THUỐC VẬN MẠCH, ĐH Y DƯỢC TP HCM

bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ, sau đại học , ĐH Y DƯỢC TP HCM Cơ sở sinh lý thuốc vận mạch Các thuốc catecholamine Các thuốc nhóm ức chế phosphodiesterase Vasopresin Thuốc tăng nhạy cảm với Ca++

Các loại thuốc vận mạch

và tăng co bóp trong hồi sức

TS BS Lê Minh Khôi

Bộ môn Hồi sức-Cấp cứu-Chống độc Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh

CẤU TRÚC BÀI TRÌNH BÀY

1 Cơ sở sinh lý thuốc vận mạch

Thể tích nhát bóp x Tần số tim = Cung lượng tim

_

Thuốc co giãn mạch

Thuốc tăng

co bóp cơ tim

Bù dịch

Vị trí tác động của các thuốc

Kết nối kích thích-co bóp

CẤU TRÚC BÀI TRÌNH BÀY

1 Cơ sở sinh lý thuốc vận mạch

Tổng quan về catecholamine

Phổ tác động

(+) β 1 -adrenergic  tăng co bóp cơ tim

(+) β 2 -adrenergic  giãn mạch  giảm SVR

1 Dopamine

• Liều thấp ≤ 3mcg/kg/ph: kích thích thụ thể

dopaminergic ở thận và tạng làm tăng lưu

lượng máu, tăng thải natri

• Liều trung bình 3-10 mcg/kg/ph: kích thích thụ thể β làm tăng co bóp cơ tim, tăng tần số tim, giãn mạch ngoại biên

• Liều cao > 10 mcg/kg/ph: kích thích thụ thể α làm co mạch hệ thống lẫn mạch phổi

1 Dopamine: liều lượng

• Trình bày: ống 200mg/5ml (40 mg/ml)

• Cần phải pha loãng (100 lần) để tránh co mạch

• Cần phải truyền qua TM trung tâm

• Liều 3-10 mcg/kg/ph: tăng cung lượng tim

• Liều > 10 mcg/kg/ph: tăng huyết áp

1 Dopamine: lưu ý

• Bất tương hợp với dung dịch kiềm tính

• Truyền dopamine ngoại biên nếu thoát mạch

có thể gây hoại tử chi

2 Noradrenaline

• Điều chỉnh hạ HA khi các biện pháp khác (bù dịch, dopamine) thất bại

• Là thuốc được ưa chuộng trong sốc NTH

• Kích thích thụ thể α tuỳ thuộc liều làm tăng kháng lực mạch máu đáng kể

• Ít kích thích thụ thể β: tăng co bóp cơ tim ít

2 Noradrenaline

• Trình bày: ống 1mg/ml

• Nên pha loãng với dung dịch chứa dextrose.

• Pha loãng 2mg/500ml (chuẩn) hoặc trong bơm

tiêm điện (20ml) với nồng độ khác nhau.

• Liều ban đầu thấp 0,02 tăng dần lên đến 1,5

mcg/kg/ph

• Liều trong sốc NTH thường từ 0,2 đến 1,3 mcg/kg/ ph.

3 Dobutamine

• Dobutamine kích thích β1 mạnh và β2 yếu

• Kích thích β1: tăng co bóp và tăng tần số tim

• Kích thích β2: giãn mạch ngoại vi

• Tăng co bóp thường kèm giãn mạch do vậy HA không thay đổi tuy nhiên lưu lượng máu tăng

• Tăng công tim và tăng tiêu thụ ôxy cơ tim

3 Dobutamine: chỉ định

• Chỉ định chủ yếu trong suy chức năng co bóp

cơ tim

• Tác dụng cả trên tim phải lẫn tim trái

• Không nên sử dụng đơn độc với mục đích làm tăng huyết áp

3 Dobutamine: chống chỉ định

• Bệnh nhân mắc bệnh cơ tim phì đại

• Có tiền sử loạn nhịp thất ác tính

3 Dobutamine: liều lượng

4 Adrenaline

• Liều thấp chủ yếu kích thích thụ thể β1 và β2: tăng tần số tim và co bóp cơ tim.

