Giáo án TC lý 9

Biết về các đờng sức từ và xác định đợc chiều các đờng sức từ của thanh nam châm.. So sánh đợc từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua với từ phổ của thanh nam châm thẳng.. 25ph Nêu vấn

Trang 1

Ngày soạn : 15/11/2009

Ngày dạy :

GIÁO ÁN TỰ CHỌN MễN VẬT Lí 9

CHƯ ĐỀ 1 TỪ TRƯỜNG

Tiết 1,2

I – MUẽC TIEÂU BAỉI DAẽY:

1 Mô tả đợc tính chất từ của nam châm

2 Biết cách xác định đợc từ cực Bắc, Nam của nam châm vĩnh cửu

3 Biết đợc từ cực loại nào thì hút nhau, loại nào thì đẩy nhau

4 Mô tả đợc cấu tạo và giải thích đợc cấu tạo của la bàn

**************

1 Mô tả đợc tác dụng từ của dòng điện

2 Trả lời đợc câu hỏi: Từ trờng tồn tại ở đâu

3 Biết cách nhận biết từ trờng

****************

1 Biết cách dùng mạt sắt tạo ra từ phổ của thanh nam châm

2 Biết về các đờng sức từ và xác định đợc chiều các đờng sức từ của thanh nam châm

*************

1 So sánh đợc từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua với từ phổ của thanh nam châm thẳng

2 Vẽ đợc đờng sức từ biểu diễn từ trờng của ống dây

II Chuẩn bị:

GV : SGK < SGV , STK ,

III Hoạt động dạy và học:

1 Ổn định 1/ (5ph ) : GV : Nờu mục tiờu của chủ đề , một số yờu cầu đối với HS

2 ) Kiểm tra bài cũ :Khụng

3) Bài mới :

Hoạt động 1: ễn lại kiến thức

về từ trường (25ph)

1 Nam chõm vĩnh c ửu

- Yêu cầu từng nhóm trả lời các

câu hỏi

:

+ Nam châm đã tự do lúc đầu

chỉ hớng nào?

+ Bình thờng, có thể tìm một

HS : Trả lời cõu hỏi của GV

kim hoặc thanh nam châm tự do, khi đã

đứng cân bằng luôn chỉ hớng Nam - Bắc

Một cực của nam châm (còn gọi là từ cực) luôn chỉ hớng

1 Nam chõm vĩnh

c ửu

Bình thờng, kim hoặc thanh nam châm tự

do, khi đã đứng cân bằng luôn chỉ hớng Nam - Bắc Một cực của nam châm (còn gọi là từ cực) luôn chỉ hớng Bắc (đợc gọi là cực Bắc), còn 1

Trang 2

nam châm tự do mà không chỉ

hớng Nam - Bắc hay không?

+ Ta có thể kết luận gì về từ

tính của nam châm?

Hoạt động 2 : Tỡm hiểu :

1 Từ phổ c ủa nam chõm

(30ph)

Giao nhiệm vụ cho các nhóm

Yêu cầu nhóm cử đại diện phát

biểu trớc lớp

Tổ chức HS trao đổi nhóm, theo

dõi và giúp nhóm có HS yếu

- Các đờng cong do mạt sắt sắp

xếp thành đi từ đâu đến đâu?

Mật độ các đờng các đờng ở xa 2

cực nam châm thì sao?

- Thông báo hình ảnh mạt sắt sắp

xếp trên hình 23.1 SGK đợc gọi là

từ phổ từ phổ cho ta hình ảnh trực

quan về từ trờng

Bắc (đợc gọi là cực Bắc), còn cực kia luôn chỉ hớng Nam ( đợc gọi là cực Nam)

HS : Trả lời cõu hỏi của GV

cực kia luôn chỉ hớng Nam ( đợc gọi là cực Nam)

- Khi đa từ cực của hai nam châm lại gần nhau thì chúng hút nhau nếu hai cực khác tên, đẩy nhau nếu hai cực cùng tên

3 Từ phổ c ủa nam chõm

Trong từ trờng của nam châm, mạt sắt

đ-ợc sắp xếp thành những đờng cong nối

từ cực này tới cực kia của nam châm càng

ra xa nam châm, những đờng này càng tha dần

- Nơi nào mạt sắt dày thì từ trờng mạnh, nơi nào mạt sắt tha thì từ trờng yếu

a) các kim nam châm nối đuôi nhau dọc theo một đờng sức

từ Cực Bắc của kim này nối với cực Nam của kim kia

b) Mỗi đờng sức từ

có một chiều xác

định Bên ngoài nam châm, các đờng sức

từ có chiều đi ra ở cực

N đi vào ở cực S

c) Nơi nào có từ tr-ờng mạnh thì đtr-ờng sức từ trờng dày, nơi nào từ trờng yếu thì

đờng sức từ trờng th-a

Trang 3

Hoạt động 3 : Tỡm hiểu

2 Từ phổ, đ ờng sức từ của

ống dây có dòng điện

chạy qua (25ph)

Nêu vấn đề: Từ trờng của ống

dây có dòng điện chạy qua có gì

khác với từ trờng của nam châm

thẳng không?

