giáo án văn 7 tiết 36-67

TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HOẠT ĐỘNG 1 Kiểm tra bài cũ - Đọc thuộc lòng bài thơ "Xa ngắm thác núi lư "cảm nhận của em về nhà thơ, tác giả.. Giới thiệu bài '' Trong loại thơ nhìn tr

Trang 1

Ngày soạn: /10/09 Văn bản

- học sinh: Thấy được tình cảm quê hương sâu nặng của nhà thơ

- Thấy được 1 số đặc điểm nghệ thuật của bài thơ : Hình ảnh gần gũi , ngônngữ tự nhiên, bình dị, tình cảm giao hoà

- Giáo viên: Soạn bài

- Học sinh :Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG 1 Kiểm tra bài cũ

- Đọc thuộc lòng bài thơ "Xa ngắm thác núi lư "cảm nhận của em về nhà thơ, tác giả

HOẠT ĐỘNG 2.

Giới thiệu bài

'' Trong loại thơ nhìn trăng mà thổ lộ tâm tình nhớ quê, bài có khuôn khổ nhỏ nhất,

ngôn từ đơn giản tinh khiết nhất là Tĩnh dạ tứ của Lý Bạch, song bài có ma lực lớn nhất cũng là bài Tĩnh dạ tứ ấy

HOẠT ĐỘNG 3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ CỦA HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Trang 2

- Gọi học sinh đọc chú thích dấu

? Bài thơ được viết theo thể thơ

nào ? Nêu hiểu biết của em về

thể thơ đó

? Em đã được học những bài thơ

nào có cùng thể thơ

? Có ý kiến cho rằng hai câu đầu

hoàn toàn tả cảnh còn hai câu sau

hoàn toàn tả tình , ý kiến đó có

đúng không ý kiến của em như

- Thảo luậnnhóm

- Đại diệntrình bày

- Trả lời độclập

- Đọc 2 câuđầu

- Phát hiện chitiết

2 câu sau vẫn lồng cảnh vào

đó

-> Miêu tả kết hợp biểucảm

II Đọc - Hiểu văn bản

1 Hai câu thơ đầu

- Cảnh đêm thanh tĩnh

- Hình ảnh ánh trăng sáng

Trang 3

nào? Vì sao em biết?

nghĩa là sáng nhưng ở câu thơ

dịch đã đổi thành rọi Em thấy

rọi, sáng và chiếu khác nhau như

thế nào ?

? Em có thích từ " Rọi" trong bản

dịch thơ không ? Vì sao?

? Như vậy hai câu thơ đầu câu

nào là miêu tả, câu nào là biểu

cảm, nội dung miêu tả biểu cảm

là gì ?

- GV khái quát : Nhà thơ nhìn

trăng mà ngỡ là sương rơi trên

mặt đất, ở đây đã có sự liên hệ

giữa cái thực , cái ảo

- Độc lập trảlời

- Suy nghĩtrình bày

ý kiến

- Nêu ý hiểu

- So sánh,nhận xét

- Tự bộc lộ

- Phát hiện trảlời

- HS lắngnghe

- Nhà thơ ngắm trăng sáng ởđầu giường

- Qua từ'' sàng''

- Nếu thay như vậy thì ý thơthay đổi vì người đọc có thểnghĩ tác giả đang ngồi đọcsách - ngắm trăng hoặcngắm trăng trước sân

- Trong đêm trăng cực sáng

ở chốn tha hương, tác giảtrằn trọc không ngủ được;cũng có thể đã ngủ rồi songtỉnh dậy mà không ngủ lạiđược

- Đây là 3 từ đồng nghĩa

- Sáng và chiếu là ánh sáng

tự nhiên của trăng

- Rọi còn có thêm nét nghĩa

là trăng đi tìm tri âm , tri kỉ

- Câu 1 : Miêu tả , câu 2 Biểu cảm

=> Ánh trăng sáng đẹp mơ màng dịu êm trong đêm thanh tĩnh

- Tình cảm yêu quý gần gũi với thiên nhiên

Trang 4

- Vậy tình cảm của nhà thơ trong

đêm trăng đó được biểu hiện như

thế nào ?

- Gọi học sinh đọc hai câu cuối

? Ở hai câu thơ cuối có những từ

nào theo em là trực tiếp tả tình

cảm của nhà thơ

- GV: các từ còn lại tập trung

miêu tả cảnh

? Em hãy cho biết mối quan hệ

giữa cái tình và cái cảnh ở trong

2 câu cuối

- GV: Trong thơ tứ tuyệt câu 3

thường có vị trí quan trọng vì nó

phải nối tiếp ý của hai câu trên

đồng thời tạo thế để hạ câu kết

thật đắt

? Theo em câu 3 trong bài thơ đã

thể hiện điều đó như thế nào

thông qua từ ''Ngẩng đầu''

? Khi đã cảm nhận được vẻ đẹp

và nỗi cô đơn của vầng trăng trên

bầu trời nhà thơ có hành động gì?

? Hành động cúi đầu có ý nghĩa

gì?

- GV: Hành động ngẩng đầu , cúi

- Đọc 2 câucuối

- Trình bày ýkiến

- Trình bàysuy nghĩ

- Phát hiện

- Trả lời độc

2 Hai câu thơ cuối

- Tình cảm đối với quêhương của nhà thơ

- Từ: Tư cố hương Nhớquê hương cũ

- Cùng tả cảnh, tả tình songcái tình được thể hiện rõhơn, tình người, tình quêđược khách quan hoá đểhiển hiện thành nhìn trăngsáng ngẩng đầu, cúi đầu

- Ngẩng đầu là để kiểmnghiệm ánh sáng trướcgiường là sương hay trăng

- Ta thấy ánh mắt của tácgiả đã hướng xa hơn từtrong ra ngoài, cao hơn từmặt đất lên bầu trời Từ cảmnhận được một vùng sángcủa trăng sáng đầu giườngđến chỗ thấy cả vầng trăng

- Cúi đầu nhớ quê hương

- Không phải cúi đầu để

Trang 5

đầu chỉ trong khoảnh khắc đã

động mối tình quê điều đó cho ta

thấy tình cảm đó bình thường

luôn thường trực trong nhà thơ

? Ở hai câu thơ cuối tác giả sử

dụng thành công nghệ thuật

nào ?

- GV: Ngẩng đầu là hướng ra

ngoại cảnh, là để nhìn trăng ; cúi

đầu là hoạt động hướng nội, trĩu

nặng tâm tư

? Từ nhìn trăng sáng mà nhớ đến

quê hương sự liên tưởng cảm xúc

đó có tự nhiên không?

? Tình cảm của nhà thơ thể hiện

trong hai câu thơ cuối là gì ?

? Bài thơ chỉ có 20 chữ nhưng sử

ĐT- ĐT; ĐT- ĐTCụm DT- Cụm DT( Trăng sáng - Cố hương )

- Đối ý: Ngẩng đầu nhìntrăng sáng / Cúi đầu nhớ cốhương

- Hai cử chỉ đối lập nhautrong 2 từ trái nghĩa khôngtạo sự mâu thuẫn mà còntạo sự hoà đồng một tâmhồn tự do phóng khoángxuất phát từ cội nguồn vàluôn luôn hướng về cộinguồn

=>Nỗi nhớ quê hương da diết luôn thường trực trong

Trang 6

hình thức phổ biến trong thơ cổ

phương đông Biện pháp nghệ

thuật này làm cho tính khái quát

của ý thơ, cảm xúc tăng gấp bội

đó không chỉ là tâm trạng của Lý

thành hai câu thơ nhơ sau:

Đêm thu trăng sáng như

sương,

Lí Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà.

