Chuong I - 11

2, kỹ năng: - Xác định phơng chiều của lực cu-lông tơng tác giữa các điện tích điểm.. III/Tiến trình dạy học: 1, Kiểm tra bài cũ:5' - Nêu đặc điểm độ lớn lực tơng tác giữa hai điện tích

- Lấy đợc ví dụ về tơng tác giữa các vật đợc coi là chất điểm.

- Biết về cấu tạo và hoạt động của cân xoắn

2, kỹ năng:

- Xác định phơng chiều của lực cu-lông tơng tác giữa các điện tích điểm

- Giải các bài toán tơng tác tĩnh điện

- Giáo án, SGK, các câu hỏi trắc nghiệm cho phần ôn tập

- Phiếu học tập: Xác định phơng chiều của lực tác dụng lên các điện tích trong các trờng hợp:

+ Hai điện tích dơng đặt gần nhau

+ Hai điện tích âm đặt gần nhau

+ Hai điện tích trái dấu đặt gần nhau

2, Học sinh:

Ôn tập các kiến thức đã học về điện tích Định luật cu-lông đã học ở cấp 2

III/Tiến trình dạy hoc:

1, Kiểm tra bài cũ:

2, Nội dung bài mới (30')

* Ôn tập kiến thức về điện tích.(10’)

HĐ1:

* Y/ cầu hs đọc SGK mục 1 phần I

* Nêu ví dụ về cách nhiễm điện cho vât?

* Biểu hiện của vật bị nhiễm điện?

I, Sự nhiễm điện của các vật Điện tích t ơng tác điện.

1, Sự nhiễm điện của các vật.

Biểu hiện của vật bị nhiễm điện làcó khả năng hút đợc các vật nhẹ.

2, Điện tích Điện tích điểm.

* Có mấy loại điện tích?

* Nêu đặc điểm về hớng của lực tơng tác

giữa các điện tích?

Y/ cầu hs trả lời câu hỏi C1(SGK)

HĐ2: Tìm hiểu ĐL CU-LÔNG

*Tổ chức hoạt động nhóm:

- Y/ cầu hs đọc SGK mục 1 phần II

- Xác định phơng chiều của lực tác dụng

lên các điện tích trong các trờng hợp:

+ Hai điện tích dơng đặt gần nhau

+ Hai điện tích âm đặt gần nhau

+ Hai điện tích trái dấu đặt gần nhau

- Nêu đặc điểm độ lớn lực tơng tác giữa

hai điện tích điểm?

- Biểu thức của định luật cu-lông và ý

nghĩa của các đại lợng?

HĐ3: Tìm hiểu hằng số điện môi.

* Điện môi là gì?

* ý nghĩa của hằng số điện môi?

* Nêu câu hỏi C3

+ Điện tích điểm là điện tích đợc coi nh tập trung tại một điểm.

+Nếu kích thớc của vật bị nhiễm điện rất nhỏ

so với khoảng cách tới điểm mà ta xét thì vật

đợc coi là điện tích điểm.

3, Tơng tác điện Hai loại điện tích.

+ Có hai loại điện tích: Điện tích dơng và

+ Độ lớn: 1 22

.

r

q q k

F =

* ĐL: SGK.

2, Hằng số điện môi.

+ Điện môi là môi trờng cách điện.

+ý nghĩa: Hằng số điện môi cho biết khi đặt các điện tích trong chất đó thì lực tác dụng giữa chúng sẽ nhỏ đi bao nhiêu lần so với khi

r

q q k F

ε

=

3, Vận dụng, củng cố:(13’)

* Cđng cè:

+ Y/c gi¶i bµi tËp 8 Tr 10

+ Nêu câu hỏi trắc nghiệm

* ¸

p dơng: Lµm bµi tËp 8 Tr 10

* Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

* Ghi nhận kiến thức

C©u 1: §iƯn tÝch ®iĨm lµ

A vËt cã kÝch thíc nhá B ®iƯn tÝch coi nh tËp trung t¹i mét ®iĨm

C vËt chøa rÊt Ýt ®iƯn tÝch D ®iĨm ph¸t ra ®iƯn ®iƯn tÝch

C©u 2: SÏ kh«ng cã ý nghÜa khi nãi vỊ h»ng sè ®iƯn m«i cđa

- Trình bày đợc nội dung thuyết electron, nội dung định luật bảo toàn điện tích.

