văn 8 tuần 10,11

- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh- Học sinh: Su tầm ca dao, tục ngữ, thơ văn sử dụng biện pháp nói quá.. Cho biết tác dụng biểu cảm của nói quá trong các câu ca dao sau: - Giáo viê

- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh

- Học sinh: Su tầm ca dao, tục ngữ, thơ văn sử dụng biện pháp nói quá

C.Tiến trình bài dạy.

I Tổ chức lớp: (1')

II Kiểm tra bài cũ :(6')

? Thế nào là tình thái từ ? Giải bài tập 5 trong SGK tr83

? Phân biệt tình thái từ với trợ từ và thái từ

? Tác dụng của biện pháp nói quá

* Tạo ra cách nói sinh động, gây ấn

t-ợng

- Giáo viên treo bảng phụ ghi bài tập

nhanh

? Cho biết tác dụng biểu cảm của nói

quá trong các câu ca dao sau:

- Giáo viên đọc cho học sinh tham

khảo bài"Cô gái Sơn Tây"

- Giáo viên đánh giá

I Nói quá và tác dụng của nói quá

1 Ví dụ

2 Nhận xét

- Không đúng sự thật

Nói có tác dụng nhấn mạnh: ''Cha nằm

đã sáng'' - rất ngắn; ''cha cời đã tối'' - rất ngắn; ''thánh thót cày'' - ớt đẫm

- So với thực tế, các cụm từ in đậm phóng đại mức độ, tính chất sự việc đợcnói đến trong câu

tợng hơn

+ Gánh cực mà đổ lên nonCòng lng mà chạy cực còn đuổi theo+ Bao giờ cây cải làm đình

Gỗ lim làm ghém thì mình lấy ta+ Đêm nằm lng chẳng tới giờngMong trời mau sáng ra đờng gặp em

- Học sinh tự bộc lộ

- Học sinh khác nhận xét

3 Kết luận

20 /

? Vậy thế nào là nói quá, tác dụng

- Cho học sinh đọc ghi nhớ

? Tìm biện pháp nói quá và giải thích

ý nghĩa của chúng trong các ví dụ

? Điền các thành ngữ đã cho vào chỗ

trống để tạo biện pháp tu từ nói quá

- Giáo viên đánh giá động viên đội

động)b) đi lên đến tận trời: vết thơng chẳng

có nghĩa lí gì, không phải bận tâm.c) thét ra lửa: Kẻ có quyền sinh, quyền sát đối với ngời khác

- Học sinh làm việc theo nhóm, thi giữacác nhóm giải nhanh bài tập 2

2 Bài tập 2

a) Chó ăn đá gà ăn sỏib) Bầm gan tím ruộtc) Ruột để ngoài dad) Vắt chân lên cổ

3 Bài tập 3

- Học sinh đặt câu lên bảng, học sinh khác nhận xét:

+ Nàng có vẻ đẹp nghiêng nớc, nghiêng thành

+ Đoàn kết là sức mạnh rời non lấp biển

+ Công việc lấp biển vá trời là việc của nhiều đời, nhiều thế hệ mới có thể làm xong

+ Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng

- Xem trớc bài ''Nói giảm, nói tránh''

-Chuẩn bị bài ôn tập truyện kí Việt Nam :lập bảng theo SGK ,

- Học sinh: Trả lời các câu hỏi trong bài ôn tập trang 104 SGK

C.Tiến trình bài dạy.

