TỔNG ôn tập SINH lớp 8 HK2

CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU - Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái.. BÀI GIẢNG: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU CHUYÊN ĐỀ: TIÊU HÓA - TRAO Đ

Trang 1

1 Truy cập trang http://tuyensinh247.com/ để học Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn – Anh – Sử - Địa – GDCD tốt nhất!

I BÀI TIẾT

- Bài tiết: Là một hoạt động của cơ thể, lọc thải các chất dư thừa và các chất độc hại khác ra khỏi cơ thể

- Các sản phẩm thải chủ yếu:

+ CO2 do phổi thực hiện bài tiết

+ Nước tiểu do thận bài tiết

+ Mô hôi được bài tiết qua da

- Thận: Thải 90% các sản phẩm bài tiết hòa tan trong máu (trừ CO2)

- Da: Bài tiết khoảng 10%

- Nếu quá trình bài tiết bị ngưng trệ → chất thải sẽ tích tụ lại trong máu → Cơ thể bị nhiễm độc

II CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái

+ Thận gồm 2 quả thận:

+ Mỗi quả thận dài khoảng 10 – 12,5cm, nặng khoảng 170g gồm các vùng:

+ Phần vỏ: Màu hồng tới đỏ hay đỏ sẫm, dày 7 – 10mm

+ Phần tủy: Màu vàng

+ Bể thận: Khoang rỗng phía trong, nối với ống dẫn nước tiểu

+ Mỗi quả thận có 1 triệu đơn vị chức năng là nơi lọc máu, hình thành nước tiểu đơn vị chức năng của thận bao gồm:

+ cầu thận: Thực chất là búi mao mạch dày đặc

+ Nang cầu thận: Còn được gọi là nang Baoman, thực chất là một cái túi gồm 2 lớp mà lớp trong tiếp giáp với cầu thận (búi mao mạch)

+ Các ống thận: Gồm ống lượn gần; Quai Henlê; Ống lượn xa Ống lượn gần và ống lượn xa nằm trong phần

vỏ, quai Henle nằm trong phần tủy

BÀI GIẢNG: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU CHUYÊN ĐỀ: TIÊU HÓA - TRAO ĐỔI VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

MÔN SINH LỚP 8

GIÁO VIÊN: NGUYỄN ĐỨC HẢI - TUYENSINH247.COM

Trang 7

Bài tiết nước tiểu gồm 2 quá trình là: tạo thành nước tiểu và thải nước tiểu

I TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

- Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở các đơn vị chức năng của thận

- Sự hình thành nước tiểu gồm 3 quá trình:

- Kết thúc quá trình hấp thu lại và bài tiết tiếp ở ống thận → nước tiểu chính thức → thải nước tiểu

- Thành phần máu khác với thành phần nước tiểu: ở máu có các tế bào máu và protein còn ở nước tiểu đầu không có

- Nước tiểu đầu khác với nước tiểu chính thức

→ Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là: lọc máu và thải bỏ các chất cặn bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể để duy trì tính ổn định của môi trường trong

II THẢI NƯỚC TIỂU

BÀI GIẢNG: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU CHUYÊN ĐỀ: BÀI TIẾT - DA

Trang 8

- Quá trình thải nước tiểu diễn ra như sau:

Nước tiểu chính thức → bể thận → ống dẫn nước tiểu → bóng đái → ống đái → thải ra ngoài

- Mỗi ngày, cầu thận người trưởng thành lọc 1440 lít mãu và tạo ra khoảng 170 lít tiểu đầu Nhờ quá trình hấp thu lại mà chỉ có khoảng 1,5 lít nước tiểu chính thức được tạo ra

- Chỗ thông giữa bóng đái và ống đái có cơ vong bịt chặt nằm bên ngoài là cơ vân hoạt động theo ý muốn Khi nước tiểu tích ở bóng đái lên đến 200ml → căng bóng đái → tăng áp suất thẩm thấu trong bóng đái → cảm giác thèm đi tiểu → cơ vòng mở ra → nước tiểu được thải ra ngoài

