Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh các trường trung học cơ sở thành phố Nam Định theo định hướng phát triển năng lực : Luận văn ThS. Giáo dục học: 60 14 01 14

73 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KQHT CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC .... Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đá

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐOÀN TIẾN TRUNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Lê

HÀ NỘI – 2015

LỜI CẢM ƠN

Qua hai năm học tập, rèn luyện và nghiên cứu tại trường Đại học giáo

dục tôi đã nhận được sự tận tình tâm huyết giảng dạy, sự quản lý, hướng dẫn

tạo điều kiện giúp đỡ về mọi mặt của các thầy cô, trang bị cho tôi những kiến

thức quý báu để phục vụ cho công tác của mình Với tất cả tình cảm của mình

tôi xin gửi tới Ban Giám hiệu trường Đại học giáo dục cùng toàn thể các thầy

cô đã tham gia giảng dạy lớp học lời cảm ơn chân thành nhất

Với sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân

thành tới Phó giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Văn Lê, người đã trực tiếp giúp đỡ,

tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện và hoàn

thành luận văn tốt nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn các thầy cô lãnh đạo phòng Giáo dục – Đào tạo

thành phố Nam Định, các đồng chí cán bộ, giáo viên, nhân viên, phụ huynh

và học sinh các trường trung học cơ sở thành phố Nam Định, bạn bè đã động

viên giúp đỡ, tạo điều kiện thuận cho tôi thực hiện được luận văn

Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng trong quá trình hoàn thiện luận văn tuy nhiên

không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý, xây dựng của

các thầy cô và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 12 tháng 11 năm 2015 Tác giả luận văn

Đoàn Tiến Trung

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng ix

Danh mục các biểu đồ x

Danh mục các sơ đồ xi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

1.1 Về mặt lý luận 1

1.2 Về mặt thực tiễn 2

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

3.1 Khách thể nghiên cứu 3

3.2 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Các phương pháp nghiên cứu 4

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận 5

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 5

6.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học 6

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 6

8 Đóng góp mới của đề tài 6

9 Cấu trúc của luận văn 7

CHƯƠNG 1 8

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KTĐG KQHT CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI TRƯỜNG THCS 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục 11

1.2.2 Kiểm tra, đánh giá, quản lý kiểm tra đánh giá 14

1.2.2.1 Kiểm tra 14

1.2.2.2 Đánh giá: 15

1.2.2.3 Quản lý kiểm tra đánh giá 16

1.2.3 Kết quả học tập của học sinh 17

1.3 Kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực của học sinh THCS 18

1.3.1 Vị trí, chức năng và nguyên tắc của kiểm tra đánh giá 18

1.3.1.1 Vị trí của kiểm tra đánh giá 18

1.3.1.2 Chức năng của kiểm tra đánh giá 18

1.3.1.3 Vai trò của kiểm tra đánh giá 20

1.3.1.4 Nguyên tắc của kiểm tra đánh giá 21

1.3.2 Các hình thức, phương pháp và quy trình kiểm tra đánh giá 24

1.3.2.1 Các hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập 24

1.3.2.2 Các phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập 26

1.3.3 Đặc điểm của kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực của học sinh THCS 30

1.3.3.1 Năng lực 30

1.3.3.2 Đặc điểm kiếm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực của học sinh THCS 32

1.4 Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh cấp THCS theo định hướng phát triển năng lực 39

1.4.1 Nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng về quản lý hoạt động KTĐG KQHT của học sinh THCS theo định hướng phát triển năng lực 39

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh THCS theo định hướng phát triển năng lực 40

1.4.2.1 Lập kế hoạch kiểm tra đánh giá 40

1.4.2.2 Tổ chức thực hiện việc KTĐG KQHT của HS 41

1.4.2.3 Chỉ đạo việc thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT

của HS 41

1.4.2.4 Kiểm tra giám sát hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh 43

1.4.2.5 Quản lý các điều kiện phục vụ kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh 43

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động KTĐG KQHT của học sinh các trường THCS theo định hướng phát triển năng lực 44

1.4.3.1 Nhận thức của giáo viên và học sinh về KTĐG KQHT của HS theo định hướng phát triển năng lực 44

1.4.3.2 Tinh thần trách nhiệm, tính tích cực chủ động của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trong việc đổi mới hoạt động KTĐG KQHT của HS theo định hướng phát triển năng lực 45

1.4.3.3 Các chủ trương, chính sách, văn bản quy định về việc tổ chức KTĐG KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực 45

1.4.4.4 Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí phục vụ cho việc tổ chức kiểm tra đánh giá 46

Kết luận chương 1 47

Chương 2 48

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 48

2.1 Khái quát về tình hình phát triển giáo dục của TP Nam Định 48

2.2 Vài nét về các trường THCS TP Nam Định – Tỉnh Nam Định 49

2.2.1 Giới thiệu về hệ thống trường THCS 49

2.2.2 Tình hình dạy học và chất lượng học tập của học sinh hiện nay 50

2.3 Thực trạng hoạt động KTĐG KQHT của học sinh các trường THCS thành phố Nam Định theo định hướng phát triển năng lực 52

2.3.1 Thực trạng nhận thức về vị trí, vai trò của KTĐG KQHT của HS 52

2.3.2 Thực trạng nội dung, phương pháp KTĐG KQHT của HS 55

2.3.2.1 Thực trạng về nội dung KTĐG KQHT của học sinh 55

2.3.2.2 Thực trạng về phương pháp, hình thức KTĐG KQHT của học sinh 56

2.3.3 Thực trạng về cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ KTĐG KQHT của học sinh 58

2.4 Thực trạng quản lý KTĐG KQHT của học sinh các trường THCS thành phố Nam Định theo định hướng phát triển năng lực 59

2.4.1 Thực trạng việc lập kế hoạch KTĐG KQHTcủa học sinh THCS theo định hướng phát triển năng lực 60

2.4.2 Thực trạng việc tổ chức thực hiện kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh THCS theo định hướng phát triển năng lực 60

2.4.3 Thực trạng việc chỉ đạo kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh THCS theo định hướng phát triển năng lực 64

2.4.4 Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của HS THCS theo định hướng phát triển năng lực 65

2.4.5 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh 67

2.5 Đánh giá chung thực trạng hoạt động KTĐG KQHT của HS THCS theo định hướng phát triển năng lực thành phố Nam Định 68

CHƯƠNG 3 73

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KQHT CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 73

3 1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 73

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 73

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 73

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 74

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 74

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh các trường THCS thành phố Nam Định theo định hướng phát triển

năng lực 75

3.2.1 Tổ chức các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực về kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên 75

3.2.1.1 Mục tiêu của biện pháp 75

3.2.1.2 Nội dung của biện pháp 75

3.2.1.3.Cách thức tổ chức thực hiện biện pháp 78

3.2.1.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 79

3.2.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện KTĐG KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực 80