I Tổ chức lớp: (1')

II Kiểm tra bài cũ :(5')

- Kiểm tra lại một lần nữa sự chuẩn bị của học sinh

III.Bài mới

- Giới thiệu bài: Phân biệt truyện kí hiện đại với truyện kí trung đại( Dế Mèn phiêu

lu kí, Một thứ quà của lúa non : cốm ,Sống chết mặc bay với Mẹ hiền dạy con, )

1 Câu 1: (18') Lập bảng thống kê những văn bản truyện kí Việt Nam đã học từ đầunăm theo mẫu:

- Giáo viên yêu cầu học sinh trình bày phần chuẩn bị theo từng văn bản theo cácmục trong mẫu hoặc theo từng mục

- Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét (theo chú ý trong SGK)

- Giáo viên bổ sung, sửa chữa, ghi lên bảng

- Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đợc

đến trờng đi học

- Tự sự kết hợp với trữtình, kể chuyện kết hợpmiêu tả, biểu cảm, đánhgiá Sử dụng hình ảnh sosánh mới mẻ, gợi cảm

tình

- Nỗi cay đắng tủi cực,lòng căm thù chế độphong kiến với những hủtục hà khắc, bất nhân vàtình thơng yêu mãnh liệtcủa Hồng khi xa mẹ và đ-

ợc gặp mẹ

- Tự sự kết hợp với trữ tình, văn giàu cảm xúc, chân thực trữ tình, thiết tha

- Phê phán chế độ tàn ác,bất nhân và ca ngợi vẻ đẹptâm hồn, sức sống tiềmtàng của ngời phụ nữ

nông thôn, số phận bithảm của ngời nông dâncùng khổ và phẩm chấtcao đẹp của họ

- Khắc hoạ nhân vật và miêu tả hiện thực 1 cách chân thật, sinh động, xây dựng tình huống truyện bất ngờ, có cao trào hợp lí

tình

- Số phận bi thảm của

ng-ời nông dân cùng khổ vànhân phẩm cao đẹp củahọ

- Khắc hoạ ngoại hìnhsống động ,diễn biến tâm

lí sâu sắc, cách kc tựnhiên, linh hoạt, chân thực

đậm chất triết lí trữ tình

2 Câu 2: (10') Nêu điểm giống và khác nhau chủ yếu về nội dung và hình thức nghệthuật của 3 văn bản ở bài 2, 3, 4

- Giáo viên gọi học sinh trình bày, học sinh khác nhận xét

- Giáo viên bổ sung, chốt lại

* Điểm giống:

- Thể loại văn bản: Văn bản tự sự, truyện kí hiện đại

- Thời gian ra đời: Trớc cách mạng, giai đoạn 1930-1945

- Đề tài: Cuộc sống và con ngời trong xã hội đơng thời của tác giả, đi sâu miêu tả sốphận cực khổ của những con ngời bị vùi dập

- Giá trị t tởng: Đều chứa chan tinh thần nhân đạo (yêu thơng, trân trọng, ca ngợinhững phẩm chất tốt đẹp của con ngời, phê phán những gì tàn ác, xấu xa)

- Về nghệ thuật: Lối viết chân thực, gần đời sống, rất sinh động (bút pháp hiện thực)

Đó là những điểm chung nhất của dòng văn xuôi hiện thực nớc ta trớc cách mạng.+ Giáo viên nói thêm về dòng văn học này

* Điểm khác nhau: Chủ yếu nh câu 1, khắc sâu về đề tài, nghệ thuật (cảm xúc tuôntrào - nghệ thuật tơng phản qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động - diễn biến tâm lí sâusắc, giọng văn trầm buồn)

3 Câu 3: (7')

- Giáo viên gọi học sinh trình bày đoạn văn viết về 1 nhân vật hoặc 1 đoạn văn trongcác văn bản thuộc bài 2, 3, 4 mà em thích nhất (đã viết ở nhà)

- Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét

- Giáo viên đánh giá, nhận xét bài viết của học sinh

IV Củng cố: (2')

? Nhắc lại tên các văn bản truyện kí Việt Nam hiện đại đã học ở lớp 8

? Đặc điểm của dòng văn học hiện thực Việt Nam trớc Cách mạng tháng 8

V H ớng dẫn học ở nhà: (1')

- Ôn tập chuẩn bị kiểm tra 45'