Dựa vào những điều đã phân tích ở trên, em hãy nhận xét về hai câu thơ dịch

ấy Nếu có thể ,thử dịch thành bốn câu thơ theo nguyên thể hoặc theo thể lụcbát

D HƯỚNG DẪN CÁC HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

? Chủ đề của bài thơ là gì? =>Chủ đề: Trông trăng nhớ quê

- Về nhà: Học thuộc lòng bài thơ

- Soạn bài: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trang 7

Ngày soạn: /10/08 Văn bản

HOẠT ĐỘNG 1:Kiểm tra bài cũ

- Đọc thuộc lòng bài thơ " Tĩnh dạ tứ " Phân tích ý nghĩa sâu xa của haihành động " Cử đầu" và " Đê đầu" trong bài thơ

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẬY- HỌC

HOẠT ĐỘNG 2: Giới thiệu bài

Xa quê, nhớ quê, vọng nguyệt, hoài hương là những đề tài chủ đề quenthuộc của thơ cổ trung đại phương đông nhưng mỗi nhà thơ lại có cách thể hiệnriêng độc đáo không có sự trùng lập Còn gì vui mừng, xốn sang hơn khi xa quê đãlâu nay mới được trở về thăm quê Thế nhưng có khi lại gặp chuyên rất buồn ,muốn rơi nước mắt lần về thăm quê đầu tiên và cũng là lần cuối cùng sau hơn 20năm xa cách của lão Quan Hạ Tri Chương là trường hợp não lòng như thế

Trang 8

HOẠT ĐỘNG 3 :Bài mới

sao

? Nêu hiểu biết của em về tác giả

- Đọc chúthích

- HS dựa vàochú thích trả

I Đọc - Tiếp xúc văn bản

- Tác giả : SGK

Yêu cầu đọc: Giọng chậm, buồn,

câu 3 giọng hơi ngạc nhiên, nhịp

- Theo dõi nhan đề bài thơ

? Em hiểu như thế nào về từ ngẫu?

? Tại sao lại ngẫu nhiên viết Như

vậy ý nghĩa của nhan đề bài thơ có

gì đáng chú ý

- GV: Như vậy từ ngẫu nhiên

không làm giảm giá trị của bài thơ

mà nó lại khắc sâu thêm ý nghĩa

của tác phẩm

- Gọi học sinh đọc 2 câu thơ đầu,

dịch nghĩa từng từ

? Biện pháp nghệ thuật nào được

sử dụng trong hai câu thơ đầu ?

? Tìm các ý đối trong 2 câu thơ

? Thông qua nghệ thuật đối trong

2 câu thơ câu nào tả câu nào kể và

- HS tự bộclộ

- HS nghe

- Đọc 2 câuthơ đầu

- Phát hiệnnghệ thuật

* Đọc

* Cấu trúc văn bản

- Thể thơ Nguyên tác Thấtngôn tứ tuyệt đường luật

- Hai văn bản đều dịchthành

thể thơ lục bát dân tộc

- Ngẫu: Tình cờ, ngẫunhiên

- Ngẫu nhiên viết vì tác giảkhông chủ định làm thơngay sau khi đặt chân đếnquê nhà Thế nhưng nhà thơlại viết ra hay đến như thế Như vậy bài thơ được làmquả thật tình cờ và ngẫunhiên nhưng đằng sau cáingẫu nhiên đó là tình cảmquê hương thường trựctrong tâm hồn nhà thơ

1 Hai câu thơ đầu

- Nghệ thuật đối

- Câu1 Thiếu tiểu li gia /lão gia hồi

( Khi đi trẻ / khi về già )

- Câu 2 Hương âm vô cải /mấn mao tồi

Trang 9

kể, tả về điều gì ?

? Hai câu thơ đầu miêu tả cảnh gì?

? Ngầm chứa trong cái kể và tả đó

là tình cảm gì của nhà thơ ?

- GV: Nghệ thuật đối trong hai câu

thơ tuy không thật chỉnh về lời

song rất chỉnh về ý

- Đây chính là đặc điểm về phép

đối trong câu ở thơ ngũ ngôn và

thất ngôn Phép đối trong câu còn

được gọi là tiểu đối, đối giữa hai

câugọi là đại đối Phép đối trong

- GV khái quát chuyển ý

? Hai câu cuối có nội dung kể hay

tả ? Kể về việc gì ?

? Có tình huống khá bất ngờ xảy

ra khi nhà thơ vừa đặt chân tới

làng đó là tình huống nào?

? Tại sao lại có thể xảy ra chuyện

như vậy Chuyện xảy ra có lý hay

không có lý ?

- HS thảoluận

- HS kháiquát

- HS nghe

- Nêu ý kiến

- Đọc 2 câucuối

- Phát hiệntrả lời

-HS giải

- Câu 1 Khái quát ngắn gọncuộc đời xa quê làm quan vànhững thay đổi về tuổi tác

- Câu 2 Đề cập đến nhữngthay đổi

=> Cuộc đời xa quê và những thay đổi của con người

- Tình cảm gắn bó với quê hương của nhà thơ.

- Câu 1: Tự sự và biểu cảmqua tự sự

- Câu 2: Miêu tả và biểucảm Qua miêu tả

2 Hai câu thơ cuối.

- Hai câu cuối có nội dungkể

- Kể về việc tác giả về đếnquê

- Khi nhà thơ vừa về đếnlàng quê, một lũ trẻ ùa ra tò

mò nhìn ông lão đầu tócbạc xuống kiệu như người

xa lạ

- Ông lão chưa kịp nói gì lũtrẻ đã nhanh miệng hỏi ôngkhách từ đâu đến

- Vì ông rời quê đã lâu cho

Trang 10

? Trước tiếng cười của trẻ thơ, tâm

trạng của nhà thơ như thế nào?

- GV: Trước sự cười vui, hỏi han

của bọn trẻ nhà thơ chắc cũng sẽ

vui vẻ trả lời bọn trẻ nhưng trong

lòng xót xa có thể ngấn lệ Người

quen chắc chẳng còn ai vì đã già

và chết Cái vui trong cái buồn,

cái hài trong cái bi

- GV: Trẻ con càng hớn hở bao

nhiêu thì lòng ông càng buồn bấy

nhiêu tình huống đặc biệt ấy đã

tạo nên màu sắc và giọng điệu bi

hài của lời kể

? Đọc lại 4 câu thơ và cho biết

giọng điệu trong việc biểu hiện

tình cảm quê hương ở hai câu thơ

đầu và câu thơ cuối như thế nào?

? Tâm trạng của nhà thơ như thế

nào qua hai câu thơ cuối ?

- GV: Vì cảnh ngộ mà phải xa quê

Tuổi già, sức yếu vẫn trở lại cố

hương Tình yêu quê hương của

Hạ Tri Chương mới thắm thiết

biết bao Tình cảm ấy đẹp chân

thành son sắt, thủy chung

? Nghệ thuật biểu cảm của bài thơ

này có gì khác bài thơ trước

? Nêu cảm nhận của em về nội

dung bài thơ này ?

thích

- Nêu cảmnhận

- Học sinhnghe

- HS đọcthầm; pháthiện giọngđiệu

- Nêu cảmnhận

- HS nghe

- Nêu cảm

nên chúng không nhận rangười đồng hương

- Chuyện xảy ra hoàn toàn

có lí

- Trước tiên là sự ngạcnhiên

- Sau đó là nỗi buồn tủi,ngậm ngùi xót xa khách lạngay chính giữa quê hương

- Giọng của 2 câu thơ đầu

bề ngoài dường như bìnhthản khách quan song phảngphất nỗi buồn

- Giọng bi hài thấp thoáng

ẩn hiện trong lời tường thuậtkhách quan hóm hỉnh

=> Đau xót , ngậm ngùi

mà kín đáo trước những thay đổi của quê nhà

III Tổng kết

* Nghệ thuật: Không biểu

cảm trực tiếp mà hoàn toànthể hiện tình cảm qua kể và

tả Biểu cảm qua con ngườichứ không qua cảnh

* Nội dung: Tình yêu quê

Trang 11

- Gọi học sinh đọc ghi nhớ.

