VĂN HÓA CHÍNH TRỊ 2018

MỤC TIÊU- Về kiến thức: Cung cấp cho học viên những nội dung cơ bản về văn hoá chính trị, bao gồm khái niệm, cấu trúc, chức năng, cách phân loại văn hóa chính trị; đặc điểm và những vấn

A MỤC TIÊU

- Về kiến thức: Cung cấp cho học viên những nội dung cơ bản về văn hoá chính trị, bao gồm khái niệm, cấu trúc, chức năng, cách phân loại văn hóa chính trị; đặc điểm và những vấn đề đặt ra đối với văn hoá chính trị Việt Nam hiện nay và một số giải pháp nâng cao văn hoá chính trị trong thời gian tới.

- Về kỹ năng: Có kỹ năng phân tích được sự tác động của văn

hoá chính trị đến hành vi cá nhân, nhóm trong những tình huống

- Nhớ những khái niệm, nội hàm cơ bản.

- Hiểu, phân tích, so sánh, đánh giá những nội dung trọng tâm.

- Nâng cao năng lực sáng tạo Vận dụng vào thực tiễn cụ thể tại địa phương, đơn vị, bản thân.

KẾT CẤU BÀI GIẢNG

LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ

I

VĂN HÓA CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

II

TẠI SAO PHẢI NGHIÊN CỨU VĂN HÓA CHÍNH TRỊ???

 Trong thực tiễn đời sống chính trị, để thực thi quyền lực, nếu chủ thể cầm quyền chỉ nhấn mạnh việc sử dụng quyền lực với tư cách là một công cụ cưỡng chế, thì hiệu quả cầm quyền thường sẽ không

cao Điều này chỉ có thể được giải quyết khi việc sử dụng, thực thi quyền lực chính trị trở thành thói quen, được chia sẻ một cách rộng rãi trong cộng đồng, tức là nó đã trở thành văn hóa chính trị

 Văn hóa chính trị là một nội dung được bắt đầu nghiên cứu sâu vào thập kỷ 60 thế kỷ XX Các nghiên cứu về văn hóa chính trị cố gắng tìm hiểu và lý giải các giá trị có tính bền vững và ổn định, các yếu tố nền tảng mang tính định hướng, nằm dưới các sự kiện, các hoạt

động, các hành vi chính trị- Khi cách tiếp cận về nhu cầu và lợi ích là chưa thỏa đáng

 VHCT cố gắng trả lời câu hỏi: Liệu có một quy luật nào hoặc một giá trị bất biến nào đằng sau lợi ích chính trị, hành vi, tình cảm, lý

tưởng, lòng tin, thái độ, mô hình, thể chế, chế độ chính trị hay

không? Cách tiếp cận chủ quan -hành vi ( chủ quan-cá nhân ) hay cách tiếp cận mác xít (khách quan- cộng đồng, thể chế) đáng tin cậy hơn?

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ

1.Khái niệm.

a)Khái niệm “văn hoá”

- Để hiểu khái niệm Văn hóa chính trị, cần đặt nó

trong mối quan hệ với khái niệm (phạm trù) Văn hóa.

-Có nhiều định nghĩa về văn hóa.

- Chính trị và văn hóa là hai lĩnh vực có những

điểm tương đồng, hướng đến thỏa mãn những

nhu cầu khách quan của con người.

- Văn hóa và chính trị có mối quan hệ qua lại, tác động lẫn nhau.

*Định nghĩa Văn hóa:

Văn Hóa trong tiếng Hán Việt được hiểu là Mở rộng điều tốt đẹp.

Văn: Đẹp, tốt đẹp

Hóa: Biến đổi, Mở rộng

Văn hóa hướng tới những giá trị, chuẩn mực cao đẹp, vì con người.

+ Chân

+ Thiện TỬ TẾ- NHÂN ÁI- CAO ĐẸP

+ Mỹ

 Theo nghĩa rộng nhất, “Văn hóa có thể hiểu là trình độ phát triển

của xã hội; thể hiện năng lực hiểu biết, sáng tạo, phát triển của con người; được phản ánh qua phương thức tổ chức cuộc sống, phương thức hoạt động và giao tiếp cùng toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần

do con người sáng tạo ra trong tiến trình lịch sử”.

 “ Văn hoá là toàn bộ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra”

” Văn hoá là hệ thống các giá trị, niềm tin và những biểu tượng được các thành viên trong cộng đồng chia sẻ.”