3.2.2.1 Mục tiêu của biện pháp 80

3.2.2.2 Nội dung của biện pháp 80

3.2.2.3 Cách thức tổ chức thực hiện biện pháp 81

3.2.2.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 82

3.2.3 Tổ chức triển khai thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực 82

3.2.3.1 Mục tiêu của biện pháp 82

3.2.3.2 Nội dung của biện pháp 82

3.2.3.3 Cách thức tổ chức thực hiện biện pháp 83

3.2.3.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 87

3.2.4 Tăng cường quản lý hoạt động KTĐG KQHT của HS theo định hướng phát triển năng lực 87

3.2.4.1 Mục tiêu của biện pháp 87

3.2.4.2 Nội dung của biện pháp 87

3.2.4.3 Cách thức tổ chức thực hiện biện pháp 88

3.2.4.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 90

3.2.5 Thường xuyên kiểm tra giám sát các hoạt động kiểm tra đánh giá

KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực 90

3.2.5.1 Mục tiêu của biện pháp 90

3.2.5.2 Nội dung của biện pháp 90

3.2.5.3 Cách thức tổ chức thực hiện biện pháp 90

3.2.5.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 92

3.2.6 Tăng cường quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực 92

3.2.6.1 Mục tiêu của biện pháp 92

3.2.6.2 Nội dung của biện pháp 92

3.2.6.3.Cách thức tổ chức thực hiện biện pháp 93

3.2.6.4 Điều kiện thực hiện biện pháp 94

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 95

3.4 Kết quả thăm dò ý kiến về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 96

Kết luận chương 3 99

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 100

1 Kết luận 100

2 Khuyến nghị 101

2.1 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Nam Định 101

2.2 Đối với Thành ủy, UBND thành phố Nam Định 101

2.3 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Nam Định 101

2.4 Đối với các trường THCS thành phố Nam Định 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 106

54

Bảng 2.5 Đánh giá mức độ quan tâm của GV trong quá trình

thực hiện các nội dung KTĐG KQHT của HS

Bảng 2.10 Các yếu tố tác động tới quản lý hoạt động KTĐG

KQHT của HS theo định hướng phát triển năng lực

69

Bảng 3.3 Đánh giá của CBQL, GV về tính cấp thiết, tính khả

thi của các biện pháp

95

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Đánh giá về nhận thức của CBQL, GV về vai

Biểu đồ 2.4 Đánh giá của CBQL, GV về hiệu quả quản lý

công tác tổ chức KTĐG KQHT của HS theo định hướng phát triển năng lực

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Phương pháp đánh giá kết quả học tập của học

sinh

27

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN Đề TÀI

1.1 Về mặt lý luận

Nghị quyết 29 – NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị BCH

TƯ khóa XI về “ Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”; [25] đã đưa ra quan điểm về xây dựng và phát triển con người Việt Nam phát triển toàn diện trong đó nhấn mạnh về việc xây dựng đạo đức, nhân cách và lối sống, kỹ năng áp dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

Điều 2 – Luật Giáo dục năm 2005 quy định mục tiêu của giáo dục Việt Nam: Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [33]

Công văn số 4099/BGD ĐT-GDTrH ngày 5 tháng 8 năm 2014 của Bộ giáo dục và đào tạo về hướng dẫn nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2014 – 2015 đã yêu cầu: “Tiếp tục triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của hội nghị lần thứ 8 BCH TƯ khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo Tiếp tục thực hiện có hiệu quả nội dung các cuộc vận động, các phong trào thi đua của nghành bằng những việc làm thiết thực hiệu quả, phù hợp điều kiện từng địa phương, gắn với việc đổi mới hoạt động giáo dục của nhà trường, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống của các bộ quản lý, giáo viên, nhân viên

và học sinh tại mỗi cơ quan quản lý và cơ sở giáo dục trung học”, “ Chú trọng giáo dục đạo đức và giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống, hiểu biết xã hội, thực hành pháp luật, tăng cường các hoạt động nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thực tiễn…” “Đổi mới kiểm tra

đánh giá theo hướng chú trọng đánh giá phẩm chất và năng lực của học sinh Chú trọng đánh giá quá trình: đánh giá trên lớp; đánh giá bằng hồ sơ; đánh giá bằng nhận xét; tăng cường hình thức đánh giá thông qua sản phẩm dự án; bài

thuyết trình; kết hợp kết quả đánh giá trong quá trình giáo dục và đánh giá

tổng kết cuối kỳ, cuối năm học Các hình thức kiểm tra, đánh giá đều hướng tới phát triển năng lực của học sinh; coi trọng đánh giá để giúp đỡ học sinh về phương pháp học tập, động viên sự cố gắng, hứng thú học tập của các em trong quá trình dạy học Việc kiểm tra, đánh giá không chỉ là việc xem học sinh học được cái gì mà quan trọng hơn là biết học sinh học như thế nào, có biết vận dụng không” [8]

1.2 Về mặt thực tiễn

Kiểm tra đánh giá học sinh là những khâu rất quan trọng trong quá trình dạy học và giáo dục Bộ GD&ĐT đã có nhiều giải pháp nhằm cải tiến kiểm tra đánh giá, bước đầu đã có chuyển biến tích cực, song kết quả đạt được vẫn còn hạn chế, chưa hướng đến đánh giá năng lực học sinh Muốn đổi mới căn bản toàn diện chương trình, sách giáo khoa phổ thông từ năm 2015 theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT, thì “mắt xích” cần phải tập trung, nỗ lực nhiều nhất, đầu

tư nhiều thời gian, trí tuệ, tiền bạc nhất chính là khâu đổi mới cách thức KTĐG học sinh Trước hết chúng ta phải hiểu kiểm tra đánh giá là bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học bởi đối với người giáo viên, khi tiến hành quá trình dạy học phải xác định rõ mục tiêu của bài học, nội dung và phương pháp cũng như kỹ thuật tổ chức quá trình dạy học sao cho hiệu quả Muốn biết có hiệu quả hay không, người giáo viên phải thu thập thông tin phản hồi từ học sinh để đánh giá và qua đó điều chỉnh phương pháp dạy, kỹ thuật dạy của mình và giúp học sinh điều chỉnh các phương pháp học Như vậy, kiểm tra đánh giá là bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học và kiểm tra đánh giá là động lực để thúc đẩy sự đổi mới quá trình dạy và học

Đổi mới kiểm tra đánh giá sẽ là động lực thúc đẩy các quá trình khác như đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới cách thức tổ chức hoạt động

dạy học, đổi mới quản lý… Nếu thực hiện được việc kiểm tra đánh giá hướng vào đánh giá quá trình, giúp phát triển năng lực người học, thì lúc đó quá trình dạy học trở nên tích cực hơn rất nhiều

Quá trình đó sẽ nhắm đến mục tiêu xa hơn, đó là nuôi dưỡng hứng thú học đường, tạo sự tự giác trong học tập và quan trọng hơn là gieo vào lòng học sinh sự tự tin, niềm tin“người khác làm được mình cũng sẽ làm được”

Trong những năm gần đây, ngành giáo dục tỉnh Nam Định nói chung, thành phố Nam Định nói riêng đã có nhiều cố gắng và đạt dược một số kết quả trong việc chỉ đạo và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh góp phần nâng cao chất lượng dạy học Tuy nhiên quá trình kiểm tra đánh giá vẫn thiên về việc tiếp cận nội dung, kiểm tra kiến thức kỹ năng là chính mà chưa tiếp cận theo hướng phát triển năng lực cho học sinh

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động kiểm

tra đánh giá kết quả học tập của học sinh các trường THCS thành phố Nam Định theo định hướng phát triển năng lực”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động KTĐG KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong các trường THCS thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Nam Định – Tỉnh Nam Định

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh THCS góp phần quan trọng vào thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo Những năm qua, hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh THCS tại thành phố Nam Định đã đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận Tuy nhiên trong điều kiện mới, để phát huy tối đa năng lực của người học, hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh các trường THCS trên địa bàn thành phố Nam Định đã bộc lộ nhiều hạn chế và đang gặp phải nhiều khó khăn và thách thức mới

Nếu đề xuất và triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý phù hợp và khả thi đối với công tác kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học tại các

trường THCS trên địa bàn thành phố Nam Định - Tỉnh Nam Định

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh và các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS thành phố Nam Định – Tỉnh Nam Định và nguyên nhân của thực trạng