- Lấy đợc ví dụ về các cách nhiễm điện

- Biết cách làm nhiễm điện các vật

2, kỹ năng:

- Vận dụng thuyết electron giải thích đợc các hiện tợng nhiễm điện

- Giải bài toán về tơng tác tĩnh điện

1, Giải thích hiện tợng nhiễm điện do hởng ứng?

2, Giải thích hiện tợng nhiễm điện do tiếp xúc?

2, Học sinh:

Ôn tập các kiến thức đã học về điện tích đã học ở cấp 2

III/Tiến trình dạy học:

1, Kiểm tra bài cũ:(5')

- Nêu đặc điểm độ lớn lực tơng tác giữa hai điện tích điểm?

- Biểu thức của định luật cu-lông và ý nghĩa của các đại lợng?

2, Nội dung bài mới:(25')

HĐ1: Tìm hiểu Thuyết electron.

1, Cấu tạo nguyên tử về phơng diện điện.

+Cấu tạo nguyên tử về phơng diện điện:

- gồm hạt nhân mang điện dơng ở trung tâm.

- các electron mang điện âm CĐ xung quanh.

- hạt nhân cấu tạo từ 2 loại hạt: prôtron mang điện dơng và nơtron không mang điện + Đặc điểm của electron , prôton:

- Electron là điện tích nguyên tố âm

m e = 9,1.10 -31 kg, -e = -1,6.10 -19 C.

* Y/C hs đọc phần 2 mục I SGK.

*Nêu ND thuyết electron?

*Nêu câu hỏi C1

*Trả lời câu hỏi C1

*Nhận xét câu trả lời của bạn

HĐ2: VậN DụNG THUYếT ELECTRON

* Định nghĩa chất dẫn điện và chất cách

điện?

* Lấy VD về chất dẫn điện và chất cách

điện?

* So sánh KN chất dẫn điện và chất cách

điện với KN về chất dẫn điện và chất cách

2, Thuyết electron.

+ ND: SGK

II, Vận dụng:

1, Vật (chất) dẫn điện, vật (chất) cách điện.

+ Chất dẫn điện là chất có chứa các điện tích tự do.

+ Chất cách điện là chất không chứa các

III, Định luật bảo toàn điện tích.

* ĐL: SGK

3, Vận dụng, củng cố:(13’)

* á p dụng: Làm bài tập 8 Tr 14

* Neõu caõu hoỷi traộc nghieọm SGK

* Traỷ lụứi caõu hoỷi traộc nghieọm SGK

* Ghi nhaọn kieỏn thửực

4, Hớng dẫn học tập ở nhà.(2 phuựt)

* Làm bài tập từ bài 5,6,7,8 Tr14

* Làm các bài tập 2.1 đến 2.10 trong SBTVL 11

Ngày giảng

- Lực tương tác giữa các điện tích điểm.

- Thuyết electron Định luật bảo toàn điện tích

2 Kỹ năng :

- Giải được các bài toán liên quan đến lực tương tác giữa các điện tích điểm

- Giải thích đước các hiện tượng liên quan đến thuyết electron và định luật bảo toàn điện tích

3 Thái độ:

+ Biết liên hệ giữa các kiến thức vật lý với các hiện tượng cơ học trong thực tiễn.

+ Niềm say mê khoa học

II CHUẨN BỊ

1, Giáo viên

- Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập

- Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

2, Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1, Kiểm tra bài cũ.(10')

- Các cách làm cho vật nhiễm điện?

- Đặc điểm lực tương tác giữa các điện tích điểm?

