1.Kiến thức: Học sinh phát hiện trong văn bản ''Hai cây phong'' có 2 mạch kể ít nhiều phân biệt lồng vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau trong kể chuyện.. Vì ở trong bài, ng
Trang 1Tuần 9 Ngày soạn: 9/10/2010
(Trích ''Người thầy đầu tiên'') (Ai-ma-tốp)
A Mục tiêu.
1.Kiến thức:
Học sinh phát hiện trong văn bản ''Hai cây phong'' có 2 mạch kể ít nhiều phân biệt lồng
vào nhau dựa trên các đại từ nhân xưng khác nhau trong kể chuyện Vì ở trong bài, người kể chuyện nói mình là hoạ sĩ nên chúng ta hướng học sinh tìm hiểu ngòi bút đậm chất hội hoạ của tác giả khi miêu tả 2 cây phong Chúng ta cũng giúp học sinh hiểu rõ nguyên nhân khiến Hai cây phong gây xúc động cho người kể chuyện
-Học sinh cảm nhận được tấm lòng gắn bó tha thiết với cảnh vật và con người nơi quê hương yêu dấu
-Thấy được vai trò nổi bật của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự
2 Kỹ năng: - Rèn luyện các kĩ năng đọc văn xuôi tự sự - trữ tình.
3 Thái độ: Nghiêm túc, có tinh thần học hỏi
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bố cục tìm hiểu về Ai-ma-tốp và truyện ngắn ''Người thầy đầu
tiên''
- Học sinh: Tìm đọc đoạn trích ''Người thày đầu tiên'' trong SGK Văn 9II (cũ)
C.Tiến trình bài day.
1 Tổ chức lớp (1')
2 Kiểm tra bài cũ (6')
? Giôn-xi khỏi bệnh vì sao.
? vì sao nói bức tranh''Chiếc lá cuối cùng'' là một kiệt tác.
? Phân tích 2 lần đảo ngược tình huống của truyện? Tác dụng của nghệ thuật đó
3 Bài mới
- Giới thiệu bài (1'): Đối với chúng ta, kí ức tuổi thơ thường gắn với cây đa, bến nước, sân
đình, cây đa cũ bến đò xưa Đối với nhân vật hoạ sĩ trong truyện ''Người thầy đầu tiên'' của
Ai-ma-tốp là nhớ tới làng quê với hai cây phong trên đỉnh đồi đầu làng Giáo viên giới thiệu quê
hương của tác giả - đất nước Cư-rơ-gư-xtan.
Hoạt động của thày và trò Nội dung bài học
? Em hiểu gì về tác giả Ai-ma-tốp
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Học sinh đọc phần chú thích trong SGK
- Ông sinh năm 1928 tại Cư-rơ-gư-xtan ở Trung á (trước
thuộc liên bang Xô viết) Ông tốt nghiệp đại học nông nghiệp trở thành cán bộ chăn nuôi rồi học tiếp văn học chuyển sang hoạt động báo chí, viết văn
Trang 2? Tóm tắt nội dung chính của truyện
''Người thày đầu tiên''
? Vị trí của văn bản này
- Giáo viên đọc mẫu
? Cần đọc với giọng như thế nào cho
phù hợp
- Giáo viên nhận xét cách đọc
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú
thích của học sinh
? Tìm hiểu bố cục đoạn trích
- Giáo viên treo bảng phụ có ghi bố
cục
? Trong văn bản xuất hiện 2 loại
hình ảnh nào
? Hai cây phong được giới thiệu qua
chi tiết nào
? Tác giả có sử dụng nghệ thuật gì
? Tác dụng của biện pháp ấy
* Tác giả giới thiệu vị trí của 2 cây
phong với niềm tự hào sâu sắc
- Tác phẩm nổi tiếng của ông:SGK
2 Tác phẩm
- Học sinh tóm tắt dựa vào SGK tr99
- Nằm ở phần đầu truyện ''Người thày ''
II Đọc hiểu văn bản
1 Đọc:
- Học sinh đọc văn bản
- Chú ý giọng đọc chậm rãi, hơi buồn buồn gợi nhớ nhung và nghĩ suy của người kể chuyện Thay đổi giọng đọc giữa người kể chuyện xưng tôi và chúng tôi →
phân biệt ngôi kể và điểm nhìn nghệ thuật
- Học sinh trả lời các chú thích 3, 5, 6, 7, 11, 14, 15
2 Bố cục: 4 phần
- Phần 1: từ đầu → phía tây: giới thiệu chung về vị trí
của làng quê
- Phần 2: phía bên làng → thần xanh: Nhớ về hình ảnh 2 cây phong
- Phần 3: vào năm học → biêng biếc kia: Nhớ về tuổi
thơ
- Phần 4: còn lại: Nhớ về người trồng 2 cây phong gắn liền với trường
