (2005):

“Kết quả học tập là mức độ kiến thức, kỹ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực (môn học) nào đó” [8]

1.2.6 Kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh

Theo từ điển Giáo dục học – NXB Từ điển Bách khoa (2001), đánh giá

kết quả học tập là “xác định mức độ nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của học sinh so với yêu cầu của chương trình đề ra” [27]

13

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là việc đưa ra những kết luận, nhận định, phán xét về trình độ học sinh Muốn đánh giá kết quả học tập của học sinh thì việc đầu tiên là phải kiểm tra, soát xét lại toàn bộ công việc học tập của học sinh, sau đó tiến hành đo lường để thu thập những thông tin cần

thiết, cuối cùng là đưa ra một quyết định

Do vậy kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau Kiểm tra nhằm cung cấp thông tin để đánh giá và đánh giá thông qua kết quả của kiểm tra Hai khâu đó hợp thành một quá trình thống nhất là kiểm tra - đánh giá

Dạy học là một quá trình thay đổi Việc đánh giá sự thay đổi này được gọi là “sự đánh giá kết quả học tập”, và đó là một phần quan trọng trong quá trình dạy và học Sự đánh giá này bao gồm sự hiểu bài của học sinh và hiệu quả giảng dạy của giáo viên Hơn nữa, sự đánh giá này cũng phản ánh sự tiến

bộ trong học tập của học sinh; là sự phát triển đối với nhà trường và xã hội bởi vì sự đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng là thước đo thành tích giáo dục

Việc đánh giá một cách liên tục là một cách thức phổ biến và thông dụng trên thế giới ngày nay Đánh giá liên tục có nghĩa là bài tập của học sinh được chấm điểm trong suốt các học kỳ và các điểm số này được ghi lại cẩn thận Sau đó giáo viên tính điểm trung bình dựa trên các điểm số này Có rất nhiều cách để đánh giá, trong đó có các cách phổ biến sau:

- Các bài kiểm tra (kiểm tra viết hoặc kiểm tra miệng) giúp giáo viên

theo dõi hoặc phân loại học sinh; đánh giá sự hiểu biết của học sinh theo chiều rộng, chất lượng hiểu biết của học sinh theo chiều sâu, kiến thức mà học sinh vừa được học và liệu học sinh có đủ kiến thức để học ở trình độ tiếp theo không

- Ngoài ra còn có các phương pháp khác: các bài tập theo nhóm, bài tập

về nhà, các bài viết luận, trình bày các đề án v v

14

Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh nên công khai cho học sinh, phụ huynh và người giám hộ Tuy nhiên có những điểm số cần phải được giữ kín Giáo viên có thể đặt kế hoạch cho mình hệ thống kiểm tra riêng và

thường xuyên (ví dụ: 1 tuần 1 lần, hoặc 3 tuần 1 lần, v v )

Như vậy kết quả học tập của học sinh là thước đo của quá trình dạy – học, kiểm tra - đánh giá chính xác kết quả học tập của học sinh là điều vô cùng cần thiết trong suốt quá trình dạy – học

1.2.7 Đổi mới

Đổi mới là cải cách cái lỗi thời thay vào đó, thừa kế cái tốt cũ và thêm

cái mới hợp với thời đại mới (tương thích) Đó là con đường tiến hóa của nền văn minh (khác với cách mạng) Đổi mới không bao giờ là đủ, nó kéo dài theo

chiều dài của lịch sử

Theo Wikipedia tiếng Việt, đổi mới giáo dục là chuyển từ lối giáo dục

từ chương (vốn là truyền thống trong cách giáo dục Á Đông) sang phương

pháp giáo dục lấy người học làm trung tâm, tăng tính chủ động cho học sinh

và tấn công vào căn bệnh thành tích

1.3 Kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS

1.3.1 Vị trí, chức năng, vai trò và nguyên tắc của kiểm tra - đánh giá

1.3.1.1 Vị trí của kiểm tra – đánh giá trong quá trình dạy – học

Trong quá trình dạy học, kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng nhằm xác định thành tích học tập và mức độ chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, vận dụng của người học Kiểm tra, đánh giá là hai công việc được tiến hành theo trình tự nhất định hoặc đan xen lẫn nhau nhằm khảo sát, xem xét về cả định lượng và định tính kết quả học tập, đánh giá mức độ chiếm lĩnh nội dung học vấn của học sinh Bởi vậy, cần phải xác định “thước đo” và chuẩn đánh giá một cách khoa học, khách quan

Kiểm tra - đánh giá là một bộ phận hợp thành không thể thiếu trong quá trình giáo dục Nó là khâu cuối cùng, đồng thời khởi đầu cho một chu trình kín tiếp theo với một chất lượng cao hơn

15

1.3.1.2 Chức năng của kiểm tra – đánh giá trong quá trình dạy – học

Chức năng định hướng: Xem xét kết quả của kiểm tra - đánh giá cho

phép đề xuất định hướng điều chỉnh những sai sót, phát huy những kết quả trong cải tiến hoạt động dạy - học với các phần kiến thức đã dạy Chính vì vậy, kiểm tra - đánh giá giúp cho học sinh, giáo viên trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy - học Nó có tác dụng định hướng hoạt động học tập tích cực chủ động của học sinh

Chức năng đốc thúc, kích thích tạo động lực: Thông qua kiểm tra –

đánh giá có thể kích thích tinh thần học tập của học sinh Kết quả sau mỗi bài kiểm tra sẽ giúp cho học sinh biết được mức độ nắm kiến thức của bản thân