- Lực tương tác giữa nhiều điện tích điểm lên một điện tích điểm?

- Thuyết electron?

- Định luật bảo toàn điện tích?

2, Nội dung bài mới.(30')

HĐ1:

Giải các bài tập trắc nghiệm

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn C

Câu 5 trang 10 : D Giải thích lựa chọn

Câu 6 trang 10 : C Giải thích lựa chọn

Câu 5 trang 14 : D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D.

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn A

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn B

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn A

HĐ2: Giải các bài tập tự luận.

Yêu cầu học sinh viết biểu thức định

luật Cu-lông

Yêu cầu học sinh suy ra để tính |q|

Yêu cầu học sinh cho biết điện tích của

mỗi quả cầu

Vẽ hình

Giải thích lựa chọn

Câu 6 trang 14 : A Giải thích lựa chọn

Câu 1.1 : B Giải thích lựa chọn

Câu 1.2 : D Giải thích lựa chọn

Câu 1.3 : D Giải thích lựa chọn

Câu 2.1 : D Giải thích lựa chọn

Câu 2.5 : D Giải thích lựa chọn

Câu 2.6 : A Giải thích lựa chọn

) 10 (

1 10

* Giải thích tại sao quả cầu có điện tích đó

* Xác định các lực tác dụng lên mỗi quả cầu

* Nêu điều kiện cân bằng

Điều kiện cân bằng : → → →

=> q = ±2l tan α2

k

mg = ± 3,58.10-7C

3, Vận dụng, củng cố.

- ẹaởc ủieồm lửùc tửụng taực giửừa caực ủieọn tớch ủieồm?

- Lửùc tửụng taực giửừa nhieàu ủieọn tớch ủieồm leõn moọt ủieọn tớch ủieồm?

- Thuyeỏt electron?

- ẹũnh luaọt baỷo toaứn ủieọn tớch?

4, Hớng dẫn học tập ở nhà.

Tỡm hieồu phửụng phaựp giaỷi baứi taọp veà tửụng taực ủieọn?

câu hỏi trắc nghiệm Câu 1: Hai điện tích điểm trái dấu có cùng độ lớn 10-4/3 C đặt cách nhau 1m trong paraffin có điện môi bằng 2 thì chúng

A hút nhau một lực 0,5N B hút nhau một lực 5N

C đẩy nhau một lực 0,5N D đẩy nhau một lực 5N

Câu 2: Hai điện tích điểm có cùng độ lớn đợc đặt cách nhau 1m trong nớc nguyên

chất tơng tác với nhau một lực bằng 10N Nớc nguyên chất có hằng số điện môi 81 Độ lớn của mỗi điện tích là

Câu 3: Hai điện tích điểm có cùng độ lớn 10-4C đặt trong chân không, để tơng tác với nhau bằng lực có độ lớn 10-3N thì chúng phải đặt cách nhau

Câu 4: Chọn phát biểu sai

Có 3 điện tích điểm nằm cố định trên 3 đỉnh một hình vuông (mỗi điện tích ở một đỉnh) sao cho cờng độ điện trờng ở đỉnh thứ t bằng không Nếu vậy thì 3 điện tích đó

A có hai điện tích dơng, một điện tích âm

B có hai điện tích âm, một điện tích dơng

C đều là các điện tích cùng dấu.*

D Có hai điện tích bằng nhau, độ lớn của điện tích này nhỏ hơn độ lớn của điện tích thứ ba

Câu 5: Hai điện tích điểm trái dấu có cùng độ lớn 10-4/3 C đặt cách nhau 1m trong paraffin có điện môi bằng 2 thì chúng

A hút nhau một lực 0,5N B hút nhau một lực 5N

C đẩy nhau một lực 0,5N D đẩy nhau một lực 5N

Câu 6: Hai điện tích điểm có cùng độ lớn đợc đặt cách nhau 1m trong nớc nguyên

chất tơng tác với nhau một lực bằng 10N Nớc nguyên chất có hằng số điện môi 81 Độ lớn của mỗi điện tích là