1 So sánh hai bài thơ'' Tĩnh dạ tứ''

và bài ''Ngẫu nhiên viết ''em thấy

điểm chung của hai bài thơ là gì?

? Nhưng cách thể hiện chủ đề đó

lại có sắc thái khác nhau ở hai nhà

thơ, em hãy chỉ ra sự khác nhau

đó?

nhận

- Đọc ghinhớ

- Học sinh sosánh

- Nhận xét

hương thắm thiết của1người xa quê lâu ngày trongkhoảnh khắc vừa đặt chân

về quê

* Ghi nhớ: SGK

IV Luyện tập

- Chủ đề chung: Tình cảmthắm thiết với quê hương

- Ở bài trước, từ nơi xa nghĩ

về quê hương, ở bài này, từquê hương nghĩ về quêhương Ở bài trước, ở nơi xanhà thơ còn mong có tìnhquê đối với mình ở bài này,ngay trên mảnh đất quêhương, nhà thơ như đã thấymất tình quê hương Nỗiđau, nỗi nhớ của Hạ TriChương còn xót xa hơnnhiều so với Lí Bạch

- Từ tấm lòng quê của những con người nổi tiếng như Hạ Tri Chương, Lý Bạch,

em cảm nhận điều thiêng liêng nào trong cuộc đời mỗi con người

- Học ở nhà : Thuộc lòng bài thơ

- Soạn : Từ trái nghĩa

Ngày soạn : /10/08 Tiết 39 :

Ngày dạy : /10/08 Từ trái nghĩa

Trang 12

3 Thái độ:

- Có ý thức sử dụng từ trái nghĩa trong nói viết 1 cách có hiệu quả

B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- Giáo viên : Nghiên cứu bài, bảng phụ

- Học sinh : Soạn bài

HOẠT ĐỘNG 1 Kiểm tra bài cũ

- Thế nào là từ đồng nghĩa? Cách sử dụng từ đồng nghĩa ? Chữa từ dùng saitrong câu dưới đây : Phòng tranh có trình bầy nhiều bức tranh của các hoạ sĩ nổitiếng

HOẠT ĐỘNG 2 Giới thiệu

- Các em đã học về từ trái nghĩa ở tiểu học Để giúp các em hiểu sâu sắchơn về từ trái nghĩa và biết cách sử dụng đúng từ trái nghĩa bài học hôm nay côcùng các em tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG 3 Bài mới

- Bảng phụ

? Hai bản dịch thơ ''cảm nghĩ

trong đêm thanh tĩnh'' và ''ngẫu

nhiên viết nhân buổi mới về quê''

nghĩa ở hai bài thơ

? Những cặp từ trái nghĩa trên

xét trên cơ sở chung nào?

? Em hãy tìm thêm 1 số cặp từ

trái nghĩa khác ?

- GV: Những từ trên gọi là từ trái

- HS Đọc bảndịch thơ

- Xác định cáccặp từ tráinghĩa

- Tìm từ tráinghĩa

I Thế nào là từ trái nghĩa

1 Bài tập1.

- Bài: Cảm nghĩ trong đêmthanh tĩnh

- Cặp từ trái nghĩa + Ngẩng - cúi ( Trái nghĩa

về hành động của đầu theohướng lên xuống )

- Bài ngẫu nhiên viết nhânbuổi mới về quê

- Trẻ - già ( Trái nghĩa vềtuổi tác )

- Đi - Trở lại ( Là trái nghĩa

về sự tự di chuyển rời khỏinơi xuất phát hay quay trởlại nơi xuất phát)

- VD: Sáng - Tối ( Tráinghĩa về thời gian)

- Ngắn - dài ( Trái nghĩa về

độ dài)

- Béo - gầy

Trang 13

nghĩa Em hiểu từ trái nghĩa là

gì?

- Bảng phụ

? Tìm từ trái nghĩa với từ già

trong trường hợp rau già, cau

từ trái nghĩa và nêu tác dụng của

việc dùng từ trái nghĩa ấy?

? Việc sử dụng từ trái nghĩa có

tác dụng gì ?

- Gọi học sinh đọc ghi nhớ

- GV đưa bài tập bảng phụ

? Tìm từ trái nghĩa trong đoạn

thơ sau và nêu tác dụng

- GV: Trong sáng tác thơ văn sử

dụng từ trái nghĩa để biểu đạt tư

tưởng tình cảm , lời thơ sinh

động

- Trong giao tiếp hàng ngày việc

- Nhận xét

- Nhận xétkhái quát

- Đọc ghi nhớ

- Nhận xét

_ Tìm từ tráinghĩa

- Nhận xét tácdụng

- Đọc ghi nhớ

- Phát hiện, trảlời

-> Là những từ có nghĩa trái ngược nhau.

* Từ trái nghĩa với già :

- Cau già - cau non

- Rau già - rau non

- Một từ nhiều nghĩa có thểthuộc nhiều cặp từ trái nghĩakhác nhau

2 Ghi nhớ SGK.

II Sử dụng từ trái nghĩa

1 Bài tập

- Tác dụng: Nhằm tạo hìnhtượng tương phản, làm cholời thơ thêm sinh động

- Tạo thể đối trong câu thơ

* Thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa

- Ba chìm bảy nổi

- Đầu xuôi đuôi lọt

- Trống đánh xuôi kèn thổingược

=> Tạo ra sự tương phảnlàm cho lời nói thêm sinhđộng

2 Ghi nhớ: SGK.

- Thiếu tất cả, ta rất giàu

dũng khí

- Sống chẳng cúi đầu, chết vẫn ung dung

- Giặc muốn ta nô lệ ta lại hoá anh hùng

- Sức nhân nghĩa mạnh hơn cường bạo.

Trang 14

sử dụng từ trái nghĩa có vai trò

hết sức quan trọng Ngoài việc

trao đổi thông tin ta cần phải tạo

lập nhiều mối quan hệ tốt đẹp

Dùng xấu hay đẹp hoặc có

duyên khi người đối thoại quả

thực là xấu, nếu ta cứ khen đẹp

thì người đối thoại sẽ cho là giễu

cợt Trong trường hợp này ta

nên mượn ca dao tục ngữ :

- Người xấu duyên lặn vào

trong Người đẹp duyên bong ra

- Gọi học sinh đọc bài

- Nêu yêu cầu bài tập Tìm từ trái

nghĩa trong các câu ca dao tục

? Tìm từ trái nghĩa với các từ

gạch chân trong các cụm từ sau

- Gọi 3 học sinh lên bảng làm

- Gọi nhận xét bài của bạn

? Bài tập nêu yêu cầu gì?