- Hình ảnh con người: nhân vật ''tôi'' và ''chúng tôi''
- Hình ảnh thiên nhiên: 2 cây phong và thảo nguyên
3 Phân tích
a Hình ảnh hai cây phong
- Hai cây phong như ngọn hải đăng đặt trên núi
- Nghệ thuật so sánh + Tác dụng: Chỉ giá trị tín hiệu của 2 cây phong Khẳng định vai trò không thể thiếu của chúng đối với những người đi xa về làng
Thể hiện niềm tự hào của dân làng Ku-ku-rêu về 2 cây
phong
- Chúng có tiếng nói riêng, tâm hồn riêng
- Tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, tiéng thở dài một lượt như thương tiếc người nào, reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực
- Nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, khi mây đen kéo đến xô gãy cành, tỉa trụi lá → kể xen lẫn tả qua
con mắt nhìn của hoạ sĩ nhưng ''động hơn'' ''và còn rất p2
âm thanh, nghệ thuật so sánh, nhân hoá cao độ, hết sức sinh động Người kể đã cảm được chúng trong trí tưởng
Trang 3? Tác giả đã miêu tả đặc điểm của 2
cây phong qua những từ ngữ nào
* Là tín hiệu của làng
Gắn bó thân thuộc, gần gũi với con
người
Có sự sống riêng
- Liên hệ Việt Nam ''Bão bùng
Tay ôm tay níu tre gần ''
? Có gì đặc sắc trong cách miêu tả
- Bình: Hai cây phong có sức sống
mãnh liệt, biểu tượng cho con người
thảo nguyên
? Đoạn tả cảnh bọn trẻ trèo lên cây
để khám phá phong cảnh có ý nghĩa
gì
* Là nơi hội tụ niềm vui tuổi thơ, nơi
mở rộng chân trời hiểu biết
? ở cuối văn bản Hai cây phong
được nhắc tới người vô danh đã
trồng chúng, giúp ta hiểu điều gì
* Nơi ghi khắc biến cố của làng
? Liên kết các biểu hiện đó, ta sẽ có
một hình dung như thế nào về 2 cây
phong trong văn bản này
* Nghệ thuật:
So sánh, nhân hoá cao độ, sinh
động
Kể xen tả bằng trí tưởng tượng, tâm
hồn nghệ sĩ, con mắt của người hoạ
sĩ
tượng và bằng tâm hồn của người nghệ sĩ
- Hai cây phong là nơi hội tụ niềm vui tuổi thơ, tiếp xúc cho tuổi thơ khám phá thế giới
- Chúng gắn với người trồng - thày Đuy-sen với tấm
lòng cao cả như là ân nhân của làng → Hai cây phong là
chứng nhân lịch sử của trường Đuy-sen
- Học sinh khái quát
Tiết 2
? Theo dõi mạch truyện được kể từ nhân
b) Hình ảnh con người
- Hai cây phong luôn hiện ra trước mắt hệt như những ngọn đèn hải đăng trên núi
→ + Sự tồn tại của 2 cây phong to lớn trên đỉnh đồi
phía trước làng
Trang 4vật ''tôi'' hãy cho biết: ấn tượng nổi bật
của ''tôi'' trong những lần về quê là gì
* Nhân vật ''tôi'' có tình cảm yêu quí đặc
biệt đối với 2 cây phong
? Do đâu nhân vật ''tôi'' có ấn tượng này
? Mỗi lần về quê, nhân vật ''tôi'' coi bổn
phận đầu tiên là gì
? Nhân vật ''tôi'' đã tự bộc lộ tình cảm gì
đối với 2 cây phong
- Đoạn văn "Ta sắp được thấy chúng
chưa, 2 cây phong sinh đôi ấy? ngây
ngất'' sử dụng phương thức biểu đạt nào
? Bộc lộ tình cảm nào
* Tác giả sử dụng phương thức biểu
cảm bộc lộ nỗi nhớ cây đắm say, mãnh
liệt của nhân vật ''tôi''
? Nhân vật ''tôi'' nghe được cả tiếng nói
riêng, tâm hồn riêng của 2 cây phong ,
điều đó cho thấy nhân vật ''tôi'' là người
như thế nào (Liên hệ ''Yêu cái cây ở
trước nhà '' - Ilia Êrenbua)
* Nhân vật ''tôi'' có trí tưởng tượng
phong phú, tâm hồn nhạy cảm, yêu 2
cây phong cũng là yêu làng quê
? Theo mạch kể của ''chúng tôi'' thì 2
cây phong gắn với những kỉ niệm nào
? Bức tranh thiên nhiên hiện ra dưới mắt
nhân vật ''tôi'' khi ngồi trên cành cây cao
ngất
? Nhận xét về cách miêu tả của tác giả
? Em hiểu gì về ''tôi'' , ''chúng tôi'' trong