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh các trường THCS thành phố Nam Định theo định hướng phát triển năng lực

6 CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện được mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài cần

sử dụng phối hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các tài liệu phục vụ cho đề tài như các văn kiện của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết, các tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lý công chức nhà nước, các tài liệu về kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học sinh

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động KTĐG KQHT của học sinh, tinh thần, ý thức trách nhiệm của giáo viên để có những đánh giá khách quan nhất về công tác KTĐG KQHT theo định hướng phát triển năng lực của học sinh tại các trường THCS

Quan sát hoạt động QL chỉ đạo hoạt động KTĐG kết quả học tập của học sinh của hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, dự giờ thăm lớp, kiểm tra

hồ sơ của GV nhằm đánh giá thực trạng quản lí hoạt động KTĐG kết quả học tập của hiệu trưởng các trường THCS

Phương pháp này hỗ trợ cho phương pháp điều tra

+ Phương pháp phỏng vấn, điều tra giáo dục: Đây là phương pháp chính, được sử dụng nhằm khảo sát thực trạng hoạt động KTĐG KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực và thực trạng công tác quản lý ở các trường THCS, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định

Sử dụng phương pháp này, chúng tôi sẽ xây dựng các phiếu hỏi dành cho các đối tượng: Cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS trên địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định

Ngoài ra, phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi còn được sử dụng để thu thập ý kiến của CB quản lý và GV về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động KTĐG KQHT của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định được đề xuất trong luận văn

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Phương pháp nghiên cứu này giúp cho việc thu thập thông tin liên quan đến vấn đề KTĐG KQHT của HS THCS thông qua các bài viết và tài liệu báo cáo để phục vụ cho nhiệm vụ nghiên cứu lý luận và thực trạng của đề tài

+ Phương pháp khảo nghiệm sư phạm: Khảo nghiệm một số biện pháp quản lý hoạt động KTĐG KQHT của HS THCS theo định hướng phát triển năng lực của Hiệu trưởng các trường THCS nhằm đánh giá mức độ cần thiết

và khả thi của một số biện pháp được đề xuất

6.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các dữ liệu, các thông tin trong quá trình nghiên cứu, điều tra, thu thập từ các phương pháp trên

7 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Vì điều kiện thời gian và năng lực có hạn, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh đối với các bài kiểm tra định kỳ 1 tiết, kiểm tra học kỳ và kiểm tra khảo sát chất lượng của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Nam Định – Tỉnh Nam Định

- Nghiên cứu số liệu của 3 năm học gần đây (2012 – 2013; 2013 – 2014; 2014-2015)

8 ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI

- Góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh THCS trong hoàn cảnh mới

- Phát hiện được thực trạng kiểm tra đánh giá và các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng học sinh của hiệu trưởng các trường THCS thành phố Nam Định – Tỉnh Nam Định

- Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh cho hiệu trưởng các trường THCS

9 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục chữ viết tắt, tài liệu tham khảo

và các phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý kiểm tra đánh giá KQHT

theo định hướng phát triển năng lực học sinh các trường THCS

Chương 2: Thực trạng hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT và quản lý

hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS thành phố Nam Định – Tỉnh Nam Định

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá KQHT theo

định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS thành phố Nam Định – Tỉnh Nam Định

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KTĐG KQHT CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TẠI

TRƯỜNG THCS 1.1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

* Các nghiên cứu ở nước ngoài

Từ khi xuất hiện nhà trường, các hình thức kiểm tra đánh giá mức độ nhận thức của người học đã ra đời Đầu thế kỷ XVI, lần đầu tiên trong lịch sử giáo dục thế giới, nhà giáo dục Tiệp Khắc J.A.Comesnky đã đặt nền móng cho lý luận dạy học ở nhà trường và xây dựng thành một hệ thống vấn đề trong tác phẩm “Lý luận dạy học vĩ đại”, trong đó nêu vai trò ý nghĩa của kiểm tra đánh giá quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh, ông lưu ý việc kiểm tra đánh giá phải căn cứ vào mục tiêu học tập và hướng dẫn học sinh

tự kiểm tra đánh giá kiến thức của bản thân

Về sau các nhà nghiên cứu lý luận dạy học đã phân tích và phát triển

lý luận kiểm tra đánh giá ở các góc độ: vai trò, ý nghĩa, mục tiêu, nội dung, nguyên tắc và phương pháp nhằm đảm bảo tính khách quan của việc kiểm tra đánh giá

Năm 1971, B.S Bloom cùng George F Madaus và J.Thomas Hastings cho ra đời cuốn sách “Evaluation to improve Learning” (Đánh giá thúc đẩy học tập) Cuốn sách này dành cho giáo viên, viết về kỹ thuật đánh giá KQHTcủa học sinh Nếu được áp dụng đúng cách việc đánh giá sẽ giúp giáo viên hỗ trợ học sinh cải thiện khả năng học tập Trọng tâm của cuốn sách này cũng chính là việc tăng cường khả năng học tập của học sinh Cuốn sách không nhằm giải quyết các vấn đề liên quan dến việc lựa chọn và sử dụng các loại trí tuệ, năng lực tiềm ẩn của các bài kiểm tra thành tích đã được chuẩn hóa - loại hình thường được học sinh các trường tiến hành một đến hai lần một năm, mà hướng tới để hoàn thiện và sử dụng đúng cách một hệ thống các câu hỏi, các bài kiểm tra đánh giá quá trình học tập và các dạng bài

kiểm tra khác do giáo viên tự làm được áp dụng cho học sinh hàng năm Cuốn sách thông qua việc liên kết các kỹ thuật đánh giá tốt nhất, nhằm hỗ trợ các giáo viên sử dụng đánh giá như một công cụ để cải tiến cả quy trình dạy

và học

Ở Liên Xô cũ và các nước XHCN Đông Âu trước đây đã có nhiều tác giả nghiên cứu về kiểm tra đánh giá, song trên thực tế các công trình nghiên cứu chủ yếu bàn về kiểm tra đánh giá kiến thức học sinh thông qua các hình thức trắc nghiệm truyền thống như kiểm tra vấn đáp hoặc bài viết (trắc nghiệm, tự luận) chưa quan tâm đến việc kiểm tra đánh giá bằng hình thức trắc nghiệm khách quan

Vấn đề kiểm tra đánh giá KQHT được các tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau nhưng tất cả đều nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của kiểm tra đánh giá kết quả học tập Từng bước xây dựng hoàn thiện cơ sở lý thuyết cơ sở thực tiễn và quy trình cho kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

Trong thời gian gần đây, các nước trên thế giới không chỉ đạt được những thành tựu mới về lý luận mà đã thành công trong việc triển khai thực tiễn ở các trường học Xu hướng đánh giá mới của thế giới là đánh giá dựa theo năng lực (Competence base assessment), tức là “đánh giá khả năng tiềm

ẩn của HS dựa trên kết quả đầu ra cuối một giai đoạn học tập, là quá trình tìm kiếm minh chứng về việc HS đã thực hiện thành công các sản phẩm đó” Đánh giá năng lực nhằm giúp GV có thông tin KQHT của HS để điều chỉnh hoạt động giảng dạy; giúp HS điều chỉnh hoạt động học tập; giúp GV và nhà trường xác nhận, xếp hạng kết quả học tập Nhiều quốc gia đã đẩy mạnh ĐG quá trình bằng các hình thức, phương pháp đánh giá không truyền thống như quan sát, phỏng vấn, hồ sơ, dự án, trình diễn thực, nhiều người cùng tham gia Tóm lại, trong hơn 3 thập kỷ qua, KTĐG đối với GDPT quốc tế đã có những bước tiến rất lớn cả về lý luận và thực tiễn Thể hiện rõ xu hướng KTĐG của thế giới là hướng đến đánh giá năng lực học sinh, phương pháp, cách thức đánh giá rất đa dạng, sáng tạo và linh hoạt

