ĐAU VÀ THUỐC GIẢM ĐAU, ĐH Y DƯỢC TP HCM

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. TIÊU ĐiỂM: PHƯƠNG THỨC HoẠT ĐỘNG CỦA ĐƯỜNG DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC ĐAU: ĐiỆN THẾ ĐỘNG. THỤ CẢM ĐAU CÓ CHỨC NĂNG CHÍNH: BiẾN ĐỔI TẤT CẢ CÁC DẠNG KÍCH THÍCH THÀNH TÍN HiỆU ĐiỆN : ĐiỆN THẾ ĐỘNG CỦA THỤ CẢM ĐAU. ĐiỆN THẾ ĐỘNG TỪ KÍCH THÍCH ĐAU LUÔN LUÔN ĐƯỢC ĐiỀU BiẾN (MODULATION) Ở NHIỀU TẦNG CỦA ĐƯỜNG DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC ĐAU (LATERAL SPINOTHALAMIC TRACT). TẤT CẢ CÁC PHƯƠNG THỨC ĐiỀU BiẾN ĐỀU HƯỚNG TỚI CỨU CÁNH: ĐiỀU CHỈNH NGƯỠNG KÍCH THÍCH CỦA ĐiỆN THẾ ĐỘNG. THUỐC GiẢM ĐAU LÀ PHƯƠNG TiỆN ĐiỀU BiẾN NGOẠI LAI (EXOGENOUS MODULATOR).

ĐAU & THUỐC GiẢM ĐAU

WHO UNDERSTANDS PAIN, KNOWS MEDICINE

sir William Osler (1849-1919)

TIÊU ĐiỂM:

1 PHƯƠNG THỨC HoẠT ĐỘNG CỦA ĐƯỜNG DẪN

TRUYỀN CẢM GIÁC ĐAU: ĐiỆN THẾ ĐỘNG.

2 THỤ CẢM ĐAU CÓ CHỨC NĂNG CHÍNH: BiẾN ĐỔI TẤT CẢ CÁC DẠNG KÍCH THÍCH THÀNH TÍN HiỆU ĐiỆN : ĐiỆN THẾ ĐỘNG CỦA THỤ CẢM ĐAU.

3 ĐiỆN THẾ ĐỘNG TỪ KÍCH THÍCH ĐAU LUÔN LUÔN ĐƯỢC ĐiỀU BiẾN (MODULATION) Ở NHIỀU TẦNG CỦA ĐƯỜNG DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC ĐAU

(LATERAL SPINOTHALAMIC TRACT).

4 TẤT CẢ CÁC PHƯƠNG THỨC ĐiỀU BiẾN ĐỀU

HƯỚNG TỚI CỨU CÁNH: ĐiỀU CHỈNH NGƯỠNG KÍCH THÍCH CỦA ĐiỆN THẾ ĐỘNG.

5 THUỐC GiẢM ĐAU LÀ PHƯƠNG TiỆN ĐiỀU BiẾN NGOẠI LAI (EXOGENOUS MODULATOR).

TIÊU ĐiỂM:

1 PHƯƠNG THỨC HoẠT ĐỘNG CỦA ĐƯỜNG DẪN

TRUYỀN CẢM GIÁC ĐAU: ĐiỆN THẾ ĐỘNG.

2 THỤ CẢM ĐAU CÓ CHỨC NĂNG CHÍNH: BiẾN ĐỔI TẤT CẢ CÁC DẠNG KÍCH THÍCH THÀNH TÍN HiỆU ĐiỆN : ĐiỆN THẾ ĐỘNG CỦA THỤ CẢM ĐAU.

3 ĐiỆN THẾ ĐỘNG TỪ KÍCH THÍCH ĐAU LUÔN LUÔN ĐƯỢC ĐiỀU BiẾN (MODULATION) Ở NHIỀU TẦNG CỦA ĐƯỜNG DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC ĐAU

(LATERAL SPINOTHALAMIC TRACT).

4 TẤT CẢ CÁC PHƯƠNG THỨC ĐiỀU BiẾN ĐỀU

HƯỚNG TỚI CỨU CÁNH: ĐiỀU CHỈNH NGƯỠNG KÍCH THÍCH CỦA ĐiỆN THẾ ĐỘNG.

