- Hiểu được các phép dời hình trong không gian - Hiểu được hai đa diện bằng nhau bằng các phép biến hình trong không gian -Hiểu được rằng đối với các đa diện phức tạp ta có thể phân chia
Trang 1Chương I: KHỐI ĐA DIỆN.
KHÁI NIỆM VỀ KHỐI ĐA DIỆN
TiÕt PPCT: 4+8
Ng y so¹n : 5.9.2008 à
Ng y gi¶ng: à
I MỤC TIÊU:
1 Về kiến thức:
- Hiểu được thế nào là một khối đa diện và hình đa diện
- Hiểu được các phép dời hình trong không gian
- Hiểu được hai đa diện bằng nhau bằng các phép biến hình trong không gian
-Hiểu được rằng đối với các đa diện phức tạp ta có thể phân chia thành các đa diện đơn giản
2 Về kĩ năng:
- Biết nhận dạng được một khối đa diện
- Biết chứng minh hai khối đa diện bằng nhau nhờ phép dời hình
- Biết phân chia và lắp ghép các khối đa diện trong không gian
3 Về tư duy và thái độ: Toán học bắt nguồn từ thực tế, phục vụ thực tế Biết quy lạ về
quen Chủ động phát hiện, chiếm lĩnh tri thức mới Có tinh thần hợp tác trong học tập
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ CỦA HỌC SINH:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Giáo án, đồ dùng dạy học
- Bảng phụ
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Sách giáo khoa, vở nháp, vở ghi và đồ dùng học tập
- Kiến thức cũ về định nghĩa hình lăng trụ và hình chóp; các phép biến hình, phép dời hình trong mặt phẳng ở lớp 11
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP: (tiết 1)
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sỉ số
2 Kiểm tra bài cũ: (5')
Câu hỏi : Hãy nêu định nghĩa hình lăng trụ và hình chóp?
Hoạt động cuả giáo viên Hoạt động của học sinh
HĐ từng phần 1:
Hày chỉ rõ hình chóp S.ABCD là hình giời
hạn những mặt nào?
+Hình chóp chia không gian làm 2 phần
phần trong và phần ngoài
dẫn dắt đến khái niệm khối chóp là là phần
không gian giới hạn bởi hình chóp kể cả
hình chóp đó
(tương tự ta có khối lăng trụ
+Hày phát biểu cho khối chóp cụt
HĐ2: Các khái niệm của hình chóp ,lăng
H/s đánh giá được các mặt giới hạn của hình chóp mà giáo viên đã nêu
+H/s thảo luận và trả lời cho khối chóp cụt
+Học sinh thảo luận để hoàn thành các
Trang 2trụ vẫn đúng cho khối chóp và khối lăng
trụ
H/s hãy trình bày
+Tên của khối lăng trụ, khói chóp
+Đỉnh,cạnh,mặt bên,mặt đáy,cạnh
bên,cạnh đáy của khối chóp,khối lăng trụ
+Giáo viên gợi ý về điểm trong và điểm
ngoài của khối chóp,khối chóp cụt
khái niệm mà giáo viên đã đặt ra
+H/s phát biểu thé nào là điểm trong và điểm ngoài của khối lăng trụ,khối chóp
HĐ2:(15') (hình thành khái niệm về hình đa diện và khối đa diện)
Hoạt động cuả Thầy HĐtp1:Kể tên các mặt của hình chóp
S.ABCDE và hình lăng trụ
ABCDE.A'B'C'D'E'
+Giáo viên nhận xét,đánh giá
+Hình chóp và hình lăng trụ trên có những
nét chung nào?
+HĐtp2:Nhận xét gì về số giao điểm của
các cặp đa giác sau: AEE’A’ và BCC’B’;
ABB’A’ và BCC’B’; SAB và SCD ?
HĐtp3: Mỗi cạnh của hình chóp hoặc của
lăng trụ trên là cạnh chunh của mấy đa giác
+Từ những nhận xét trên Giáo viên tổng
quát hoá cho hình đa diện
+Tương tự khối chóp và khối lăng trụ.Hãy
phát biểu khái niệm về khối đa diện
+Cho học sinh nghiên cứu SGK để nắm
được các khái niệm
điểm trong,điểm ngoài,miền trong,miền
ngoàicủa khối đa diện
+Cách gọi đỉnh, cạnh, mặt, điểm trong, điểm
ngoài của khối đa diện giống như cách gọi
của khối lăng trụ và khối chóp
+ Giới thiệu cách nhận dạng những khối nào
đgl khối đa diện, những khối nào không phải
là những khối đa diện (VD SGK – tr.7)
+Thảo luận HĐ3 sgk trang 8
+Thảo luận và thực hiện hoạt động trên
+Học sinh thảo luận phát hiện các hình trên đều có chung là những hình không gian được tạo bởi một số hửu hạn đa giác +Thảo luận và đi đến nhận xét:: không có điểm chung; có 1 cạnh chung; có 1 điểm chung
+Kết luận:là cạnh chung của hai đa giác
+H/s phát biểu lại khái niệm hình đa diện
+Trả lời: Khối đa diện là phần không gian được giới hạn bởi một hình đa diện, kể cả hình đa diện đó.
