tổng ôn tập sinh học 11

CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ Điện thế nghỉ hình thành chủ yếu do 3 yếu tố sau: - Sự phân bố ion ở hai bên màng tế bào và sự di chuyển của các ion qua màng tế bào - Tính thấm có chọn

Trang 1

1 Truy cập trang http://tuyensinh247.com/ để học Toán – Lý – Hóa – Sinh – Văn – Anh – Sử - Địa – GDCD tốt nhất!

I KHÁI NIỆM ĐIỆN THẾ NGHỈ

Điện thế nghỉ là sự chênh lệch về điện thế giữa hai bên màng tế bào khi tế bào không bị kích thích, phía trong màng tích điện âm so với phía ngoài màng tế bào tích điện dương

II CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ

Điện thế nghỉ hình thành chủ yếu do 3 yếu tố sau:

- Sự phân bố ion ở hai bên màng tế bào và sự di chuyển của các ion qua màng tế bào

- Tính thấm có chọn lọc của màng tế bào đối với ion

- Bơm Na – K

a Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng tế bào đối với ion

- Bên trong tế bào ion kali có nồng độ cao hơn, ion Natri có nồng độ thấp hơn so với bên ngoài tính thấm của ion K+tăng,cổng K+ mở

- Ion Kali sẽ di chuyển từ trong ra ngoài và nằm sát mặt ngoài màng tế bào làm cho mặt ngoài tích điện dương

so với mặt trong tích điện âm

Ion Nồng độ bên trong tế bào (mM) Nồng độ ở dịch ngoại bào (mM)

b Vai trò của bơm Na – K

- Bơm Na – K có bản chất là Prôtêin nằm trên màng tế bào Có vai trò vận chuyển Kali từ bên ngoài trả vào bên trong làm cho nồng độ Kali bên trong luôn cao hơn bên ngoài giúp duy trì điện thế nghỉ

BÀI GIẢNG: ĐIỆN THẾ NGHỈ

CHUYÊN ĐỀ: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT

MÔN SINH HỌC 11

CÔ GIÁO: NGUYỄN THỊ VIỆT NGA – TUYENSINH247.COM

Trang 8

a Giai đoạn mất phân cực:

- Khi bị kích thích thì tế bào thần kinh hưng phấn và xuất hiện điện thế hoạt động

- Khi bị kích thích tính thấm của màng thay đổi cổng Na+ mở, Na+ khuếch tán từ ngoài vào trong màng làm trung hòa điện tích âm ở bên trong

- Dẫn đến điện thế 2 bên màng giảm nhanh từ -70 mV đến 0 mV

- Các ion Na+ mang điện dương đi vào trong không những để trung hòa điện tích âm ở bên trong tế bào, mà các ion Na+ còn vào dư thừa

- Làm cho bên trong mang điện dương (+35 mV) so với bên ngoài mang điện tích âm

- Bên trong tế bào Na+ nhiều nên tính thấm của màng đối với Na+ giảm nên cổng Na+ đóng Tính thấm đối với

K+ tăng nên cổng K+ mở rộng làm cho K+ khuyếch tán từ trong tế bào ra ngoài nên bên ngoài mang điện tích dương Khôi phục điện thế nghỉ ban đầu (-70 mV)

II SỰ LAN TRUYỀN ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG TRÊN SỢI THẦN KINH

1 Điện thế hoạt động lan truyền trên sợi thần kinh không có miêlin

- Điện thế hoạt động lan truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác kế bên

- Điện thế hoạt động lan truyền là do mất phân cực, đảo cực, tái phân cực liên tiếp từ vùng này sang vùng khác trên sợi thần kinh

2 Điện thế hoạt động lan truyền trên sợi thần kinh có miêlin

- Điện thế hoạt động lan truyền theo cách nhảy cóc từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác Do đó tốc độ lan truyền rất nhanh (có mang chất cách điện)

BÀI GIẢNG: ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG VÀ SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH

Trang 9

- Điện thế hoạt động lan truyền là do mất phân cực, đảo cực, tái phân cực liên tiếp từ eo Ranvie nay sang eo Ranvie khác

- Tốc độ lan truyền trên sợi có miêlin nhanh hơn nhiều so với trên sợi không có miêlin

Điện thế hoạt động trên sợi thần kinh không có miêlin Điện thế hoạt động trên sợi thần kinh có miêlin

- Do mất phân cực → đảo cực → tái phân cực

từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác

- Tốc độ nhanh (thần kinh vận động 120m/s)

Trang 16

Xinap là nơi tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh hoặc với các tế bào khác như: tế bào cơ, tế bào tuyến … có vai trò dẫn truyền xung thần kinh

3 loại: Xinap thần kinh – thần kinh, xinap thành kinh – cơ, xinap thần kinh – tuyến

II CẤU TẠO XINAP

- Xinap gồm màng trước, màng sau, khe xinap và chuỳ xinap Chùy xinap có các bọc chứa chất trung gian hóa học