Làm TN để tạo ra và quan sát

từ phổ của ống dây có dòng

điện chạy qua

4 ) Củng cố : 5ph

Yờu cầu HS nờu nội dung chớnh

trong bài

Rút ra kết luận về từ phổ, đờng sức từ, chiều của đờng sức

từ ở hai đầu ống dây

Từ phổ, đ ờng sức từ của ống dây có dòng

điện chạy qua.

a) Phần từ phổ ở bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua

và bên ngoài của thanh nam châm giống nhau trong lòng ống dây cũng có các đờng sức từ, đợc sắp xếp gần nh song song với nhau

b) Đờng sức từ của ống dây là các đờng cong khép kín

c) Hai đầu ống dây

có dòng điện chạy qua cũng đợc gọi là hai từ cực Đầu có các đờng sức từ đi ra gọi là cức Bắc, đầu

có các đờng sức từ đi vào gọi là cực Nam

Ngày soạn : 16/11/2009

Ngày dạy :

Tiết 3,4

Vận dụng qui tắc nắm tay phải để xác định chiều đờng sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua khi biết chiều dòng điện

*************

Mô tả đợc thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt, thép

Giải thích đợc vì sao ngời ta dùng lõi sắt non để chế tạo n/ c điện

3

Trang 4

Nêu đợc 2 cách để làm tăng lực từ của n/ c điện tác dụng lên một vật.

****************

Nêu đợc nguyên tắc hoạt động của loa điện, tác dụng cuẩ nam châm trong rơle

điện từ, chuông báo động

Kể tên một số ứng dụng của nam châm trong đời sống và kĩ thuật

3) Bài mới :

Trang 5

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

3 Qui tắc nắm tay phải.

Chieàu ủửụứng sửực tửứ

troứng loứng oỏng daõy vaứ ụỷ

ngoaứi oỏng daõy coự gỡ

khaực nhau?

Bieỏt chieàu ủửụứng

sửực tửứ trong loứng oỏng

daõy, suy ra chieàu ủửụứng

sửực tửứ ụỷ beõn ngoaứi oỏng

daõy nhử theỏ naứo?

4 sự nhiễm từ của sắt

thép.

Sửù nhieóm tửứ cuỷa saột non

vaứ theựp coự gỡ khaực

nhau?

Thoõng baựo veà sửù

nhieóm tửứ cuỷa saột, theựp

khi dửụùc ủaởt trong tửứ

trửụứng

Ruựt ra keỏt luaọn veà sửù

nhieóm tửứ cuỷa saột, theựp

HS Trả lời cõu hỏi GV

* Không những sắt, thép mà các vật liệu từ

nh côban, niken đặt trong từ trờng đều bị nhiễm từ

Gồm một ống dây dẫn trong có lõi sắt non

1 Chiều đờng sức từ của ống dây có dòng

điện chạy qua phụ thuộc yếu tố nào?

Nắm bàn tay phải, rồi

đặt sao cho bốn ngón tay hớng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đờng sức từ trong lòng ống dây

4 sự nhiễm từ của sắt thép.

a) Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng của ống dây có

dòng điện

b) Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ tính còn lõi thép vẫn còn từ tính

* Sở dĩ lõi sắt thép làm tăng từ tính của ống dây vì khi đặt trong từ trờng thì lõi sắt thép bị nhiễm

từ và trở thành một nam châm nữa

* Không những sắt, thép

mà các vật liệu từ nh côban, niken đặt trong

từ trờng đều bị nhiễm từ

5 Nam châm điện

1 Cấu

Một cuộn dây có dòng điện chạy qua quấn quanh một lõi sắt non tạo thành một nam châm điện

2 ý nghĩa

* 1000, 1500 ghi trên ống dây cho biết ống dây có thể sử dụng với

số vòng khác nhau

* 1A-22 cho biết ống dây dùng với dòng điện cờng độ 1A, điện trở 5

Trang 6

4 ) Củng cố : 4ph

Yờu cầu HS nờu nội dung chớnh trong bài

5) Dặn dũ : 1ph : Nhắc HS chuẩn bị cho tiết học sau

Ngày soạn : 28/11/2009

Ngày dạy :