5 THUỐC GiẢM ĐAU LÀ PHƯƠNG TiỆN ĐiỀU BiẾN NGOẠI LAI (EXOGENOUS MODULATOR).

5 GIAI ĐoẠN CỦA CẢM GIÁC ĐAU

Transduction Conduction

Transmission

Perception

Modulation

Modulation

SƠ ĐỒ CẢM GIÁC ĐAU

KÍCH THÍCH THỤ CẢM ĐAU SỢI C SỪNG SAU TỦY

ĐỒI NÃO

VỎ NÃO CẢM

GIÁC

Điều biến Điều biến

Điều biến Điều biến

-ĐƯỜNG DẪN TRUYỀN CẢM GIÁC TỦY SỐNG

ĐiỀU BiẾN Ở SỢI C & NEURON THỨ NHẤT CỦA

LATERAL SPINOTHALAMIC TRACT

ĐiỀU BiẾN Ở SỢI C & NEURON THỨ NHẤT CỦA

LATERAL SPINOTHALAMIC TRACT

A: tăng biểu hiện kênh Sodium ở tận cùng sợi C B: tăng hoạt trực giao cảm quanh sợi Aβ trong rễ sau C: điều biến đa dạng ở neuron đầu tiên của LST.

A: tăng biểu hiện kênh Sodium ở tận cùng sợi C B: tăng hoạt trực giao cảm quanh sợi Aβ trong rễ sau C: điều biến đa dạng ở neuron đầu tiên của LST.

THỤ CẢM ĐAU:

CẤU TRÚC

&

CHỨC NĂNG TRANSDUCTION

THỤ CẢM ĐAU:

CẤU TRÚC

&

CHỨC NĂNG TRANSDUCTION

THỤ CẢM ĐAU : SỢI THẦN KINH TRỐNG

CHỨC NĂNG CHÍNH CỦA THỤ CẢM ĐAU: BiẾN TẤT

MONOMODAL RESPONSE

MULTIMODAL RESPONSE

TRỤC SỢI C TẬN CÙNG Ở SỪNG SAU & LÀ THÀNH PHẦN CỦA CUNG PHẢN XẠ

TRỰC GIAO CẢM

TRỤC SỢI C TẬN CÙNG Ở SỪNG SAU & LÀ THÀNH PHẦN CỦA CUNG PHẢN XẠ

TRỰC GIAO CẢM

BiỂU HiỆN GENE CÁC THỤ THỂ CỦA CHẤT GÂY

THỤ CẢM ĐAU TRONG UNG THƯ

dorsal-root acid-sensing ion channel

(DRASIC)

DẪN TRUYỀN TRÊN TRỤC THẦN KINH-

CHỨC NĂNG

CONDUCTION

DẪN TRUYỀN TRÊN TRỤC THẦN KINH-

CHỨC NĂNG

CONDUCTION

DẪN TRUYỀN NHẢY CÓC ĐẶC ĐiỂM CỦA SỢI NHIỀU MYELIN : Aβ & Aδ

DẪN TRUYỀN NHẢY CÓC ĐẶC ĐiỂM CỦA SỢI NHIỀU MYELIN : Aβ & Aδ

ĐiỀU BiẾN KÍCH THÍCH QUA NEURON GABA ERGIC : HYPERPOLARIZATION

ĐiỀU BiẾN KÍCH THÍCH QUA NEURON

CƠ CHẾ ĐiỆN HỌC CỦA TĂNG CẢM GIÁC ĐAU

ĐƯỜNG THẦN KINH HƯỚNG

LÊN ASCENDING PATHWAY

ĐƯỜNG THẦN KINH HƯỚNG

LÊN ASCENDING PATHWAY

Trigeminal tract Spinothalamic tract

ĐƯỜNG THẦN KINH HƯỚNG XuỐNG

DESCENDING PATHWAY

ĐƯỜNG THẦN KINH DẪN TRUYỀN TỪ TỦY SỐNG &

HÀNH TỦY ĐẾN THALAMUS

CẢM GIÁC ĐAU ĐƯỢC LƯU TRỮ Ở DẠNG KÝ ỨC TRONG

HỆ ViỀN (LIMBIC SYSTEM)

CƠ CHẾ GÂY ĐAU THẦN KINH (NEUROPATHIC PAIN)