* Các nghiên cứu ở trong nước

Lịch sử khoa cử ở Việt Nam được hình thành khá sớm, các cuộc thi chọn người tài, người có học vấn được tổ chức định kỳ Năm 1070 vua

Lý Thái Tông cho lập Văn Miếu, và từ đó việc học có bài bản hơn Người ta xem Văn Miếu Quốc Tử Giám là trường Đại học đầu tiên của Việt Nam Khoa thi đầu tiên được tổ chức năm 1075, đời vua Lý Thái Tông Chế độ khoa cử thời phong kiến bắt buộc sĩ tử phải trải qua ba kỳ thi để đạt học vị cao nhất: thi Hương, thi Hội, thi Đình Thi cử thời phong kiến có luật khá nghiêm ngặt, thể lệ khắt khe, bất công, nhưng cũng đào tạo được nhiều trí thức tài giỏi, góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước Song giáo dục Nho học không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế

Thời kỳ Pháp thuộc, nền giáo dục Việt nam mang tính nô dịch thuộc địa với chủ trương đào tạo một số ít người làm tay sai, còn đại đa số nhân dân là

mù chữ Thời kỳ này các kỳ thi tuyển được tổ chức rất nghiêm túc và được bảo đảm bằng pháp luật, trung tâm khảo thí là đơn vị độc lập với Bộ Giáo dục Công tác kiểm tra đánh giá chất lượng giáo dục luôn gắn liền với mục tiêu đào tạo của thực dân phong kiến

Từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến nay, giáo dục Việt nam đã trải qua ba lần cải cách, mỗi lần mục tiêu giáo dục đào tạo được điều chỉnh cho phù hợp với tình hình đất nước Kế thừa những thành tựu về kiểm tra đánh giá tri thức học sinh của một số nước trên thế giới, ở nước ta đã có một

số công trình nghiên cứu và nhiều bài viết của các tác giả tiêu biểu được đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành, các kỷ yếu khoa học trong các cuộc hội thảo cấp quốc gia bàn về kiểm tra đánh giá bàn về kiểm tra đánh giá chất lượng học tập của học sinh Một số tài liệu nghiên cứu về kiểm tra đánh giá trong lĩnh vực giáo dục của các chuyên gia như:

+ Trần Thị Tuyết Oanh, Đo lường và đánh giá kết quả học tập, NXB Đại

học sư phạm Hà Nội, 2007

+ Dương Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập, NXB

khoa học xã hội, 2005

+ Lục Thị Nga và Nguyễn Tuyết Nga, Hiệu trưởng trường THCS với vấn

đề đổi mới đánh giá KQHTcủa học sinh, Nhà xuất bản Đại học sư phạm,

2011

Các đề tài thạc sĩ như: Nghiên cứu cải tiến quy trình tổ chức kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại khoa du lịch – viện đại học mở Hà Nội của tác giả Lê Quỳnh Chi, năm 2006; Biện pháp quản lý công tác kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của sinh viên ở trường Cao đẳng du lịch Hà Nội của tác giả Nghiêm Nữ Diễm Thùy, năm 2008; Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học phổ thông thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay của tác giả Tạ Thị Bích Liên, năm 2011

Các nhà khoa học đều khẳng định kiểm tra, đánh giá HS là những khâu rất quan trọng trong quá trình dạy và học Khoa học về KTĐG của thế giới đã

có bước phát triển mạnh mẽ cả về lý luận và thực tiễn, trong khi ở Việt Nam ngành GD chỉ mới quan tâm trong những năm gần đây Cùng với sự phát triển kinh tế, sự thay đổi của xã hội, đòi hỏi giáo dục phải có sự thay đổi Đổi mới KTĐG theo hướng tiếp cận năng lực là một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng GD nói chung và đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GDPT sau năm 2015

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục

biệt vì mọi sự phát triển của xã hội đều thông qua hoạt động của con người

và thông qua quản lý Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên khá phổ biến nhưng có nhiều điểm khác nhau với những góc độ khác nhau phụ thuộc vào cái nhìn chủ quan và tính mục đích hoạt động Chúng ta có thể điểm qua một

số khái niệm

Theo nhà khoa học người Mỹ Frederick Winslow Taylor (1856 - 1915), người được hậu thế coi là "cha đẻ của thuyết quản lý khoa học" Là người rất thành công trong quản lý sản xuất, ông đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình

trong quản lý là: “Quản lý là khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy xã hội phát triển” Ông cho rằng "Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất." [20]

Henry Fayol, nhà nghiên cứu người Pháp (1841 - 1925) cho rằng: Quản

lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: Kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra Ông còn

khẳng định "Khi con người lao động hợp tác thì điều tối quan trọng là họ cần phải xác định rõ công việc mà họ phải hoàn thành và các nhiệm vụ của mỗi cá nhân phải là mắt lưới dệt nên mục tiêu của tổ chức." [10]

Còn H.Koontz (người Mỹ) lại khẳng định: "Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động mỗi cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất." [26]

Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu cũng có những định nghĩa khác nhau về thuật ngữ quản lý, tuỳ theo các cách tiếp cận khác nhau

Tác giả Trần Khánh Đức khẳng định "Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm phối hợp hành động của một nhóm người, hay một

cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất."

[20]

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì định

nghĩa kinh điển nhất về quản lý là: "Quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, (lãnh đạo) và kiểm tra.” [11]

Qua các khái niệm trên, có thể hiểu khái niệm quản lý bao gồm các nội hàm chủ yếu: quản lý là hoạt động được tiến hành trong một tổ chức; với các tác động có tính hướng đích của chủ thể quản lý, nhằm phối hợp nỗ lực của các cá nhân để thực hiện mục tiêu của tổ chức

* Quản lý giáo dục:

Giáo dục là một bộ phận của xã hội, nên quản lý giáo dục (QLGD)

là một loại hình quản lý xã hội Dựa trên khái niệm "quản lý" các nhà nghiên cứu về giáo dục đã đưa ra nhiều định nghĩa về QLGD như sau:

Học giả nổi tiếng M.I Kônđacôp cho rằng: QLGD là tập hợp những biện pháp tổ chức, cán bộ, kế hoạch, tài chính cung tiêu nhằm đảm bảo vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng cả về mặt số lượng lẫn chất lượng

Tác giả Đặng Quốc Bảo: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho tất cả mọi người Cho nên QLGD được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân."[5]

Từ những quan niệm trên, có thể hiểu: Quản lý giáo dục là quá trình tác động có tổ chức và mang tính hệ thống của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động của mỗi cơ sở giáo dục, cũng như toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu xác định Đó là những tác động phù hợp

quy luật khách quan, hướng tới việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế

- xã hội

Bản chất của QLGD là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào quá trình hoạt động giáo dục nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu giáo dục

Mục tiêu của QLGD chính là trạng thái mong muốn trong tương lai đối với hệ thống giáo dục, đối với trường học, hoặc đối với những thông số chủ yếu của hệ thống giáo dục trong mỗi nhà trường Mục tiêu này gồm: Đảm bảo quyền học sinh vào các ngành học, cấp học, các lớp học đúng chỉ tiêu

và tiêu chuẩn Đảm bảo chỉ tiêu và chất lượng đạt hiệu quả đào tạo, phát triển tập thể sư phạm đồng bộ, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đời sống vật chất Xây dựng và hoàn thiện các tổ chức chính quyền, Đảng, đoàn thể, quần chúng để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục và đào tạo

