giao án vật cả năm 3 cột

Công dụng của dây dẫn trong các mạch điện và * Nêu các câu hỏi gợi ý sau: - Dây dẫn được dùng để làm gì?. * Đề nghị HS, bằng vốn hiểu biết của mình nêu tên các vật liệu có thể được dùng

Trang 1

LÊ NGỌC SƠN THCS HOÀ CHÍNH Năm học (2010-2011)

Trang 2

- Vẽ và sử dụng đồ thị biểu diễn mối quan hệ I, U từ số liệu thực nghiệm.

- Nêu được kết luận về sự phụ thuộc của cường độ dòng điện và hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn.

II CHUẨN BỊ.

* Đối với mỗi nhóm HS.

- 1 dây điện trở bằng nikêlin chiều dài 1m, đường kính 0,3mm, dây này được quấn sẵn trên trụ sứ (gọi là điện trở mẫu)

- 1 ampe kế có giới hạn đo 1,5A và độ chia nhỏ nhất 0,1A

- 1 vôn kế có giới hạn đo 6V và độ chia nhỏ nhất 0,1V

- 1 công tắc

- 1 nguồn điện 6V

- 7 đoạn dây nối, mỗi đoạn dài khoảng 30cm

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH.

Hoạt động 1 (10 phút)

Ôn lại những kiến thức

liên quan đến bài học.

Trả lời câu hỏi của GV

- GV hướng dẫn HS ôn lại những kiến thức về điện đã học ở lớp 7 dựa vào sơ đồ hình 1.1 SGK

* Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

- Để đo cường độ dòng điện chạy qua bóng đèn và hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn, cần dùng những dụng cụ gì?

- Nêu nguyên tắc sử dụng những dụng cụ đó?

Tìm hiểu sự phụ thuộc

của cường độ dòng điện vào

hiệu điện thế giữa hai đầu

dây dẫn.

a Tìm hiểu sơ đồ mạch điện

hình 1.1 như yêu cầu trong

SGK

* Yêu cầu HS tìm hiểu sơ đồ

mạch điện hình 1.1 SGK

* Theo dõi, kiểm tra, giúp đỡ các

nhóm mắc mạch điện thí nghiệm

I Thí nghiệm:

1.Sơ đồ mạch điện:

2.Tiến hành thí nghiệm:

Trang 3

b Tiến hành thí nghiệm

- Các nhóm HS mắc mạch

điện theo sơ đồ hình 1.1

SGK

- Tiến hành đo, ghi các kết

quả đo được vào bảng 1

C1:Từ kết quả thí nghiệm, ta

thấy: khi tăng, (hoặc giảm) hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn bao nhiêu lần thì cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn cũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu lần

Vẽ và sử dụng đồ thị để

rút ra kết luận.

a Từng HS đọc phần thông

báo về dạng đồ thị trong

SGK để trả lời câu hỏi của

GV

b Từng HS làm C2

c Thảo luận nhóm, nhận xét

dạng đồ thị, rút ra kết luận

* Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Đồ

thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế có đặc điểm gì?

* Yêu cầu HS trả lời C2

- Hướng dẫn HS xác định các điểm biểu diễn, vẽ một đường thẳng đi qua góc tọa độ, đồng thời

đi qua gần tất cả các điểm biểu diễn Nếu có điểm nào nằm quá

xa đường biểu diễn thì phải tiến hành đo lại

* Yêu cầu đại diện một vài nhóm

nêu kết luận về mối quan hệ giữa

I và U

II/ đồ thị biểu diến sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào HĐT:

1.Dạng đồ thị:

C2:

2.Kết luận :SGK

Củng cố và vận dụng.

a Từng HS chuẩn bị trả lời

câu hỏi của GV

b Từng HS chuẩn bị trả lời

C5

* Yêu cầu HS nêu kết luận về

mối quan hệ giữa U, I

- Đồ thị biểu diễn mối quan hệ này có đặc điểm gì?

- Yêu cầu HS tự đọc phần ghi nhớ trong SGK rồi trả lời câu hỏi

* Yêu cầu HS trả lời C5

- HS làm tiếp C3, C4

• Hướng dẫn về nhà:

 Học thuộc phần ghi nhớ

 Đọc thêm mục “Có thể em

III/ Vận dụng:

C3:

U=2,5V→I=0,5AU=3,5V→I=0,7A

→Muốn xác định giá trị U,I

ứng với một điểm M bất kỳ trên đồ thị ta làm như sau:

• Kẻ đường thẳng song song với trục hoành, cắt trục tung tại điểmcó cường độ I tương ứng

• Kẻ đường thẳng song song với trục tung, cắt trục hoành

Trang 4

- Nhận biết được đơn vị điện trở và vận dụng được công thức tính điện trở để giải bài tập.

- Phát biểu và viết được hệ thức của định luật Ôm.

- Vận dụng được điịnh luật Ôm để gải một số dạng bài tập đơn giản.

* Đối với GV

Nên kẻ sẵn bảng ghi giá trị thương số U/I đối với mỗi dây dẫn dựa vào số liệu trong bảng 1 và bảng 2 ở bài trước (có thể kẻ theo mẫu dưới dây)

Thương số U/I đối với mỗi dây dẫn

1234Trung bình cộng

Ôn lại các kiến thức có liên

quan đến bài mới.

Từng HS chuẩn bị, trả lời câu

- Đồ thị biểu diễn mối quan hệ

Trang 5

đó có đặc điểm gì?

* Đặt vấn đề như SGK.

Xác định thương số U I đối

với mỗi dây dẫn.

a Từng HS dựa vào bảng 1 và

bảng 2 ở bài trước, tính thương

số U I đối với mỗi dây dẫn

b Từng HS trả lời C2 và thảo

luận với cả lớp

* Theo dõi, kiểm tra giúp đỡ

các HS yếu tính toán cho chính xác

* Yêu cầu một vài HS trả lời C2

và cho cả lớp thảo luận

I Điện trở của dây dẫn 1.xác định thương số U

I đối với mỗi dây dẫn

Tìm hiểu khái niệm điện

trở.

a Từng học sinh đọc phần

thông báo khái niệm điện trở

trong SGK

b Cá nhân suy nghĩ và trả lời

các câu hỏi GV đưa ra

* Yêu cầu HS trả lời các câu

Vì sao?

- Hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn là 3V, dòng điện chạy qua có có cường độ là 250mA

Tính điện trở của dây

- Hãy đổi các đơn vị sau:

ít của dây dẫn

Phát biểu và viết hệ thức

của định luật Ôm.

Từng HS viết hệ thức của định

luật Ôm vào vở và phát biểu

=

U:đo bằng vôn.(V)I: đo bằng Ampe(A)R: đo bằng Ôm(Ω)

2.Định luật Ôm:

SGK

Trang 6

Củng cố bài học và vận

Tại sao?

* Gọi một vài HS lên bảng giải

C3, C4 và trao đổi với cả lớp

* GV chính xác hóa các câu hỏi

trả lời của HS

• Hướng dẫn về nhà:

 Ôn lại bài 1 và đọc kỹ bài 2

 Chuẩn bị mẵu báo cáo thực hành

HĐT giữa hai đầu dây tóc

U I R

= →U=I.R=12.0,5=6VC4:

Vì cùng 1 HĐT đặt vào hai đầu các dây dẫn khác nhau, I tỉ lệ nghịch với R Nên R2=3R1thì

BẰNG AMPE KẾ VÀ VÔN KẾ

I MỤC TIÊU.

- Nêu được cách xác định điện trởtừ công thức tính điện trở.

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành được TN xác định điện trởcủa một dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế.

- Có ý thức chấp hành nghiêm túc quy tắc sử dụng các thiết bị điện trong TN.

- 1 dây dẫn có điện trở chưa biết giá trị.- 1 nguồn điện có thể điều chỉnh được các giá trị hiệu điện thế từ 0 đến 6V một cách liên tục

- 1 công tắc điện

- 7 đoạn dây nối, mỗi đoạn dây dài khoảng 30cm

Mỗi HS chuẩn bị sẵn báo cáo thực hành như mẫu, trong đó đã trả lời các câu hỏi của phần 1

* Đối với GV.