Điền các từ trái nghĩa vào các

thành ngữ sau

- Gọi nhận xét

- HS nghe

- HS Đọc bàitập

- Thực hiệntheo yêu cầu

- Nêu yêu cầubài tập 2

- HS làm bàitrên bảng

- Nhận xét

- Tác dụng: Tạo sự tươngphản, lời thơ sinh động

- Hoa tươi - Hoa héo

- Ăn yếu - Ăn khoẻ

- Chạy sấp chạy ngửa

- Vô thưởng vô phạt

Trang 15

? Viết 1 đoạn văn ngắn về tình

cảm quê hương, có sử dụng từ

trái nghĩa

- GV gọi 1 học sinh đọc nhận xét

- HS viết đoạnvăn

- Trình bàytrước lớp

- Nhận xét

- Bên trọng bên khinh

- Buổi đực buổi cái

- Bước thấp bước cao

- Chân ướt chân ráo

Ngày soạn : /10/08 Tiết 40: Luyện nói

B CHUẨN BỊ : - Giáo viên: Soạn bài

- Học sinh: Chuẩn bị bài theo yêu cầu

HOẠT ĐỘNG 1 Kiểm ta bài cũ

- Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

HOẠT ĐỘNG 2.Giới thiệu bài

- Các em đã nắm được kỹ năng làm 1 bài văn biểu cảm để giúp các em biếtcách trình bầy miệng một bài viết và rèn luyện kỹ năng nói trước tập thể, bài họchôm nay sẽ giúp cá em

HOẠT ĐỘNG 3. Bài mới

Trang 16

- GVnêu yêu cầu chung của tiết

luyện nói

- Luyện nói trước lớp là luyện

văn Văn nói khác văn viết ở chỗ

câu văn không dài quá, nội dung

không quá nhiều chi tiết

- Chọn những chi tiết quan trọng

nhất để nói, khi nói trước lớp

phải thưa gửi thầy cô, thưa các

bạn, em xin trình bầy bài nói của

mình sau đó mới trình bầy

Hết bài có thêm câu " Xin cảm

ơn thầy cô và các bạn đã chú ý

- Chuẩn bịcác thao tácluyện nói

- HS chép đề

- Đọc lại đềbài

- HS tự lậpdàn ý

- Nhắc lạinhiệm vụ củacác phần mởbài, thân bài,kết bài

I Yêu cầucủa tiết luyện nói.

II Đề bài.

- Cảm nghĩ về thầy cô giáo những " Người lái đò đưa thế

hệ trẻ cập bến tương lai ''.

* Dàn ý.

+ Mở bài:

- Lời chào thầy cô và cácbạn

- Nêu đối tượng cảm nghĩ

- Cảm xúc ban đầu về thầy côgiáo

+ Thân bài.

- Vai trò của thầy cô giáotrong cuộc đời mỗi conngười

- Kỷ niệm khiến cho bản em

có nhiều cảm xúc nhất vớithầy cô đã từng dạy em trongbao nhiêu năm qua

Trang 17

nói trong nhóm và nhận xét.

- Gọi 2 học sinh đại diện nói

trước lớp

- Hướng dẫn học sinh nhận xét

phần trình bày của bạn về ( Nội

dung, tác phong , cách trình bày,

Lời nói

- GV nhận xét, kết luận phần

trình bày của học sinh

- HS luyệnnói trongnhóm

- Nhận xét,sửa chữa

- Trình bàytrước lớp

- Học sinhnhận xét

lai''

- Lời cảm ơn người nghe

III Luyện nói trong nhóm.

IV Luyện nói trước lớp.

- Tự luyện nói ở nhà

- Viết hoàn chỉnh 1 trong 4 đề SGK

- Soạn: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

Ngày soạn: /11/08 Văn bản:

Qua bài học sinh

- Cảm nhận được tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả của nhà thơ ĐỗPhủ

- Bước đầu thấy được vị trí và ý nghĩa của những yếu tố miêu tả và tự sựtrong thơ trữ tình

2 Kỹ năng:

Trang 18

- Bước đầu thấy được đặc điểm bút pháp của Đỗ Phủ qua những dòng thơ miêu tả

và tự sự

3 Thái độ:

- Học tập tấm lòng nhân đạo, tinh thần nhân ái sâu xa của tác giả

B CHUẨN BỊ :

+ Hướng dẫn hs Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK

HOẠT ĐỘNG 1: Kiểm tra bài cũ

- Đọc thuộc lòng bài thơ "Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh" Nêu cảm nhậncủa em sau khi học xong bài thơ

HOẠT ĐỘNG 2 Giới thiệu bài

Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị là 3 nhà thơ lớn nhất của trung hoa thờiđường Nếu Lý Bạch là nhà thơ lãng mạn vĩ đại (ông tiên làm thơ ) thì Đỗ Phủ lànhà thơ hiện thực vĩ đại Thi sử thi thánh ( ông thánh làm thơ) Cuộc đời của nhàthơ chịu nhiều long đong vất vả và cuối cùng ông chết vì nghèo đói, bệnh tật Đỗphủ đã để lại cho đời gần 1500 bài thơ trầm uất, buồn đau tiếng khóc nhưng lạisáng ngời lên tinh thần nhân ái bao la Bài ca nhà tranh bị gió thu phá nát là 1 bàithơ như thế

HOẠT ĐỘNG 3 Bài mới

sao

? Nêu vài nét cơ bản về tác giả

- GV: Năm 759 ông từ quan đưa

gia đình về vùng tây nam, được

bạn bè và người thân giúp đỡ Đỗ

Phủ dựng được 1 mái nhà tranh

bên cạnh khe cán hoa ở phía tây

thành đô, nhưng chỉ mấy tháng

sau căn nhà bị mưa bão phá nát

- Yêu cầu: Giọng đọc vừa kể,tả

- HS trả lờidựa vào chúthích

Trang 19

nỗi cơ khổ của kẻ nghèo trong

hoạn nạn Còn khổ thơ nào phản

ánh ước vọng của tác giả

- GV: Như vậy bài thơ có 2 cách

chia, nhưng cách chia thứ 2 này

tạo ra được cái nền vững chắc

cho ước mơ cao cả ở cuối bài

- Bài thơ có 3 đoạn đều gồm 5

câu Đây là 1 hiện tượng hiếm

thấy trong thơ cổ Trung Quốc

( Trong bài thơ cổ thời xưa số

câu mỗi đoạn hầu hết là chẵn

- Gọi học sinh đọc 3 khổ đầu

- Giải thích từkhó

- Xác định thểthơ

- Tìm bố cục

- Xác địnhphương thứcbiểu đạt

- HS lắngnghe

- Đọc 3 khổthơ đầu

- Khổ1: Cảnh nhà tranh bịgió thu phá - miêu tả

- Khổ 2: Cảnh cướp giật củatre con Tự sự - Biểu cảm

- Khổ 4: Ước mơ của tácgiả- Biểu cảm trực tiếp

- Ba khổ thơ đầu Phản ánhnỗi cơ khổ của kẻ nghèotrong hoạn nạn

- Khổ cuối Phản ánh ướcvọng của tác giả

II Đọc- Hiểu văn bản

1 Ba khổ thơ đầu.

- Nỗi khổ của nhà thơ tronghoạn nạn

* Khổ1.

- Nhà thơ vừa kể vừa tả

- Trận gió thu thổi mạnhkhiến cho 3 lớp mái tranhcuả ngôi nhà bị tung cả.-> Tranh bay tung toé, mảnh

Trang 20

? Chi tiết mảnh tranh được miêu

tả cụ thể trong những lời thơ

nào?

? Qua các chi tiết đó, có thể hình

dung ra trận gió thu ra sao? Tâm

trạng của tác giả, chủ nhân của

ngôi nhà đang bị phá lúc này như

thế nào?

- GV: Đã bao năm bôn ba xuôi

ngược đến khi về già tác giả mới

được bạn bè giúp đỡ dựng được

căn nhà vậy mà giờ đây ông trời

đã cướp đi căn nhà ấm cúng đó

không hề buông tha cho người áo

? Khi gió cuốn những mảnh tranh

đi mất thì cảnh cướp giật diễn ra

như thế nào? Tìm những từ ngữ

miêu tả

? Ta có nên trách lũ trẻ con thôn

Nam hay không? Vì sao? ( Cảnh

tượng này cho thấy cuộc sốngcủa

người dân thời Đỗ Phủ như thế

nào?)