• Liều cao > 0,5 mcg/kg/ph kích thích α: tăng co mạch ngoại biên làm tăng huyết áp.

• Adrenaline tăng AMP vòng mạnh nhất trong số thuốc kích thích β1: tăng co bóp cơ tim mạnh nhất.

• Chỉ định: hội chứng giảm cung lượng tim.

4 Adrenaline: liều lượng

• Liều > 0,2 mcg/kg/ph: co mạch do kích thích α

Tóm tắt các catecholamine

(Opie Drugs for the heart 2005)

CẤU TRÚC BÀI TRÌNH BÀY

1 Cơ sở sinh lý thuốc vận mạch

Milrinone (Corotrop)

• Chất ức chế men phosphodiesterase-3

• Có tác dụng tăng co bóp cơ tim, giãn nở cơ tim trong thì tâm trương và giãn mạch (phổi, ngoại biên)

• Chỉ định trong giảm cung lượng tim, tăng áp phổi

• Chỉ định trong bệnh tay chân miệng?

CẤU TRÚC BÀI TRÌNH BÀY

1 Cơ sở sinh lý thuốc vận mạch

• Nonapeptide thùy sau tuyến yên.

• Phóng thích: tăng thẩm thấu máu, đau, buồn nôn, hạ ôxy máu

• Ít co mạch máu não và vành hơn catecholamine

• Tăng nhạy cảm với catecholamine

• Bảo tồn tác dụng trong hạ ôxy máu, nhiễm toan

CẤU TRÚC BÀI TRÌNH BÀY

1 Cơ sở sinh lý thuốc vận mạch

Tóm tắt

Catecholamine Thụ thể α1 Thụ thể α2 Thụ thể β1 Thụ thể β2 Thụ thể

δ1

Thụ thể δ2

(Nach Meier-Hellmann und Reinhart Intensivmedizin 2007)

Tác động của các catecholamine lên các thụ thể khác nhau

-(Nach Meier-Hellmann und Reinhart Intensivmedizin 2007)

Ảnh hưởng của các catecholamine lên lưu lượng máu từng vùng

Tóm tắt

Thuốc Liều khởi đầu Liều thông

thường Tác dụng Tác dụng không mong muốn

adrenaline 0,02 mcg/kg/

ph hoặc tuỳ lâm sàng

0,02-0,2 mcg/kg/ph Kích thích β1, β2, α, kích thích tim, giãn phế quản Chú ý tình trạng da tái, tăng tần số

tim, HA, tiêu thụ ôxy

mcg/kg/ph hoặc tuỳ lâm sàng

3-15 mcg/kg/

ph Kích thích thụ thể δ, β, α,tuỳ theo liều Loạn nhịp thất, thiếu máu cục bộ

tim và tổ chức (liều cao hay do thoát mạch) Noradrenalin

e 0,02 mcg/kg/ph 0,02-1,5 mcg/kg/ph Kích thích β1 và α Tăng co bóp cơ tim, tăng co

mạch, tăng kháng lực mạch máu ngoại biên

Loạn nhịp, thiếu máu ngoại biên (đầu chi)

Tóm tắt

Thuốc Liều khởi

đầu Liều thông thường Tác dụng Tác dụng không mong muốn

Phenylephrine 20-200 µg/ph Kích thích thụ thể α

mạch máu gây co mạch mạnh

Nhịp chậm phản ứng, tăng HA, thiếu máu cục bộ

Isoproterenol 1-8 µg/ph Kích thích thụ thể β làm

tăng co bóp cơ tim và tăng tần số tim, giãn mạch

Levosimedan Liều nạp:

12-24 µg/kg trong 10ph

Truyền: 0,2

Nhịp nhanh, tăng dẫn truyền nhĩ thất

• Double check

• Truyền qua bơm tiêm điện

• Các catecholamine thường bất tương hợp với dung dịch kiềm

• Có thể dùng các bảng tính sẵn liều lượng tuy nhiên tốt nhất nên tính toán (máy tính)

• Luôn theo dõi sát bệnh nhân, nhất là giai đoạn điều chỉnh liều

Một số lưu ý chung

Chân thành cảm ơn!