Trang 7

Chuẩn bị ít nhất một đồng hồ đa năng

Trình bày phần trả lời câu hỏi trong báo cáo

* Yêu cầu một vài HS trả lời câu b và câu c.

* Yêu cầu một HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch

điện thí nghiệm

Mắc mạch điện theo sơ đồ và tiến hành đo.

a Các nhóm HS mắc mạch điện theo sơ đồ đã vẽ

b Tiến hành đo, ghi kết quả vào bảng

c Cá nhân hoàn thành bản báo cáo để nộp

d Nghe giáo viên nhận xét để rút kinh nghiệm

cho bài sau

* Theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra các nhóm mắc

mạch điện, đặc biệt là khi mắc vôn kế và ampe kế

* Theo dõi, nhắc nhỡ mọi HS đều phải tham

gia hoạt động tích cực

* Yêu cầu HS nộp báo cáo thực hành.

* Nhận xét kết quả, tinh thần và thái độ thực

hành của một vài nhóm

Trang 8

- Suy luận để xây dựng được công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp R tđ = R 1 + R 2 và hệ thức

2

1 2

1

R

R U

U

= và từ các kiến thức đã học.

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lý thuyết.

- Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng và giải bài tập về đoạn mạch nối tiếp.

- 3 điện trở mẫu lần lượt có giá trị 6Ω, 10Ω, 16Ω

Ôn lại những kiến thức

có liên quan đến bài mới.

Từng HS chuẩn bị, trả lời

các câu hỏi của GV

* Yêu cầu HS cho biết, trong

đoạn mạch gồm hai bóng đèn mắc nối tiếp:

- Cường độ dòng điện chạy qua mỗi đèn có mối liên hệ như thế nào với cường độ dòng điện mạch chính?

- Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch có mối liên hệ như thế nào với hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi đèn?

/ cường độ dòng điện và HĐT trong đoạn mạch nối tiếp 1.kiến thức lớp 7:

Xét đoạn mạch gồm hai bóng đèn mắc nối tiếp

Ta có:I=I1=I2 (1 ) U=U1+U2 (2)

Nhận biết được đoạn

mạch gồm hai điện trở mắc

nối tiếp.

a Từng HS trả lời C1

b Từng HS làm C2

* Yêu cầu HS trả lời C1 và cho

biết hai điện trở có mấy điểm chung

* Hướng dẫn HS vận dụng các

kiến thức vừa ôn tập và hệ thức của định luật Ôm để trả lời C2

* Yêu cầu HS làm thí nghiệm

kiểm tra các hệ thức (1) và (2) đối với đoạn mạch gồm các

2.Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp

Trang 9

điện trở mắc nối tiếp

Xây dựng công thức tính

điện trở tương đương của

đoạn mạch gồm hai điện trở

mắc nối tiếp.

a Từng HS đọc phần khái

niệm điện trở tương đương

trong SGK

b Từng HS làm C3

* Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

Thế nào là điện trở của một đoạn mạch?

* Hướng dẫn HS xây dựng công

thức 4

- Kí hiệu hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch là U, giữa hai đầu mỗi điện trở là U1, U2 Hãy viết hệ thức liên hệ giữa U, U1

và U2

- Cường độ dòng điện chạy qua đoạn mạch là I Viết biểu thức tính U, U1 và U2 theo I và R tương ứng

II/ Điện trở tương đương của đoạn mạch nối tiếp.

1.Điện trở tương đương:

SGK 2.Công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp:

C3:

Rtđ=R1+R2CM:

UAB=U1+U2

I.Rtđ=I.R1+I.R2

Chia hai vế cho I

Rtđ=R1+R2

Tiến hành thí nghiệm

kiểm tra.

a Các nhóm mắc mạch điện

và tiến hành thí nghiệm theo

hướng dẫn của SGK

b Thảo luận nhóm để rút ra

kết luận

* Hướng dẫn HS làm thí nghiệm

như trong SGK Theo dõi và kiểm tra các nhóm HS mắc mạch điện theo sơ đồ

* Yêu cầu một vài HS phát biểu

kết luận

3.Thí nghiệm kiểm tra:

4.Kết luận: SGK

Củng cố bài học và vận

dụng.

b Từng HS trả lời C5

* Cần mấy công tắc để điều

khiển đoạn mạch nối tiếp?

* Trong sơ đồ hình 4.3b SGK,

có thể chỉ mắc hai điện trở có trị số thế nào nối tiếp với nhau (thay cho việc mắc ba điện trở)?

Nêu cách tính điện trở tương đương của đoạn mạch AC

• Dặn dò:

• Học thuộc phần ghi nhớ

• Khi k đóng, dây tóc Đ1 bị đứt Đ2

cũng không hoạt động vì mạch hở

C5:

• R1,2=R1+R2=20+20=40Ω

• RAC=R1,2+R3=40+20=60Ω

Trang 10

• Làm BT 4 SBT

-

1 1 1

R R

R Td = + và hệ thức

1

2 2

1

R

R I

I = từ những kiến thức đã học.

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành thí nghiệm kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lý thuyết đối với đoạn mạch song song.

- Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích được một số hiện tượng thực tế và giải bài tập về đoạn mạch song song.

- 3 điện trở mẫu, trong đó có một điện trở là điện trở tương đương cảu hai điện trở kia khi mắc song song

Ôn lại những kiến thức có

liên quan đến bài học.

Từng học sinh chuẩn bị, trả

lời các câu hỏi của

giáo viên

* Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

Trong đoạn mạch gồm hai bóng đèn mắc song song, hiệu điện thế và cường độ dòng điện của đoạn mạch có quan hệ thế nào với hiệu điện thế và cường độ dòng điện của các mạch rẽ?

I/Cường độ dòng điện và HĐT trong

đoạn mạch song song1.ôn lại kiến thức lớp 7:Trong Đm gồm 2 bóng đèn mắc song song,

ta có: I = I1 + I2 (1)

U = U1 = U2 (2)

Trang 11

Nhận biết được đoạn

mạch gồm hai điện trở mắc

song song.

b Mỗi HS tự vận dụng các

hệ thức (1), (2) và hệ thức

của định luật Ôm, chứng

minh được hệ thức 3

- Cho HS thảo luận nhóm

* Yêu cầu HS trả lời C1.

- Cho biết điện trở có mấy điểm chung?

- Cường độ dòng điện và hiệu điện thế của đoạn mạch này có đặc điểm gì?

* Hướng dẫn HS vận dụng các

kiến thức vừa ôn tập và hệ thức của định luật Ôm để trả lời C2

* Yêu cầu HS làm thí nghiệm

kiểm tra các hệ thức (1) và (2) đối với đoạn mạch gồm các điện trở mắc song song

2 đoạn mạch gồm 2 bóng đèn mắc song song.

C1:

• R1, R2 mắc song song

• Ampe kế đo cường độ dòng điện qua mạch chính

• Vôn kế đo HĐT giữa 2 đầu mỗi điện trở, đồng thời là HĐT cả đoạn mạch

điện trở tương đương của

đoạn mạch gồm hai điện trở

mắc song song.

Từng HS vận dụng kiến thức

đã học để xây dựng được

+CM:

Trang 12

U = U1 = U2 (2 )

I = I1 + I2 (3)Thay (1),(2) vào (3)

kiểm tra.

a Các nhóm mắc mạch điện

và tiến hành thí nghiệm theo

hướng dẫn của SGK

b Thảo luận nhóm để rút ra

kết luận

* Hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra

các nhóm HS mắc mạch điện và tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK

* Yêu cầu một vài HS phát

biểu kết luận

2.Thí nghiệm kiểm tra.

H 5.1

3.Kết luận: SGK

Hoạt động 5(13phút)

Từng HS trả lời C4

* Yêu cầu HS trả lời C4.

- Yêu cầu HS làm tiếp C5

* Hướng dẫn cho HS phần 2

của C5

Trong sơ đồ hình 5.2b SGK, có thể chỉ mắc hai điện trở có trị số bằng bao nhiêu song song với nhau (thay cho việc mắc ba điện trở)?