- GV: Đây là cuộc sống phổ biến

của người dân Trung Quốc trong

thời buổi loạn li mà Đỗ Phủ từng

lên án

? Trước cảnh tượng cướp bóc của

lũ trẻ Thái độ và tâm trạng của

nhà thơ được thể hiện qua câu

thơ nào?

? Qua câu thơ em cảm nhận được

được gì trong tâm trạng của nhà

- Trình bày

- HS lắngnghe

- Đọc khổ thơ2

- Tìm chi tiết

- Bộc lộ suynghĩ

- HS nghe

- Phát hiện

- Nêu cảmnhận

cao, mảnh thấp, mảnh xa,mảnh gần

- Sức gió dữ dội, mạnh mẽ

- Tác giả vừa lo, vừa tiếccủa vừa bất lực trước sự tànphá của thiên nhiên

* Khổ thơ 2.

- Khổ vì bị cướp giật tranh

- Trước mắt, xô , cướp, cắp

đi tuốt

- Trẻ em nghèo thất học nênnghịch ngợm đây là hiệnthực xã hội Trung Hoa trongthời điểm Đỗ Phủ sống

- Nỗi khổ gào thét quay vềlòng ấm ức

=> Sự bất lực và tâm trạng uuất của nhà thơ thương cho

số phận của mình và nhữngngười cùng cảnh ngộ

* Khổ thơ 3.

Trang 21

làm thay đổi tính cách trẻ thơ)

? Nỗi khổ của nhà thơ ở khổ thứ

3 là gì

? So với nỗi khổ của khổ 2 trước

thì nỗi khổ ở khổ thơ này như thế

nào?

? Theo em nhà thơ không ngủ

được chỉ vì mưa, rét hay còn vì lí

do nào khác?

- GV: Nếu ở 2 khổ đầu là tâm

trạng bực tức tiếc của khi bị gió

thu cuốn đi thì ở khổ 3 là nỗi lo

lắng thương con, thương mình và

vận mệnh của đất nước trong

? Qua 3 khổ thơ trên ta thấy nhà

thơ đã gặp phải những nỗi khổ

nào?

- GV: Từ 3 khổ thơ trên ta thấy rõ

được bút pháp trong miêu tả của

nhà thơ vừa khái quát vừa chi tiết

, cách miêu tả đó giúp người đọc

thấy được nỗi khổ dồn dập đến

với nhà thơ Nỗi khổ về vật chất,

tình cảm của nhà thơ là nỗi khổ

chung của nhân dân lao động và

các nhà tri thức Trung Quốc đời

đường Bài thơ có giá trị hiện

thực là ở điều đó

- GV Từ nỗi khổ của bản thân,

- Nêu ý kiến

cá nhân

- Suy nghĩ trảlời

- HS nghe

- Khái quát,nhận xét

- Thảo luận 2em

- Nỗi khổ của nhà thơ ở khổnày lớn hơn nhiều so với haikhổ thơ trên

- Nhà thơ không ngủ được

vì nghèo, đói , bệnh tật và vì

lo lắng tới vận dân nước

=> Cuộc sống vô cùng cực khổ của nhà thơ.

- Tác giả tự hỏi nỗi khổ đêmnay có phải là nỗi khổ cuốicùng của nhà thơ không

2 Khổ thơ cuối.

- Ước vọng của nhà thơ

- Không có khổ cuối thì đây

Trang 22

nhà thơ mong ước điều gì?

? Giả sử không có 5 dòng thơ

cuối thì giá trị của bài thơ sẽ như

thế nào

- GV đọc 3 câu của khổ cuối

? Ba câu thơ thể hiện ước mơ gì

của nhà thơ Mục đích của ước

mơ đó

? Vì sao nhà thơ lại mơ ước nhà

cho kẻ sĩ nghèo trong thiên hạ

? Em có suy nghĩ gì về ước mơ

của nhà thơ?

? Từ ước vọng của nhà thơ em có

thể nhận thấy thực trạng cuộc

sống xã hội thời đó như thế nào?

? Từ ngữ nào trong 2 câu cuối

cực tả ước vọng của nhà thơ?

? Ước vọng tha thiết này của nhà

thơ giúp ta hiểu thêm gì về phẩm

chất, nhân cách của nhà thơ Đỗ

Phủ?

- GVkhái quát toàn bài

? Nghệ thuật biểu cảm trong bài

thơ như thế nào?

? Cảm nhận của em về bài thơ?

- Nêu cảmnhận

- Phát hiện từngữ

- Khái quátnghệ thuật,nội dung

- Ước nhà rộng muôn ngàngian

- Che khắp thiên hạ

- Vì họ là những người cótài có đức nhưng nghèo khổ

=> Ước mơ cao cả chan chứa lòng vị tha và thấm nhuần tư tưởng nhân đạo.

- Nhiều người tài đức nhưngnghèo khổ

- Xã hội không có côngbằng với những ngườinghèo khổ

- Than ôi

=> Là nhà thơ có tấm lòng nhân đạo cao cả ( Có thể quên đi nỗi khổ của bản thân để hướng tới nỗi khổ cực của đồng loại)

Đỗ Phủ và cũng có cách

Trang 23

- GV: Hướng dẫn học sinh luyện

tập

- Trả lời biểu cảm như thế?

-> Một số bài thơ của HồChủ Tịch như:

Em bé trong nhà lao Tân Dương, Phu làm đường, Người bạn tù thổi sáo

- Đọc diễn cảm bài thơ

- Học thuộc lòng bài thơ

- Soạn: Từ đồng âm

- HS khá, giỏi viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của mình sau khi học xong bài thơ

Ngày soạn: /11/08 Tiết 42

Ngày dạy: /11/08 Kiểm tra văn

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.

- Kiểm tra kiến thức tiết đọc - hiểu văn bản của học sinh

- Đánh giá chất lượng học sinh Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học vàolàm phần trắc nghiệm Biết trình bày cảm nhận về một bài thơ hoặc nhân vật

B CHUẨN BỊ:

- Giáo viên : Ra đề + đáp án biểu điểm

- Hướng dẫn hs: Ôn tập theo hướng dẫn

HOẠT ĐỘNG1 : Kiểm tra bài cũ

HOẠT ĐỘNG 2 :Bài mới

ĐỀ BÀI.

GV nhận đề từ chuyên môn trường

- Về nhà xem lại bài

- Ôn tập những kiến thức đã học

- Hs kha, giỏi viết lại đoạn văn trong bài kiểm tra

Ngày soạn: /11/08 Tiết 43

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Trang 24

Có thái độ cẩn trọng, tránh gây nhầm lẫn hoặc khó hiểu do hiện tượng đồng âm.

B CHUẨN BỊ: - Thầy: Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ

- Trò: Soạn bài theo hướng dẫn

C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG 1: Kiểm tra bài : ? Thế nào là từ trái nghĩa? Tìm từ trái nghĩavới từ sau- cao - trình độ cao, giá cao

HOẠT ĐỘNG 2: Giới thiệu bài.

Tiếng việt chúng ta rất phong phú, ngoài những từ đồmg nghĩa, từ nhiềunghĩa, còn có từ đồng âm Từ đồng âm là gì, cách sử dụng từ đồng âm bài hômnay cô và các em tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG 3: Bài mới

- Dùng bảng phụ ghi bài tập

- Gọi học sinh đọc bài tập

- Chú ý những từ gạch chân

? Giải thích nghĩa của mỗi từ

lồng trong các câu trên?

? Từ lồng trong 2 câu trên có

điểm gì giống và khác nhau

- Đọc bài tập

- Giải thích từ

- Khái quát,rút ra ghi nhớ

- Đọc ghi nhớ

- HS tìm từđồng âm

- Giống nhau: Về cách phátâm

- Khác nhau: ý nghĩa củachúng

- VD: Nhà kho, kho cá

Đường ( ăn)

Trang 25

- GV đọc lại 2 VD phần I.

