Giáo án văn 7 tiết 114- Liệt kê

Bên cạnh ngài , mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên n

TiÕt 114 : LiÖt kª

I ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?

1 Ví dụ:( SGK/ 104)

Bên cạnh ngài , mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp

đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy

những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút,

tăm bông trông mà thích mắt.[…] Ngoài kia tuy m a

gió ầm ầm, dân phu rối rít, nh ng trong này nghe chừng tĩnh mịch lắm[…]

*Về ý nghĩa: Cùng miêu tả những sự vật xa sỉ

đắt tiền đ ợc bày biện xung quanh quan lớn.

? Nêu cấu tạo và ý nghĩa của việc sử dụng những từ in

đậm trong đoạn trích trên?

* Về cấu tạo: Các cụm từ và các từ sắp xếp nối

tiếp nhau có mô hình cấu tạo cú pháp t ơng tự

nhau: (Các cụm DT và các DT) 1 - bát yến hấp đ ờng phèn; tráp đồi mồi chữ

nhật

- nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao

chuôi ngà…

2 – trầu vàng, cau đậu, rễ tía

- ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông…

Tiết 114 : Liệt kê

A.Lý thuyết.

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Vớ dụ : ( SGK/ 104)

2 Nhận xét:

*Về cấu tạo: Đoạn văn sắp

xếp liên tiếp các từ ngữ có

mô hình cấu tạo cú pháp t

ơng tự nhau

*Về ý nghĩa: Cùng miêu tả

những sự vật xa sỉ đắt

tiền đ ợc bày biện xung

quanh quan lớn.

*Tác dụng:Nhằm làm nổi bật

sự xa hoa của viên quan,

đối lập với tình cảnh lam

lũ của dân phu ngoài m a

gió.

*Câu hỏi: Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc t ơng tự bằng những kết cấu t ơng tự

nh vậy có tác dụng gì?

*Qua tìm hiểu ngữ liệu em hãy cho biết thế nào là phép liệt

kê, tác dụng của phép liệt kê ?

- Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng

loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đ ợc đầy đủ hơn, sâu sắc

hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của t t ởng tình cảm

3 K ế t luận : Ghi nhớ ( SGK/ 105)

Tiết 114 : Liệt kê

Bài tập ứng dụng:

* Chỉ ra phép liệt kê trong câu văn sau và cho biết phép liệt kê đó nhằm miêu tả điều gì?

" Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt nh ngón nhấn, mổ, vỗ, vả,

ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi."

*Đáp án

- Phép liệt kê: Ngón nhấn,

mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón rãi

- Tác dụng: Miêu tả tài nghệ

chơi đàn của nhạc công với những ngón đàn hết sức phong phú.

I Thế nào là phép liệt kê?

1 Ngữ liệu( SGK)

2 Nhận xét:

*Về cấu tạo:Đoạn văn sử

dụng các từ ngữ có mô

hình cấu tạo cú pháp t

ơng tự nhau

*Về ý nghĩa:Cùng miêu tả

những sự vật xa sỉ đắt

tiền đ ợc bày biện xung

quanh quan lớn

*Tác dụng:Nhằm làm nổi

bật sự xa hoa của viên

quan, đối lập với tình

cảnh lam lũ của dân

phu ngoài m a gió

3 K ế t luận : Ghi nhớ ( SGK/ 105)

Tiết 114 : Liệt kê

L u ý:

- Khi nói viết, gặp những sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất,… cùng loại ng ời ta th ờng dùng phép liệt kê.

- Có khi là sự liệt kê bình th ờng.

Ví dụ: Hà, Huệ, Lan cùng thi đua học tập tốt, lao

động tốt

- Khi ng ời nói, ng ời viết có ý thức sử dụng liệt kê để

gây một ấn t ợng sâu sắc kích thích trí t ởng t ợng cho

ng ời đọc, ng ời nghe thì liệt kê trở thành phép tu từ

Ví dụ : Bởi thế, nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại.( Nam Cao)

- Để đạt hiệu quả tu từ cao, ng ời ta có thể thêm một số trợ từ nhấn mạnh trong phép liệt kê:

Ví dụ: -Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu, nào thịt, nào cá, nào t ơng, nào cà…

- Hai bên Nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ

vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm…

_

Tiết 114 : Liệt kê

I Thế nào là phép liệt

kê?

II Các kiểu liệt kê.

1 Vớ dụ :(SGK/ 105)

2 Nhận xét:

*Về cấu tạo

- Câu 1.a: Liệt kê theo

trỡnh tự sự việc, khụng theo

từng cặp.

- Câu 1.b: Liệt kê theo

từng cặp

*Về ý nghĩa:

- Câu 2.a: Thay đổi được

thứ tự cỏc bộ phận liệt kờ

( tre, nứa ) khụng ảnh

hưởng đến ý nghĩa

- Câu 2.b : Khụng thay đổi

được cỏc thứ tự vỡ cỏc bộ

phận liệt kờ cú sự tăng tiến ý

nghĩa

? Xét về cấu tạo , các phép liệt kê d

ới đây có gì khác nhau?

a Toàn thể dân tộc Việt Nam

quyết đem tất cả tinh thần, lực l ợng, tính mạng, của cải để giữ

vững quyền tự do, độc lập

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực

l ợng , tính mạng và của cải để giữ

vững quyền tự do, độc lập ấy.