- Nêu cách tính điện trở tương đương của đoạn mạch đó

• Dặn dò:

• Ghi phần ghi nhớ vào vở và học thuộc lòng

• Làm các BT trong vỡ BT

• Đọc thêm phần có thể em chưa biết

C4:

• Vì HĐT nguồn là 220V bằng với HĐT định mức của đèn và quạt nên đèn và quạt phải mắc song song với nhau để chúng hoạt động bình thường

• Nếu đèn không hoạt động thì quạt vẫn hoạt động bình thường vì quạt vẫn được mắc vào HĐT đã cho

1,2 3 1,2 3

15.30

1045

td

R R R

Trang 13

Giải bài 1.

Từng HS chuẩn bị trả lời

câu hỏi của GV

a Cá nhân suy nghĩ trả lời

câu hỏi của giáo viên để

làm câu a bài 1

b Từng HS làm câu b

c Thảo luận nhóm để tìm

ra cách giải khác đối với

* Vận dụng công thức nào để tính

R2 khi biết Rtđ và R1?

* Hướng dẫn HS tìm ra cách giải

td

U R I

câu hỏi của GV để làm câu

a

*Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi

- Tính UAB theo mạch rẽ R1

- Tính I2 chạy qua R2, từ đó tính

Trang 14

- Biết Rtđ và R1, hãy tính R2

• Điện trở R2

Giải bài 3.

câu hỏi của GV để làm câu

a

- Viết công thức tính Rtđ theo R1

và RMB

* Viết công thức tính cường độ

dòng điện chạy qua R1

- Viết công thức tính hiệu điện thế UMB từ đó tính I2, I3

* Hướng dẫn HS tìm cách giải

3

R

R I

I

= và I = I1 + I2, từ đó tính được I2 và I3

• Cường độ d đ qua R1

1

12

0, 430

AB AB

3 3

6

0, 2306

0, 230

Thảo luận nhóm để trả lời

câu hỏi của GV, củng cố

nài học

* Yêu cầu học sinh trả lời câu

hỏi: Muốn giải bài tập về vận dụng định luật Ôm cho các loại đoạn mạch, cần tiến hành theo mấy bước

- Cho HS ghi lại các bước giải bài tập phần này như đã nói ở phần

Thông tin bổ sung.

Trang 15

Tuần: 4

Tiết:7

Ngày soạn:11/09/2010………

Ngày dạy:14/09/2010………

§7 SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO

CHIỀU DÀI DÂY DẪN

I MỤC TIÊU.

- Nêu được điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài, tiết diện và vật liệu làm dây dẫn.

- Biết cách xác định sự phụ thuộc của điện trở vào một trong các yếu tố (chiều dài, tiết diện, vật liệu làm dây dẫn).

- Suy luận và tiến hành đựơc thí nghiệm kiểm tra sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài.

- Nêu được điện trở của các dây dẫn có cùng tiết diện và được làm từ cùng một vật liệu thì tỉ lệ thuận với chiều dài của dây.

- 3 dây điện trở có cùng tiết diện và được làm bằng cùng mộit vật liệu: một dây dài l (điện trở 4Ω), một dây dài 2l và dây thứ ba dài 3l Mỗi dây được quấn quanh một lõi cách điện phẳng, dẹt và dễ xác định số vòng dây

- 8 đoạn dây dẫn nối có lõi bằng đồng và có vỏ cách điện, mỗi đoạn dài khoảng 30cm

* Đối với cả lớp.

- Đoạn dây dẫn bằng đồng có vỏ bọc cách điện, dài 80cm, tiết diện 1mm2

- Một đoạn dây thép dài 50cm, tiết diện 30mm2

- 1 cuộn dây hợp kim dài 10m, tiết diện 0,1mm2

Tìm hiểu về công dụng

của dây dẫn và các loại dây

dẫn thường được sử dụng.

Các nhóm HS thảo luận

(dựa trên hiểu biết và kinh

nghiệm sẵn có) về các vấn

đề:

a Công dụng của dây dẫn

trong các mạch điện và

* Nêu các câu hỏi gợi ý sau:

- Dây dẫn được dùng để làm gì?

(để cho dòng điện chạy qua)

- Quan sát thấy dây dẫn ở đâu xung quanh ta? (Ở mạng điện trong gia đình, trong các thiết bị điện như trong bóng đèn, quạt điện, tivi, nồi cơm điện…, dây dẫn của mạng điện quốc gia)

Trang 16

trong các thiết bị điện

b Các vật liệu được dùng

để làm dây dẫn * Đề nghị HS, bằng vốn hiểu biết của mình nêu tên các vật liệu có

thể được dùng để làm dây dẫn (thường làm bằng đồng, có khi bằng nhôm, bằng hợp kim; dây tóc bóng đèn làm bằng vônfam, dây nung của bếp điện, của nồi cơm điện được làm bằng hợp kim…)

Tìm hiểu điện trở của

dây dẫn phụ thuộc vào

những yếu tố nào.

a Các nhóm HS thảo luận

để trả lời câu hỏi: Các dây

dẫn có điện trở không? Vì

sao?

b HS quan sát các đoạn

dây dẫn khác nhau và nêu

được các nhận xét và dự

đoán: Các đoạn dây dẫn

này khác nhau ở những yếu

tố nào, điện trở của dây dẫn

này liệu có như nhau hay

không, những yếu tố nào

của dây dẫn có thể ảnh

hưởng tới điện trở của dây…

c Nhóm HS thảo luận tìm

câu trả lời đoid với câu hỏi

mà GV nêu ra

* Có thể gợi ý để HS trả lời câu

hỏi này như sau:

- Nếu đặt vào hai đầu dây dẫn một hiệu điện thế U thì có dòng điện chạy qua nó hay không?

- Khi đó dòng điện này có cường độ I nào đó hay không?

- Khi đó dây dẫn có một điện trở xác định hay không?

* Đề nghị HS quan sát hình 7.1

SGK hoặc cho HS quan sát trực tiếp các đoạn hay cuộn dây dẫn đã chuẩn bị như hướng dẫn trong phần II

* Yêu cầu HS dự đoán xem điện

trở của các dây dẫn này có như nhau hay không, nếu có thì những yếu tố nào có thể ảnh hưởng tới điện trở của dây

* Nêu câu hỏi: Để xác định sự

phụ thuộc của điện trở vào một trong các yếu tố thì phải làm nheư thế nào?

* Có thể gợi ý cho HS nhớ lại

trường hợp khi tìm hiểu sự phụ thuộc của tốc độ bay hơi của một chất lỏng vào một trong các yếu tố là nhiệt độ, diện tích mặt khoáng và gió thì các em đã làm như thế nào?

I/ Xác định sự phụ thuộc của điện

trở dây dẫn vào 1 trong những yếu

tố khác nhau:

1.Các dây dẫn h 7.1 khác nhau về

chiều dài , tiết diện và vật liệu làm dây

2.Để xác định sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào 1 yếu tố x nào đó thì cần phải đo điện trở của các dây dẫn có yếu tố x khác nhau , nhưng tất cả các yếu tố khác như nhau

Trang 17

Xác định sự phụ thuộc

của điện trở vào chiều dài

dây dẫn.

a HS nêu dự kiến cách làm

hoặc đọc hiểu mục 1 phần

II trong SGK

b Các nhóm HS thảo luận

và nêu dự đoán như yêu

cầu của C1 trong SGK

c Từng nhóm HS tiến hành

thí nghiệm kiểm tra theo

mục 2 phần II trong SGK

và đối chiếu kết quả thu

được với dự đoán đã nêu

theo yêu cầu của C1 và nêu

nhận xét

• Đề nghị từng nhóm HS nêu dự đoán theo yêu cầu của C1 và ghi lên bảng các dự đoán đó

* Theo dõi, kiểm tra và giúp đỡ

các nhóm tiến hành thí nghiệm, kiểm tra việc mắc mạch điện, đọc và ghi kết quả đo vào bảng 1 trong từng lần thí nghiệm