? Dựa trên cơ sở nào mà em

phân biệt được nghĩa của các từ

lồng trong 2 VD đó?

- Cho học sinh đọc bài 2

? Nếu không đặt vào ngữ cảnh

cụ thể thì câu văn'' đem cá về

kho'' được hiểu theo những

nghĩa nào?

? Em hãy thêm vào câu trên 1

vài từ để trở thành câu đơn

nghĩa

? Trong giao tiếp để tránh hiểu

nhầm do hiện tượng đồng âm

cần phải chú ý điều gì?

- GV khái quát

- GV: Trong cuộc sống nhất là

văn chương có nhiều trường hợp

người ta lợi dụng hiện tượng

- HS Đọc bàitập

- Đọc ghi nhớ

- Thảo luậnnhóm

* Bài tập

-> Ít nhất được hiểu theo haicách

- Kho là 1 hoạt động chếbiến cá

- Kho là cái nơi để chứa cá

+ Đem cá về mà kho

+ Đem cá về để nhập vàokho

- Chú ý đến ngữ cảnh vàhoàn cảnh giao tiếp

- Từ nhiều nghĩa: Có 1 cơ sởchung VD: Chân, chân bàn,chân tường, chân núi

- Từ đồng nghĩa: Nghĩa hoàntoàn xa lạ, không liên quanvới nhau

III Luyện tập.

1 Bài tập1.

Trang 26

? Tìm từ đồng âm với các từ cao,

ba, tranh, sang

- Gọi học sinh đọc bài tập 2

? Tìm các nét nghĩa của từ cổ.

? Cơ sở chung của các từ'' Cổ'' ở

đây là gì?

? Tìm từ đồng âm với danh từ

cổ? cho biết nghĩa của từ đó?

- Gọi học sinh đọc bài 3

? Bài tập 3 nêu yêu cầu gì?

- Hướng dẫn học sinh làm việc

theo nhóm

- Gọi đại diện trình bày

- Tìm từ đồngâm

- Nhận xét bạnlàm

- Nêu ý kiến

- Tìm từ đồngâm

- Đọc bài tập3

- Làm theonhóm

- Cao dán, núi cao, cao hổcốt

- Là bộ phận của: Yếm, áo,giầy: Cổ áo, cổ yếm

- Là chỗ co lại ở gần1 số đồvật giống hình cái cổ: Cổchai, cổ lọ

-> Là chỗ co nhỏ lại, nối vớiphần thân

b Tìm từ đồng âm với danh

- Năm nay, em cháu vừa trònnăm tuổi

- Thuốc trừ sâu giúp cho raukhông bị sâu

- Về nhà: làm bài tập 4

- Học ghi nhớ

- Soạn: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

- Viết đoạn văn có sử dụng từ trái nghĩa

Trang 27

Ngày soạn: 04/11/08 Tiết 44

Ngày dạy: 07 /11/08 Các yếu tố tự sự miêu tả

trong văn biểu cảm.

2 Kỹ năng: Luyện tập vận dụng 2 yếu tố đó

3.Thái độ: Có ý thức vận dụng các yếu tố đó khi làm bài văn biểu cảm

B CHUẨN BỊ.

- Giáo viên : Soạn bài

- Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG1: Kiểm tra bài cũ

- GV kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

Văn biểu cảm là loại văn chủ yếu là bầy tỏ cảm xúc, tâm trạng, suy nghĩ Nhưng nếu cứ trình bầy một cách trần trụi tình cảm đó thì bài văn không có sứchấp dẫn, gợi cảm Như vậy yếu tố miêu tả và tự sự có vai trò rất lớn trong văn biểucảm, chính những yếu tố đó làm cơ sở cho việc nảy sinh tình cảm, cảm xúc củangười viết Để thấy rõ vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài văn biểu cảm,chúng ta cùng tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG 3.Bài mới.

- Cho học sinh đọc lại bài " Bài

ca nhà tranh bị gió thu phá " - Đọc lại bài

I Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm.

1 bài tập1.

Trang 28

? Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu

tả trong bài thơ ( Chỉ ra các yếu

tố tự sự và miêu tả trong từng

khổ)

GV: Các yếu tố miêu tả có vai

trò là phương tiện để tác giả bộc

lộ cảm xúc, khát vọng lớn lao,

cao quý

- Học sinh đọc đoạn văn

? Nêu nội dung của phần trích

- GV giải thích 1 số từ:

- Thúng câu: Thuyền câu hình

tròn đan bằng tre

- Sắn thuyền: thứ cây có nhựa và

sơ dùng sát vào thuyền nan để

cho nước không thấm vào

- Học sinh quan sát từng đoạn

văn

- Chỉ rõ các yếu tố tự sự và biểu

cảm trong từng đoạn văn

? Đoạn 1 miêu tả về điều gì

? Đoạn 1 tác giả tả đôi bàn chân

của bố như thế nào?

? Thông qua việc miêu tả đó tác

giả đã thể hiện tình cảm như thế

nào với sự vất vả của bố?

? Tìm những chi tiết miêu tả

việc làm của bố?

? Tình cảm của tác giả với bố

được thể hiện như thế nào trong

khổ thơ 2?

thơ

- Đọc đoạnvăn

- Suy nghĩtrả lời

- Học sinhnghe

- Nêu ý kiến

cá nhân

- Phát hiệntrả lời

- Nêu suynghĩ

- Miêu tả : 3 câu sau

- Vai trò tạo bối cảnh chung

b Đoạn văn: " Tuổi thơ im lặng " của Duy Khán.

- Nội dung : Cảm xúc củangười con về cha qua hìnhảnh bàn chân

- Đoạn 1: Tả đôi bàn chân củabố

- Yếu tố tự sự: Bố tất bật đi từkhi sương còn đẫm

- Yếu tố miêu tả : Nhữngngón chân , gan bàn chân

-> Thương cảm cho cái nghềvất vả của bố

* Đoạn 2 Kể về việc đi làmcủa bố

- Bố đi ngang dọc, đông tây

bố tất bật đi về

Trang 29

? Giả sử phần trích trên không

có yếu tố biểu cảm, tự sự và

miêu tả thì cảm xúc có được bộ

trả lời -> Thương cảm cho sự vất vả

trong công việc của bố

? Vậy 2 yếu tố tự sự, miêu tả có

vai trò gì trong văn biểu cảm?

GV: Tình cảm là chất keo gắn

các yếu tố tự sự, miêu tả thành

một mạch văn nhất quán có tính

liên kết

- Gọi học sinh đọc bài tập1

? Kể lại nội dung bài" Bài ca nhà

tranh bị gió thu phá" bằng bài

văn xuôi biểu cảm

- GV hướng dẫn học sinh làm

dàn ý để kể

- Cho học sinh kể theo nhóm

- Gọi học sinh đọc bài văn

? Dùng lời của mình viết lại

thành một bài văn biểu cảm

- GVcho học sinh viết gọi học

- Nhận xét

- Rút ra ghinhớ

- Đọc bài tập

- Kể theo dàný

- Đọc bài văn

- Viết lại bàivăn theo yêucầu

- Đọc bài

- Không có yếu tố tự sự và miêu tả thì khó bộc lộ đượccảm xúc của nhà thơ

- Tự sự và miêu tả đã khơi gợicảm xúc

-> Cần có tự sự, miêu tả, cócảm xúc chân thành

2 Ghi nhớ

II Luyện tập.

1 Bài tập1.

- Kể theo các chi tiết

- Cảnh gió thu như thế nào,sức tàn phá của nó

- Diễn biến của việc nhà của

Đỗ Phủ bị phá

- Hành động cướp tranh của

lũ trẻ con

- Cảnh mưa giật trong đêm

- Mơ ước của Đỗ Phủ

Trang 30

sinh đọc- nhận xét văn, nhận xét - Ký ức, cảm xúc.