Tiết 5,6

Mô tả đợc tính chất từ của nam châm

Biết cách xác định đợc từ cực Bắc, Nam của nam châm vĩnh cửu

Biết đợc từ cực loại nào thì hút nhau, loại nào thì đẩy nhau

Mô tả đợc tác dụng từ của dòng điện

Trả lời đợc câu hỏi: Từ trờng tồn tại ở đâu

Biết cách nhận biết từ trờng

Biết về các đờng sức từ và xác định đợc chiều các đờng sức từ của thanh nam châm

So sánh đợc từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua với từ phổ của thanh nam châm thẳng

Vẽ đợc đờng sức từ biểu diễn từ trờng của ống dây

Nêu đợc 2 cách để làm tăng lực từ của n/ c điện tác dụng lên một vật

3) Bài mới :

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Cho hs thảo luận nhúm

1 Dũng điện chạy qua dõy dẫn cú hỡnh dạng như thế nào thỡ cú tỏc

Trang 7

cho từng câu

Đại diện mỗi nhóm trả lời

Các nhóm khác nhận xét

GV lưu ý cho HS những

câu sai

2: Khi ta dặt các kim nam

châm thử nối tiếp nhau trên

một đường sức từ của thanh

nam châm thì:

A Các kim nam châm

đều chỉ một hướng xác định

chỉ một hướng khác nhau

C Các kim nam châm

đều chỉ các hướng khác

nhau, nhưng hai kim nam

châm đặt ở hai đầu thanh thì

cùng chỉ hướng Nam - Bắc

chỉ các hướng khác nhau,

nhưng hai kim nam châm

đặt ở hai đầu thanh thì cùng

chỉ một hướng

4 Trên thanh nam châm, chỗ

nào hút sắt mạnh nhất?

A Phần giữa của thanh.

Chỉ có từ cực Bắc

C Cả hai từ cực

chỗ đều hút sắt mạnh như

hs thảo luận nhóm cho từng câu

dụng từ?

A Chỉ có dòng điện

chạy qua cuộn dây mới

có tác dụng từ

B Chỉ có dòng điện

chạy qua cuộn dây quấn quanh một lõi sắt mới có tác dụng từ

C Chỉ có dòng điện

chạy qua dây dẫn thẳng mới có tác dụng từ

D Dòng điện chạy qua dây dẫn có hình dạng bất kỳ đều có tác dụng từ

3 Ở đâu có từ trường?

A Xung quanh vật

nhiễm điện

B Xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện, xung quanh Trái Đất

C Chỉ ở những nơi

có hai nam châm tương tác với nhau

D Chỉ ở những nơi

có sự tương tác giữa nam châm với dòng điện

5 Trong thí nghiệm phát hiện tác dụng từ của dòng điện, dây dẫn

AB được bố trí như thế 7

Trang 8

6 Từ trường không tồn tại

ở đâu?

A Xung quanh nam

châm

điện

C Xung quanh điện tích

đứng yên

trái đất

nào?

A Tạo với kim nam

châm một góc bất kì Song song với kim nam châm

C Vuông góc với

kim nam châm

với kim nam châm một góc nhọn

7 Đường sức từ là những đường cong được

vẽ theo qui ước sao cho:

A Có chiều đi từ cực

Nam tới cực Bắc ở bên ngoài thanh nam châm

B Bắt đầu từ cực này

và kết thúc ở cực kia của nam châm

C Có chiều đi từ cực Bắc tới cực Nam ở bên ngoài thanh nam châm

D Có chiều đi từ cực

Bắc tới cực Nam ở bên trong thanh nam châm

8 Theo qui tắc nắm tay phải thì bốn ngón tay hướng theo:

A Chiều dòng điện chạy qua các vòng dây

C Chiều của lực điện

từ

chiều nào

Nam, Bắc địa lý

9 : Điều nào sau đây là

đúng khi nói về từ trường?

A Xung quanh nam

châm luôn có từ trường

B Từ trường có thể

tác dụng lực lên nam châm thử đặt trong nó

Trang 9

4 ) Củng cố : 4ph

Yờu cầu HS nờu nội dung

chớnh trong bài

5) Dặn dũ : 1ph : Nhắc HS

chuẩn bị cho tiết học sau

C Xung quanh Trỏi

Đất cũng luụn cú từ trường

D Cỏc phỏt biểu A, Bvà C đều đỳng

Ngày soạn : 1/12//2009

Ngày dạy :