+ Mang tính bền vững

+ Được cộng đồng thừa nhận, chia sẻ.

Những đặc điểm của văn hóa

+Tính ảnh hưởng, lan tỏa

+ Tính đặc thù (Kinh tế-xã hội; địa lý- vùng miền…)

b) Khái niệm “văn hóa chính trị”

Định nghĩa:

- Theo quan điểm Mác xít: Văn hoá chính trị là một bộ phận, một phương diện của văn hoá trong xã hội có giai cấp, thể hiện trình độ phát triển của chế độ chính trị, sự hoàn thiện của cấu trúc tổ chức quyền lực; phản ánh phẩm chất, năng lực, sự sáng tạo của con người trong hoạt động chính trị nhằm phục vụ lợi ích giai cấp của chủ thể chính trị tương ứng, phù hợp với mục tiêu chính trị và xu thế phát triển của lịch sử.

- Theo quan điểm phương Tây hiện đại:Văn hóa chính trị là tập hợp các giá trị, chuẩn mực, thái độ, niềm tin được cộng đồng chia sẻ và nó có thể chi phối, định hướng hoạt động, hành vi của các cá nhân và tổ chức khi các chủ thể này tham gia vào đời sống chính trị.

- Văn hóa chính trị không đơn thuần là kết hợp VH với CT Đó

là sự biến đổi về chất của hoạt động chính trị, hành vi chính trị, mục đích của chính trị Hành vi chính trị không phải lúc nào

cũng phản ánh đúng và ngay lập tức mục tiêu chính trị.

2 Các thành tố cấu thành văn hóa chính trị

(1) Tri thức và sự hiểu biết về chính trị

Bao gồm 2 loại:

- Tri thức khoa học ( còn gọi là lý luận chính trị): là những tri thức

được khái quát từ kinh nghiệm chính trị thực tiễn, nâng lên tầm của cái phổ biến, chỉ ra được cái bản chất, tất yếu, cái chung, tính quy luật của các hiện tượng chính trị, quá trình chính trị, chế độ chính trị

và các nền chính trị

 Thức thời- Xu thời- Lụy thời

- Tri thức kinh nghiệm chính trị: là những tri thức thu được một cách

trực tiếp từ quan sát và hoạt động thực tiễn, tích lũy qua thời gian và không gian nhất định của các chủ thể chính trị

Như vậy, từ thực tiễn và lý luận cho thấy, chúng ta cần phải coi

trọng cả hai loại tri thức trên Tuy nhiên, xét ở chiều sâu bản chất, tri thức lý luận có ý nghĩa chi phối vì nó khái quát thực tiễn, nêu lên

những vấn đề có tính phổ biến, tính quy luật

(2) Hệ tư tưởng chính trị, đường lối, chính sách của giai cấp cầm quyền.

- Hệ tư tưởng chính trị (Các học thuyết, chủ thuyết chính trị) là bộ phận cốt lõi, là thành tố cơ bản, thể hiện trình độ, năng lực hiểu biết,sáng tạo, mức độ nhận thức chung về chính trị của xã hội ở một giai đoạn lịch sử nhất định

- Trong xã hội có giai cấp, hệ tư tưởng của giai cấp cầm quyền thống trị đời sống tinh thần của con người trong xã hội, có vai trò dẫn dắt, chi phối các giá trị, chuẩn mực, mục tiêu, hành vi, thể chế chính trị hiện hành

- Ở từng giai đoạn lịch sử cụ thể, giai cấp cầm quyền cụ thể hóa hệ

tư tưởng, học thuyết chính trị của mình bằng đường lối, chính sách phù hợp để thực hiện mục tiêu, lý tưởng đã đề ra

- Bảo vệ, truyền bá, giáo dục hệ tư tưởng và đường lối, chính sách của giai cấp cầm quyền là một nội dung phản ánh bản chất và khuynh hướng vận động của văn hoá chính trị (VD chế độ phong kiến bảo vệ giá trị trung Quân)

(3) Các giá trị và chuẩn mực về chính trị

 Giá trị, chuẩn mực chính trị là kết tinh những điều được tin là đúng

đắn, tốt đẹp, có ý nghĩa; được cộng đồng trân trọng, thừa nhận, tôn vinh và chia sẻ một cách rộng rãi Là căn cứ xác định Đúng –Sai, Phải –Trái, Chính nghĩa-Phi nghĩa Các giá trị, chuẩn mực sẽ tạo ra niềm tin cho chủ thể, điều chỉnh hành vi các chủ thể để hướng đế các giá trị và chuẩn mực chính trị