văn bản
* Bức tranh thiên hiên đậm chất hội hoạ
được khám phá từ điểm nhìn trên 2 cây
+ Nhân vật ''tôi'' có tình cảm yêu quí đặc biệt đối với
2 cây phong + Nhân vật ''tôi'' là hoạ sĩ, có trí tưởng tượng mãnh liệt
- Đưa mắt nhìn 2 cây phong quen thuộc
- Dù khó lòng trông thấy ngay nhưng tôi thì bao giờ cũng cảm biết được chúng, lúc nào cũng nhìn rõ
→ Cảm nhận như người thân yêu, coi đó là nhu cầu
tình cảm không thể thiếu
- Dùng phương thức biểu cảm + Nhớ cây đắm say, mãnh liệt, như tâm hồn nặng lòng thương nhớ con người
- Nhân vật ''tôi'' có trí tưởng tượng mãnh liệt, tâm hồn nhạy cảm, có tình yêu sâu nặng với 2 cây phong, đó cũng là yêu vẻ đẹp của làng quê
- Lũ trẻ ào lên phá tổ chim, đàn chim chao đi, chao lại
- Lũ trẻ khám phá ra thế giới đẹp đẽ vô ngần
- Chân trời xa thẳm, thảo nguyên hoang vu, dòng sông lấp lánh, làn sông mờ đục, chuồng ngựa của nông trang bé tí tẹo
- Bức tranh được tô màu: biêng biếc, mờ đục, lấp lánh, (sợi chỉ) bạc
+ Bức tranh tự nhiên sống động có hình ảnh, có màu sắc, đường nét (nghiêng ngả, chao lượn ) đậm chất hội hoạ
→ Tuổi thơ tinh nghịch, ham hiểu biết, khám phá vẻ
đẹp của quê hương từ 2 cây phong - bệ đỡ cho những ước mơ khát vọng bay cao
- Tình yêu quí 2 cây phong gắn liền với tình yêu quí người thày giáo đã trồng 2 cây phong ấy với ước mơ
và hi vọng về sự trưởng thành của trẻ em của làng
→ tình yêu thiên nhiên đã được mở rộng tới tình yêu
Trang 5phong - bệ đỡ cho những ước mơ là kỉ
niệm cơ sở cho tình yêu quê hương của
những đứa trẻ làng Ku-ku-rêu
? Cái điều nhân vật ''tôi'' chưa hề nghĩ
đến thời bé: ''Ai là người đã trồng hi
vọng gì?'' gợi cho ta hiểu thêm điều gì
về nhân vật ''tôi'' hiện tại
* Tình yêu thiên nhiên được mở rộng
gắn bó với tình yêu con người: lòng biết
ơn kính trọng thày giáo - người đã vun
trồng ước mơ, hi vọng cho những học
trò nhỏ của mình
- Giáo viên gọi học sinh kể lại chi tiết
thày Đuy-sen mang 2 cây phong về làng
(SGK -tr99)
? Có thể liên hệ bản thân, em sẽ làm gì
để hướng tới ngày 20-11
? Hãy khái quát những điều đáng quí
trong tâm hồn nhân vật ''tôi''
? Nhân vật kể chuyện trong văn bản này
xuất hiện ở mấy vai
* Cách kể chuyện kết hợp hai vai
? Vậy sẽ có mấy mạch kể
? Cách kể chyện 2 vai này có tác dụng
gì
? Có những phương thức biểu đạt nào
được sử dụng trong văn bản
* Phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả,
biểu cảm
? Nghệ thuật miêu tả qua từ ngữ hình
con người
- Học sinh kể lại đoạn cuối SGK (phần tóm tắt văn bản)
- Học sinh tự bộc lộ ''ăn quả nhớ kể trồng cây ''; người thầy ''trồng cây, trồng người''
+ Tình yêu tha thiết, sâu nặng dành cho thiên nhiên, con người, làng quê
+ Tâm hồn trong sáng, giàu cảm xúc cao đẹp + Tâm hồn ấy mang bản sắc quê hương
4 Tổng kết
a Nghệ thuật
- 2 vai: tôi và chúng tôi
+ Kể chuyện xưng ''chúng tôi'' vào năm học cuối cùng → biêng biếc kia (trong đó có tôi)
+ Người kể xưng tôi trong những phần còn lại
- 2 mạch kể, mạch kể của người kể chuyện xưng ''tôi'' quan trọng hơn
- Mở rộng cảm xúc vừa riêng vừa chung
- Cho thấy tình yêu thiên nhiên và làng quê là tình yêu sâu sắc và rộng lớn của cả 1 thế hệ
- Kết hợp tự sự với miêu tả, biểu cảm
- So sánh nhân hoá miêu tả hình ảnh, đường nét, màu sắc sinh động đậm chất hội hoạ
b) Nội dung
- Tình yêu quê hương da diết
- Lòng xúc động đặc biệt vì 2 cây phong gắn liền với hình ảnh người thày giáo cũ, người đã vun trồng mơ ước, hi vọng cho học sinh
* Ghi nhớ.