để có hướng phấn đấu; với những học sinh giỏi, kết quả học tập tốt sẽ động viên, khuyến khích các em hăng say học tập, còn với học sinh yếu sẽ là một minh chứng thôi thúc các em cố gắng vươn lên

Chức năng sàng lọc, lựa chọn: Trong quá trình dạy – học giáo viên

phải tiến hành sàng lọc, lựa chọn và phân loại học sinh Điều này chỉ có thể thực hiện được thông qua kết quả kiểm tra – đánh giá Qua đó giúp cho giáo viên có phương pháp dạy - học phù hợp với từng đối tượng học sinh góp phần nâng cao chất lượng dạy – học

Như vậy, ba chức năng trên luôn luôn quan hệ chặt chẽ với nhau Tuy nhiên, tuỳ vào đối tượng hình thức, phương pháp đánh giá mà một chức năng nào đó có thể sẽ trội hơn

1.3.1.3 Vai trò của kiểm tra – đánh giá trong quá trình dạy – học

Đối với giáo viên: Giúp giáo viên biết được hiệu quả, chất lượng giảng

dạy Trên cơ sở đó không ngừng nâng cao và hoàn thiện mình về trình độ học vấn, về phương pháp giảng dạy, từ đó điều chỉnh hay phát huy quá trình dạy học giúp học sinh hoàn thiện hoạt động học

Đối với học sinh: Việc đánh giá có hệ thống và thường xuyên cung cấp

kịp thời những thông tin "liên hệ ngược" giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học

Đối với cán bộ quản lí giáo dục: Cung cấp cho cán bộ quản lí giáo dục

những thông tin về thực trạng dạy và học trong một đơn vị giáo dục để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn được những lệch lạc, khuyến khích, hỗ trợ những sáng kiến hay, giúp đưa ra những quyết định phù hợp trong việc điều chỉnh, cải tiến chương trình, nội dung đào tạo, hình thức tổ chức dạy học nhằm bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu dạy – học

1.3.1.4 Nguyên tắc của kiểm tra – đánh giá trong quá trình dạy - học

Lý luận và thực tiễn dạy học ngày nay chứng tỏ rằng, vấn đề kiểm tra - đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo chỉ có tác dụng khi thực hiện những nguyên tắc trong việc kiểm tra đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh [3] Đó

- Tổ chức kiểm tra phải nghiêm túc, nghiêm minh

Để đảm bảo tính khách quan trong kiểm tra đánh giá, cần cải tiến, đổi mới các phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá, từ khâu ra đề, tổ chức thi tới khâu cho điểm Xu hướng chung là tuỳ theo đặc trưng môn học mà lựa

17

chọn hình thức kiểm tra thích hợp Song dù hình thức nào, vấn đề “lượng hoá” nội dung môn học theo các đơn vị kiến thức để làm chuẩn cho việc kiểm đánh giá, cho điểm khách quan là cực kỳ quan trọng [15]

Đảm bảo tính toàn diện:

Trong quá trình kiểm tra - đánh giá phải đánh giá được các yếu tố về số lượng, chất lượng chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, vận dụng thuộc về các môn học; về kết quả phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, tư duy sáng tạo, ý thức, thái độ … trong đó, chú ý đánh giá cả số lượng và chất lượng, cả nội dung và hình thức

Đảm bảo tính thường xuyên và hệ thống

Quá trình kiểm tra – đánh giá cần được thực hiện một cách thường xuyên theo kế hoạch và mang tính hệ thống Kiểm tra có hệ thống giúp thu thập chính xác, đầy đủ thông tin cần thiết cho việc đánh giá khách quan, toàn diện Ngoài ra với lượng thông tin đầy đủ sẽ có cơ sở chắc chắn để thực hiện điều chỉnh hoạt động giáo dục Do vậy, cần thực hiện kết hợp các hình thức kiểm tra – đánh giá thường xuyên với kiểm tra – đánh giá định kỳ; số lần, hình thức kiểm tra cần phù hợp đảm bảo cho việc đánh giá kết quả học tập của học sinh

Đảm bảo tính xác nhận và phát triển

Tính xác nhận là việc kiểm tra – đánh giá phải khẳng định được hiện

trạng của nội dung cần đánh giá so với mục tiêu đánh giá (cả về mặt định tính lẫn định lượng) và nguyên nhân của hiện trạng đó dựa trên những tư liệu khoa

học, chính xác và các lập luận xác đáng Tuy nhiên, giáo dục có bản chất nhân đạo và phát triển nên việc kiểm tra – đánh giá cũng phải mang tính phát triển, tức là phải đảm bảo chức năng phát triển của đánh giá giúp cho người học

không chỉ nhận ra hiện trạng cái mình đạt được (chức năng xác nhận) mà còn

có niềm tin vào khả năng của mình trong việc tiếp tục phát triển hoặc khắc phục những điểm không phù hợp Nói cách khác, kiểm tra – đánh giá trong