- Giải thích thành ngữ ''tức nớc vỡ bờ'' - thành ngữ này đã đợc chọn làm nhan

đề văn bản có thoả đáng không? Vì sao

- Viết một kết truyện khác cho truyện ngắn ''Lão Hạc''

- Soạn văn bản ''Thông tin ngày trái đất năm 2000''

- Học sinh thấy đợc tác hại, mặt trái của việc sử dụng bao bì ni lông, tự mìnhhạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận dụng mọi ngời cùng thực hiện

- Thấy đợc tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sửdụng bao bì ni lông cũng nh tính hợp lí của những kiến nghị mà văn bản đề xuất

- Từ việc sử dụng bao bì ni lông, có những suy nghĩ tích tực về các việc tơng

tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt, một vấn đề vào loại khó giải quyết nhất trongnhiệm vụ bảo vệ môi trờng

B Chuẩn bị.

- Giáo viên: Tìm hiểu nguồn gốc của bản thông tin: Văn bản đợc soạn thảodựa trên bức thông điệp của 13 cơ quan nhà nớc và tổ chức phi chính phủ phát ngày22-4-2000, năm lần đầu tiên VN tham gia Ngày trái đất

- Học sinh:Tìm hiểu tình hình dùng bao ni lông trong thôn xóm của mình

C.Tiến trình bài dạy.

I Tổ chức lớp: (1')

II Kiểm tra bài cũ :(6')

III Tiến trình bài giảng:

- Giới thiệu về vấn đề bảo vệ môi trờng - xử lí nớc thải

3'

7'

? Thể loại của văn bản

? Tính nhật dụng của văn bản này

biểu hiện ở vấn đề xã hội nào mà nó

- 3 học sinh đọc văn bản 1 lần

- Tiếng Anh, Hán Việt

- Pla-xtíc (chất dẻo) còn gọi là nhựa gồm các phần tử lớn gọi là Pô-li-me,

nó có đặc tính chung là không thể tự phân huỷ, nếu không bị thiêu huỷ

năm

- Ô nhiễm: gây bẩn, làm bẩn

2 Bố cục:

lông'' trình bày nguyên nhân ra đời củabản thông điệp

trọng đối với môi trờng: Phân tích tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông và

8 /

7'

- bao bì ni lông nhẹ, rẻ, dai, giữ đợc

cả nớc, ngời mua quan sát đợc hàng

hoá

- Dùng bao bì ni lông có nhiều cái

lợi, nhng lợi bất cập hại

? Vậy cái hại của bao bì ni lông là

gì

? Cái hại nào là cơ bản nhất? Vì sao

- Giáo viên lấy ví dụ: hàng năm có

1000000 con chim, thú biển chết do

nuốt phải, tết 2003 (23/12) nhiều

ngời vứt túi ni lông xuống hồ Gơm

? Em thấy đợc những hiểm họa nào

trong việc dùng bao ni lông

* Dùng bao ni lông bừa bãi làm ô

nhiễm môi trờng, phát sinh nhiều

- Không phân huỷ của nhựa pla-xtíc từ

đó gây ra hàng loạt tác hại khác:

+ Bẩn, bừa bãi khắp nơi+ Lẫn vào đất, cản trở quá trình sinh trởng của thực vật, xói mòn đất ở vùng

đồi

+ Tắc đờng dẫn nớc thải gây ngập lụt, muỗi phát sinh, truyền dịch bệnh, làm chết các sinh vật nuốt phải

+ Ô nhiễm thực phẩm, gây bệnh cho não, phổi

+ Khí độc thải ra gây ngộ đôc, giảm khả năng miễn dịch, ung th, dị tật

- Kết hợp liệt kê và phân tích tác hại của việc dùng bao bì ni lông và phân tích cơ sở thực tế và khoa học của những tác hại đó