2 ? Thử đảo các bộ phận trong

những phép liệt kê d ới đây rồi rút

ra kết luận về ý nghĩa các phép liệt kê ấy có gì khác nhau

a Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục

loại khác nhau, nh ng cùng một mầm non măng mọc thẳng

b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh

sự hình thành và tr ởng thành của

xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia

đình, họ hàng, làng xóm và của

tập thế lớn là dân tộc, quốc gia.

Tiết 114 : Liệt kê

? Từ việc giải hai bài tập trên hãy trình bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc bảng phân loại ?

Phân loại liệt kê

Về cấu tạo

Về ý nghĩa

Liệt

kê theo từng cặp

Liệt

kê không theo từng cặp

Liệt

kê tăng tiến.

Liệt

kê khôn

g tăng tiến.

I Thế nào là phép liệt

kê?

II Các kiểu liệt kê.

1 Vớ dụ :(SGK/ 105)

2 Nhận xét:

3 Kết luận:

*Về cấu tạo:

- Liệt kê theo cặp.

- Liệt kêkhông theo

cặp

*Về ý nghĩa:

- Liệt kê tănng tiến.

- Liệt kê không tăng

tiến.

Tiết 114 : Liệt kê

I Thế nào là phép liệt kê?

II Các kiểu liệt kê.

III.Ghi nhớ: (sgk/104,105)

1 Liệt kê là sắp xếp nối

tiếp hàng loạt từ hay cụm

từ cùng loại để diễn tả đ ợc

đầy đủ hơn,sâu sắc hơn

những khía cạnh khác

nhau của thực tế hay của t

t ởng tình cảm.

2 Xét theo cấu tạo có thể

phân biệt kiểu liệt kê

theo từng cặp với kiểu liệt

kê không theo từng cặp.

-Xét theo ý nghĩa, có

thể phân biệt kiểu liệt kê

tăng tiến với kiểu liệt kê

không tăng tiến

? Qua phân tích ngữ liệu phần I và II cho biết:

-Thế nào là phép liệt

kê ?Tác dụng của phép liệt kê ?

-Các kiểu liệt kê ?

Tiết 114: Liệt Kê

I.Thế nào là phép liệt kê

- II Các kiểu liệt kê.

- Iii Luyện tập

1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)

Trong bài “Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta”,để chứng minh cho luận điểm: “yêu n ớc là

một truyền thống quý báu của ta”,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn

chứng sinh động, giầu sức thuyết phục Hãy chỉ

ra những phép liệt kê ấy?

*Đáp án:

-Từ x a đến nay mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng

thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một

làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó l ớt qua

mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm

tất cả lũ bán n ớc và lũ c ớp n ớc.

-Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch

sử vẻ vang thời đại Bà Tr ng, Bà Triệu,Trần H ng

Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,….

III Luyện tập

1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)

2 Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích

sau:

a Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai

con mắt của ông Va-ren đ ợc thấy hiển hiện cái

huyền diệu của một thành phố Đông D ơng, d ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo

xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch

bạch trên mặt đ ờng nóng bỏng; những quả d a hấu

bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp x ờng lủng

lẳng d ới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách

tr ng ra giữa trời; một viên quan uể oải b ớc qua, tay

phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh

hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

* Đáp án: Các phép liệt kê

a.- D ới lòng đ ờng, trên vỉa hè, trong cửa

tiệm

- Những cu li xe kéo …; những quả d a

hấu… ; những xâu lạp x ờng…; Cái rốn một

chú khách…;một viên quan uể oải….

Tiết 114: Liệt Kê

I Thế nào là phép liệt kê

II.Các kiểu liệt kê.

III Luyện tập

1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)

2 Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

Em đã sống lại rồi em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết đ ợc em ng ời con gái anh Không giết đ ợc em ng ời con gái anh hùng

*Đáp án:

Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao

cắt, lửa nung

Tìm phép liệt kê trong đoạn thơ sau:

Tiết 114: Liệt Kê

I Thế nào là phép liệt kê

II Các kiểu liệt kê.

III Luyện tập

1 Bài tập 1 ( SGK/ 106)

2 Bài tập 2:

kê để:

a.Tả một số hoạt động trên sân tr ờng em trong giờ ra chơi

VD: Mấy chú thợ xây đang hối hả khiêng cát,

tông.

a.Nói lên cảm xúc của em về hình t ợng nhà cách mạng phan Bội Châu trong truyện ngắn

Những trò lố hay là Va- ren và phan Bội Châu

3 Bài tập3.

? Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt

kê để:

Tả một số hoạt động trên sân tr ờng em trong giờ ra chơi (Nhóm1)

Trình bày nội dung truyện ngắn Những trò

lố hay là Va- ren và Phan Bội Châu mà

em vừa học (Nhóm2)

Nói lên cảm xúc của em về hình t ợng nhà cách mạng phan Bội Châu trong truyện ngắn

Những trò lố hay là Va- ren và phan Bội Châu (Nhóm 3)

Bµi tËp cñng cè

H íng dÉn vÒ nhµ

+ Häc thuéc hai phÇn ghi nhí

+ ViÕt mét ®o¹n v¨n cã sö dông phÐp

liÖt kª, chØ ra kiÓu liÖt kª.

+ ChuÈn bÞ bµi “dÊu phÈy, dÊu chÊm

phÈy”.