18

dạy học không đơn thuần là phán xét kết quả học tập của người học mà thực

sự là một nội dung của hoạt động dạy – học

Đảm bảo tính quy chuẩn, khoa học trong kiểm tra đánh giá

Kiểm tra – đánh giá dù theo bất kỳ hình thức nào cũng đều nhằm mục tiêu phát triển hoạt động dạy – học, đồng thời phải đảm bảo lợi ích cho người được đánh giá Vì vậy, kiểm tra – đánh giá cần tuân theo những chuẩn mực nhất định, những chuẩn này được qui định rõ trong qui chế chuyên môn, phân phối chương trình như: xác định rõ nội dung, cách thức, thời điểm thực hiện và công khai đối với học sinh Như vậy, mới tránh được sự tùy tiện, ngẫu hứng trong quá trình kiểm tra – đánh giá và kết quả mới đảm bảo tính ổn định

Để đảm bảo tính khoa học của việc kiểm tra - đánh giá kiến thức, kỹ năng, cần quán triệt một nguyên tắc chung quan trọng là: việc kiểm tra đánh giá kiến thức kỹ năng cần được tiến hành theo một qui trình hoạt động chặt chẽ sau:

- Xác định rõ mục đích kiểm tra đánh giá

- Kiểm tra nhằm mục đích dạy học: bản thân việc kiểm tra đánh giá nhằm định hướng hoạt động chiếm lĩnh kiến thức cần dạy

- Kiểm tra nhằm mục đích đánh giá thành quả học tập hoặc nhằm nghiên cứu đánh giá mục tiêu, phương pháp dạy học

- Kiểm tra trình độ xuất phát của người học có liên quan đến việc xác định nội dung phương pháp dạy học của một học phần sắp bắt đầu…

- Xác định rõ nội dung cụ thể của các kiến thức kĩ năng cần kiểm tra đánh giá; các tiêu chí cụ thể của mục tiêu dạy học với từng kỹ năng đó để làm căn cứ đối chiếu các thông tin sẽ thu lượm được trong kiểm tra

1.3.2 Các hình thức, phương pháp và quy trình kiểm tra – đánh giá

1.3.2.1 Các hình thức, phương pháp kiểm tra – đánh giá

Song hành với việc đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa cấp THCS, kiểm tra - đánh giá, xếp loại đối với học sinh trung học cơ sở cũng được bắt đầu thay đổi từ năm 2002 Sau nhiều lần điều chỉnh đến năm 2006,

Đánh giá hạnh kiểm của học sinh: Phải căn cứ vào biểu hiện cụ thể về

thái độ và hành vi đạo đức; ứng xử trong mối quan hệ với thầy giáo, cô giáo, với bạn bè và quan hệ xã hội; ý thức phấn đấu vươn lên trong học tập; kết quả tham gia lao động, hoạt động tập thể của lớp, của trường và hoạt động xã hội; rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh và bảo vệ môi trường Hạnh kiểm được xếp thành 4 loại: Tốt, Khá, Trung bình, Yếu sau khi kết thúc học kỳ, năm học Không căn cứ vào kết quả học tập nhưng có xem xét đến kết quả học tập khi xếp hạnh kiểm [4]

Đánh giá, xếp loại học lực: Căn cứ đánh giá học lực của học sinh là

hoàn thành chương trình các môn học trong kế hoạch giáo dục của cấp THCS, kết quả đạt được của các bài kiểm tra Học lực được xếp thành 5 loại: Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu và Kém [4]

Trong quá trình kiểm tra – đánh giá bao gồm các hình thức:

Hình thức kiểm tra: Kiểm tra miệng (kiểm tra bằng hỏi đáp), kiểm tra

viết và kiểm tra thực hành Các loại bài kiểm tra: Kiểm tra thường xuyên,

kiểm tra định kỳ (gồm kiểm tra viết từ 1 tiết lý thuyết và thực hành trở lên),

kiểm tra học kỳ [4]

Hình thức đánh giá: Kiểm tra và cho điểm các bài kiểm tra, tính điểm

trung bình môn học và tính điểm trung bình các môn học sau một học kỳ, một năm học Việc đánh giá chất lượng giáo dục toàn diện đối với học sinh được thực hiện sau mỗi học kỳ, mỗi năm học nhằm thúc đẩy học sinh rèn luyện, học tập để không ngừng tiến bộ Căn cứ đánh giá, xếp loại hạnh kiểm và học lực của học sinh được dựa trên cơ sở: Mục tiêu giáo dục của cấp học, chương trình, kế hoạch giáo dục của cấp học, điều lệ nhà trường, kết quả rèn luyện và học tập của học sinh [4]

20

Kiểm tra vấn đáp là cách đánh giá phổ biến trong dạy học, ở cấp trung học cơ sở phương pháp này thể hiện thông qua hình thức kiểm tra miệng và được thực hiện tại bất cứ thời điểm nào trong một tiết học Phương pháp này

sẽ giúp cho giáo viên đánh giá được sự chuẩn bị cho bài học mới, mức độ nắm bắt kiến thức của học sinh để từ đó giáo viên có sự điều chỉnh ngay về

phương pháp, hình thức tổ chức dạy – học sao cho phù hợp

Luận đề và trắc nghiệm khách quan đều là những phương tiện kiểm tra khả năng học tập của học sinh Thật ra, việc dùng danh từ “khách quan” để phân biệt hai loại kiểm tra nói trên cũng không hẳn đúng lắm, vì trắc nghiệm luận đề không nhất thiết là trắc nghiệm “chủ quan” và trắc nghiệm khách quan không phải là hoàn toàn “khách quan” Cả hai đều bổ túc cho nhau, tuỳ theo nhu cầu, mục tiêu khảo sát, vì loại kiểm tra, đánh giá nào cũng có những