H/s thảo luận vì sao các hình trong ví dụ là những khối đa diện
+Thảo luận HĐ3(sgk)
Có một cạnh là cạnh chung của bốn đa giác nên không thoả là hình tứ diên vậy không phải
HĐ3 (10')
Trang 3Tiếp cận phép dời hình trong không gian
:4 phiếu học tập
+Tìm ảnh của đoạn thẳng ABqua các T v ;
+Tìm ảnh của đoạn thẳng ABqua các Đo;
+Tìm ảnh của đoạn thẳng ABqua các Đd
+Tìm2 điểm A'B' sao mặt phẳng (P) là mặt phẳng trng trực của đoạn
AA';BB'
Hđộng này thông qua 4 phiếu học tập giao cho 8 nhóm học tập
+Giáo viên nhận xét kết quả của các nhóm
+Giáo viên giới thiệu 3 phépT v;Đo; Đdtrên là phép dời hình trong
mặt phẳng
+H/s nhắc lại khái niệm phép dời hình trong mặt phẳng
Giáo viên hình thành khái niệm phép dời hình trong không gian
Hãy cho ví dụ về phép dời hình trong không gian
+Tương tự các phép dời hình trong mặt phẳng ta có hai nhận xét về
phép dời hình trong không gian
+Các nhóm làm việc và đại diện của mỗi nhóm lên treo kết quả của nhóm mình lên bảng
+H/s sẽ phát hiện đó là các phép
-Tịnh tiến theo v;
-Phép đối xứng qua mặt phẳng (P) -Phép đối xứng tâm O
-Phép đối xứng qua mặt đường thẳng d
3 C ủ ng c ố b i h à ọ c
4 H ướ ng d ẫ n h ọ c ở nhà
Tiêt 2:
Tìm ảnh của hình chóp S.ABC bằng cách thực hiện liên tiếp hai phép dời hình phép đối
xứng trục d và phép tịnh tiến v
Hoạt động cuả Thầy Hoạt động của học sinh
Trang 4+Từ kết quả của học sinh
giáo viên nhận xét có
một phép dời hình biến
hình chóp S.ABC thành
hình chóp S''A''B''C''
+Tương tự như trong
mặt phẳng giáo viên
nhắc lại
+Các nhóm làm việc và đại diện của mỗi nhóm lên treo kết quả của nhóm mình lên bảng
HĐ2: (7') Thực hiện hoạt động 4 SGK trang 10
Hoạt động cuả Thầy Hoạt động của học sinh
+Giáo viên gợi ý: Phát hiện phép dời
hình nào biến lăng trụ ABD.A'B'D'thành
lăng trụ BCDB'C'D'
+nhận xét gì về điểm O là giao điểm của
các đường chéo:
các nhóm làm việc +Nhận xét :Gọi O là giao điểm các dường chéo A'C,AC' thì O chính là trung điểm của các đoạn
A'C,AC',B'D,BD' Gọi O là giao điểm các dường chéo A'C,AC' thì O chính là trung điểm của các đoạn
A'C,AC',B'D,BD' Như vậy có một phép đối xứng tâm O biến hình lăng
trụ ABD.A'B'D'thành lăng trụ BD.B'C'D'
HĐ3 :(5')(Phân chia và lắp ghép các khối đa diện) Quan sát Hình 1.13 SGK trang 11 và phát biểu về phân chia
hay lắp ghép các khối đa diện lại với nhau
Hoạt động cuả Thầy Hoạt động của học sinh
Cho h/s quan sát 3 hình (H),(H1);(H2)
GV: Hai khối đa diện H1 và H2 không có
chung điểm trong nào ta nói có thể chia
được khối đa diện H thành hai khối đa diện
H1 và H2 hay có thể lắp ghép hai khối đa
diện H1 và H2 với nhau để được khối đa
diện H
+(H) là hợp của (H1)và (H2) +(H1)và (H2) không có điểm chung trong nào
Theo dõi ghi chép
HĐ4 (15') Dùng các mặt phẳng chia khối lập phương ABCD.A'B'C'D' thành sáu khối tứ diện
Hoạt động cuả Thầy Hoạt động của học sinh
+Gợi ý:
-Chia khối lập phương thành hai khối
lăng trụ tam giác
-Chia mỗi khối lăng trụ tam giác
thành 3 khối tứ diện
Các nhóm thực hiện theo gợi ý của giáo viên
+các nhóm trình bày cách chia của nhóm mình +Nhận xét: Một khối đa diện bất kỳ luôn có