Tiết 7,8

Mô tả đợc tính chất từ của nam châm

Biết cách xác định đợc từ cực Bắc, Nam của nam châm vĩnh cửu

Biết đợc từ cực loại nào thì hút nhau, loại nào thì đẩy nhau

Mô tả đợc tác dụng từ của dòng điện

Trả lời đợc câu hỏi: Từ trờng tồn tại ở đâu

Biết cách nhận biết từ trờng

Biết về các đờng sức từ và xác định đợc chiều các đờng sức từ của thanh nam châm

So sánh đợc từ phổ của ống dây có dòng điện chạy qua với từ phổ của thanh nam châm thẳng

Vẽ đợc đờng sức từ biểu diễn từ trờng của ống dây

Nêu đợc 2 cách để làm tăng lực từ của n/ c điện tác dụng lên một vật

9

Trang 10

2 ) Kiểm tra bài cũ : Khụng

3) Bài mới :

Cho hs thảo luận nhúm cho

từng cõu

Đại diện mỗi nhúm trả lời

Cỏc nhúm khỏc nhận xột

GV lưu ý cho HS những cõu

sai

10: Phỏt biểu nào sau đõy là

đỳng khi núi về đường sức từ

của dũng điện trong ống dõy?

A Dạng đường sức từ

giống dạng đường sức từ của

nam chõm thẳng

B Chiều của đường sức từ

bờn trong ống dõy xỏc định

theo qui tắc nắm tay phải

C Cỏc đường sức từ

khụng bao giờ cắt nhau

D Cỏc phỏt biẻu A, B và C

đều đỳng

12 Hóy chọn cõu phỏt biểu

sai trong cỏc cõu sau:

A Đoạn dõy dẫn cú dũng

điện đặt trong từ trường và cắt

cỏc đường sức từ thỡ cú lực từ

tỏc dụng lờn nú

B Qui tắc bàn tay trỏi dựng

để xỏc định chiều của lực từ

tỏc dụng lờn đoạn dõy dẫn cú

dũng điện đặt trong từ trường

C Khung dõy cú dũng điện

sẽ quay trong từ trường khi

mặt phẳng khung đặt vuụng

gúc với cỏc đường sức từ

D Khung dõy cú dũng điện

sẽ quay trong từ trường khi

mặt phẳng khung đặt khụng

vuụng gúc với cỏc đường sức

hs thảo luận nhúm cho từng cõu

thảo luận nhúm cho từng cõu

11 Điều nào sau đõy là

sai khi núi về sự nhiễm từ

của sắt và thộp?

A Lừi sắt, lừi thộp khi

đặt trong từ trường thỡ chỳng đều bị nhiễm từ

B Trong cựng điều

kiện như nhau , sắt nhiễm

từ mạnh hơn thộp

C Trong cựng điều kiện như nhau, sắt nhiễm

từ yếu hơn thộp

D Sắt bị khử từ nhanh

hơn thộp

13 : Điều nào sau đõy là

đỳng khi núi về cỏc cực từ của ống dõy cú dũng điện chạy qua?

A Đầu cú dũng điện đi

ra là cực Nam, đầu cũn lại

là cực Bắc

B Đầu cú dũng điện đi

vào là cực Nam, đầu cũn lại là cực Bắc

C Đầu cú đường sức từ

đi ra là cực Bắc, đầu cũn lại là cực Nam

D Đầu cú đường sức từ

đi vào là cực Bắc, đầu cũn lại là cực Nam

14 : Lừi sắt trong nam

chõm điện thường làm bằng chất :

A Nhụm.

D Đồng.

Trang 11

từ trả lời

15: Muốn nam châm điện

có từ trường mạnh ta phải:

A Tăng cường độ dòng

điện qua ống dây đến mức

cho phép

B Tăng số vòng của

ống dây

C Tăng thời gian dòng

điện chạy qua ống dây

D Kết hợp cả 3 cách

trên

17 Ống dây MN có lõi sắt, có dòng điện chạy qua ( hình dưới ).Phát biểu nào sau đây là đúng?

K

A B

+ _

A Chiều dòng điện đi

từ B qua ống dây , đến K

về A Nam, đầu N là cực từ Bắc

C Đầu M là cực từ

Bắc, đầu N là cực từ Nam

C Cả 3 phát biểu trên

đều sai

16 : Có thể dùng qui tắc

nắm tay phải để xác định chiều:

A Đường sức từ trong

lòng ống dây khi biết chiều dòng điện

B Hai cực của ống dây

khi biết chiều dòng điện

C Dòng điện trong ống

dây khi biết chiều đường sức từ

D Cả A, B và C đều đúng

4 ) Củng cố : 4ph

Yêu cầu HS nêu nội dung chính trong bài

5) Dặn dò : 1ph : Nhắc HS chuẩn bị cho tiết học sau

11

Tiêu đề	Từ Trường
Trường học	Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Giáo án tự chọn môn vật lí 9
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	189,5 KB