ưu khuyết điểm riêng của nó

Với hình thức tự luận, điều quan trọng là phải xác định được hệ thống chuẩn đánh giá kiến thức, kỹ năng, vận dụng của học sinh Việc xác định tiêu chuẩn đánh giá là vấn đề rất phức tạp và trừu tượng Tuy nhiên, việc kiểm tra với những đề thi tự luận thường bộc lộ nhiều nhược điểm, đặc biệt là không phản ánh được toàn bộ nội dung, chương trình, dễ gây tâm lý học tủ, dạy tủ và khi chấm bài giáo viên còn nặng tính chủ quan

Vì thế, để nâng cao tính khách quan trong kiểm tra, đánh giá nên sử dụng trắc nghiệm khách quan Nhìn chung nếu xây dựng và sử dụng có hiệu quả hệ thống trắc nghiệm thì chừng mực nhất định có thể khắc phục những hạn chế của hình thức kiểm tra tự luận

Trong xu thế phát triển của khoa học giáo dục nói chung, lý luận dạy học nói riêng, vấn đề kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh trong các loại hình nhà trường cần được nghiên cứu thực hiện nghiêm túc, trước hết

là cần đổi mới và hoàn thiện các hình thức và cách thức kiểm tra, đánh giá

1.3.2.2 Quy trình tổ chức một kỳ kiểm tra – đánh giá

Quy trình đánh giá kết quả học tập gồm các bước:

- Lựa chọn phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu, nội dung đã

đề ra trên cơ sở các đặc điểm của đối tượng được đo lượng, thẩm định và trên

cơ sở hoàn cảnh xã hội;

- Soạn thảo công cụ: Viết câu hỏi, đặt bài toán dựa trên mục tiêu đề ra

và nội dung cần đánh giá;

- Sắp xếp câu hỏi, bài toán từ dễ đến khó, chú ý đến tính tương đương

của các đề (nếu có nhiều đề) và duyệt lại đáp án;

- Tiến hành đo lường;

- Phân tích kết quả, đánh giá độ tin cậy và độ giá trị của bài kiểm tra, thi;

- Điều chỉnh, bổ sung để hoàn thiện công cụ đánh giá bài kiểm tra, thi Theo Guber và Stuffebeam, quy trình đánh giá kết quả học tập gồm các bước sau đây:

- Xác định mục tiêu đánh giá để xây dựng bộ câu hỏi;

- Thu thập số liệu;

- Tổ chức, sắp xếp và phân loại số liệu;

- Phân tích số liệu;

- Báo cáo kết quả để rút ra các kết luận cần thiết

Đánh giá trong giáo dục là một vấn đề hết sức phức tạp và khó khăn vì

nó mang tính tổng hợp nhiều yếu tố Vì vậy, để đánh giá chính xác một học sinh, một lớp, hay một khóa học, điều đầu tiên người giáo viên phải làm là xây dựng quy trình, lựa chọn một phương pháp cũng như thu thập các thông tin cần thiết cho việc đánh giá Như vậy, quy trình đánh giá có thể bao gồm bốn bước: đo, lượng giá, đánh giá và ra quyết định

Đo: Kết quả bài kiểm tra của mỗi học sinh được ghi nhận bằng điểm số Điểm số là những kí hiệu gián tiếp phản ánh trình độ của mỗi học sinh về mặt định tính, nhưng nó không có ý nghĩa về mặt định lượng

22

Lượng giá: Dựa vào các số đo để đưa ra những tính toán về ước lượng,

về trình độ kiến thức, kĩ năng kĩ xảo của một học sinh Lượng giá là một bước trung gian giữa đo và đánh giá, có thể lượng giá theo chuẩn lượng giá theo tiêu chí

Đánh giá: Bước này đòi hỏi giáo viên phải đưa ra những nhận định phán đoán về thực chất trình độ của một học sinh trước vấn đề được kiểm tra, đồng thời đề xuất những định hướng bổ khuyết, sai sót hoặc phát huy hiệu quả

Quyết định: Đây là bước cuối cùng của quá trình đánh giá, giáo viên sẽ đưa ra những biện pháp cụ thể để giúp học sinh tiến bộ

1.3.3 Đặc điểm của kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS

Kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở có đặc điểm: giao Hiệu trưởng nhà trường xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra, giám sát ở tất cả các khâu trên cơ sở tuân thủ Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT của Bộ GD&ĐT; Giáo viên giảng dạy và giáo viên chủ nhiệm là người chủ động thực hiện tất cả các khâu, từ khâu xác định mục tiêu của kiểm tra đến khâu cuối cùng là ghi chép kết quả và tổ chức đánh giá học sinh, cụ thể:

1.3.4.1 Về mục đích, căn cứ, nguyên tắc và hình thức đánh giá

Đánh giá chất lượng giáo dục đối với học sinh THCS sau mỗi học kỳ, mỗi năm học nhằm thúc đẩy học sinh rèn luyện, học tập

Căn cứ đánh giá, xếp loại của học sinh THCS được dựa trên cơ sở sau: Mục tiêu giáo dục của cấp học; Chương trình, kế hoạch giáo dục của cấp học; Điều lệ nhà trường; Kết quả rèn luyện và học tập của học sinh

Bảo đảm nguyên tắc khách quan, công bằng, công khai, đúng chất lượng trong đánh giá, xếp loại hạnh kiểm, học lực học sinh

Đánh giá học sinh THCS bao gồm 3 hình thức:

- Đánh giá bằng nhận xét kết quả học tập (sau đây gọi là đánh giá bằng nhận xét) đối với các môn Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục

Như vậy, kết quả các bài kiểm tra là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá kết quả học tập của học sinh và người trực tiếp đánh giá chính là các giáo viên giảng dạy

1.3.4.2 Chủ thể đánh giá học sinh trong trường THCS

Các chủ thể tham gia đánh giá kết quả học tập của học sinh trong trường THCS hiện nay là giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn Giáo viên chủ nhiệm chủ yếu được giao nhiệm vụ đánh giá về hạnh kiểm, giáo viên bộ môn đánh giá về học lực dựa trên kết quả của các bài kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ với phương thức như sau:

1.3.4.3 Phương thức đánh giá học sinh trong trường THCS

Phương thức đánh giá học sinh trong trường THCS hiện nay được thiết lập qua hai hoạt động cơ bản là: đánh giá thường xuyên hàng ngày, ghi nhận ở

hệ thống sổ bộ như sổ điểm, sổ điểm danh, sổ chủ nhiệm; đánh giá định kỳ qua bài kiểm tra 1 tiết trở lên và kiểm tra học kỳ

Kiểm tra định kỳ: các bài kiểm tra 1 tiết trở lên được tính hệ số 2; thời điểm kiểm tra với số lần kiểm tra tùy theo số tiết học/tuần được quy định

trong kế hoạch dạy học (do Sở GD&ĐT quy định) [24] Cụ thể:

Lớp Môn Toán Lý Hóa Sinh Công

nghệ

Ngữ văn Sử Địa

GD

CD

Tiếng Anh

6

Học

kỳ I 1 1 0 1 0 5 1 1 1 2 Học

kỳ II 2 1 0 1 1 5 1 1 1 2

7 Học 1 1 0 1 1 5 1 1 1 2

kỳ II 2 1 2 1 1 5 1 1 1 2

9

Học

kỳ I 1 2 2 1 1 6 1 1 1 2 Học

Phương thức đánh giá phổ biến qua các kỳ kiểm tra nói trên là làm bài viết dưới hình thức tự luận Tuy nhiên, hình thức trắc nghiệm khách quan đang được sử dụng phổ biến trong các kiểm tra từ khi bắt đầu thực hiện đổi mới nội dung chương trình giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội

Trên cơ sở các nguyên tắc, các quy định về hình thức, phương thức kiểm tra - đánh giá học sinh trong trường THCS nêu trên, giáo viên tiến hành thực hiện tất cả các khâu trong quy trình kiểm tra – đánh giá dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Hiệu trưởng và sự kiểm tra, giám sát của Phòng Giáo dục

1.3.4 Xu hướng đổi mới kiểm tra – đánh giá kết quả học tập hiện nay

Trên thế giới từ giữa thập niên 1980 đã nỗ ra một cuộc cách mạng thực

sự về kiểm tra – đánh giá với những thay đổi căn bản về cả triết lý, quan

25

điểm, phương pháp và các hoạt động cụ thể Những thay đổi này có thể so sánh ở bảng sau:

Các bài thi trên giấy được thực hiện

vào cuối một chủ đề, một chương,

đánh giá không được nêu trước

Việc lực chọn câu hỏi và tiêu chí đánh giá không được nêu rõ từ trước

(công khai, rõ ràng)

Nhấn mạnh sự cạnh tranh Nhấn mạnh sự hợp tác

Quan tâm đến mục tiêu cuối cùng của

Chú trọng vào kết quả dạy học Chú trọng vào toàn bộ quá trình dạy

học, chú ý đến ý tưởng sáng tạo Tập trung vào kiến thức sách vở, hàn

lâm

Tập trung vào năng lực thực tế và sáng tạo

Những thay đổi trên thể hiện quan điểm mới trong giáo dục, đó là coi

người học (learner) và quá trình học tập (learning) là trung tâm của toàn bộ

hoạt động giáo dục Cùng với sự phát triển của khoa học giáo dục, khoa học

về kiểm tra – đánh giá cũng được đổi mới, phát triển và xuất hiện một số khái niệm mới Ba đặc trưng quan trọng của xu hướng mới về kiểm tra – đánh giá là: đánh giá quá trình, đánh giá thực tiễn và đánh giá sáng tạo

Đánh giá quá trình: Theo Wikipedia tiếng Việt đánh giá quá trình là

một loạt các quy trình đánh giá chính thức và không chính thức được thực hiện bởi nhiều giáo viên trong quá trình học tập, rèn luyện của học sinh, để thay đổi hoạt động dạy-học nhằm cải thiện thành tích đạt được của học sinh

Nó liên quan đến thông tin phản hồi về chất lượng học tập, rèn luyện của học

26

sinh cho cả giáo viên và học sinh Mối quan tâm của đánh giá quá trình là hiệu quả của hoạt động giảng dạy trong quá trình phát triển năng lực của người học chứ không chứng minh học sinh đạt được một mức thành tích nào đó Các khà khoa học giáo dục đã khẳng định đánh giá quá trình có giá trị phản hồi (Feedback) rất cao Có 7 nguyên tắc phản hồi tốt, đó là:

- Làm rõ những gì có hiệu quả tốt (mục tiêu, tiêu chuẩn hiện tại và dự kiến);

- Tạo điều kiện cho phát triển tự đánh giá trong học tập;

- Cung cấp thông tin chất lượng cao cho HS về học tập và rèn luyện;