- Học sinh suy nghĩ phát biểu

- Học sinh trình bày

b Những biện pháp hạn chế dùng bao ni lông

- Tái chế: khó khăn+ Do nhẹ nên ngời thu gom không hứng thú

+ Giá thành đắt gấp 20 lần sản xuất mới

+ Con-ten-nơ đựng bao bì ni lông cũ rất dễ bị ô nhiễm (lẫn vài cọng rau

? Theo dõi phần KB cho biết: có

mấy kiến nghị đợc nêu ra

? Tại sao nhiệm vụ chung đợc nêu

trớc, hành động cụ thể nêu sau

* Sử dụng kiểu câu cầu khiến

khuyên bảo, đề nghị mọi ngời hạn

- 4 vấn đề trong trong SGK tr105, 106 (các gạch đầu dòng)

- Học sinh nêu ý kiến

- Liên hệ 1 cách cụ thể trung thực

- Nhấn mạnh việc bảo vệ môi trờng là nhiệm vụ to lớn, thờng xuyên lâu dài

- Còn việc hạn chế dùng bao bì ni lông

là trớc mắt

+ điệp từ ''hãy'' khuyên bảo,

đề nghị

4 Tổng kết:

a Nghệ thuật

- Bố cục chặt chẽ+ MB: tóm tắt lich sử ra đời, tôn chỉ, quá trình hoạt động của tổ chức quốc

tế bảo vệ môi trờng, lí do VN chọn chủ

- Sử dụng biện pháp liệt kê, phân tích,

phục

b Nội dung

? Qua văn bản nhật dụng này, em

nắm bắt đợc những hiểu biết mới mẻ

nào

? Em dự định sẽ làm gì để thông tin

này đi vào cuộc sống

? Kể những việc làm bảo vệ môi

- Phong trào trồng cây gây rừng

- Phong trào xanh, sạch, đẹp

IV Củng cố: (2')

? Nhắc lại ghi nhớ của bài

V H ớng dẫn học ở nhà: (1')

- Ôn tập truyện kí VN hiện đại chuẩn bị cho kiểm tra văn học 45'

- Nắm đợc nội dung bài học; soạn ''Ôn dịch thuốc lá''

- Rèn luyện kĩ năng phân tích và sử dụng 2 biện pháp tu từ này trong cảm thụvăn và trong giao tiếp.

B Chuẩn bị.

- Giáo viên: Lấy 1 số ví dụ trong thực tế, thơ văn

- Học sinh: Giải bài tập 5, 6 SGK tr153

C.Tiến trình bài dạy.

I Tổ chức lớp: (1')

II Kiểm tra bài cũ :(5')

? Thế nào là nói quá, tác dụng của nói quá

nhàng, tế nhị hơn đối với ngời nghe

- Nói giảm, nói tránh tạo nên sự tế

? Trong mỗi cặp câu, câu nào có sử

I Nói giảm, nói tránh và tác dụng của nói giảm , nói tránh.

1 Ví dụ

2 Nhận xét:

- Cả 3 ví dụ tác giả đều tránh từ chết đểgiảm bớt đau buồn

- Học sinh lấy ví dụ khác:

''Bác Dơng thôi đã thôi rồiNớc mây man mác ngậm ''''Bà về năm ấy làng treo lới''(T Hữu)

- Tác giả dùng từ ''bầu sữa'' trong câunày cốt để tránh thô tục

- Cách nói thứ hai nhẹ nhàng hơn đối vớingời tiếp nhận

3 Kết luận

- Học sinh khái quát

- Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK tr108

II Luyện tập

1 Bài tập 1

- Học sinh đọc bài tập 1a) đi nghỉ

b) chia tay nhauc) khiếm thịd) có tuổie) đi bớc nữa

2 Bài tập 2

- Học sinh làm việc theo nhóm

dụng cách nói giảm, nói tránh

- Hd học sinh làm bài tập 3 dựa vào

mẫu câu trong SGK

- Giáo viên đánh giá động viên

(xấu đối lập với xinh; dùng từ cha)