Câu 3: Hai điện tích điểm có cùng độ lớn 10-4C đặt trong chân không, để tơng tác với nhau bằng lực có độ lớn 10-3N thì chúng phải đặt cách nhau

Câu 7: Chọn phát biểu sai

Có 3 điện tích điểm nằm cố định trên 3 đỉnh một hình vuông (mỗi điện tích ở một đỉnh) sao cho cờng độ điện trờng ở đỉnh thứ t bằng không Nếu vậy thì 3 điện tích đó

E có hai điện tích dơng, một điện tích âm

F có hai điện tích âm, một điện tích dơng

G đều là các điện tích cùng dấu.*

H Có hai điện tích bằng nhau, độ lớn của điện tích này nhỏ hơn độ lớn của điện tích thứ ba

- Trỡnh baứy ủửụùc khaựi nieọm ủieọn trửụứng

- Phaựt bieồu ủửụùc ủũnh nghúa cuỷa cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng vaứ neõu ủửụùc ủaởc ủieồm cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng

- Bieỏt caựch toồng hụùp caực vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng thaứnh phaàn taùi moói ủieồm

2 Kú naờng

- Xaực ủũnh phửụng chieàu cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng taùi moói ủieồm do ủieọn tớch ủieồm gaõy ra

- Vaọn duùng quy taộc hỡnh bỡnh haứnh xaực ủũnh hửụựng cuỷa vectụ cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng toồng hụùp.

3, Thaựi ủoọ.

Bieỏt lieõn heọ giửừa caực kieỏn thửực toaựn vụựi caực kieỏn thửực vaọt lớ

II CHUAÅN Bề

1 Giaựo vieõn

- Chuaồn bũ hỡnh veừ 3.6 ủeỏn 3.9 trang 19 SGK

- Thửụực keỷ, phaỏn maứu

2 Hoùc sinh

- Chuaồn bũ baứi trửụực khi ủeỏn lụựp

III TIEÁN TRèNH DAẽY HOẽC

1, Kieồm tra baứi cuừ.(10')

Neõu vaứ giaỷi thớch hieọn tửụùng nhieóm ủieọn do tieỏp xuực, do hửụỷng ửựng?

2, Noọi dung baứi mụựi.

HĐ1 : Tỡm hieồu moõi trửụứng ủieọn trửụứng.

GV:

* Giụựi thieọu sửù taực duùng lửùc giửừa caực vaọt

thoõng qua moõi trửụứng

* Giụựi thieọu khaựi nieọm ủieọn trửụứng

HS:

* Tỡm theõm vớ duù veà moõi trửụứng truyeàn

tửụng taực giửừa hai vaọt

GV:

* Neõu ủũnh nghúa ủieọn trửụứng?

* Tớnh chaỏt cuỷa ủieọn trửụứng?

HS:

* Ghi nhaọn khaựi nieọm

hđ2: Tỡm hieồu ủaùi lửụùng ủaởc trửng cho

1 Moõi trửụứng truyeàn tửụng taực ủieọn

Moõi trửụứng tuyeàn tửụng taực giửừa caực

ủieọn tớch goùi laứ ủieọn trửụứng.

2 ẹieọn trửụứng ẹieọn trửụứng laứ moọt daùng vaọt chaỏt bao

quanh caực ủieọn tớch vaứ gaộn lieàn vụựi ủieọn tớch ẹieọn trửụứng taực duùng lửùc ủieọn leõn ủieọn tớch khaực ủaởt trong noự.

II, cờng độ điện trờng.

1 Khaựi nieọm cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng

Cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng taùi moọt ủieồm laứ

ủaùi lửụùng ủaởc trửng cho ủoọ maùnh yeỏu cuỷa ủieọn trửụứng taùi ủieồm ủoự.