- Chất trung gian hóa học phổ biến nhất ở thú là axêtincôlin và norađrênalin

III QUÁ TRÌNH TRUYỀN TIN QUA XINAP

Quá trình truyền tin qua xináp gồm các giai đoạn sau:

- Xung thần kinh lan truyền đến chùy xináp làm Ca2+ đi vào trong chuỳ xináp

- Ca2+ làm cho các bọc chứa chất trung gian hoá học gắn vào màng trước và vỡ ra Chất trung gian hoá học đi qua khe xináp đến màng sau

- Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể ở màng sau xináp làm xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau Điện thế hoạt động (xung thần kinh) hình thành và lan truyền đi tiếp

Sự tái tổng hợp chất trung gian hóa học

Sau khi điện thế hoạt động hình thành ở màng sau và lan truyền đi tiếp, chất trung gian hóa học

sẽ được tái tạo

BÀI GIẢNG: TRUYỀN TIN QUA XINAP

Trang 23

Là loại tập tính sinh ra đã có, được di truyền từ bố mẹ và đặc trưng cho loài

Ví dụ: ve sầu kêu vào mùa hè, ếch đực kêu vào mùa sinh sản

2 Tập tính học được

Là loại tập tính được hình thành trong quá trình sống của cá thể, thông qua học tập và rút kinh nghiệm

Ví dụ: chuột nghe tiếng mèo thì bỏ chạy, người đi đường thấy đèn đỏ thì dừng lại

Có một số tập tính vừa là học được vừa có nguồn gốc bẩm sinh

Ví dụ: khả năng bắt chuột của mèo vừa là bẩm sinh vừa là học được

III CƠ SỞ THẦN KINH CỦA TẬP TÍNH

Cơ sở thần kinh của tập tính là các phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện

- Tập tính bẩm sinh là chuỗi phản xạ không điều kiện mà trình tự của chúng trong hệ thần kinh đã được gen qui định sẵn từ khi sinh ra Tập tính bẩm sinh thường bền vững và không thay đổi

- Tập tính học được là chuỗi phản xạ có điều kiện Quá trình hình thành tập tính là sự hình thành các mối liên

hệ mới giữa các nơron Tập tính học được có thể thay đổi

- Sự hình thành tập tính học được ở động vật phụ thuộc vào mức độ tiến hóa của hệ thần kinh và tuổi thọ

- Tập tính sinh sản, ngủ đông là kết quả phối hợp hoạt động của hệ thần kinh và hệ nội tiết

BÀI GIẢNG: TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT (TIẾT 1)

Trang 30

- Là hiện tượng con non mới sinh đi theo những vật đầu tiên mà chúng nhìn thấy, thường là con bố mẹ

Vd: Gà con mới nở đi theo đồ chơi hoặc vịt con mới nở đi theo gà mẹ

a Điều kiện hóa đáp ứng (kiểu Paplôp)

- Do sự hình thành các mối liên kết mới giữa các trung tâm hoạt động trong trung ương thần kinh dưới tác động của các kích thích kết hợp đồng thời

Vd: Paplôp làm thí nghiệm vừa đánh chuông vừa cho chó ăn Sau vài chục lần phối hợp tiếng chuông và thức ăn, chỉ cấu nghe tiếng chuông là chó đã tiết nước bọt Sở dĩ như vậy là do trung ương thần kinh đã hình thành mối liên

hệ thần kinh mới dưới tác động của 2 kích thích đồng thời

b Điều kiện hóa hành động (kiểu Skinnơ)

- Đây là kiểu liên kết một hành vi của động vật với một điều kiện nào đó, sau đó động vật chủ động lặp lại các hành vi đó

Vd: B.F.Skinnơ thả chuột vào lồng thí nghiệm Trong lồng có một cái bàn đạp gắn với thức ăn Khi chuột chạy trong lồng và vô tình đạp phải bàn đạp thì thức ăn rơi ra Sau một số lần ngẫu nhiên đạp phải bàn đạp và có thức

ăn, mỗi khi đói bụng, chuột chủ động chạy tới nhấn bàn đạp để lấy thức ăn

- Là kiểu học không có ý thức, không biết rõ là mình đã học được

Vd: Chó hoặc trâu được nuôi ở nhà, khi dắt thả nó ở một nơi khác cách xa nhà nó vẫn có thể nhớ đường để quay về nhà

BÀI GIẢNG: TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT (TIẾT 2)

Trang 31

III.ỨNG DỤNG NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ TẬP TÍNH VÀO ĐỜI SỐNG

- Nhờ những hiểu biết về tập tính động vật, con người đã ứng dụng vào trong đời sống và sản xuất

+ Dạy hổ, voi, khỉ, cá heo … làm xiếc

+ Dạy chó, chim ưng đi săn

+ Làm bù nhìn trên ruộng để đuổi chim chóc phá hoại mùa màng

+ Nghe tiếng kẻng, trâu bò nuôi trở về chuồng

+ Dạy chó giữ nhà, phát hiện ma tuý, tội phạm…

- Một số tập tính chỉ có ở người như giữ gìn vệ sinh môi trường, tập thê dục buôi sáng…

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	20,38 MB