- Khuyến khích GV, HS đối thoại bình đẳng xung quanh học tập;

- Khuyến khích tích cực thúc đẩy niềm tin và lòng tự trọng của học sinh;

- Cung cấp cơ hội để thu hẹp khoảng cách giữa hiệu quả hiện tại và mong muốn;

- Cung cấp thông tin hình mẫu giáo dục mới để giáo viên sử dụng Bên cạnh đánh giá quá trình, để phụ vụ công tác quản lý vẫn phải thực hiện đánh giá tổng kết Mục tiêu của đánh giá tổng kết là mức độ thành tích đạt được của học sinh và thông qua đó đánh giá thành tích của giáo viên và của nhà trường, sau một quá trình dạy – học Đánh giá này không quan tâm đến học sinh đạt được thành tích đó như thế nào, mà chỉ quan tâm đến điểm

số của từng học sinh, hoặc điểm trung bình của học sinh trong một lớp, một trường, một vùng, để dễ dàng so sánh học sinh này với học sinh khác, trường này với trường khác, suy rộng ra vùng này với vùng khác…

Đánh giá thực tiễn: Đánh giá thực tiễn bao gồm mọi hình thức và

phương pháp kiểm tra – đánh giá được được thực hiện với mục đích kiểm tra các năng lực cần có trong cuộc sống hằng ngày và được thực hiện trong bối cảnh thực tế Đánh giá này nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa cách đánh giá với những yêu cầu của cuộc sống thực Đánh giá này khác với đánh giá truyền thống, tức là đánh giá trên giấy thông qua bài viết tự luận, câu hỏi trắc nghiệm ngắn và trắc nghiệm khách quan

27

Đánh giá sáng tạo: Đánh giá sáng tạo hay đánh giá thay thế, nó trái

ngược với cách đánh giá truyền thống Nó gần với các khái niệm đánh giá thực tiễn, đánh giá tích hợp, đánh giá toàn diện Đánh giá sáng tạo nhấn mạnh

sự mới mẽ, đa dạng và sáng tạo của những cách thức kiểm tra – đánh giá Trong mô hình này, học sinh, giáo viên và có khi cả cha mẹ các em chọn một

số mảng hoạt động, những thành tích hay điểm kiểm tra môn học, kỹ năng viết, nói của học sinh qua các năm, để chứng minh rằng việc học được cải thiện trong quá trình nhiều năm liên tục Một số đặc điểm của một đánh giá sáng tạo là nó nhấn mạnh, chứng cứ quá trình học tập như là một minh chứng tích cực của kiến thức và kỹ năng Nó được sử dụng để đánh giá quá trình học tập và kết quả học tập Đánh giá sáng tạo khuyến khích sự tham gia của học sinh trong đánh giá thành tích và khả năng đạt được của chính học sinh với nhau, có sự tương tác của học sinh này với hoc sinh khác, giữa giáo viên với học sinh và có khi cả cha mẹ và cộng đồng lớn hơn

1.4 Lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở

Bên cạnh việc đảm bảo quản lý chặt chẽ, khoa học các hoạt động kiểm tra – đánh giá về mục tiêu, kế hoạch, quy trình, tổ chức – chỉ đạo thực hiện quy trình, kiểm tra thường xuyên, trong quá trình quản lý cần phải xác định rõ chức năng, nội dung quản lý của các chủ thể quản lý cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá của các chủ thể này:

1.4.1 Nội dung quản lý của các chủ thể quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở

1.4.1.1 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo

* Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng GD&ĐT: Theo

lý luận quản lý chung thì Phòng Giáo dục và Đào tạo thực hiện nhiệm vụ quản lý của mình theo 4 chức năng, đó là: Xây dựng kế hoạch; Tổ chức thực hiện kế hoạch; Lãnh đạo, chỉ đạo; Kiểm tra Tuy nhiên, chức năng của Phòng GD&ĐT được quy định cụ thể tại thông tư liên tịch Số 47/2011/TTLT-

lý giáo dục; tiêu chuẩn cơ sở vật chất, thiết bị trường học; quy chế thi cử và cấp văn bằng, chứng chỉ; bảo đảm chất lượng giáo dục và đào tạo…

- Phòng Giáo dục và Đào tạo có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và nhiệm vụ công tác của UBND cấp huyện; đồng thời chịu sự hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Sở Giáo dục và Đào tạo

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan trình UBND cấp huyện: Dự thảo các văn bản hướng dẫn thực hiện cơ chế chính sách, pháp luật, các quy định của UBND cấp tỉnh về hoạt động giáo dục trên địa bàn…

- Hướng dẫn, tổ chức thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch, chuyên môn, nghiệp vụ, các hoạt động giáo dục, phổ cập giáo dục; công tác tuyển sinh, thi cử, xét duyệt, cấp văn bằng, chứng chỉ đối với các cơ

sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức các cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt

- Tổ chức ứng dụng các kinh nghiệm, thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến, tổng kết kinh nghiệm, sáng kiến của địa phương trong lĩnh vực giáo dục

- Tổ chức thực hiện công tác xây dựng và nhân điển hình tiên tiến, công tác thi đua, khen thưởng về giáo dục trên địa bàn huyện

- Quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, luân chuyển, cách chức, giáng chức người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu các cơ sở giáo dục công lập; công nhận, không công nhận hội đồng quản trị, chủ tịch hội