* Sau khi tất cả hoặc đa số các

nhóm HS hoàn thành bảng 1, yêu cầu mỗi nhóm đối chiếu kết quả thu đựoc với dự đoán đã nêu

* Đề nghị một vài HS nêu kết

luận về sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài dây

II/ Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn

1.Dự kiến cách làm:

Đo điện trở của những dây dẫn có chiều dài l 2l, 3l nhưng có tiết diện như nhau và làm từ cùng một loại vật liệu

2 Thí nghiệm kiểm tra

• Sơ đồ mạch điện:

• Kết luận: SGK

a.Từng HS trả lời C2

* Có thể gợi ý cho HS trả lời C2

như sau:

Trong hai trường hợp mắc bóng đèn bằng dây dẫn ngắn và bằng dây dẫn dài, thì trong trường hợp

C2:

Khi giữ HĐT không đổi, nếu mắc bóng đèn vào HĐT này bằng dây dẫn càng dài thì điện trở của đoạn mạch càng lớn, theo đinh luật Ôm,

Trang 18

b.Từng HS làm C3

c.Từng HS tự đọc phần Có

thể em chưa biết.

d Ghi nhớ phần đóng

khung ở cuối bài

Ghi vào vở những điều GV

dặn dò và các bài tập sẽ

làm ở nhà

đoạn mạch có điện trở lớn hơn và

do đó dòng điện chạy qua sẽ có cường độ nhỏ hơn?

* Có thể gợi ý cho HS như sau:

Trước hết, áp dụng điịnh luật Ôm để tính điện trở của cuộn dây, sau đó vận dụng kết luận đã rút ra trên dây để tính chiều dài của cuộn dây

* Nếu còn thời gian, đề nghị HS

đọc phần Có thể em chưa biết

* Đề nghị một số HS phát

biểuđiều cần ghi nhớ của bài học này

* Lưu ý HS những điều cần thiết

khi học bài này ở nhà Giao C4 và thêm một hoặc hai bài trong SBT để HS làm ở nhà

cường độ dòng điện càng nhỏ, do đó đèn sáng yêùu hơn

C3:

 Điện trở cuộn dây là

6200,3

U R I

 Chiều dài cuộn dây là

20.4 402

§8 SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO TIẾT

DIỆN DÂY DẪN

I MỤC TIÊU.

- Suy luận được rằng các dây dẫn có cùng chiều dài và làm từ cùng một loại vật liệu thì điện trở của chúng tỉ lệ nghịch với tiết diện của dây (trên cơ sở vận dụng hiểu biết về điện trở tương đương của đoạn mạch song song).

- Bố trí và tiến hành được thí nghiệm kiểm tra mối quan hệ giữa điện trở và tiết diện của dây dẫn.

- Nêu được điên trở của các dây dẫn có cùng chiều dài và làm từ cùng một vật liệu thì tỉ lệ nghịch với tiết diện của dây.

- 2 đoạn dây dẫn bằng hợp kim cùng loại, có cùng chiều dài nhưng có tiết diện lần lượt là S1

và S2 (tương ứng có đường kính tiết diện là d1 và d2)

Trang 19

- 2 chốt kẹp nối dây dẫn

Trả lời câu hỏi kiểm tra

bài cũ và trình bày lời giải

bài tập ở nhà theo yêu cầu

của GV.

* Có thể yêu cầu một HS trả lời

một hoặc hai trong số các câu hỏi sau:

- Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào?

- Phải tiến hành thí nghiệm với các dây dẫn vào chiều dài của chúng

- Các dây dẫn có cùng tiết diện và làm từ cùng một vật liệu phụ thuộc vào chiều dài dây như thế nào?

* Đề nghị một HS khác trình bày

lời giải một trong số các bài tập đã ra cho HS làm ở nhà

* Nhận xét câu trả lời và lời giải

của hai HS trên

Trang 20

Nêu dự đoán về sự phụ

thuộc của điện trở dây dẫn

vào tiết diện.

a Các nhóm HS thảo luận

xem cần phải sử dụng các

dây dẫn loại nào để tìm hiểu

về sự phụ thuộc của điện trở

dây dẫn vào tiết diện của

chúng

b Các nhóm HS thảo luận để

nêu ra dự đoán về sự phụ

thuộc của dây dẫn vào tiết

diện của chúng

- Tìm hiểu xem các điện trở

hình 8.1 SGK có đặc điểm gì

và được mắc với nhau như

thế nào Sau đó thực hiện

yêu cầu của C1

- Thực hiện yêu cầu của C2

* Đề nghị HS nhớ lại kiến thức

đã có ở bài 7:

- Tương tự như đã làm ở bài 7, để xét sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào tiết diện thì cần phải sử dụng các dây dẫn loại nào?

* Đề nghị HS tìm hiểu các mạch

điện trong hình 8.1 SGK và thực hiện C1

* Giới thiệu các điện trở R1, R2

và R3 trong các mạch điện hình 8.2 SGK và đề nghị HS thực hiện C2

* Đề nghị từng nhóm HS nêu dự

đoán theo yêu cầu của C2 và ghi lên bảng các dự đoán đó

/ Dự đoán sự phụ thuộc của điện

trở vào tiết diện dây dẫn.

kiểm tra dự đoán đã nêu

theo yêu cầu của C1.

a Từng nhóm HS mắc mạch

điện có sơ đồ như hình 8.3

SGK, tiến hành thí nghiệm

và ghi các giá trị đo được vào

bảng 1 SGK

b Làm tương tự với dây dẫn

có tiết diện S2

* Theo dõi, kiểm tra và giúp đỡ

các nhóm tiến hành thí nghiệm kiểm tra việc mắc mạch điện, đọc và ghi kết quả đo vào bảng

1 SGK trong từng lần thí nghiệm

II/ thí nghiệm kiểm tra:

1.thí nghiệm:

2 Nhận xét: SGK

3.kết luận: SGK:

Trang 21

c Tính tỉ số 2

1

2 2 1

2

d

d S

với dự đoán của nhóm đã

nêu và rút ra kết luận

* Sau khi tất cả hoặc đa số các

nhóm HS hoàn thành bảng 1 SGK, yêu cầu mỗi nhóm đối chiếu kết quả thu được với dự đoán mà mỗi nhóm đã nêu

Đề nghị một vài HS nêu kết luận về phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài dây

Củng số và vận dụng.

b Từng HS làm C4

c Từng HS tự đọc phần Có

thể em chưa biết

d Ghi nhớ phần đóng khung

ở cuối bài

Ghi vào vở những điều GV

dặn dò và các bài tập sẽ làm

* Nếu còn thời gian, đề nghị HS

đọc phần Có thể em chưa biết

* Đề nghị một số HS phát biểu

điều cần ghi nhớ của bài học này

* Lưu ý HS những điều cần thiết

khi học bài này ở nhà Giao bài tập C5 và C6 để HS làm ở nhà

S R R

Trang 22

-

-Tuần:5

Tiết: 9

Ngày soạn:18/09/2010

Ngày dạy:21/09/2010………

§9 SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO VẬT

LIỆU LÀM DÂY DẪN

Trang 23

- Vận dụng công thức R = ρS l để tính được một đại lượng khi biết các đại lượng còn lại.

- 1 cuộn dây bằng Inox, trong đó dây dẫn có tiết diện S = 0,1mm2 và có chiều dài l= 2m được ghi rõ

- 1 cuộn dây bằng nikêlin với dây dẫn có tiết diện S = 0,1mm2 và có chiều dài l= 2m

- 1 cuộn dây bằng nicrom với dây dẫn có tiết diện S = 0,1mm2 và có chiều dài l= 2m

- 2 chốt kẹp nối dây dẫn

Trả lời câu hỏi kiểm tra

bài cũ và trình bày lời giải

bài tập ở nhà theo yêu cầu

của GV.

* Có thể yêu cầu một HS trả lời

một hoặc hai trong số các câu hỏi sau:

- Phải tiến hành thí nghiệm với các dây dẫn như thế nào để xác định sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào tiết diện của chúng?

- Các dây dẫn có cùng chiều dài và làm từ cùng một vật liệu phụ thuộc vào tiết diện dây như thế nào?