Đối tượng của QLGD là hoạt động của cán bộ, giáo viên, học sinh và

tổ chức sư phạm của nhà trường trong việc thực hiện kế hoạch và chương trình GD&ĐT nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã quy định với chất lượng cao

Nội dung QLGD bao gồm một số vấn đề cơ bản, đó là: Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược; quy hoạch; kế hoạch; chính sách phát triển giáo dục; ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, tiêu chuẩn cơ sở vật chất thiết bị trường học; tổ chức bộ máy QLGD; tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lý, GV; huy động sử dụng các nguồn lực

1.2.2 Kiểm tra, đánh giá, quản lý kiểm tra đánh giá

1.2.2.1 Kiểm tra

Khi bàn về khái niệm kiểm tra có rất nhiều quan điểm khác nhau

Trong Từ điển Tiếng Việt (1998) có định nghĩa: “Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” [39]

Từ điển Giáo dục học (2001) có định nghĩa thuật ngữ: “Kiểm tra là

bộ phận hợp thành của quá trình hoạt động dạy - học nhằm uốn nắn được thông tin về trạng thái và KQHT của học sinh, về những nguyên nhân cơ bản của thực trạng đó để tìm ra những biện pháp khắc phục những lỗ hổng, đồng thời củng cố và tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động dạy - học” [40]

Theo Đặng Bá Lãm (2003) “Kiểm tra là quá trình xác định mục đích, nội dung, lựa chọn phương pháp, tập hợp số liệu, bằng chứng để xác định mức độ đạt được của người học trong quá trình học tập, rèn luyện và phát triển Kiểm tra bao gồm việc xác định điều cần kiểm tra, công cụ kiểm tra và sử dụng kết quả kiểm tra, tức đánh giá [31]

Theo Phạm Viết Vƣợng: “Kiểm tra là phương pháp xem xét thường xuyên quá trình học tập của học sinh Mục đích của kiểm tra là tích cực hóa hoạt động của học sinh, tăng cường chất lượng học tập Kiểm tra là khâu quan trọng trong quá trình dạy học nhằm đánh giá kết quả học tập”

Theo Đại từ điển Tiếng Việt của tác giả Nguyễn Như Ý: “ đánh giá

là nhận xét bình phẩm về giá trị ” Theo từ điển Tiếng Việt của tác giả Văn Tân: “ đánh giá là nhận thức cho rõ giá trị của một người hoặc một vât ”

[40]

Theo Nguyễn Đức Chính, thuật ngữ đánh giá được định nghĩa: “Đánh giá là quá trình thu thập và xử lý thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mục tiêu đã và đang đạt được ở mức độ nào” Hoặc “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và dữ liệu một cách hệ thống về năng lực và phẩm chất của người học và sử dụng các thông tin đó đưa ra quyết định

về người dạy và người học trong tương lai” [16]

Theo Đặng Bá Lãm (2003) “Đánh giá là một quá trình có hệ thống bao gồm việc thu thập, phân tích, giải tích thông tin nhằm xác định mức độ người học đạt được các mục tiêu dạy học” [31]

Trong giáo dục: “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và dữ liệu một cách có hệ thống nhằm mục đích giúp người học hoạch định chính sách lựa chọn một phương pháp khả thi để tiến hành công việc giáo dục của mình” [40]

Như vậy đánh giá là đưa ra những nhận định, những phán xét về giá trị của người học trên cơ sở xử lý những thông tin, những chứng cứ thu thập được đối chiếu với mục tiêu đề ra nhằm đưa ra những quyết định về người học và việc tổ chức quá trình dạy học

1.2.2.3 Quản lý kiểm tra đánh giá

Quản lý kiểm tra đánh giá là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đảm bảo tính pháp lý của nhà quản lý vào thày giáo và học sinh trong quá trình dạy học nhằm xác định tri thức của học sinh nắm được so với yêu cầu của chương trình, với yêu cầu của giáo dục đào tạo để hình thành và phát triển nhân cách, thực hiện mục tiêu giáo dục, kiểm tra đánh giá vừa là tiền đề, vừa là điều kiện để thực hiện tốt quá trình dạy – học; vừa là tiền đề, vừa là điều kiện để thực hiện quá trình quản lý tiếp theo Vì vậy quản lý kiểm tra

đánh giá là một khâu không thể tách rời trong công tác quản lý giáo dục của người Hiệu trưởng Quản lý tốt kiểm tra đánh giá là thúc đẩy các mối liên hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau, trong đó kiểm tra đánh giá vừa là xác định kết quả học tập, vừa là tiền đề xây dựng tạo ra các quyết định quản

lý

1.2.3 Kết quả học tập của học sinh

Theo lý luận dạy học hiện đại, về bản chất học tập là hoạt động nhận thức của người học được thực hiện dưới sự tổ chức điều khiển của nhà sư phạm Mục đích của hoạt động là tiếp thu nền văn hóa, văn minh nhân loại và chuyển hóa chúng thành năng lực thể chất, năng lực tinh thần của mỗi cá nhân người học Đối tượng của hoạt động học là hệ thống tri thức, kỹ năng,

kỹ xảo tương ứng được thể hiện ở nội dung của môn học, bài học bằng hệ thống khái niệm khoa học và khái niệm môn học Quá trình dạy học là khái niệm chỉ hoạt động chung của người dạy và người học và hai hoạt động này tồn tại song song KQHT thể hiện chất lượng của quá trình dạy học

KQHT hay thành tích học tập được hiểu theo nghĩa giống nhau mặc dù những khái niệm này chưa thực sự thống nhất KQHT thể hiện chất lượng của quá trình dạy học KQHT chỉ đích thực xuất hiện khi có nhiều biến đổi tích cực trong nhận thức, hành vi của người học Trong khoa học cũng như trong thực tế, KQHT được hiểu theo hai nghĩa:

- Mức độ mà người học đạt được so với các mục tiêu đã xác định (theo tiêu chí)

- Mức độ mà người học đạt được so với các người cùng học khác (theo tiêu chuẩn)

Dù được hiểu theo nghĩa nào thì KQHT đều thể hiện ở mức độ đạt được của các mục tiêu dạy học Theo Nguyễn Đức Chính (2005): “KQHT là mức độ kiến thức, kỹ năng hay nhận thức của người học trong môn lĩnh vực (môn học) nào đó Chỉ có bài kiểm tra (trắc nghiệm) KQHT là có thể đo lường một cách trực tiếp những gì người ta thiết kế để đo” [14] KQHT của

học sinh là thước đo của quá trình đào tạo Do vậy đánh giá được chính xác KQHT của học sinh là điều vô cùng cần thiết

1.3 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KQHT THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH THCS

1.3.1 Vị trí, chức năng và nguyên tắc của kiểm tra đánh giá

1.3.1.1 Vị trí của kiểm tra đánh giá

Xét trên quan điểm hệ thống, quy trình đào tạo được xem như một hệ thống bao gồm các yếu tố: mục tiêu, chương trình đào tạo, nội dung, hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy của thầy, phương pháp học của trò và cuối cùng là kiểm tra đánh giá kết quả của người học