2 ẹũnh nghúa

Cửụứng ủoọ ủieọn trửụứng taùi moọt ủieồm laứ

ủaùi lửụùng ủaởc trửng cho taực duùng lửùc cuỷa

nghĩa cường độ điện trường?

* Yêu cầu học sinh nêu đơn vị cường độ

điện trường theo định nghĩa

Giới thiệu đơn vị V/m

HS:

* Ghi nhận khái niệm

* Ghi nhận định nghĩa, biểu thức

* Nêu đơn vị cường độ điện trường theo

định nghĩa

* Ghi nhận đơn vị tthường dùng

* Ghi nhận khái niệm.;

* Dựa vào hình vẽ nêu các yếu tố xác

định véc tơ cường độ điện trường gây bởi

một điện tích điểm

* Thực hiện câu hỏi C1

GV:

* Giới thiệu véc tơ cường độ điện trường

* Vẽ hình biểu diễn véc tơ cường độ điện

trường gây bởi một điện tích điểm

h®3: Tìm hiểu điện trường do nhiều

điện tích điểm gây ra

GV: Giới thiệu nguyên lí, vẽ hình minh

họa

HS:

* Vẽ hình

* Ghi nhận nguyên lí

* Giải thích nội dung nguyên lí

điện trường của điện trường tại điểm đó Nó được xác định bằng thương số của độ lớn lực điện F tác dụng lên điện tích thử q (dương) đặt tại điểm đó và độ lớn của q.

E = F q Đơn vị cường độ điện trường là N/C hoặc người ta thường dùng là V/m.

3 Véc tơ cường độ điện trường

q

F E

- Điểm đặt tại điểm ta xét.

- Phương trùng với đường thẳng nối điện tích điểm với điểm ta xét.

- Chiều hướng ra xa điện tích nếu là điện tích dương, hướng về phía điện tích nếu là điện tích âm.

VËn dông nguyªn lÝ chång chÊt ®iÖn trêng lµm bµi tËp 12(Tr 21).

4, Híng dÉn häc tËp ë nhµ.

¤n tËp phÇn vÐc t¬, quy t¾c céng vÐc t¬, c¸c c«ng thøc lîng gi¸c

Ngµy 30 th¸ng 08 n¨m 2010

Ngµy gi¶ng

- Biết cách tổng hợp các vectơ cường độ điện trường thành phần tại mỗi điểm.

- Nêu được khái niệm đường sức điện và các đặc điểm của đường sức điện

- Chuẩn bị hình vẽ 3.6 đến 3.9 trang 19 SGK

- Thước kẻ, phấn màu

- Chuẩn bị phiếu câu hỏi

2 Học sinh

- Chuẩn bị bài trước khi đến lớp

II TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1, Kiểm tra bài cũ.(5') Nêu nguyên lí chồng chất điện trường?

2, Nội dung bài mới (30')

HĐ1: Tìm hiểu đường sức điện.

GV:

* Giới thiệu hình ảnh các đường sức điện

* Giới thiệu đường sức điện trường

HS:

* Quan sát hình 3.5 Ghi nhận hình ảnh

III ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN.

1 Hình ảnh các đường sức điện

Các hạt nhỏ cách điện đặt trong điện

trường sẽ bị nhiễm điện và nằm dọc theo những đường mà tiếp tuyến tại mỗi điểm trùng với phương của véc tơ cường độ điện trường tại điểm đó.

caùc ñöôøng söùc ñieôn.

* Ghi nhaôn khaùi nieôm

GV:

* Giôùi thieôu caùc hình 3.6 ñeân 3.9

HÑ2: Tìm hieơu ñaịc ñieơm cụa ñöôøng söùc

ñieôn tröôøng

*Neđu vaø giại thích caùc ñaịc ñieơm cụa

ñöôøng söùc cụa ñieôn tröôøng tónh?