- Học sinh đọc ghi nhớ SGK - tr101
III Luyện tập
- Tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương
- Tình người, tình thày trò
- Nhớ con sông quê hương (Tế Hanh, Giang Nam)
- Quê hương (Tế Hanh)
- Việt Nam đất nước (Đất nước- Nguyễn Đình
Trang 6ảnh, biện pháp tu từ.
* Cách miêu tả đậm chất hội hoạ
? Nội dung của văn bản
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
? Văn bản ''Hai cây phong'' đã thức
dậy tình cảm nào trong em
? Hãy kể tên một bài thơ nói về tình yêu
quê hương đất nước gắn với dòng sông,
cánh đồng
- Giáo viên đọc một đoạn
Thi)
- Ca dao: ""Anh đi anh nhớ ''
? Nhắc lại nghệ thuật và nội dung chính của toàn bài
? Nhận xét về bức tranh minh hoạ trong SGK, minh hoạ cho đoạn văn nào trong văn bản
- Học thuộc ghi nhớ
- Tìm và phân tích 3 yếu tố kể, tả, biểu cảm trong đoạn văn của văn bản
- Chọn 1 đoạn khoảng mươi dòng liên quan đến 2 cây phong để học thuộc lòng
- Soạn bài: ''Ôn tập truyện kí Việt Nam'' SGK - tr104 và văn bản nhật dụng ''Thông tin về trái đất năm 2000''
Tuần 9
Tiết 35,36 Ngày soạn:11/10/2010
Ngày dạy: 13/10/2010
Trang 7Tập làm văn: Viết bài Tập làm văn số 2
A Mục tiêu.
1 Kiến thức:- Học sinh biết vận dụng những kiến thức đã học, để thực hành viết một bài
văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
2 Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng diễn đạt, trình bày.
3 Thái độ: Nghiêm túc
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tham khảo các đề trong sách ''Các dạng bài tập làm văn và cảm thụ thơ văn lớp 8''; ''Nâng cao ngữ văn 8''
- Học sinh: Xem trước các đề trong SGK ngữ văn 8
C.Tiến trình bài dạy.
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Tiến trình viết bài:(85')
Đề bài: Em hãy kể lại một lần mắc khuyết điểm khiến thầy, cô buồn.
Dàn ý:
a Mở bài: Có thể kể theo thứ tự kể ngược- kết quả trước, diễn biến sau như bản thân
mình đang ân hận khi nghĩ lại những lỗi mình gây ra khiến thầy cô buồn
b Thân bài: Đan xen, kết hợp kể, tả, biểu cảm
* Yếu tố kể:
- Kể lại suy nghĩ của mình khi làm những sự việc mà sau này mình thấy đó là lỗi lầm
- Kể lại quá trình sự việc mắc lỗi
- Kể lại những khó khăn, dằn vặt khi mắc khuyết điểm mà mình đã trải qua
* Yếu tố tả:
- Tả cụ thể hoạt động mắc lỗi của mình
- Tả nét mặt, cử chỉ không hài lòng của thầy cô khi mình mắc khuyết điểm
* Yếu tố biểu cảm:
- Lo lắng khi nhận ra lỗi lầm của mình Ân hận và tự nhủ sẽ không bao giờ làm như vậy nữa
c Kết bài
- Nhận lỗi với thầy cô giáo và tự hứa với thầy cô không bao giừo tái phạm ( Có thể đó chỉ
là sự việc diễn ra trong đầu.)
3 Biểu điểm:
- Điểm giỏi: Diễn đạt tốt, đủ ý, kết hợp 3 yếu tố kể, tả, biểu cảm tốt
- Điểm khá: Tương đối đủ ý; diến đạt lưu loát, sai một số lỗi chính tả
- Điểm TB; Đảm bảo 1/2 ý , diễn đạt khá lưu loát; có chỗ còn lủng củng,
- Điểm yếu: Bài viết kém sinh động, không kết hợp kể với tả và biểu cảm, dựa nhiều vào sách, sai nhiều lỗi chính tả
4 Thu bài, rút kinh nghiệm về ý thức làm bài:
5 Củng cố dặn dò
Trang 8- Ôn tập kiểu bài kể kết hợp tả và biểu cảm
- Chuẩn bị cho bài luyện nói: kể chuyện theo ngôi kể kết hợp với miêu tả và biểu cảm