Các yếu tố này tác động qua lại lẫn nhau theo một sơ đồ cấu trúc nhất định Đó là sự phân tích nhu cầu của xã hội trên cơ sở triết lý của nền giáo dục và các cơ sở khác mục tiêu của cấp học, bậc học, nghành học được xác định Đây là mốc cơ bản để thiết kế chương trình và xác định nội dung đào tạo Hệ mục tiêu còn định hướng cho việc tìm ra các hình thức tổ chức dạy học phù hợp trong đó người dạy và người học tìm được các phương pháp dạy học tương ứng để đạt mục tiêu Ta thấy, kiểm tra đánh giá là khâu cuối cùng

và cũng là khâu quan trọng nhất bởi lẽ kiểm tra đánh giá không chỉ cho chúng

ta biết quá trình đào tạo có đạt mục tiêu hay không mà còn cung cấp các thông tin hữu ích để điều chỉnh toàn bộ các hoạt động xảy ra trước đó

Kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh là khâu cuối cùng và rất quan trọng của quá trình dạy học ở các trường phổ thông Kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh cung cấp thông tin về chất lượng sản phẩm đào tạo của trường trên cơ sở đối chiếu với mục tiêu đào tạo và các thông tin phản hồi hữu

ích giúp các nhà quản lý điều chỉnh hiệu quả quá trình đào tạo

1.3.1.2 Chức năng của kiểm tra đánh giá

* Chức năng định hướng: Đánh giá giáo dục tiến hành trên cơ sở mục

tiêu giáo dục, nó tiến hành phán đoán độ sai lệch giữa hiện trạng thực tế và mục tiêu đề ra trước đó, làm cho khoảng cách ngày càng ngắn hơn Chính vì vậy

kiểm tra đánh giá là cái đích để người dạy hướng dẫn người học cùng vươn tới, hơn nữa kiểm tra đánh giá giúp nhà trường lập kế hoạch dạy và học để cùng hướng tới việc đạt mục tiêu Kết quả của kiểm tra đánh giá cho phép đề xuất định hướng điều chỉnh những sai sót, phát huy những kết quả trong cải tiến hoạt động dạy và học Nó có tác dụng định hướng hoạt động học tập tích cực chủ động của học sinh

* Chức năng đốc thúc, kích thích tạo động lực:

Thông qua kiểm tra đánh giá có thể kích thích tinh thần học tập hăng say của người học Các kết quả sau mỗi bài kiểm tra sẽ cho học sinh biết được mức độ nắm kiến thức của bản thân để có hướng phấn đấu Với những học sinh giỏi, KQHT tốt sẽ động viên, kích thích các em hăng say học tập, còn đối với học sinh yếu kết quả sẽ là một minh chứng thôi thúc các em cố gắng vươn lên Như vậy sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các đối tượng đánh giá

* Chức năng sàng lọc, lựa chọn:

Trong quá trình giảng dạy người giáo viên phải tiến hành lựa chọn sàng lọc, phân loại học sinh Giáo viên có thể dựa trên kết quả kiểm tra đánh giá làm cơ sở để thực hiện điều đó Việc phân loại này nhằm mục đích giúp người dạy có chiến lược phù hợp với từng đối tượng học sinh cụ thể, điều đó sẽ nâng cao hiệu quả của hoạt động giảng dạy

* Chức năng cải tiến dự báo:

Nhờ có đánh giá mới phát hiện được những vấn đề tồn tại trong công tác dạy và học, từ đó tiến hành sử dụng các biện pháp thích hợp để bù đắp những chỗ thiếu hụt hoặc loại bỏ những sai sót không đáng có Đó chính là chức năng cải tiến và dự báo của đánh giá Ví dụ, nhờ có phân tích và nghiên cứu từng khâu, từng bước trong quản lý giáo dục và kiểm tra đánh giá tính chính xác, độ thích hợp của các hoạt động giáo dục, chúng ta mới có thể phán đoán hoặc dự báo các vấn đề hoặc các khâu còn yếu kém trong công

tác dạy và học Đây sẽ là căn cứ đáng tin cậy để tiến tới việc xác lập mục tiêu cải tiến giáo dục

Như vậy, kiểm tra đánh giá có bốn chức năng cơ bản, các chức năng luôn có quan hệ chặt chẽ với nhau Tuy nhiên, tùy vào đối tượng hình thức, phương pháp đánh giá mà một chức năng nào đó có thể trội hơn

1.3.1.3 Vai trò của kiểm tra đánh giá

Đối với giáo viên, việc kiểm tra đánh giá sẽ giúp giáo viên biết được hiệu quả và chất lượng giảng dạy Thông qua việc KTĐG, giáo viên thu thập được các thông tin một cách trực tiếp và nhanh nhất Họ biết được mức độ nắm bắt kiến thức của học sinh, những kỹ năng, kỹ xảo học sinh đạt được và những phần học sinh còn thiếu hụt, cần bổ xung hoàn thiện hoạt động học của mình Nếu xem chất lượng dạy học là “ sự trùng khớp với mục tiêu” thì kiểm tra đánh giá là cách tốt nhất để đánh giá chất lượng quy trình đào tạo

Trong dạy học ở bậc THCS, kiểm tra đánh giá có vai trò sau:

- Định hướng cho hoạt động dạy của thầy và hoạt động của trò để đạt được mục tiêu đào tạo Kiểm tra đánh giá chính là cái đích để người dạy hướng dẫn người học cùng vươn tới và cùng để người học tùy theo năng lực bản thân tìm cách riêng cho mình hướng tới Người dạy và người học biết mình phải đạt được điều gì và đạt được bằng cách nào

- Xác định KQHT của người học so với chuẩn đề ra và cung cấp cho

họ thông báo về sự tiến bộ học tập mà họ có thế dùng để theo định hướng quá trình học tập

- Giúp người học tự đánh giá những thay đổi của bản thân và động viên

họ trong quá trình học Kiểm tra đánh giá giúp người học tự đánh giá thành quả học tập và sự tiến bộ trong học tập Họ biết họ đã được điều gì và cần phải đạt được điều gì trong quá trình học tập, và đang ở giai đoạn nào trên con đường tới đích

- Giúp người thầy biết được mức độ học sinh đã nắm được kiến thức,

kỹ năng, kỹ xảo, những phần họ chưa hoàn thành và họ cần phải bổ sung, sửa chữa Kiểm tra đánh giá giúp giáo viên biết được điểm mạnh, điểm yếu, các thuận lợi và khó khăn của người học trong quá trình học tập để từ đó có biện pháp phù hợp tác động, hướng dẫn học sinh hoàn thiện hoạt động góp phần nâng cao kết quả học tập

- Điều chỉnh hoạt động dạy và học của người học và người dạy Qua KTĐG, học sinh có thể rút kinh nghiệm học tập, phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu của bản thân để đạt được hiệu quả học tập cao nhất Giáo viên qua các thông tin phản hồi của kiểm tra có thể điều chỉnh hoạt động dạy, cải tiến hình thức và phương pháp giảng dạy để hoạt động dạy – học đạt hiệu quả cao nhất

- Đối với cán bộ quản lý giáo dục, kiểm tra đánh giá cung cấp thông tin

về thực trạng dạy và học trong nhà trường Giúp nhà quản lý có những thay đổi cần thiết trong việc tổ chức quá trình đào tạo Từ các thông tin thu được trong hoạt động KTĐG, nhà quản lý điều chỉnh, cải tiến chương trình, mục tiêu, nội dung đào tạo, hình thức tổ chức dạy học

1.3.1.4 Nguyên tắc của kiểm tra đánh giá

Để đảm bảo chất lượng của kiểm tra đánh giá nói chung và kiểm tra đánh giá KQHT theo định hướng phát triển năng lực học sinh nói riêng, quy trình kiểm tra đánh giá phải đáp ứng được các nguyên tắc sau:

* Tính quy chuẩn:

Kiểm tra đánh giá, dù theo bất kỳ hình thức nào, cũng đều nhằm mục tiêu phát triển hoạt động dạy và học, đồng thời phải đảm bảo lợi ích cho người được đánh giá phát triển được Vì vậy, cần tuân theo những chuẩn mực nhất định Những chuẩn này được ghi rõ trong văn bản quy định hoạt động kiểm tra đánh giá phải được công khai đối với người được đánh giá Việc kiểm tra đánh giá phải được xác định rõ về mặt nội dung cũng như cách thức, thời điểm thực hiện, chỉ có vậy mới tránh được sự tùy tiện, ngẫu

hứng trong quá trình kiểm tra đánh giá và kết quả mới đảm bảo tính ổn định

“nội tại của nó” Việc kiểm tra đánh giá phải trả lời được các câu hỏi sau:

- Mục tiêu kiểm tra đánh giá ?