HS:

* Veõ hình dáng ñöôøng söùc cụa moôt soâ

ñieôn tröôøng

* Veõ caùc hình 3.6 ñeân 3.8

* Xem caùc hình veõ ñeơ nhaôn xeùt

* Ghi nhaôn ñaịc ñieơm ñöôøng söùc cụa ñieôn

tröôøng tónh

GV:

* Giôùi thieôu ñieôn tröôøng ñeău

* Neđu ñònh nghóa veă ñieôn tröôøng ñeău?

HS:

* Ghi nhaôn khaùi nieôm

* Veõ hình

2 Ñònh nghóa

Ñöôøng söùc ñieôn tröôøng laø ñöôøng maø tieâp

tuyeân tái moêi ñieơm cụa noù laø giaù cụa veùc tô cöôøng ñoô ñieôn tröôøng tái ñieơm ñoù Noùi caùch khaùc ñöôøng söùc ñieôn tröôøng laø ñöôøng maø löïc ñieôn taùc dúng dóc theo noù.

3 Hình dáng ñöôøng söùc cụa moôt soâ ñieôn tröôøng

4 Caùc ñaịc ñieơm cụa ñöôøng söùc ñieôn

+ Qua moêi ñieơm trong ñieôn tröôøng coù moôt ñöôøng söùc ñieôn vaø chư moôt maø thođi

+ Ñöôøng söùc ñieôn laø nhöõng ñöôøng coù höôùng Höôùng cụa ñöôøng söùc ñieôn tái moôt ñieơm laø höôùng cụa veùc tô cöôøng ñoô ñieôn tröôøng tái ñieơm ñoù.

+ Ñöôøng söùc ñieôn cụa ñieôn tröôøng tónh laø nhöõng ñöôøng khođng kheùp kín.

+ Qui öôùc veõ soâ ñöôøng söùc ñi qua moôt dieôn tích nhaât ñònh ñaịt vuođng goùc vôùi vôùi ñöôøng

söùc ñieôn tái ñieơm maø ta xeùt tư leô vôùi cöôøng

ñoô ñieôn tröôøng tái ñieơm ñoù.

4 Ñieôn tröôøng ñeău

Ñieôn tröôøng ñeău laø ñieôn tröôøng maø veùc tô

cöôøng ñoô ñieôn tröôøng tái mói ñieơm ñeău coù cuøng phöông chieău vaø ñoô lôùn.

Ñöôøng söùc ñieôn tröôøng ñeău laø nhöõng ñöôøng thaúng song song caùch ñeău.

3, AÙp dúng - Cụng coẩ.

- Cho hóc sinh ñóc phaăn Em coù bieât ?

- Yeđu caău hóc sinh toùm taĩt nhöõng kieân thöùc cô bạn ñaõ hóc trong baøi

Hiểu sâu các kiến thức:

- Véc tơ cường độ điện trường gây bởi một điện tích điểm và nhiều điện tích điểm (nguyên lý chồng chất điện trường)

- Các tính chất của đường sức điện

2 Kỹ năng :

- Xác định được cường độ điện trường gây bởi các diện tích điểm

- Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến điện trường, đường sức điện trường

3 Thái độ:

+ Biết liên hệ giữa các kiến thức vật lý với các hiện tượng cơ học trong thực tiễn.

+ Niềm say mê khoa học

II CHUẨN BỊ

1, Giáo viên

- Xem, giải các bài tập sgk và sách bài tập

- Chuẩn bị thêm một số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập khác

2, Học sinh

- Giải các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập thầy cô đã ra về nhà

- Chuẩn bị sẵn các vấn đề mà mình còn vướng mắc cần phải hỏi thầy cô

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1, Kiểm tra bài cũ

Tóm tắt những kiến thức liên quan đến các bài tập cần giải

2, Nội dung bài mới:

HĐ1:

Giải các câu hỏi trắc nghiệm

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn B

Yêu cầu hs giải thích tại sao chọn D

Câu 9 trang 20 : B Giải thích lựa chọn

Câu 10 trang 21: D Giải thích lựa chọn

Câu 3.1 : D