Niềm tin (chính trị) có thể hình thành trên 2 mức độ:

- Tự phát, cảm tính, truyền thống (Đức tin)

- Tự giác, khoa học, thực tế (Lý tưởng)

 Giá trị chính trị có 2 cấp độ:

+ Giá trị tuyệt đối: (Dân chủ, công lý, tự do, bình đẳng, bác ái…)

+ Giá trị thực tế : Danh dự, liêm sỉ, chính nghĩa, trung thành, trách nhiệm, đức hạnh, hi sinh, kiến tạo….

+ Goocbachop bán đứng Đảng CS LX

+ Ai dễ tin vào CN Mác, thì cũng dễ từ bỏ CN Mác

+ 20 tuổi theo CNCS, 40 tuổi từ bỏ

+ Tư tưởng mà không có trong hiện thực thì cũng chỉ là tôn giáo

THUYẾT BÁT VINH BÁT SỈ CỦA HỒ CẨM ĐÀO

Lấy yêu TỔ QUỐC làm vinh; tổn hại TỔ QUỐC làm nhục

Lấy phục vụ NHÂN DÂN làm vinh, xa rời NHÂN DÂN làm nhục

Lấy đề cao KHOA HỌC làm vinh, ngu dốt làm nhục

Lấy CHUYÊN CẦN làm vinh, lười nhác làm nhục

Lấy ĐOÀN KẾT tương trợ làm vinh, hại người lợi mình làm nhục

Lấy THÀNH THỰC giữ tín làm vinh, thấy lợi quên nghĩa làm nhục

Lấy TUÂN THỦ PHÁP LUẬT kỷ cương làm vinh, phạm pháp làm nhục

Lấy PHẤN ĐẤU GIAN KHỔ làm vinh; kiêu sa dâm dật làm nhục

Tiêu chuẩn nhân sự BCT Trung Quốc (Bất thành văn)

+Thứ nhất, nguyên tắc “thất thượng bát hạ” (Từ năm 2002)

+ Thứ hai, vị trí TBT, Thủ tưởng phải là ủy viên BCT ít nhất một khóa

+ Thứ ba, tối đa hai khóa (10 năm- trừ PCT và Chủ tịch nước)+ Thứ tư, Không lấy nữ giới vào thường vụ BCT

+ Thứ năm, Chú trọng tiến cử, đề cao kinh nghiệm

(4) Hành vi của các chủ thể khi tham gia vào đời sống

 Hành vi, cách hành xử của Tổ chức, Quốc gia phụ thuộc vào nhiều yếu tố (có lúc ẩn sẩu, giấu kín mục tiêu)

 Hành vi chính trị cũng phản ánh năng lực vận dụng lý

thuyết chính trị và kinh nghiệm chính trị.

+ Văn hóa chính trị truyền thống mang bản sắc riêng, khó đánh giá

(6) Các biểu tượng chính trị, truyền thuyết và các nhân vật anh hùng

- G Washington (1732-1799)

-Thomas Jefferson (1743-1826)

-Abraham Lincoln (1809-1865)

Theodore Roosevelt (1858-1919

Không có lý tưởng (niềm tin) chính trị cao đẹp thì khó có hành vi chính trị tốt đẹp

3 Chức năng của VHCT

(1) Giáo dục:

Xác lập các giá trị, trang bị cho công dân những tri thức cần thiết để

họ tham gia vào đời sống chính trị*

4 Phân loại văn hóa chính trị

Phân loại theo mức độ tham gia:

-Văn hóa chính trị tham gia

+Người dân tự hào về HTCT của mình

+Quan tâm và tích cực tham gia vào đ/sống chính trị

+Tin là bản thân có thể ảnh hưởng đến đời sống chính trị

+Tích cực tham gia vào nhiều hội, nhóm XH khác nhau

=> Tốt cho nền dân chủ phát triển

- Là thành viên không thường xuyên của các nhóm, các hội

=> Tính hiệu quả của nền dân chủ sẽ kém hơn

Văn hóa chính trị thờ ơ

- Cảm thấy mình không liên quan đến chính trị quốc gia

- Không quan tâm đến chính trị

- Không có kiến thức về đời sống chính trị

=> Vô cùng khó khăn để xây dựng một nền dân chủ

Phân loại theo hệ tư tưởng:

mạnh yếu tố hệ tư tưởng*

hội; nhấn mạnh các giá trị và hành vi thực tế*

Phân loại theo các chủ thể của đời sống chính trị

- Văn hoá chính trị của giới tinh hoa.