- Nội dung kiểm tra đánh giá ?

- Tiêu chuẩn, tiêu chí kiểm tra đánh giá ?

- Kiểm tra đánh giá bằng phương pháp nào, phương tiện nào ?

- Ai kiểm tra đánh giá ?

- Thời điểm kiểm tra đánh giá ?

- Địa điểm kiểm tra đánh giá ?

- Quyền lợi và trách nhiệm của người được kiểm tra đánh giá ?

- Tính pháp lý của việc kiểm tra đánh giá ?

* Tính khách quan:

Tính khách quan là nguyên tắc đầu tiên và tiên quyết của quá trình kiểm tra đánh giá trong giáo dục, bởi lẽ chỉ khi đảm bảo được yêu cầu này thì kết quả kiểm tra đánh giá mới có độ tin cậy cần thiết, mới phản ánh đúng những gì muốn đo, muốn đánh giá Việc kiểm tra đánh giá khách quan có tác dụng kích thích động cơ và tính tích cực học tập của người học Ngược lại, sự đánh giá thiếu khách quan sẽ dễ nảy sinh các tác động xấu, tiêu cực đến tâm

lý và hoạt động của người học, làm giảm hiệu quả đích thực của việc học Tính khách quan của kiểm tra đánh giá phụ thuộc vào phẩm chất, năng lực nghiệp vụ của người đánh giá, phụ thuộc vào tính quy chuẩn của việc đánh giá và phụ thuộc vào quan điểm, phương pháp và phương tiện đánh giá Việc vi phạm tính khách quan trong kiểm tra đánh giá do nhiều nguyên nhân, cả chủ quan và khách quan, trong đó lí do chủ quan cần được hạn chế một cách triệt để Đảm bảo tính khách quan trong kiểm tra đánh giá không những là yêu cầu tự thân của quá trình kiểm tra đánh giá mà còn góp phần tạo nên các yếu tố tâm lý tích cực đối với đối tượng được đánh giá, qua đó thúc đẩy việc phát huy sức sáng tạo của họ

* Tính toàn diện:

Tính toàn diện ở đây được hiểu là đầy đủ các mặt, các khía cạnh về kiến thức, kỹ năng cần đạt được của quá trình giáo dục được quy định bởi mục tiêu giáo dục Mỗi bài thi, kiểm tra đều có trọng tâm kiến thức nhất định Tuy nhiên, yêu cầu toàn diện trong kiểm tra đánh giá là cần thiết Bởi chỉ

có thực hiện việc đánh giá toàn diện mới cho chúng ta cái nhìn đầy đủ về kết quả quá trình giáo dục, nếu đánh giá phiến diện làm giảm hiệu quả của việc kiểm tra đánh giá Trong giáo dục, đánh giá toàn diện không chỉ xét về mặt số lượng mà còn xét về mặt chất lượng, không chỉ quan trọng về kiến thức mà còn xét đến kỹ năng, thái độ

* Tính hệ thống:

Quá trình kiểm tra đánh giá cần thực hiện theo kế hoạch, có hệ thống Kiểm tra một cách có hệ thống giúp thu thập chính xác, đầy đủ thông tin cần thiết cho việc đánh giá khách quan, toàn diện Ngoài ra, với lượng thông tin đầy đủ chúng ta sẽ có cơ sở chắc chắn để thực hiện việc điều chỉnh hoạt động giáo dục Do vậy, chúng ta cần thực hiện kết hợp các hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên với kiểm tra đánh giá định kỳ Số lần, hình thức kiểm tra cần phù hợp đảm bảo cho việc đánh giá KQHT của học sinh

* Tính xác nhận và phát triển:

Tính xác nhận là việc kiểm tra đánh giá phải khẳng định được hiện trạng của nội dung cần đánh giá so với mục tiêu đánh giá (về mặt định tính và định lượng) và nguyên nhân của hiện trạng đó, dựa trên những tư liệu khoa học chính xác và các lập luận xác đáng Tuy nhiên, giáo dục có bản chất nhân đạo và phát triển nên việc kiểm tra đánh giá cũng phải mang tính nhân đạo và phát triển Tức là phải đảm bảo chức năng phát triển của đánh giá, giúp cho người học không chỉ nhận ra hiện trạng cái mình đạt được (chức năng xác nhận) mà còn có niềm tin vào khả năng của mình trong việc tiếp tục phát triển hoặc khắc phục những điểm không phù hợp Nói cách khác, kiểm tra đánh

giátrong dạy học không đơn thuần là phán xét KQHT của người học mà thực

sự là một nội dung của hoạt động dạy học

Theo Stuffebean và Guber, 5 nguyên tắc chung trong đánh giá KQHT là:

1 Đánh giá là một quá trình tiến hành một cách có hệ thống để xác định phạm vi đạt được của các mục tiêu đã đạt đươc đề ra Vì vậy điều tiên quyết là phải xác định rõ mục tiêu đánh giá là gì ?

2 Quy trình và công cụ đánh giá phải được lựa chọn theo mục tiêu đánh giá

3 Để đánh giá cần phải có nhiều công cụ và biện pháp tiến hành đồng thời để có giá trị tổng hợp

4 Biết những hạn chế của từng công cụ đánh giá để sử dụng cho đúng

5 Đánh giá chỉ là phương tiện đi đến mục đích chứ bản thân nó không phải là mục đích

1.3.2 Các hình thức, phương pháp và quy trình kiểm tra đánh giá

1.3.2.1 Các hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Hiện nay trên thế giới khoa học đánh giá ngày càng phát triển các loại hình đánh giá được phân loại theo các quan điểm tiếp cận

* Xét theo quá trình học tập sẽ có 4 loại đánh giá tương ứng với đầu vào, quá trình học tập, đầu ra của quá trình dạy học: Đánh giá chẩn đoán, đánh giá từng phần, đánh giá tổng kết và ra quyết định

Đánh giá chẩn đoán: Theo B.Bloom đánh giá chẩn đoán là một phần

thiết yếu của việc giảng dạy có hiệu quả, đảm bảo chắc chắn cho việc truyền thụ kiến thức phù hợp với nhu cầu và trình độ của các học viên

“Chẩn đoán” trong giáo dục không giới hạn ở việc phát hiện ra những khiếm khuyết, thiếu hụt hay tồn tại

Mục đích của chẩn đoán là vạch một chương trình, trong đó giúp loại

bỏ các chướng ngại gây cản trở việc học

Chức năng cốt lõi của chẩn đoán là phát hiện ra những học sinh rơi vào điểm trên hoặc dưới 0 để các em vào danh sách hướng dẫn hoặc dạy dỗ Đánh giá chẩn đoán được tiến hành trước khi dạy một chương hay một vấn đề quan trọng nào đó