29

đồng quản trị, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện theo quy định của pháp luật

và ủy quyền của UBND cấp huyện

- Thực hiện công tác thống kê, thông tin, báo cáo định kỳ và hàng năm, báo cáo đột xuất về tổ chức và hoạt động giáo dục theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo và UBND cấp huyện … [6]

Như vậy, căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Phòng Giáo dục

có thể thấy hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh là một trong những nội dung quản lý của Phòng GD&ĐT, đồng thời nội dung quản

lý này còn được quy định tại một số văn bản khác có liên quan như: Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT, ngày 05/10/2006 của Bộ GD&ĐT về việc ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông; Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường

phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Thông tư số: BGDĐT ngày 28/3 /2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo); Hướng

12/2011/TT-dẫn giảng dạy các môn học, phân phối chương trình của Sở GD&ĐT

* Nội dung quản lý của Phòng GD&ĐT đối với hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh:

Đối với hoạt động kiểm tra - đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ

sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm: Xây dựng kế hoạch hướng dẫn các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện thực hiện Quy chế về đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở ban hành kèm theo Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT, ngày 05/10/2006 của Bộ GD&ĐT Tổ chức, kiểm tra, giám sát, chỉ đạo các trường THCS thông qua Hiệu trưởng nhà trường khắc phục ngay sai sót trong những việc sau đây:

- Thực hiện chế độ kiểm tra cho điểm, ghi điểm vào sổ gọi tên và ghi điểm, học bạ; xếp loại hạnh kiểm, học lực học sinh;

- Sử dụng kết quả đánh giá, xếp loại hạnh kiểm và học lực của học sinh

Từ những nhiệm vụ nêu trên cho thấy trong bối cảnh của nhà trường

Phòng Giáo dục và Đào tạo là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực giáo dục và đào tạo, bao gồm: mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục và đào tạo, bảo đảm chất lượng giáo dục và đào tạo…[6] Vì vậy, trong quá trình quản lý chỉ đạo của mình, Phòng GD&ĐT cần phải tiến hành thu thập, nắm bắt thông tin ngược từ các nhà

trường (đặc biệt là thông tin về công tác dạy – học) thông qua rất nhiều các các hoạt động như: thanh – kiểm tra (thường xuyên, định kì, đột xuất), khảo sát chất

lượng học sinh, kiểm định chất lượng,…

Công tác khảo sát chất lượng học sinh nhằm đánh giá chất lượng dạy – học các trường trung học cơ sở của Phòng Giáo dục được xem là một giải pháp quản lý cần thiết, quan trọng Bởi thông qua kết quả khảo sát này sẽ giúp cho Phòng Giáo dục có những đánh giá, so sánh về thực trạng chất lượng giảng dạy, thực trạng kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh trong các nhà trường để từ đó có những biện pháp quản lý phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Ngược lại, kết quả của các kỳ khảo sát này sẽ tạo động lực kích thích,

1.4.1.2 Đối với Hiệu trưởng các trường THCS

Hiệu trưởng các trường THCS có trách nhiệm quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh [5];

* Đối với hoạt động kiểm tra – đánh giá học sinh, Hiệu trưởng trường THCS có nhiệm vụ:

- Quản lý, hướng dẫn giáo viên, nhân viên, học sinh thực hiện và phổ biến đến gia đình học sinh các quy định của Quy chế kiểm tra - đánh giá

- Kiểm tra việc thực hiện quy định về kiểm tra, cho điểm và đánh giá nhận xét của giáo viên Hàng tháng ghi nhận xét và ký xác nhận vào sổ gọi tên và ghi điểm của các lớp

- Kiểm tra việc đánh giá, xếp loại, ghi kết quả vào sổ gọi tên và ghi điểm, vào học bạ của giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm; phê chuẩn việc sửa chữa điểm, sửa chữa mức nhận xét của giáo viên bộ môn khi đã có xác nhận của giáo viên chủ nhiệm

- Tổ chức kiểm tra lại các môn học theo quy định; phê duyệt và công bố danh sách học sinh được lên lớp sau khi có kết quả kiểm tra lại các môn học

- Kiểm tra, yêu cầu người có trách nhiệm thực hiện Quy chế kiểm tra – đánh giá phải khắc phục ngay sai sót trong những việc như: Thực hiện chế độ

32

kiểm tra cho điểm và mức nhận xét; ghi điểm và các mức nhận xét vào sổ gọi tên và ghi điểm, học bạ; xếp loại hạnh kiểm, học lực học sinh; sử dụng, đánh giá xếp loại học lực của học sinh…[4]

* Bên cạnh các nhiệm vụ nêu trên, để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản

lý Hiệu trưởng có thể chủ động tiến hành tổ chức kiểm tra khảo sát chất lượng Đối với các bài khảo sát chất lượng học tập của học sinh có thể được

tổ chức dưới nhiều hình thức:

- Khảo sát chất lượng học sinh sau khi dự giờ, thăm lớp để đánh giá giờ dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh tại giờ học đó

- Khảo sát đột xuất không báo trước

- Khảo sát chất lượng đầu năm, cuối mỗi học kỳ Với hình thức khảo sát này đòi hỏi phải được chuẩn bị kỹ lưỡng ở tất cả các khâu trong quy trình kiểm tra – đánh giá