- Tìm thêm các hiện tợng nói giảm, nói tránh trong cuộc sống thơ văn:

+ Chết trong Tiếng Việt có thể dùng: đi, về, qua đời, mất, không còn nữa,khuất núi

lâu nữa đâu

Trong thơ văn: Cậu Vàng đi đời rồi ( tránh cảm giác không hay, xót xa,luyến tiếc )

Lão cũng ra phết chứ chả vừa đâu (gian ra phết là lời Binh T nói với ônggiáo - ngời có học đáng nể - nên hắn không muốn nói toạc ra)

- Xem trớc bài ''Câu ghép''

Tuần 11

Tiết 41 Ngày soạn: 10/11/2006 Ngày dạy: 18/11/2006

kiểm tra văn

- Giáo viên : Soạn đề bài và đáp án

- Học sinh: Ôn tập kĩ 4 truyện kí Việt Nam đã học ở bài ''Ôn tập''

C.Tiến trình bài dạy.

I Tổ chức lớp: (1')

II Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh (1')

III Tiến hành kiểm tra (41')

1 Đề bài:

Phần I: Trắc nghiệm: Khoanh tròn vào chữ cái đúng nhất

Câu 1: Các tác phẩm ''Tôi đi học'', ''Những ngày thơ ấu'', ''Tắt đèn'' ''Lão Hạc'' đợc sáng tác vào thời kì nào?

Câu 3: Nhận định sau ứng với nội dung chủ yếu của văn bản nào?

''Số phận bi thảm của ngời nông dân cùng khổ và những phẩm chất tốt đẹp của họ đã

đợc thể hiện qua cái nhìn thơng cảm và sự trân trọng của nhà văn''

A Tôi đi học

B Tức nớc vỡ bờ

C Trong lòng mẹ

D Lão Hạc Câu 4: Nhận xét ''Sử dụng thể loại hồi kí với lời văn chân thành, giọng điệu trữ tình, thiết tha'' ứng với đặc sắc nghệ thuật của văn bản nào?

A Trong lòng mẹ

B Tức nớc vỡ bờ

C Tôi đi học

D Lão Hạc Câu 5: Nhận định nào nói đầy đủ nhất dụng ý của nhà văn khi viết về cái đói và miếng ăn trong truyện ''Lão Hạc''

A Cái đói và miếng ăn là một sự thật bi thảm, ám ảnh nhân dân ta suốt một thời gian dài

B Cái đói và miếng ăn là một thử thách để phân hoá tính cách và phẩm giá của con ngời

C Cái đói và miếng ăn có nguy cơ làm cho nhân tính của con ngời bị tha hoá

- Câu 1: Tóm tắt theo đúng yêu cầu (đạt 2đ)

VD: Buổi sáng hôm ấy, khi chị Dậu đang chăm sóc anh Dậu vừa mới tỉnh thì bọn cai lệ và ngời nhà lí trởng sầm sập kéo vào thúc su Mặc những lời van xin tha thiết của chị dậu, chúng cứ một mực xông tới định bắt trói anh Dậu Tức quá hoá liều, chị Dậu vùng dạy, đánh ngã cả hai tên tay sai độc ác

- Câu 2: Học sinh đóng vai bé Hồng gặp mẹ, yêu cầu kể kết hợp tả và biểu cảm (3đ)

+ Hồng trông thấy mẹ, đuổi theo, sẽ thất vọng to lớn nếu đó không phải mẹ.+ Hồng gặp mẹ: tủi hờn, hạnh phúc; thấy mẹ vẫn đẹp chứ không nh cô nói.+ Hồng sung sớng khi gặp mẹ

IV Thu bài, rút kinh nghiệm ý thức làm bài (1')

A Mục tiêu cần đạt:

- Học sinh biết trình bày miệng trớc tập thể một cách rõ ràng gãy gọn, sinh

động về một câu chuyện có kết hợp với miêu tả và biểu cảm

- Ôn tập về ngôi kể, củng cố kiến thức đã học về ngôi kể ở lớp 6

II Kiểm tra bài cũ :(1') Kiểm tra lại một lần nữa sự chuẩn bị của học sinh

III Tiến trình bài giảng:

- Do đây là kiến thức đã học nên giáo

viên hớng dẫn học sinh làm nhanh

? Kể theo ngôi thứ nhất là kể nh thế nào

? Nh thế nào là kể theo ngôi thứ ba

? Nêu tác dụng của mỗi loại ngôi kể

? Lấy ví dụ về cách kể ngôi thứ nhất và

ngôi thứ 3 ở một vài tác phẩm (đoạn

trích) đã học

? Tại sao ngời ta phải đổi ngôi kể

? Sự việc nhân vật chính và ngôi kể trong

- Kể theo ngôi thứ 3 là ngời kể tự giấumình đi, gọi tên các nhân vật bằng têngọi của chúng Cách kể này giúp ngời kể

có thể linh hoạt, tự do những gì diễn ravới nhân vật

- Ngôi thứ nhất: Tôi đi học, Lão Hạc,Những ngày thơ ấu

- Ngôi thứ 3: Tắt đèn, Cô bé bán diêm,Chiếc lá

+ Tuỳ vào mỗi cốt truyện cụ thể mà ngờiviết lựa chọn ngôi kể cho phù hợp Cũng

có khi trong một truyện, ngời viết dùngcác ngôi kể khác nhau để soi chiếu sựviệc, nhân vật bằng các điểm nhìn khácnhau, tăng tính sinh động, phong phú khimiêu tả sự vật, sự việc và con ngời

II Luyện nói

1 Tìm hiểu đoạn trích(5')

- Học sinh đọc đoạn văn trong SGK tr110

- Sự việc: Cuộc đối đầu giữa những kẻ đithúc su với ngời xin khất su

- nhân vật chính: Chị Dậu, cai lệ, ngời

? Các yếu tố biểu cảm nổi bật trong đoạn

Mày trói : căm thù, vùng lên+ Các yếu tố miêu tả:

- Kể theo ngôi thứ nhất, kết hợp nói với

điệu bộ, cử chỉ, kể chuyện kết hợp miêutả và biểu cảm

VD: Tôi tái xám mặt, vội vàng đặt con bé xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay cai lệ

và van xin ''Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh đợc một lúc, ông tha cho''.''Tha này! tha này!'' vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực tôi mấy bịch rồi sấn

đến để trói chồng tôi Lúc ấy hình nh tức quá không thể chịu đợc, tôi liềumạng cự lại: ''Chồng tôi đau ốm, ông không đợc phép hành hạ!''

Cai lệ tát vào mặt tôi một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh chồng tôi.Tôi nghiến hai hàm răng:

''Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem ?''

Rồi tôi túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiệnchạy không kịp với với sức xô của tôi, nên hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất,trong khi miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng tôi

- Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét về nội dung nói: Kể chuyện kết hợpmiêu tả, biểu cảm, về kĩ thuật nói: sử dụng đúng ngôi kể, nói rõ ràng, diễn đạttốt thái độ tình cảm, ngữ điệu của nhân vật và ngời kể, tác phong của ngờikể: bình tĩnh phân biệt lời thoại với lời ngời kể

- Giáo viên đánh giá, cho điểm, khuyến khích, động viên

IV Củng cố: (2')

? Khi kể có thể sử dụng ngôn ngữ nh thế nào ? Tác dụng của từng ngôi kể

? Cần chú ý nội dung và kĩ thuật kể nh thế nào

V H ớng dẫn học ở nhà: (1')

- Tiếp tục tập kể, luyện nói trớc gơng rèn tác phong tự nhiên, diễn cảm

- Chuẩn bị tiết '' THC về văn thuyết minh''