* Đề nghị một HS khác trình bày

lời giải một trong số các bài tập đã ra cho HS làm ở nhà

* Nhận xét câu trả lời và lời giải

của hai HS trên đây

Trang 24

Tìm hiểu sự phụ thuộc

của điện trở vào vật liệu

làm dây dẫn.

a Từng HS quan sát các

đoạn dây dẫn có cùng chiều

dài, cùng tiết diện nhưng

được làm bằng các vật liệu

khác nhau và trả lưòi C1

b Từng nhóm HS trao đổi

và vẽ sơ đồ mạch điện để

xác định điện trở của dây

dẫn

c Mỗi nhóm lập bảng ghi

kết quả đo được đối với ba

lần thí nghiệm xác định

điện trở

d Từng nhóm lần lượt tiến

hành thí nghiệm, ghi kết

quả đo trong mỗi lần thí

nghiệm và từ kết quả đo

được, xác định điện trở của

ba dây dẫn có cùng cùng

dài, cùng tiết diện nhưng

được làm bằng các vật liệu

khác nhau

e Từng nhóm nêu nhận xét

và rút ra kết luận

* Cho HS quan sát các đoạn dây

dẫn có cùng chiều dài, cùng tiết diện nhưng làm bằng các vật liệu khác nhau và đề nghị một hoặc hai HS trả lời C1

* Theo dõi và giúp đỡ các nhóm

HS vẽ sơ đồ mạch điện, lập bảng ghi các kết quả đo và quá trình tiến hành thí nghiệm của mỗi nhóm

* Đề nghị các nhóm HS nêu nhận

xét và rút ra kết luận: Điện trở của dây dẫn có phụ thuộc vào vật liệu làm dây dẫn hay không?

I/ Sự phụ thuộc cùa điện trở vào

vật liệu làm dây:

C1:Đo điện trở của các dây dẫn có cùng chiều dài, cùng tiết diện nhưng làm bằng các vật liệu khác nhau

1 Thí nghiệm:

a.Sơ đồ mạch điện:

b.bảng ghi kết quả

(tương tự bảng 1 bài 8)

2.Kết luận:SGK

Tìm hiểu về điện trở

suất.

a Từng HS đọc SGK để tìm

hiểu về đại lượng đặc trưng

cho sự phụ thuộc của điện

* Nêu các câu hỏi dưới đây và

yêu cầu một vài HS trả lời chung cho cả lớp:

- Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn được đặc trưng bằng đại lượng nào?

II/ Điện trở suất-công thức điện trở

1.Điện trở suất:

điện trở suất của một vật liệu (hay 1 chất ) có trị số bằng điện trở của một đoạn dây dẫn hình

Trang 25

trở vào vật liệu làm dây

dẫn

b Từng HS tìm hiểu bảng

điện trở suất của một số

chất và trả lời câu hỏi của

GV

c Từng HS làm C2

- Đại lượng này có trị số được xác định như thế nào?

- Đơn vị của đại lượng này là gì?

* Nêu các câu hỏi sau và yêu cầu

một vài HS trả lời trước cả lớp:

- Hãy nêu nhận xét về trị số điện trở suất của kim loại và hợp kim có trong bảng 1 SGK

- Điện trở suất của đồng 1,7.10

-8Ωm có ý nghĩa gì?

- Trong số các chất được nêu trong bảng thì chất nào dẫn điện tốt nhất?

- Tại sao đồng thường được dùng để làm lõi dây nối của các mạch điện?

* Đề nghị HS làm C2.

trụ được làm bằng vật liệu đó có chiều dài 1m và có tiết diện là 1m 2

Kí hiệu:ρ(đọc là rô)Đơn vị:Ωm ( ôm mét)

C2:Gọi R’ là điện trở của dây constantan dài 1m, tiết diện 1mm2

Xây dựng công thức tính

điện trở theo các bước như

yêu cầu của C3.

a Tính theo bước 1

b Tính theo bước 2

c Tính theo bước 3

d Rút ra công thức điện trở

của dây dẫn và nêu đơn vị

đo các đại lượng có trong

công thức

* Đề nghị HS làm C3 Nếu HS tự

lực xây dựng được công thức này

ở mức độ càng cao thì GV càng nên ít hướng dẫn Tùy theo mức độ khó khăn cảu HS mà GV hỗ trợ theo những gợi ý sau:

- Đề nghị HS đọc kỹ lại đoạn viết về ý nghĩa của điện trở suất trong SGK để từ đó tính R1

- Lưu ý HS về sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài của các dây dẫn có cùng tiết diện và làm từ cùng vật liệu

- Lưu ý HS về sự phụ thuộc của điện trở vào tiết diện của các dây dẫn có cùng chiều dài và làm từ cùng vật liệu

- Yêu cầu một vài HS nêu đơn vị

đo các đại lượng có trong công thức tính điện trở vừa xây dựng

2 Công thức điện trở:

C3: điện trở dây dẫn được tính bằng công thức:

l R S

ρ

=

ρ:điện trở suất (Ωm)

l:chiều dài dây dẫn (m)S: tiết diện dây dẫn (m2)

Hoạt động 5 (10 phút) * Đề nghị từng HS làm C4 Có III/ Vận dụng:

- C4:cho biết

Trang 26

Vận dụng, rèn luyện kĩ

năng tính toán và củng cố.

a Từng HS làm C4

b Suy nghĩ và nhớ lại để

trả lời các câu hỏi của GV

nêu ra

thể gợi ý cho HS:

- Công thức tính tiết diện tròn của dây dẫn theo đường kính d:

4

2

2 d r

S = π = π

- Đổi đơn vị 1mm2 = 10-6m2

- Tính toán với lũy thừa của 10

* Để củng cố nội dung của bài

học, có thể yêu cầu một vài HS trả lời các câu hỏi sau:

- Đại lượng nào cho biết sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào vật liệu làm dây dẫn?

- Căn cứ vào đâu để nói chất này dẫn điện tốt hơn hay kém hơn chất kia?

- Điện trở của dây dẫn được tính theo công thức nào?

* Đề nghị HS làm ở nhà C5 và

C6

• 1 HS đọc phần ghi nhớ

• Về nhà đọc thêm có thể em chưa biết

Học và làm BT 9 SBT

l=4md=1mm=10-3m

3,14.(10 )

l R S

−

=0,087ΩC5:

25.3,14.10

5,5.10

R S l

I MỤC TIÊU.

- Nêu được biến trở là gì và nêu được nguyên tắc hoạt động của bbiến trở.

- Mắc được biến trở vào mạch điện để điều chỉnh cường độ dòng điện chạy qua mạch.

- Nhận ra được các điện trở dùng trong kĩ thuật (không yêu cầu xác định trị số của điện trở theo các vòng màu)

- 1 biến trở con chạy có điện trở lớn nhất 20Ω và chịu được dìng điện có cường độ lớn nhất là 2A

Trang 27

- 1 biến trở than (chiết áp) có trị số kĩ thuật như biến trở con chạy nói trên

- 1 nguồn điện 3

- 1 bóng đèn 2,5V – 1W

- 7 đoạn dây dẫn nối có vỏ cách điện, mỗi đoạn dài khoảng 30cm

- 3 điện trở kĩ thuật loại có ghi trị số

- 3 điện trở kĩ thuật loại có các vòng màu

Một biến trở tay quay có cùng trị số kĩ thuật như biến trở con chạy nói trên

Tìm hiểu cấu tạo và hoạt

động của biến trở.

a Từng HS thực hiện C1 để

nhận dạng các loại biến trở

b.Từng HS thực hiện C2 và

C3 để tìm hiểu cấu tạo và

hoạt động của biến trở con

chạy

c Từng HS thực hiện C4 để

nhân dạng kí hiệu sơ đồ

biến trở

* Yêu cầu HS trong mỗi nhóm

này quan sát hình 10.1 SGK và đối chiếu với các biến trở có trong bộ thí nghiệm để chỉ rõ từng loại biến trở

* Cho cả lớp quan sát từng biến

trở và yêu cầu HS nêu tên của loại biến trở đó Nếu không có các loại biến trở thật thì cho HS quan sát hình 10.1 SGK và yêu cầu một vài HS kể tên các loại biến trở