D HƯƠNG DẪN CÁC HOẠT ĐỘNG TIẾP NỐI

- Ở nhà: Học ghi nhớ;

- Soạn bài: Cảnh khuya + Rằm tháng giêng

- Viết đoạn văn có sử dụng yếu tố miêu tả từ 6 đến 8 câu

Ngày soạn: 07/11/08 Văn bản:

Ngày dạy: 10/11/08 Cảnh khuya

Qua bài hoc, học sinh cần nắm được

1 Kiến thức: Cảm nhận và phân tích được tình yêu thiên nhiên gắn liềnvới lòng yêu nước, phong thái ung dung của Hồ Chí Minh biểu hiện trong hai bàithơ

2 Kỹ năng: Biết được thể thơ và chỉ ra được nét đặc sắc của hai bài thơ

3.Thái độ: Giáo dục lòng biết ơn, kính yêu Bác Hồ Học tập phong cách thơBác

B CHUẨN BỊ.

- HS : Chuẩn bị bài

HOẠT ĐỘNG1 Kiểm tra bài cũ:

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

HOẠT ĐỘNG2: Giới thiệu bài

Chủ Tịch Hồ Chí Minh vốn là một con người với tâm hồn nghệ sĩ Mặc dùngười viết : "Ngâm thơ ta vốn không ham " Mặc dù, hồi đầu kháng chiến chốngthực dân Pháp, ở chiến khu Việt Bắc , bận trăm công nghìn việc, nhưng có giữa đôiphút nghỉ ngơi trong đêm khuya thanh vắng nơi rừng sâu, núi thẳm , tình cờ bắt

Trang 31

gặp một cảnh đẹp, vẳng nghe một tiếng hát dõi theo một mảnh trăng xa, người lạilàm thơ Hai bài thơ này chính là hai trường hợp hiếm như thế.

- GV đọc hai câu đầu

- Hai câu thơ đầu miêu tả cảnh

gì?

? Bức tranh thiên nhiên được vẽ

lên qua những phương diện nào

và qua những chi tiết cụ thể nào?

? Thử thay thế " Tiếng hát" bằng

từ khác và cho ý kiến nhận xét

- Đọc chúthích

- Học sinhnghe

- Đọc bài

- Trả lời

- Học sinhđọc bài

- Phát hiệnnội dung

- Phát hiệnchi tiết

- Cùng viết về cảnh trăng đẹp

và đều theo thể thơ tứ tuyệt.+Khác: một bài viết bằngtiếng việt còn một bài viếtbằng tiếng Hán

-> Gieo vần: ở cuối câu1,2,4

* BÀI: CẢNH KHUYA.

1 Hai câu thơ đầu.

- Bức tranh thiên nhiên

-> Âm thanh, màu sắc

- Tiếng suối trong như tiếnghát xa

- Thay thế bằng từ khác thì ýnghĩa của câu thơ mất đi giátrị và tiếng suối không còn

Trang 32

? Nhận xét gì về cách so sánh

của Bác trong câu thơ? Giá trị

tiêu biểu của nó?

? Qua cách miêu tả đó em cảm

nhận được gì về tâm hồn của

Bác?

- GV: Người ta thường ví tiếng

suối với tiếng hát, tiếng đàn

Nguyễn Trãi đã từng ví tiêng

suối như tiếng đàn cầm hay Thế

Lữ đã từng viết: " Tiếng hát

trong như nước Ngọc tuyền"

nhưng tất cả đều tả tiếng suối

chưa cụ thể, sinh động như thơ

Bác

- Gọi học sinh đọc câu 2

? Câu thơ thứ hai nói về vẻ đẹp

nào trong bức tranh?

? Điệp từ ''lồng'' được sử dụng

trong câu thứ 2 tạo cho bức tranh

trăng rừng điều gì?

? Hai câu thơ đầu giúp người đọc

cảm nhận được vẻ đẹp của đêm

trăng rừng như thế nào?

- GV: Cảnh đêm trăng rừng

khuya hiện lên với âm thanh màu

sắc hoà quyện vào nhau tạo nên

sự gần gũi, trẻ trung,

? Hai câu thơ cuối tập trung miêu

- Học sinhnghe

- Suy nghĩtrả lời

- Nêu cảmnhận

- Đọc hai câucuối

- Nêu địnhhướng

- Phát hiệnnghệ thuật

gần gũi với con người nữa

- Tiếng suối như tiếng hát xa

=> So sánh độc đáo

- Tâm hồn nhạy cảm dễ hoànhập với thiên nhiên

- Vẻ đẹp về hình ảnh, vẻ đẹpcủa cảnh trăng rừng

- Bức tranh thiên nhiên nhiềuđường nét, hình khối đadạng, có bóng dáng vươn caocủa cây cổ thụ, có bóng lá,bóng cây bóng trăng in vàokhóm hoa in lên mặt đất tạothành nhiều hình bông hoa.Trăng dệt thêu như gấm tạonên vẻ đẹp lung linh, huyềnảo

=> Bức tranh đẹp tuyệt mĩ.

- Tâm trạng của nhà thơ

- Điệp ngữ

- Điệp ngữ " Chưa ngủ" đặtcuối câu 3 đầu câu 4 là 1 bản

lề mở ra 2 phía tâm trạng

Trang 33

tâm trạng của nhà thơ như thế

nào?

? Chúng ta hiểu được tâm trạng

gì ở Bác qua hai câu thơ cuối?

- GV: Hai nét tâm trạng ấy thống

nhất trong con người Bác thể

hiện sự hoà hợp thống nhất giữa

nhà thơ và người chiến sĩ trong

vị lãnh tụ

? Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ

? Em cảm nhận được gì qua bài

thơ

? Bài thơ đã kết hợp phát triển

biểu cảm và miêu tả như thế nào?

- GV khái quát chuyển ý bài 2

- Gọi học sinh đọc

- Gọi học sinh đọc 2 câu đầu

? Hai câu thơ đầu vẽ ra khung

cảnh không gian như thế nào?

? Nghệ thuật đặc sắc ở câu thơ

thứ hai là gì?

? Từ ngữ đó đã gợi vẻ đẹp không

gian đêm rằm tháng giêng ra

sao?

? Cảm xúc nào của tác giả được

gợi nên từ cảnh xuân ấy?

- GV: Hai câu đầu mở ra một

không gian cao rộng, mênh mông

,tràn đầy ánh sáng và sức sống

trong đêm nguyên tiêu Bầu trời,

ánh trăng như không có giới hạn,

dòng sông, mặt nước tiếp lẫn và

- Suy nghĩ,trả lời

- Trả lời

- Đọc bài

- Phát hiện

- Bộc lộ suynghĩ

- Trả lời

- Học sinhnghe

- Đọc bài

trong cùng 1 con người niềmsay mê cảnh thiên nhiên vànỗi lo việc nước Hai nét tâmtrạng ấy thống nhất trong conngười Bác, thể hiện sự hoàhợp thống nhất giữa nhà thơ

và người chiến sĩ trong vịlãnh tụ

=> Lo lắng cho vận mệnhcủa đất nước, niềm say mêvới vẻ đẹp thiên nhiên

* BÀI: RẰM THÁNG GIÊNG.

1 Hai câu thơ đầu.

- Cảnh đêm rằm tháng giêngvới'' Rằm xuân lồng lộng ''

- Điệp từ xuân được lặp lại

3 lần liên tiếp.

=> Nhấn mạnh sự diễn tả vẻ

đẹp và sức sống của mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời.

- Cảm xúc nồng nàn tha thiết với vẻ đẹp thiên nhiên.