- Văn hoá chính trị của quần chúng.

5 Các tác nhân xã hội hóa chính trị

II VĂN HÓA CHÍNH TRỊ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

1 Các đặc trưng của VHCT Việt Nam

-Chủ nghĩa yêu nước, ý thức dân tộc

-Tính cộng đồng

-Trọng lão

-Trọng hiền tài

- Khôn khéo, mềm dẻo

( Ngoài ra có thể thêm một số nét khác như: thiếu triết lý- tư tưởng chính trị mang tính hệ thống, hòa hiếu, khoan dung, mẫn cảm…)

2 Thực trạng VHCT ở nước ta hiện nay

a) Mặt tích cực.

- Các mục tiêu, hệ giá trị của CN M-LN, Hồ Chí Minh được thừa nhận

- Ý thức chính trị, năng lực thực thi quyền làm chủ, năng lực tham gia vào đời sống chính trị của nhân dân ngày càng tăng

- VHCT truyền thống; các giá trị, chuẩn mực chính trị hiện đại có xu hướng mở rộng, phổ biến

- Các thiết chế chính trị, HTCT ngày càng được hoàn thiện

- Coi nhẹ danh dự, liêm sỉ Văn hóa tranh luận, văn hóa ứng xử, phát ngôn với cấp trên cấp dưới, với đồng chí, đồng nghiệp, nhân dân

nhiều hạn chế

- Sự tồn tại của hệ giá trị kép

- Sự phổ biến của các chuẩn mực chính trị mang tính hình thức

- Lòng tin và sự hợp tác xã hội chưa được cải thiện

- Chức năng điều chỉnh hành vi của văn hóa chính trị chưa phát huy được tác dụng trên thực tế

3 Giải pháp mang tính định hướng xây dựng văn hóa chính trị ở Việt Nam trong thời gian tới

Một là: Tăng cường và củng cố hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác –

Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng cho toàn xã hội

Hai là: Giáo dục đường lối, chính sách đổi mới, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước tạo nên sự đồng thuận trong toàn xã hội, hình thành ý thức tôn trọng luật pháp để dần hình thành dân chủ pháp quyền

Ba là: Hướng vào việc đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức mới về

CNXH, xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao nhận thức và bản lĩnh trong nền kinh tế thị trường, khơi dậy khát vọng làm giàu chân chính Từ đó đánh thức lòng tự tôn dân tộc

Bốn là: Nâng cao chất lượng hệ thống giáo dục quốc dân, nâng cao trình độ dân trí, (hướng vào xây dựng con người mới Việt Nam XHCN,

là con người có giác ngộ lý tưởng và yêu CNXH, có đạo đức cách mạng, sống nhân văn, tình nghĩa, thủy chung…)

Năm là: Đổi mới HTCT, giữ vững vai trò lãnh đạo của ĐCS cầm quyền, nâng cao văn hóa Đảng, văn hóa cầm quyền; bản chất và hiệu quả quản lý của Nhà nước, tính chủ động, tích cực sáng tạo của các tổ chức chính trị - xã hội, hướng tới thực hiện quyền làm chủ đích thực của nhân dân lao động

Sáu là: Tiếp thu có chọn lọc tinh hoa giá trị văn hóa chính trị nhân

loại

Bảy là: Tiếp tục cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận,

chống tự diễn biến, tự suy thoái, xét lại; chống đa nguyên, đa đảng,

tự do vô chính phủ, dân chủ giả hiệu, chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

Cần làm gì để nâng cao VHCT đối với cá nhân (cán bộ lãnh đạo, quản

lý trong HTCT)?

 Nắm vững những nguyên lý cơ bản của CN M-LN, Ttg Hồ Chí Minh

 Thực hành đúng những quy định về 19 điều cấm đảng viên, 27 biểu hiện tự diễn biến-suy thoái…

 Đặt lợi ích chung lên trên lợi ích bản thân

 Tôn trọng cấp trên, đồng nghiệp, nhân dân

 Thực hành dân chủ trong cơ quan, đơn vị Tôn trọng sự khác biệt

 Rèn luyện các kỹ năng diễn thuyết, phát ngôn, đối thoại, tiếp dân