* Yêu cầu HS đối chiếu hình

10.1a SGK với biến trở con chạy thất và yêu cầu một vài HS chỉ ra đâu là cuộn dây của biến trở, đâu là là hai đầu ngoài cùng A, B của nó, đâu là con chạy và thực hiện C1, C2

* Đề nghị HS vẽ lại các kí hiệu

sơ đồ của biến trở và dùng bút chì tô đậm phần biến trở ( ở các hình 10.2a, 10.2b, 10.2c SGK) cho dòng điện chạy qua nếu chúng được mắc vào mạch

I/ biến trở:

1 cấu tạo và hoạt động của biến trở

C1: các loại biến trở: BT con chạy,

BT tay quay, BT than

C2: Không vì khi dịch chuyển con chạy C, khong làm thay đỏi chiều dài cuộn dây có dòng điện chạy qua→không có tác dụng làm thay đổi điện trở

C3: có thay đổi vì khi con chạy C dịch chuyển sẽ làm thay đổi chiều dài cuộn dây có dòng điện chạy qua→làm thay đổi điện trở của biến trở

C4: khi dịch chuyển con chạy C sẽ làm thay đổi chiều dài phần cuộn dây có dòng điện chạy qua→thay đổi điện trở của biến trở

Trang 28

Sử dụng biến trở để điều

chỉnh cường độ dòng điện.

HS vẽ

sơ đồ mạch điện hình 10.3 SGK và hướng dẫn các HS có khó khăn

* Quan sát và giúp đỡ khi các

nhóm HS thực hiện C6 Đặc biệt lưu ý HS đẩy con chạy C về sát điểm N để biến trở có điện trở lớn nhất trước khi mắc nó vào mạch điện hoặc trước khi đóng công tắc; cũng như phải dịch chuyển con chạy nhẹ nhàng để tránh mòn hỏng chỗ tiếp xúc giữa con chạy và cuộn dây của biến trở

* Sau khi cho các nhóm HS thực

hiện xong, đề nghị một số HS đại diện cho các nhóm trả lời C6

* Nêu câu hỏi:

- Biến trở là gì? Có thể được dùng để làm gì?

Đề nghị HS trả lời và thảo luận chung với cả lớp về câu trả lời cần có

2 Sử dụng biến trở để điều chỉnh

cường độ dòng điệnC5:

C6:

3.Kết luận: SGK

Nhận dạng hai loại điện

trở dùng trong kĩ thuật.

a Từng HS đọc C7 và thực

hiện yêu cầu của mục này

b Từng HS thực hiện C8 để

nhận biết hai loại điện trở kĩ

thuật theo cách ghi trị số

của chúng

* Có thể gợi ý cho HS giải thích

theo yêu càu của C7 như sau:

- Nếu lớp than hay lớp kim loại dùng để chế tạo các điện trở kĩ thuật mà rất mỏng thì các lớp này có tiết diện nhỏ hay lớn?

- Khi đó tại sao lớp than hay kim loại này có thể có trị số điện trở lớn?

* Đề nghị một HS đọc trị số của

biến trở hình 10.4a SGK và một

II/ Các điện trở dùng trong kỹ

thuật:

C7: lớp than hay lớp kim loại mỏng có điện trở nhỏ, do đó R có thể rất lớn

Trang 29

số HS khác thực hiện C9

* Đề nghị HS quan sát ảnh màu

số 2 in trong tờ rời ở cuối sách hoặc hoặc quan sát các điện trở vòng màu có trong bộ thí nghiệm để nhận biết màu của các vìng trên một hay hai điện trở loại này

30.5.10

9,0911,1.10

l N d

TÍNH ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN

I MỤC TIÊU.

Vận dụng định luật Ôm và công thức tính điện trở của dây dẫn để tính được các đại lượng có liên qưan đối với đoạn mạch gồm nhiều nhất là ba điện trở mắc nối tiếp, mắc song song hoặc hỗn hợp.

- Ôn tập định luật Ôm đối với các loại đoạn mạch nói tiếp, song song và hỗn hợp

- Ôn tập công thức tính điện trở của dây dẫn theo chiều dài, tiết diện và điện trở suất của vật liệu làm dây dẫn

Hoạt động 1 (13phút)

Giải bài 1.

Từng HS tự giải bài tập này

Tóm tắt:

L=30mS=0,3mm2=0,3.10-6m2

Trang 30

a Tìm hiểu và phân tích đầu

bài để từ đó xác được các

bước giải bài tập

b Tính điện trở của dây

dẫn

c Tính cường độ dòng điện

chạy qua dây dẫn

* Đề nghị HS nêu rõ, từ dữ kiện

mà đầu bài đã cho, để tìm được cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn thì trước hết phải tìm được đại lượng nào

* Aùp dụng công thức hay định

luật nào để tính được điện trở của dây dẫn theo dữ kiện đầu bài đã cho và từ đó tính được cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn?

6

1,1.10 m

ρ= − Ω

U=220VI=?

•Điện trở của dây dẫn

6

301,1.10 110

0,3.10

l R S

U

R

Giải bài tập 2.

Từng HS tự giải bài tập này

a Tìm hiểu và phân tích đề

bài để từ đó xác định được

các bước làm và tự lực giải

câu a

b Tìm cách giải khác để

giải câu a

* Đề nghị HS đọc đề bài và nêu

cách giải câu a của bài tập

* Đề nghị một vài hay hai HS

nêu cách giải câu a để cả lớp trao đổi và thảo luận Khuyến khích HS tìm ra các cách giải khác Nếu cách giải của HS là đúng, đề nghị từng HS tự giải

GV theo dõi, giúp đỡ những HS có khó khó khăn và đề nghị một

HS giải xong sớm nhất trình bày lời giải của mình trên bảng

* Nếu không có HS nào nêu

được cách giải đúng thì GV có thể gợi ý như sau:

- Bóng đèn và biến trở được mắc với nhau như thế nào?

- Để bóng đèn sáng bình thường thì dòng điện chạy qua bóng đèn và biến trở phải có cường độ bao nhiêu?

- Khi đó phải áp dụng định luật nào để tìm được điện trở tương đương của đoạn mạch và điện trở R2 của biến trở sau khi đã điều chỉnh?

* Có thể gợi cho HS giải câu a

theo cách khác như sau (nếu không có HS nào tìm ra và nếu

Bài 2:

Tóm tắt:

R1=7.5Ω

I=0.6AU=12V

a Giá trị điển trở R2

Vì đèn sáng bình thường nên dòng điện qua đèn là I=0,6A

Do đèn mắc nối tiếp với biến trở nên :Ib=IĐ=0,6A

Điện trở cả mạch

12200.6

U R I

30.10

750.4.10

Trang 31

c Từng HS tự lực giải câu b

còn thời gian):

- Khi đó hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn là bao nhiêu?

- Hiệu điện thế giữa hai đầu biến trở là bao nhiêu?

Từ đó tính ra điện trở R2 của biến trở

* Theo dõi HS giải câu b và đặc

biệt lưu ý những sai sót của HS trong khi tính toán bằng số và lũy thừa của 10

Giải bài tập 3.

a Từng HS tự lực giải câu a

Nếu có khó khăn thì làm

theo gợi ý trong SGK

b Từng HS tự lực giải câu b

Nếu có khó khăn thì làm

theo gợi ý trong SGK

* Trước hết đề nghị HS không

xem gợi ý cách giải câu a trong SGK, cố gắng tự lực suy nghĩ để tìm ra cách giải cho câu này

Đề nghị một số HS nêu cách giải đã tìm được và cho cả lớp trao đổi, thảo luận về cách giải đó Nếu các cách giải này đúng, đề nghị từng HS tự lực giải

* Nếu không HS nào nêu được

cách giải đúng, đề nghị từng HS giải theo gợi ý trong SGK Theo dõi HS giải và phát hiện những sai sót để HS tự lực sửa chữa

* Sau khi phần lớn HS trong lớp

đã giải xong, cho cả lớp thảo luận những sai sót phổ biến mà

GV đã phát hiện được

* Theo dõi HS tự lực giải câu

này để phát hiện kịp thời những sai sót HS mắc phải và gợi ý để

HS tự phát hiện ra sai sót của mình và tự sửa chữa

* Sau khi phần lớn HS trong lớp

đã giải xong, nên cho cả lớp thảo luận những sai sót phổ biến trong giải phần này

a.Điện trở đoạn mạch MN

• Điện trở dây nối

b.HĐT đặt vào mỗi đèn

•Cường độ dòng điện qua mạch chính

2200.58377

MN MN

Vì R1 song song R2 nênU1=U2=210V

 Hoạt động 5(5’) hướng dẫn về nhà:

Trang 32

Làm BT 11 SBT

HS yếu không giao bài 13.3

Nếu còn thời gian hướng dẫn bài 11.4

- Nêu được ý nghĩa của số oát ghi trên dụng cụ điện.