- Hình ảnh con người giữa

Trang 34

liền với bầu trời Đây là sông

xuân tươi đẹp, trong sáng

? Đặt trong đề tài thơ kháng

chiến của Bác em hiểu như thế

nào về chi tiết bàn việc quân?

? Lời thơ " Yên ba thâm sứ đàm

quân sự" gợi cho em liên tưởng

tới điều gì?

- GV: Đây không phải là cuộc du

ngoạn ngắm trăng thông thường

đây là những phút nghỉ ngơi

hiếm hoi của vị lãnh tụ trên

đường về sau hội nghị quan

trọng

? Hai câu thơ cuối cho ta thấy

phong thái của Bác như thế nào?

- GV: Qua bài thơ ta thấy trăng

trong thơ Bác rất đẹp Chính

vầng trăng ấy thể hiện phong thái

ung dung, tâm hồn thanh cao của

vị lãnh tụ dân tộc mang cốt cách

nghệ sĩ, nhà hiền triết phương

đông

? Hai câu thơ thể hiện tâm hồn và

phong thái của Bác Hồ như thế

đêm rằm tháng giêng

- Bàn công việc kháng chiến

- Không khí mờ ảo của đêmtrăng rừng Việt Bắc

- Không khí thời đại, khôngkhí hội họp luận bàn việcquân, việc nước bí mật, khẩntrương của Trung ƯơngĐảng, Bác

-> Phong thái ung dung tự tin của, lạc quan của Bác

III Tổng kết

- Lòng yêu thiên nhiên, tâmhồn nhạy cảm với thiênnhiên, lòng yêu nước sâunặng của Bác

- Hình ảnh thiên nhiên đẹpmang màu sắc cổ điển

* Ghi nhớ : SGK.

IV Luyện tập

1 Học thuộc hai bài thơ Nêucảm nhận của em sau khi họcxong hai bài thơ

2 Tìm đọc và chép lại một sốcâu thơ, bài thơ của Bác Hồviết về trăng hoặc cảnh thiênnhiên

D HƯỚNG DẪN CÁC HOẠT ĐỘNG TIẾP NỐI

- Đọc diễn cảm 2 bài thơ

Trang 35

- Học ở nhà: Học thuộc 2 bài thơ.

- Ôn tập tiếng việt

- Phát biểu cảm nghĩ về đoạn về bài thơ vừa học

Việt

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.

- Kiểm tra kiến thức Tiếng Việt đã học của học sinh

- Đánh giá chất lượng học sinh Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học vàolàm phần trắc nghiệm Biết trình bày cảm nhận về một bài thơ hoặc nhân vật

B CHUẨN BỊ:

- Giáo viên : Ra đề + đáp án biểu điểm

- Hướng dẫn hs: Ôn tập theo hướng dẫn

HOẠT ĐỘNG1 : Kiểm tra bài cũ

HOẠT ĐỘNG 2 :Bài mới

ĐỀ BÀI.

GV nhận đề từ chuyên môn trường: Mã đề: 1+2

- Về nhà xem lại bài

- Ôn tập những kiến thức đã học

- Hs kha, giỏi viết lại đoạn văn trong bài kiểm tra

văn số 2

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Trên cơ sở chấm bài, giáo viên nhận xét cụ thể ưu nhược điểm của học sinh

Trang 36

- Từ đó biết phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm tồn tại để viết bài số 3được tốt hơn.

- Rèn luyện cách viết văn biểu cảm, cách trình bày cảm xúc một cách chân thành, sâu sắc

HOẠT ĐỘNG 1: Kiểm tra bài cũ

- Giáo viên chép đề bài lên bảng

- Nêu yêu cầu chung

? Nhắc lại: bố cục của bài văn

biểu cảm? nhiệm vụ của từng

- Nhắc lại kiến thức cũ

- Nêu ý kiến

cá nhân

I Đề bài: loài cây em yêu

1 Yêu cầu chung cần đạt

- Gới thiệu về loài cây em yêu

- Giới thiệu khái quát cảm nghĩ

Trang 37

- GV: nhận xét những lỗi sai cụ

thể, những ưu điểm

- GV: Đọc những câu văn hay,

đoạn văn hay của học sinh

- GV chép những lỗi sai lên

- Học sinh lắng nghe, học tập

- Viết lại những đoạn mắc lỗi diễn đạt

- Xem lại bài

Trang 38

- Giáo viên: Soạn bài.

- Học sinh: Chuẩn bị bài

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG.

HOẠT ĐỘNG1: Kiểm tra bài cũ.

- Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

HOẠT ĐỘNG2: Giới thiệu bài.

Trong tiếng việt có khối lượng khá lớn thành ngữ thành ngữ được hiểu nhưthế nào, ý nghĩa, cách sử dụng chúng ra sao, tiết học hôm nay chúng ta tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG 3:Bài mới.

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

- GV đưa bảng phụ ghi bài tập

? Có thể chêm xen một vài từ

khác vào cụm từ được không?

- HS tìm từthay thế; nhậnxét

- Nêu ý kiến cánhân

- Suy nghĩ trảlời

- Không thêm, không đổi đượccác từ trong cụm từ

- Vì đó là 1 trật tự hợp lýcó tính

cố định

- Sự khó khăn trong cuộc sống

và trong công việc

- Đặc điểm cấu tạo của cụm từ là

Trang 39

- GV: Cụm từ trên được gọi là

nào phải thông qua phép ẩn dụ

để hiểu ý nghĩa của nó?

- Đọc bài tập

- Giải nghĩathành ngữ

- HS trả lờiđộc lập

- Nêu nhận xét

- Đọc ghi nhớ

chặt chẽ về thứ tự các từ và biểuthị một ý nghĩa hoàn chỉnh

- Lá lành đùm lá rách: Đùm bọcche chở

- Nhóm 1: Bắt nguồn trực tiếp từ

nghĩa đen của các yếu tố tạo nênnó

- Nhóm 2: Phải suy ra từ nghĩa

chung của cả thành ngữ theo 2cách từ đồng nghĩa, phépchuyển nghĩa( ẩn dụ) , nói quá,miêu tả, liên tưởng, so sánh

2 Ghi nhớ 2 : SGK.

II Sử dụng thành ngữ.

1 Bài tập.

- Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

- Anh đã nghĩ thương em như

thế phòng khi tắt lửa tối đèn

có đứa nào đến bắt nạt thì emchạy sang

- Bảy nổi ba chìm- Làm vị ngữ

Trang 40

? Xác định vai trò ngữ pháp

của các thành ngữ trong 2 câu

trên?

? Phân tích cái hay của 2 thành

ngữ trên trong các văn cảnh?

- GV: Nêu yêu cầu bài tập 1

? Tìm và giải thích nghĩa của

- HS phân tích

- Tìm từ đồngnghĩa

- Nhận xét

- HS khái quát

- HS nghe

- Nêu yêu cầubài tập 3

- Đặt câu, nhậnxét

- Tắt lửa tối đèn- Làm phụ ngữcho danh từ ''Khi''

- Long đong, phiêu dạt

- Khó khăn hoạn nạn

- > Sử dụng thành ngữ hay hơn

vì ý nghĩa cô đọng, hàm xúc, gợi

sự liên tưởng cho người đọc,người nghe

2 Ghi nhớ: SGK III Luyện tập.

1 Bài tập1.

- Sơn hào hải vị: Những thứ đồ

ăn quý lấy ở núi, ở biển

- Nem công chả phượng: Món ănquý hiếm

- Khoẻ như voi: Rất khoẻ

- Tứ cố vô thân: Không có aithân thích

Tiêu đề	Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh (Tĩnh dạ tứ - Lý Bạch)
Tác giả	Lý Bạch
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	102
Dung lượng	797 KB