Việc tổ chức khảo sát chất lượng học sinh có thể diễn ra đối với một lớp hoặc toàn trường, đối với một môn học hay nhiều môn học tùy theo yêu cầu và đặc điểm tình hình cụ thể của nhà trường nhằm điều chỉnh công tác quản lý của mình đối với hoạt động giáo dục, dạy – học của giáo viên và học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Bên cạnh đó, Hiệu trưởng chịu sự chỉ đạo, giám sát và tổ chức thực hiện kế hoạch về công tác kiểm tra khảo sát chất lượng cũng như sử dụng kết quả khảo sát chất lượng của Phòng GD&ĐT phục vụ cho quản lý công tác dạy – học

* Xuất phát từ những yêu cầu nhiệm vụ nêu trên nên trong quá trình quản lý của mình, Hiệu trưởng cần chỉ đạo thực hiện một số nội dung sau:

- Quản lý xây dựng kế hoạch tổ chức kiểm tra – đánh giá: Chỉ đạo lập

kế hoạch kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh một cách khoa học, chi tiết theo từng tháng, từng kỳ, từng năm học Chỉ đạo các buổi học tập nghiên cứu, tìm hiểu nghiệp vụ, quy chế liên quan đến kiểm tra – đánh giá Tăng cường tổ chức bồi dưỡng giáo viên về kỹ năng ra đề kiểm tra, viết đáp

33

án và chấm bài bằng các hình thức trắc nghiệm, tự luận theo chuẩn kiến thức

kĩ năng của từng môn học với các cấp độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng Chỉ đạo chuẩn bị CSVC và các điều kiện phục vụ cho kiểm tra – đánh giá

- Quản lý khâu ra đề kiểm tra: Chỉ đạo việc ra đề, duyệt đề kiểm tra các

bộ môn Chỉ đạo GV các bộ môn cung cấp, bổ sung, điều chỉnh ngân hàng câu hỏi và đề kiểm tra hàng kỳ, hàng năm Tổ chức bốc thăm, sao in đề thi theo kế hoạch

- Quản lý khâu tổ chức kiểm tra: Thực hiện đúng quy định Quy chế đánh

giá, xếp loại HS THCS do Bộ GD&ĐT ban hành, thực hiện đủ số lần kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ, kiểm tra học kỳ cả lý thuyết và thực hành

- Quản lý khâu chấm bài, công bố kết quả và ghi điểm: Tổ chức giao

nhận bài kiểm tra, đánh phách, quản lý phách, tổ chức kiểm tra tập trung đối với các bài kiểm tra học kỳ, kiểm tra khảo sát theo hình thức trách nghiệm khách quan, trắc nghiệm tự luận Áp dụng đúng tiêu chuẩn cho điểm, có thang điểm thống nhất theo đáp án từng câu và cả bài kiểm tra Chấm bài và trả bài kiểm tra đúng thời hạn, có nhận xét chung và lời phê cụ thể cho từng bài để học sinh rút kinh nghiệm Nhận đơn, tổ chức chấm phúc khảo bài kiểm tra và trả lời những câu hỏi thắc mắc của học sinh về những vấn đề liên quan đến kiểm tra

- Quản lý hồ sơ kiểm tra – đánh giá: Lưu, quản lý điểm, kết quả học tập (bản gốc tờ ghi tên, ghi điểm), lưu và quản lý bài kiểm tra, sổ điểm cá

nhân, sổ điểm lớp, học bạ của học sinh Công bố bảng điểm của học sinh công khai cũng như gửi về gia đình cho cha, mẹ học sinh Báo cáo tình hình kiểm tra theo quy định của nhà trường và lưu giữ kết quả kiểm tra phục vụ cho tổng hợp, phân loại, đánh giá cuối kỳ, cuối năm của nhà trường

1.4.1.3 Đối với tổ chuyên môn trường THCS

Trên cơ sở kế hoạch hoạt động chung của nhà trường, 2 tổ chuyên môn

(gồm tổ khoa học tự nhiên, tổ khoa học xã hội) xây dựng kế hoạch hoạt động

cụ thể cho tổ mình và tổ chức thực hiện các hoạt động đó, bao gồm cả hoạt

kiểm tra học kì, đặc biệt là thống nhất dàn bài kiểm tra (ma trận đề), trên cơ

sở ma trận đề đã được thống nhất chung, giáo viên tiến hành ra đề kiểm tra

1.4.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS

Ngoài các nội dung quản lý được quy định, trong quá trình quản lý, chỉ đạo hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS các chủ thể quản lý cần phải tính toán, xem xét, nghiên cứu đến các yếu tố có thể ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý để từ đó có những biện pháp quản lý phù hợp nhằm đạt kết quả mong muốn

* Yếu tố nhận thức

Yếu tố nhận thức được xác định là một yếu tố chủ quan có ảnh hưởng tới toàn bộ hoạt động kiểm tra – đánh giá và công tác quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá Nếu những giáo viên, học sinh có nhận thức đúng đắn về vai trò, ý nghĩa của hoạt động kiểm tra – đánh giá, nhận thức đầy đủ về quy chế thi, kiểm tra sẽ giúp họ có những hành động đúng, ngược lại nếu nhận thức sai hoặc không đầy đủ sẽ khiến họ coi nhẹ hoạt động này, thậm chí là có những tác động tiêu cực Điều này sẽ là rào cản đến quá trình quản lý, người quản lý sẽ gặp rất nhiều khó khăn

Bên cạnh đó, nhận thức của chính các nhà quản lý cũng có ảnh hưởng không nhỏ, nếu nhận thức không đúng sẽ dẫn đến những quyết định sai lầm,