- Vận dụng công thức P = UI để tính được một đại lượng khi biết các đại lượng còn lại.

- 1 bóng đèn 12V-3W (hoặc 6V-3W)

- 1 nguồn điện 6V hoặc 12V phù hợp với loại bóng đèn

- 1 bóng đèn 20Ω – 2A

- 9 đoạn dây nối có lõi bằng đồng với vỏ bọc cách điện, mỗi đoạn dài khoảng 30cm

- 1 bóng đèn 6V-3W

Tìm hiểu công suất định

mức của các dụng cụ điện.

Từng HS thực hiện các hoạt

động sau:

a Tìm hiểu số vôn và số oát

ghi trên các dụng cụ điện

- Quan sát, đọc số vôn và số

oát ghi trên một số dụng cụ * Cho HS quan sát các loại bóng đèn hoặc các dụng cụ

/ công suất định mức của các dụng cụ điện:

1.số vôn và số oát trên các dụng cụ điện

Trang 33

điện hoặc qua ảnh chụp hay

hình vẽ

- Quan sát thí nghiệm của

GV và nhận xét mức độ

hoạt động mạnh yếu khác

nhau của một vài dụng cụ

điẹn có cùng số vôn nhưng

có số oát khác nhau

- Thực hiện C1

- Vận dụng kiến thức lớp 8

để trả lời C2

b Tìm hiểu ý nghĩa số oát

ghi trên các dụng cụ điện

- Thực hiện theo đề nghị và

yêu cầu của GV

- Trả lời C3

điện khác nhau có ghi số vôn và số oát

* Tiến hành thí nghiệm được bố

trí như sơ đồ hình 12.1 SGK để

HS quan sát và nhận xét

* Nếu điều kiện cho phép, tiến

hành một thí nghiệm khác, tương tự như thí nghiệm trên, nhưng dùng quạt điện thay cho bóng đèn

* Nếu HS không trả lời được

C2, cần nhắc lại khái niệm công suất cơ học, công thức tính công suất và đơn vị đo công suất

* Đề nghị HS không đọc SGK,

suy nghĩ và đoán nhận ý nghĩa số oát ghi trên một bóng đèn hay trên một dụng cụ điện cụ thể

* Đề nghị HS đọc phần đầu của

mục 2 Sau đó yêu cầu một vài

HS nhắc lại ý nghĩa của số oát

C1: Với cùng HĐT đèn 100W sáng hơn đèn 15W

C2: Oát là đơn vị công suất

2 Ý nghĩa số oát ghi trên mỗi dụng cụ điện

a Đọc phần đầu của phần II

và nêu mục tiêu của thí

nghiệm được trình bày như

* Đề nghị một số HS:

- Nêu mục tiêu của thí nghiệm

- Nêu các bước tiến hành thí nghiệm với sơ đồ như hình 12.2 SGK

- Nêu cách tính công suất điện của đoạn mạch

- Có thể gợi ý HS vận dụng định luật Ôm để biến đổi từ

công thức P = UI thành các

công thức cần có

II/ Công thức tính công suất điện

Trang 34

định mức ghi trên bóng đèn.2.Công suất tính công suất điện:

P=U.IP:công suất ( W )U: hiệu điện thế ( V )I: cường độ dòng điện ( A)C5:

P=U.IVới U=R.I→P=I2.RVới I=U R →P=U2

R

Vậy P=I2.R=U2

R

Vận dụng và củng cố.

a Từng HS thực hiện C6 và

C7

b Trả lời câu hỏi của GV

nêu ra

* Theo dõi HS để lưu ý những

sai sót khi làm C6 và C7

* Để củng cố bài học, có thể đề

nghị HS trả lời các câu hỏi sau:

- Trên một bóng đèn có ghi 12V-5W Cho biết ý nghĩa số ghi 5W

- Bằng cách nào có thể xác định công suất của một đoạn mạch khi có dòng chạy qua?

III/Vận dụngC6:

•Cường độ dòng điện qua bóng đèn

U R P

•Được vì nó vẫn đảm bảo cho đèn hoạt động bình thường.C7:

•Công suất tiêu thụ của đèn.P=U.I=12.0.4=4.8W

•Điện trở bóng đèn

2 122

304.8

U R P

Trang 35

I MỤC TIÊU.

- Nêu được thí dụ chứng tỏ dòng điện có năng lượng.

- Nêu được dụng cụ đo điện năng tiêu thụ là công tơ điện và mỗi số đếm của công tơ là 1 KWh.

- Chỉ ra được sự chuyển hóa các dạng năng lượng trong hoạt động của các dụng cụđiện như các loại đèn điện, bàn là, nồi cơm điện, quạt điện, máy bơm nước…

- Vận dụng công thức A = Pt = UIt để tính được một đại lượng khi biết các đại lượng còn lại.

1 công tơ điện

Tìm hiểu năng lượng

của dòng điện.

Từng HS hay nhóm HS thực

hiện C1 để phát hiện dòng

điện có năng lượng

a Thực hiện phần thứ nhất

của C1

b Thực hiện phần thứ hai

của C1

* Đề nghị đại diện một số nhóm

lên trả lời các câu hỏi dưới đây sau khi HS thực hiện từng phần của C1:

- Điều gì chứng tỏ công cơ học được thực trong hoạt động của các dụng cụ hay thiết bị này?

- Điều gì chứng tỏ nhiệt lượng được cung cấp trong hoạt động của các dụng cụ hay thiết bị này?

* Kết luận dòng điện có năng

lượng và thông báo khái niệm điện năng

Dòng điện cung cấp nhiệt lượng

ở các thiết bị:mỏ hàn , nồi cơm điện , bàn là……

Tìm hiểu sự chuyển hóa

điện năng thành các dạng

năng lượng khác.

a Các nhóm HS thực hiện

mục C2 * Đề nghị các nhóm thảo luận để chỉ ra và điền vào bảng 1 SGK

các dạng năng lượng được biến đổi từ điện năng

* Đề nghị đại diện một vài nhóm

trình bày phần điền vào từng của

1 sự chuyển hóa điện năng thành các dạng năng lượng khác

• Bóng đèn dây tóc:điện năng →Nhiệt năng và quang năng

• Đèn LED: điện năng →NHiệt năng và quang năng

• Nồi cơm điện, bàn là: điện năng →nhiệt năng

Trang 36

b Từng HS thực hiện mục

C3

c Một vài HS nêu kết luận

và nhắc lại khái niệm hiệu

suất đã học ở lớp 8

bảng 1 SGK để thảo luận chung cả lớp

* Đề nghị một vài HS nêu câu trả

lời và các HS khác bổ sung

* GV cho HS ôn tập khái niệm

hiệu suất đã học ở lớp 8 và vận dụng cho trường hợp này

• Quạt diện, máy bơm nước: điện năng →cơ năng và nhiệt năng

C3:

3.Kết luận:

Hiệu suất sử dụng điện năng

H= i tp

A A

Tìm hiểu công của dòng

điện, công thức tính và

dụng cụ đo công của dòng

điện.

a Từng HS thực hiện C4

b Từng HS thực hiện C5

c Từng HS đọc phần giới

thiệu về công tơ điện trong

SGK và thực hiện C6

* Thông báo về công của dòng

điện

* Đề nghị một hay hai HS nêu

trước lớp mối quan hệ giữa công

A và công suất P.