Đánh giá theo tiến trình được tiến hành nhiều lần trong giảng dạy

nhằm cung cấp nhưng thông tin ngược để giáo viên và học sinh kịp thời điều chỉnh cách dạy và cách học, ghi nhận xét kết quả từng phần để tiếp tục thực hiện chương trình một cách vững chắc

Đánh giá tổng kết tiến hành khi kết thúc môn học, khóa học bằng

những kì thi nhằm đánh giá tổng quát kết quả học tập, đối chiếu với những mục tiêu đề ra Theo A Nitko “Đánh giá tổng kết KQHT của học sinh có nghĩa là đánh giá chất lượng và giá trị thành tích học tập của học sinh sau khi quá trình học tập đã kết thúc Việc cung cấp xếp hạng chi tiết trên bản báo cáo là một ví dụ về việc báo cáo đánh giá tổng kết của giáo viên về thành tích của học sinh” Ngoài ra, tiêu chuẩn khách quan của đánh giá tổng kết là

dự kiến mục tiêu dự định, nếu như mục tiêu không thật sự cầu thị (không thực

sự muốn thực hiện) hoặc khó có thể kiểm tra đo lường sẽ ảnh hưởng đến độ tin cậy của đánh giá tổng kết [14]

Ra quyết định là khâu cuối cùng của kiểm tra đánh giá Dựa vào

những định hướng trong khâu đánh giá Giáo viên quyết định những biện pháp cụ thể để giúp đỡ học sinh cả lớp về những sai sót đặc biệt hay những thiếu sót phổ biến của lớp mình

* Xét theo mục tiêu học tập sẽ có hai loại đánh giá là: Đánh giá vì sự học tập của học sinh và đánh giá kết thúc học tập của học sinh

Đánh giá vì sự học tập của học sinh ( asessment for learning ) diễn ra

trong quá trình học tập vẫn đang được thực hiện Đó là đánh giá tiến hành thông qua việc dạy và học nhằm phán đoán những nhu cầu của học sinh, lên kế hoạch cho các định hướng giảng dạy tiếp theo, cung cấp cho học

sinh những phản hồi để các em có thể sử dụng những phản hồi này nhằm cải thiện chất lượng học tập của các em

Đánh giá kết thúc học tập của học sinh là những đánh giá diễn ra

sau khi học xong một giai đoạn học tập nhằm xác định xem giáo dục có được thực hiện không Chúng được sử dụng nhằm lập báo cáo về tình trạng học sinh học tập ở một thời điểm, có thể sử dụng để đưa ra các quyết định về chương trình

1.3.2.2 Các phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Hiện nay trên thế giới, ở các nước phát triển giáo viên dùng nhiều phương pháp kỹ thuật đánh giá hiện đại Tuy nhiên ở Việt Nam đến nay mới sử dụng một vài phương pháp kỹ thật đó Các phương pháp kỹ thuật rất phong phú giáo viên có thể sử dụng thích hợp với mục đích, đối tượng, điều kiện đánh giá Mỗi phương pháp có những ưu thế riêng Theo các nhà khoa học có 3 cách phân loại phương pháp đánh giá KQHT của học sinh như sau:

* Cách phân loại thứ nhất: Dựa trên các hình thức đánh giá trực tiếp

và gián tiếp

- Các hình thức đánh giá trực tiếp: Học sinh sử dụng kiến thức và kỹ năng để chứng minh chúng có thể vận dụng những điều đã học vào các tình huống trong thực tế cuộc sống như tạo ra một sản phẩm hay áp dụng một quy trình nào đó

- Các hình thức đánh giá gián tiếp: Học sinh trả lời câu hỏi về “cách thực hiện” nhưng không trực tiếp áp dụng các kiến thức đã học được để tạo ra một sản phẩm hay một quy trình

* Cách phân loại thứ hai: Đưa ra sơ đồ hình cây về các phương

pháp đánh giá sau:

Phương pháp quan sát

Phương pháp vấn đáp (còn gọi là phương pháp kiểm tra miệng)

Phương pháp kiểm tra viết

Nghiên cứu trên sản phẩm của học sinh

Tự đánh giá

Chuyên gia

Dưới đây là sơ đồ miêu tả các phương pháp cụ thể:

SƠ ĐỒ.1.1: PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ KQHT CỦA HỌC SINH

+ Phương pháp vấn đáp:

Vấn đáp là hình thức kiểm tra rất quan trọng để phát triển kĩ năng nói của học sinh trong học tập Hình thức kiểm tra này được thực hiện trong các giờ học thông qua những cuộc thoại giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với nhau Kiểm tra vấn đáp giúp học sinh nhanh chóng thu được những thông tin phản hồi từ phía học sinh về sự nắm vững kiến thức kĩ năng, những thành công và hạn chế ngay sau khi học một nội dung thông qua những câu trả lời, đối thoại trực tiếp

PP Ng.cứu sản phẩm hoạt động

PP

Tự đánh giá

PP Chuyên gia

PP kiểm

tra vấn

đáp

Trắc nghiệm khách quan

mở rộng

Đúng sai

Có không Điền

thế

Ghép đôi

Nhiều lựa chọn

Trả lời ngắn PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ KQHT CỦA HỌC SINH

Quan sát trong giáo dục học được hiểu là phương pháp tri giác có mục đích một hiện tượng sư phạm nào đó để thu lượm những số liệu, tài liệu, sự kiện cụ thể, đặc trưng cho quá trình diễn biến của hiện tượng Đây là một phương pháp được sử dụng rộng rãi có thể tiến hành trong lớp hoặc ngoài lớp thuận lợi cho việc thu thập thông tin để đánh giá về thái độ về giá trị của HS

+ Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động:

Mỗi người hoạt động đều tạo ra sản phẩm đó là thành quả độc đáo của

cá nhân Sản phẩm hoạt động để lại dấu ấn về năng lực và phẩm chất của họ

Do đó sản phẩm hoạt động là tài liệu khách quan để nghiên cứu chính chủ thể và quá trình hoạt động của chủ thể đó

Giáo viên nghiên cứu các sản phẩm do học sinh tạo ra như bài làm của học sinh, vở ghi bài soạn, các công cụ và sản phẩm lao động khác…

để tìm hiểu tính chất đặc điểm của học sinh và của hoạt động tạo ra sản phẩm

ấy Mọi sản phẩm hoạt động của học sinh đều là sự biểu hiện của tư tưởng, tình cảm, ý chí cũng như phâm chất năng lực của học sinh đó

+ Phương pháp kiểm tra viết:

Phương pháp kiểm tra viết có thể cùng một lúc kiểm tra được hết tất

cả các học sinh trong lớp do đó sẽ đánh giá được trình độ chung Bài kiểm tra viết có thể thực hiện ở đầu hay cuối tiết học hoặc thực hiện trong một tiết học hoặc vài ba tiết theo yêu cầu kiểm tra Đề kiểm tra viết có thể đề cập đến nhiều vấn đề hơn và kiểm tra được nhiều học sinh hơn kiểm tra vấn đáp Tuy nhiên đề kiểm tra viết cũng bị hạn chế nhất định khó có thể kiểm tra

kĩ được kĩ năng thực hành thí nghiệm của học sinh

+ Phương pháp tự đánh giá:

Người giáo viên cần hướng dẫn học sinh biết tự đánh giá bản thân, tham gia đánh giá lẫn nhau, điều này sẽ giúp các em thấy được những mặt mạnh - yếu của mình, thấy được sự tiến bộ (hay thụt lùi) so với thời gian trước Đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của bản thân đối với việc học