Trang 16

MỘT SỐ TÁC NHÂN CHỦ YẾU GÂY HẠI CHO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

- Cầu thận làm việc quá tải

Quá trình lọc máu bị trì trệ → Cơ thể nhiễm độc → Phù → Suy thận → hôn

Quá trình hấp thụ lại và bài tiết tiếp giảm → Môi trường trong cơ thể bị thay đổi

- Ống thận sưng phồng làm tắc ống thận hoặc làm cho nước tiểu hòa thẳng vào máu → Đầu độc cơ thể

Gây tắc nghẽn đường dẫn nước tiểu, gián đoạn hoạt động bài tiết nước tiểu

Chú ý: Quá trình hình thành sỏi thận:

+ Trong thành phần nước tiểu có các muối vô cơ và hữu cơ như: Canxi, photphat, urat,… dễ bị kết tinh khi nồng độ của chúng quá cao và gặp pH thích hợp hoặc gặp những điều kiện đặc biệt khác tạo thành sỏi

II BẢO VỆ HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

- Để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu, cần xây dựng các thói quen sống khoa học:

BÀI GIẢNG: VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

CHUYÊN ĐỀ: BÀI TIẾT - DA

Trang 17

SỐNG KHOA HỌC

CƠ SỞ KHOA HỌC

1 Thường xuyên giữ vệ sinh cho toàn cơ thể cũng

như cho hệ bài tiết nước tiểu

Hạn chế tác hại của các vi sinh vật gây bệnh

2 Xây dựng khẩu phần ăn uống hợp lí:

+ Không ăn quá nhiều protein, quá mặn, quá

chua, quá nhiều chất tạo sỏi

+ Không ăn thức ăn ôi thiu và nhiễm chất độc

hại

+ Uống đủ nước

- Không để thận làm việ quá nhiều và hạn chế khả năng tạo sỏi

- Hạn chế tác hại của các chất độc hại

- Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lọc máu được liên tục

3 Khi muốn đi tiểu thì nên đi ngay, không nên nhịn

lâu

- Hạn chế khả năng tạo sỏi ở bóng đái

Trang 24

I CẤU TẠO CỦA DA

- Cấu tạo của da gồm 3 lớp:

- Lớp biểu bì:

+ Tầng sừng: Gồm những tế bào chết, xếp sít nhau, dễ bong ra

+ Tầng tế bào sống: Các tế bào hình trụ, xếp xít nhau, Có khả năng phân chia tạo tế bào mới, trong các tế bào

có chứa các hạt sắc tố tạo nên màu da Một số tế bào sống phân hóa thành tế bào sinh lông và sinh móng

- Lớp bì: Cấu tạo từ các sợi mô liên kết bện chặt, trong đó có:

+ Thụ quan

+ Tuyến mồ hôi: Tiết mồ hôi

+ Tuyến nhờn: Tiết chất nhờn

+ Lông và bao lông:

+ Cơ co chân lông: Co dãn chân lông

+ Mạch máu

- Lớp mỡ dưới da: Chứa mỡ dự trữ, có vai trò cách nhiệt Trong lớp mỡ cũng có mạch máu và dây thần kinh

- Lông và móng là sản phẩm của da được sinh ra từ các túi cấu tạo bởi các tế bào của tầng tế bào sống, lòng bàn tay và gan bàn chân không có lông

- Trong da có nhiều tuyến đã chuyên hóa:

+ 2,5 – 3 triệu tuyến mồ hôi phân bố khắp cơ thể, tập trung nhiều ở lòng bàn tay, chân và nách, trán

+ Tuyến nhờn phân bố khắp cơ thể, có nhiều nhất ở mặt và phần tóc trên đầu: Giúp da không bị khô nẻ, không ngấm nước, làm cho tóc ẩm, mềm, không khô