* Đề nghị một HS lên bảng trình

bày trước lớp cách suy luận công thức tính công của dòng điện

* Đề nghị một số HS khác nêu tên

đơn vị đo từng đại lượng trong công thức trên

* Theo dõi HS làm C6 Sau đó gọi

một số HS cho biết số đếm của công tơ trong mỗi trường hợp ứng với lượng điện năng tiêu thụ là bao nhiêu

II/ Công của dòng điện:

1.Công của dòng điện:

SGK2.Công thức tính công của dòng điện:

C4:Công suất P đặt trưng cho tốc độ sinh công, có số đo bằng công thực hiện trong 1 đơn vị thời gian

•U đo bằng vôn (V)

•I đo bằng ampe (A)

•t đo bằng giây (s)thì A tính băng Jun (J)1J=1W.1s=1V.A.s

2 Đo công của dòng điệnC6:

•Dùng công tơ điện để đo công của dòng điện

•Mỗi số của công tơ ứng với lượng điện năng sử dụng là 1KWh

Hoạt động 4 (8 phút) * Theo dõi HS làm C7 và C8 III/ VẬN DỤNG:

Trang 37

Vận dụng và củng cố.

a Từng HS thực hiện C7

b Từng HS thực hiện C8

Nhắc nhỡ những HS sai sót và gợi

ý cho những HS có khó khăn Sau đó đề nghị một vài HS nêu kết quảđã tìm được và GV nhận xét

•Hướng dẫn về nhà:

 Đọc phần có thể em chưa biêt

Học phần ghi nhớ, làm BY 13 SBT.

C7:

Vì đèn sử dụng ở HĐT 220V bằng với HĐT định mức do đó công suất tiêu thụ của đèn là P=75W=0.75KW

§14 BÀI TẬP VỀ CÔNG SUẤT ĐIỆN VÀ

ĐIỆN NĂNG SỬ DỤNG

Giải bài 1.

Từng HS tự lực giải các

phần của bài tập

* Theo dõi HS tự lực giải từng

phần của bài tập để phát hiện những sai sót mà HS mắc phải và gợi ý để HS tự phát hiện và sửa chữa những sai sót đó Trong

Bài tập 1:

Tóm tắt:

U=220VI=341mA=0.341AT=4.30=120h

Trang 38

a Giải phần a

b Giải phần b

trường hợp nhiều HS không giải được thì GV có thể gợi ý cụ thể như sau:

- Viết công thức tính điện trở R theo hiệu điện thế U đặt vào hai đầu bóng đèn và cường độ I của dòng điện chạy qua đèn

- Viết công thức tính công suất P

của bóng đèn

- Viết công thức tính điện năng tiêu thụ A của bóng đèn theo

công suất P và thời gian sử dụng

t

- Để tính được A theo đơn vị Jun thì các đại lượng khác trong công thức trên được tính bằng đơn vị gì?

- Một số đếm của công tơ tương ứng là bao nhiêu Jun? Từ đó hãy tính số đếm của công tơ, tương ứng với lượng điện năng mà bóng đèn tiêu thụ

a R=?

P=?

b A=?(J) và (KWh)

Giảia.Điện trở của đènR=U I =0.341220 =645(Ω)

b Công suất tiêu thụ của bóngP=U.I=220.0.341=75Wc.Điện năng tiêu thụ của bóng trong một tháng

A=P.t=75.120.3600

=32408640(J)=9KWhVậy công tơ điện tăng thêm 9 số

d Tìm cách giải khác đố

* GV thực hiện tương tự khi HS

giải bài 1

- Đèn sáng bình thường thì dòng điện chạy qua ampe kế có cường độ bao nhêu và do đó số chỉ của nó là bao nhiêu?

- Khi đó dòng điện có cường độ chạy qua biến trở có cường độ bằng bao nhiêu và hiệu điện thế đặt vào biến trở có trị số là bao nhiêu? Từ đó điện trở Rbt của biến trở theo công thức nào?

- Sử dụng công thức nào để tính công suất của biến trở?

- Sử dụng công thức nào để tính

Bài 2:

Tóm tắt:

Đ(6V-4,5W)U=9V

T=10pha.IA=?

b.Rb=?

Pb=?

c.Ab=?

A=?

a Số chỉ của Ampe kế

Vì đèn sáng bình thường nên

Trang 39

với phần b

e Tìm cách giải khác

đố với phần c

công của dòng điện sản ra ở biến trở và ở toàn đoạn mạch trong thời gian đã cho?

- Dòng điện chạy qua đoạn mạch có cường độ bao nhiêu? Từ đó tính điện trở tương đương Rtđ của đoạn mạch

- Tính điện trở Rđ của đèn khi đó và từ đó suy ra điện trở Rbt của biến trở

- Sử dụng công thức khác để tính công suất của biến trở

- Sử dụng công thức khác để tính công của dòng điện sản ra ở biến trở và ở toàn đoạn mạch trong thời gian đã cho

b Điện trở và công suất tiêu thụ điện của biến trở

Điện trở giữa hai đầu của biến trở

Pb=Ub.Ib=3.0.75 =2.25(W)

c Công của dòng điện sản ra ở biến trở và ở toàn mạch

Ab=P.t=2,25.600 =1350(J)A=U.I.t=9.0.75.600 = 4050(J)

d Tìm cách giải khác

đối với phần b

GV thực hiện tương tự khi HS giải bài 1

- Hiệu điẹn thế của đèn, của bàn là và của ổ lấy điện bao nhiêu?

Để đèn và bàn là hoạt động bình thường thì chúng phải được mắc như thế nào vào ổ lấy điện? Từ đó hãy vẽ mạch điện

- Sử dụng công thức nào để tính điện trở R1 của đèn và R2 của bàn là khi đó?

- Sử dụng công thức nmào để tính điện trở tương đương của đoạn mạch này?

- Sử dụng công thức nào để tính điện năng đoạn mạch tiêu thụ trong thời gian đã cho?

- Tính cường độ I1 và I2 của các dòng điện tương ứng chạy qua đền và bàn là Từ đó tính cường

Bài tập 3:

Tóm tắt:

Đ:220V-100WBàn là:220V-1000WU=220V

a Vẽ sơ đồ mạch điện R=?

b A=?(J) và KWh

Giải:

a Sơ đồ mạch điện

RĐ= dm2dm

Trang 40

Hoạt động 5: cũng cố, hướng

dẫn về nhà.

độ dòng điện I của dòng điện mạch chính

- Tính điện trở tương đương của đoạn mạch này theo U và I

- Sử dụng công thức khác để tính điện năng mà đoạn mạch này tiêu thụ trong thời gian đã cho

•Nhận xét tiết học

•Các điểm lưu ý khi giải BT

•BTVN:14 SBT

Chuẩn bị mẫu báo cáo thí nghiệm trang 43 SGK ra vỏ và trả lời câu hỏi

Điện trở của mạch

Vì đèn mắc song song với bàn là nên

R= D. BL

R R

R +R =484 48, 4484.48, 4+ =44(Ω)

b.Điện năng tiêêu thụ của đoạn mạch

A=P.t=(PĐ+PBL).t =(1000+100).1 =1100Wh =1.1KWh

ĐIỆN

I MỤC TIÊU.

Xác định được công suất của các dụng cụ điện bằng vôn kế và ampe kế.

- 1 ampe kế có giới hạn đo 500 mA và độ chia nhỏ nhất 10 mA

- 1 bóng đèn 2,5V – 1W

- 9 đoạn dây dẫn nối, mỗi đoạn dài khoảng 30cm

- 1 quạt điện nhỏ dùng dòng điện không đổi loại 2,5V

- 1 biến trở có điện trở lớn nhất là 20Ω và chịu được cưồng độ dòng điện lớn nhất là 2A

Tiêu đề	Sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn
Tác giả	Lê Ngọc Sơn
Trường học	Trường THCS Hoà Chính
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Bài giảng môn vật lý
Năm xuất bản	2010-2011
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	203
Dung lượng	5,51 MB