DẪN TRUYỀN QUA SYNAPSE

KiỂM SOÁT SỰ ĐiỀU BiẾN CỦA NEURON TRUNG GIAN : LÝ THUYẾT CỔNG KiỂM SOÁT CỦA

CƠ CHẾ KiỂM SOÁT CỔNG

ĐƯỜNG ỨC CHẾ HƯỚNG XuỐNG TiẾT ENKEPHALIN

ĐƯỜNG ỨC CHẾ HƯỚNG XuỐNG TiẾT SEROTONINE (5-HT) & NE

ĐƯỜNG ỨC CHẾ HƯỚNG XuỐNG TiẾT SEROTONINE (5-HT) & NE

ĐAU PHÓNG CHIẾU

ĐAU NỘI TẠNG

VỎ NÃO CẢM GIÁC –KẾT ĐiỂM CỦA ĐƯỜNG CẢM GIÁC ĐAU-

PERCEPTION

THUỐC GiẢM ĐAU: ĐiỀU BiẾN TỐ NGOẠI SINH (EXOGENOUS

MODULATOR)

THUỐC GiẢM ĐAU: ĐiỀU BiẾN TỐ NGOẠI SINH (EXOGENOUS

MODULATOR)

CÁC THUỐC GiẢM ĐAU-ANALGESICS

THUỐC GiẢM ĐAU THUỘC CÁC

NHÓM:

1.THUỐC PHIỆN (OPIOIDS).

2.THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM 3 VÒNG

(TRICYCLIC ANTIDEPRESSANTS); ỨC CHẾ TÁI HẤP THU CHỌN LỌC SEROTONIN

(SELECTIVE SEROTONIN REUPTAKE

INHIBITORS).

3.THUỐC TÁC ĐỘNG TRÊN KÊNH ION.

4.THUỐC KHÁNG VIÊM KHÔNG STEROIDS (NSAIDS).

5.THUỐC GIÃN CƠ TRƠN MẠCH MÁU & NỘI TẠNG.

VỊ TRÍ TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC GiẢM

ĐAU

OPIOID:MORPHINE

MORPHINE-VỊ TRÍ & CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG

Morphine tác động:

1 Thụ thể μ kết hợp protein G i/o .

2 ức chế Adenylate cyclase.

3 Đóng kênh calcium (cAMP-dependant calcium channel).

4 Ngăn chận sự phóng thích chất P & glutamate ở sợi C(ngăn chận dẫn truyền synapse).

Morphine tác động:

1 Thụ thể μ kết hợp protein G i/o .

2 ức chế Adenylate cyclase.

3 Đóng kênh calcium (cAMP-dependant calcium channel).

4 Ngăn chận sự phóng thích chất P & glutamate ở sợi C(ngăn chận dẫn truyền synapse).

VỊ TRÍ & CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC

PHIỆN ĐỐI VỚI CẢM GIÁC ĐAU

TCAD & SSRI : VỊ TRÍ & CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG

1

2

TCAD & SSRI ức chế bơm tái hấp thu NE & 5-HT (1).

Tăng tính ức chế của neuron trung gian trên neuron của đường LST (2) TCAD & SSRI ức chế bơm tái hấp thu NE & 5-HT (1).

Tăng tính ức chế của neuron trung gian trên neuron của đường LST (2).

THUỐC TÁC ĐỘNG LÊN ĐiỆN THẾ MÀNG TẾ BÀO

COX CƠ HỮU & HẬU LẬP

CYCLOOXYGENASE INHIBITOR

BiỂU HiỆN THỤ THỂ PROSTANOIDS

EP 2 , EP 4 , IP, and DP 1 increase cellular cyclic

AMP generation

Ca2+

intracellular calcium and a decrease in cyclic AMP

CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA THỤ THỂ PROSTANOIDS

THUỐC KHÓA KÊNH SODIUM CẢM ỨNG ĐIỆN THẾ

NGĂN CHẬN KHỞI PHÁT ĐIỆN THẾ ĐỘNG

S5

THUỐC NGĂN CHẶN DẪN TRUYỀN QUA SYNAPSE PREGABALIN KHÓA KÊNH CALCIUM LoẠI N

THUỐC GIÃN CƠ TRƠN

CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG: KHOÁ THỤ THỂ MUSCARINIC

THUỐC KHÓA THỤ THỂ MUSCARINIC

NGUYÊN LÝ KiỂM SOÁT CẢM GIÁC ĐAU

Analgesics: WHO pain ladder

Đau luôn luôn khởi động nhiều đường chuyển hoá phức tạp với vai trò gây

α2)

Vị trí tác động của thuốc phiện

ĐIỀU TRỊ ĐAU = GIẢM STRESS

CẢM ƠN SỰ QUAN TÂM THEO DÕI