+ Tuyến sữa cũng là sản phẩm của da chuyên hóa tiết sữa nuôi con

II CHỨC NĂNG CỦA DA

- Da bao bọc cơ thể là một trong những cơ quan quan trọng thực hiện nhiều chức năng khác nhau Các lớp của

da phối hợp thực hiện các chức năng:

- Tạo nên vẻ đẹp của con người

- Bảo vệ cơ thể

+ Da được cấu tạo chủ yếu bởi các sợi và tế bào mô liên kết nên có tính mềm mại và chắc chắn, nhờ đó da giữ cho các tế bào dưới da khỏi bị hủy hoại về cơ học, ngăn vi khuẩn xâm nhập cơ thể, tránh vi trùng gây bệnh + Lớp tế bào ngoài hóa sừng và sự gắn kết chặt chẽ của các tế bào mô liên kết trong da làm cho da không bị ngấm nước cũng như không mất quá nhiều nước do bốc hơi

- Điều hòa thân nhiệt thông qua sự dãn nở mạch máu dưới da, bài tiết mồ và co dãn lỗ chân lông

BÀI GIẢNG: CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA DA – VỆ SINH DA

CHUYÊN ĐỀ: BÀI TIẾT - DA

Trang 25

- Rèn luyện từ từ, nâng dần sức chịu đựng

- Rèn luyện thích hợp với tình trạng sức khỏe của từng người

- Cần thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào buổi sáng để cơ thể tạo ra vitamin D chống còi xương

3 Phòng chống bệnh ngoài da:

- Để phòng bệnh cho da cần vệ sinh cơ thể thường xuyên, tránh làm da bị xây xát, bị bỏng

- Giữ vệ sinh nguồn nước, vệ sinh nơi ở và nơi công cộng

- Khi mắc bệnh cần chữa kịp thời

Trang 34

I Chức năng của hệ thần kinh

- Điều khiển, điều hòa và phối hợp mọi hoạt động của các cơ

quan, hệ cơ quan trong cơ thể thành một thể thống nhất

- Đảm bảo sự thích nghi của cơ thể với những đổi thay của môi

trường trong cũng như môi trường ngoài

→ Hệ thần kinh có vai trò quan trọng đối với cơ thể

II Cấu tạo hệ thần kinh

1 Nơron – đơn vị cấu tạo của hệ thần kinh

Noron có cấu tạo gồm:

- Thân: Hình sao, chứa nhân, trong thân có các thể nissl có màu

xám, nơi tổng hợp protein cần thiết cho noron

- Sợi nhánh: Xuất phát từ thân, không có bao miêlin

- Sợi trục: Sợi dài nhất xuất phát từ thân, tận cùng có các cúc

xinap, có thể có bao miêlin

→ Thân và các sợi nhánh tạo nên chất xám

→ Sợi trục tạo thành chất trắng trong phần trung ương và các dây

thần kinh

* Chức năng:

Chức năng cơ bản nhất của noron là hưng phấn và dẫn truyền

+ Khi bị kích thích, noron hưng phấn, chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi → hoạt động và phát sinh xung thần kinh + Xung thần kinh được lan truyền dọc theo sợi trục → Cúc xinap, cúc xinap chỉ cho xung thần kinh đi theo 1 chiều nhất định

→ Noron là đơn vị cấu tạo của hệ thần kinh

BÀI GIẢNG: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH CHUYÊN ĐỀ: THẦN KINH VÀ GIÁC QUAN

Trang 35

2 Các bộ phận của hệ thần kinh

* Phân loại theo cấu tạo:

- Theo cấu tạo, hệ thần kinh bao gồm bộ phận trung ương và bộ phận

ngoại biên

Hoàn thành các phát biểu sau đây:

- Bộ phận trung ương có não và tủy sống được bảo vệ trong các

khoang xương và màng não tủy; hộp sọ chứa não bộ , tủy sống nằm

trong ống xương sống

- Nằm ngoài trung ương thần kinh là bộ phận ngoại biên, có các dây

thần kinh do các bó sợi cảm giác và bó sợi vận động tạo nên Thuộc

bộ phận ngoại biên còn có các hạch thần kinh

* Phân loại theo chức năng:

Giống

nhau

Có thành phần cấu tạo giống nhau: Gồm bộ phận trung ương và bộ phận ngoại biên

Trang 36

Khác

nhau

- Điều khiển hoạt động của cơ

vân → Điều khiển hệ cơ xương

- Điều khiển các hoạt động có ý

Bộ phận ngoại biên

Hệ thần kinh vận động

Hệ thần kinh sinh dưỡng

- Não

- Tủy sống

- Dây thần kinh

- Hạch thần kinh

Trang 37

I Cấu tạo của dây thần kinh tủy

- Số lượng: 31 đôi dây thần kinh tủy (tương ứng với 31 đốt

sống) được phát đi từ tủy sống nằm trong ống xương sống

- Cấu tạo: Mỗi dây thần kinh tủy bao gồm:

+ Các nhóm sợi thần kinh cảm giác nối với tủy sống

qua rễ sau (rễ cảm giác)

+ Các nhóm sợi thần kinh vận động nối với tủy sống

bằng các rễ trước (rễ vận động)

+ Các nhóm sợi sau khi đi qua khe giữa 2 đốt sống nhập lại

thành dây thần kinh

→ Dây thần kinh tủy là dây pha

II Chức năng của dây thần kinh tủy

Thí nghiệm của nhóm Nga và Thúy

Bước 1: Tiến hành mổ cung các đốt sống cuối cùng ở ếch để tìm rễ tủy

Bước 2: Tiến hành cắt các rễ trước liên quan đến dây thần kinh đi đến chi sau phía bên phải

Bước 3: Tiến hành cắt các rễ sau liên quan đến dây thần kinh đi đến chi sau phía bên trái

Bước 4: Đợi ếch hết choáng, lần lượt kích thích các chi sau bên phải và bên trái bằng dung dịch HCl 1%

Bước 5: Ghi lại kết quả quan sát được vào bảng

BÀI GIẢNG: DÂY THẦN KINH TỦY CHUYÊN ĐỀ: THẦN KINH VÀ GIÁC QUAN

Trang 38

Thí nghiệm Điều kiện thí nghiệm Kết quả thí nghiệm

1 Kích thích bằng

HCl chi sau bên phải

Rễ trước bên phải bị cắt Chi đó không co (chân phải) nhưng co chi sau

bên trái và cả hai chi trước

2, Kích thích HCl vào

chi sau bên trái

Không có chi nào co Không chi nào co cả

Chức năng chung của dây thần kinh tủy là dẫn truyền xung thần kinh, trong đó:

Rễ trước dẫn truyền xung vận động từ trung ương đi ra cơ quan đáp ứng

Rễ sau dẫn truyền xung thần kinh cảm giác từ thụ quan về trung ương

Trên một con ếch đã mổ để nghiên cứu rễ tủy, Quang đã vô ý thức mũi kéo làm

đứt một số rễ Bằng cách nào em có thể phát hiện rễ nào còn, rễ nào mất?

Muốn xác định rễ nào còn, rễ nào đã đứt, ta chỉ cần:

Kích thích mạnh chi trước (còn cả rễ sau và rễ trước vì không mổ đến)

Chi sau bên nào co thì chứng tỏ rễ trước bên đó còn

Tiếp tục kích thích các chi sau

- Rễ sau bên nào còn thì kích thích vào chi đó sẽ làm co chi còn lại rễ trước hoặc co

các chi trên, nếu không thấy co chi nào cả thì chắc chắn rễ sau bên đó đã đứt

Định dạng
Số trang	38
Dung lượng	17,1 MB