Ngày soạn:Tiết 1 TÍNH ĐƠN ĐIỆU CỦA HÀM SỐ A.. Mục tiờu : 1/Kiến thức : Hiểu được định nghĩa và cỏc định lý về sự đồng biến ,nghịch biến của hàm số và mối quan hệ này với đạo hàm 2/Kỹ
Trang 1Ngày soạn:
Tiết 1 TÍNH ĐƠN ĐIỆU CỦA HÀM SỐ
A Mục tiờu :
1/Kiến thức : Hiểu được định nghĩa và cỏc định lý về sự đồng biến ,nghịch biến của hàm số và mối quan hệ này với đạo hàm
2/Kỹ năng : Biết cỏch xột tớnh đồng biến ,nghịch biến của hàm số trờn một khoảng dựa vào dấu đạo hàm
3/ Tư duy thỏi độ : Tập trung tiếp thu , suy nghĩ phỏt biểu xõy dựng bài
B Phơng tiện thực hiện:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, sách bài tập, thiết kế bài học
C Cách thức tiến hành:
- Phối kết hợp các phơng pháp: Đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, gợi mở vấn đáp, thuyết trình, giảng giải
D Tiến trình dạy học:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
* Cõu hỏi 1 : N ờu định nghĩa đạo hàm của hàm số tại điểm x0
* Cõu hỏi 2 : Nờu định nghĩa sự đồng biến, nghịch biến ở lớp 10 , từ đú nhận xột dấu
tỷ số
1 2
1
2 ) ( ) (
x x
x f x f
−
−
trong cỏc trường hợp
GV : Cho HS nhận xột và hoàn chỉnh
GV : Nờu mối liờn hệ giữa tỷ số đú với đạo hàm của hàm số y = f(x) tại 1 điểm x∈ K
đồng thời đặt vấn đề xột tớnh đơn điệu của hàm số trờn 1 khoảng , đoạn ,nữa khoảng bằng ứng dụng của đạo hàm
3 Bài mới:
Giới thiệu định lớ
HĐ 1 : Giới thiệu điều kiện cần của tớnh đơn điệu
HĐ của giỏo viờn HĐ của học sinh Yờu cầu cần đạt
Giới thiệu điều kiện
cần để hàm số đơn điệu
trờn 1 khoảng I
HS theo dừi , tập trung Nghe giảng
I/ Điều kiện cần để hàm số đơn điệu trờn khoảng I
a/ Nếu hàm số y = f(x) đồng biến trờn khoảng I thỡ f/(x)≥0
với ∀x∈I b/ Nếu hàm số y = f(x) nghịch biến trờn khoảng I thỡ f/(x) ≤0 với ∀x∈I
12A2
Trang 2HĐ 2 : Giới thiệu định lí điều kiện đủ để hàm số đơn điệu trên khoảng I
Giới thiệu định lí về đk
đủ của tính đơn điệu
-Nêu chú ý về trường
hợp hàm số đơn điệu
trên doạn , nữa
khoảng ,nhấn mạnh giả
thuyết hàm số f(x) liên
tục trên đoạn ,nữa
khoảng
Giới thiệu việc biểu diển
chiều biến thiên bằng
bảng
- Nhắc lại định lí ở sách khoa
HS tập trung lắng nghe, ghi chép
Ghi bảng biến thiên
II/ Điều kiện đủ để hàm số đơn điệu trên khoảng I
1/ Định lí : SGK trang 5 2/ chú ý : Định lí trên vẫn đúng Trên đoạn ,nữa khoảng nếu hàm
số liên tục trên đó Chẳng hạn f(x)liên tục trên [a;b]
Và f /(x)>0 với ∀x∈(a;b) => f(x) đồng biến trên [a;b]
-bảng biến thiên SGK trang 5
HOẠT ĐỘNG 3: Củng cố định lí
-Nêu ví dụ
-Hướng dẫn các bước xét
chiều biến thiên của hàm
số
Gọi HS lên bảng giải
-nhận xét và hoàn thiện
Nêu ví dụ 2
Yêu cầu HS lên bảng
thực hiện các bước
Gọi 1 HS nhận xét bài
làm
- Nhận xét đánh giá
,hoàn thiện
Ghi chép và thực hiện các bước giải
Ghi ví dụ thực hiện giải
- lên bảng thực hiện
- Nhận xét
Ví dụ 1: Xét chiều biến thiên của hàm số y = x4 – 2x2 + 1
Giải
- TXĐ D = R
- y / = 4x3 – 4x
- y / = 0 <=>[x x==±01
- bảng biến thiên
x -∞ -1 0 1 +
∞ y
/
- 0 + 0 - 0 +
y \ 0 / 1 \ 0 / Hàm số đồng biến trên các khoảng (-1;0) và (1 ; +∞) Hàm số nghịch biến trên các khoảng (-∞;-1) và (0;1)
Ví dụ 2: Xét chiều biến thiên của hàm số y = x + 1x
Bài giải : ( HS tự làm)
4 Củng cố : - Phát biểu định lí điều kiện đủ của tính đơn điệu? Nêu chú ý
Trang 3- Nờu cỏc bước xột tớnh đơn điệu của hàm số trờn khoảng I?
- Phương phỏp c/m hàm sốđơn điệu trờn khoảng ; nữa khoảng , đoạn
5/ hướng dẫn học và bài tập về nhà:
- Nắm vững cỏc định lớ điều kiện cần , điều kiện đủ của tớnh đơn điệu
Cỏc bước xột chiều biến thiờn của 1 hàm số Bài tậpvề nhà 1 , 2 (SGK)
Ngày soạn:
Tiết 2 TÍNH ĐƠN ĐIỆU CỦA HÀM SỐ
A Mục tiờu :
1/Kiến thức : HS nắm vững phương phỏp xột chiều biến thiờn của hàm số
2/Kỹ năng : Biết cỏch xột tớnh đồng biến ,nghịch biến của hàm số trờn một khoảng dựa vào dấu đạo hàm
3/ Tư duy thỏi độ : Tập trung tiếp thu , suy nghĩ phỏt biểu xõy dựng bài
B Phơng tiện thực hiện:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, sách bài tập, thiết kế bài học, C Cách
thức tiến hành:
- Phối kết hợp các phơng pháp: Đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, gợi mở vấn đáp, thuyết trình, giảng giải
D Tiến trình dạy học:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Cõu hỏi : Nờu cỏc bước xỏc định tớnh đơn điệu của hàm số
ỏp dụng xột tớnh đơn điệu của hàm số y = x4 - 4x2 + 3
3 Bài mới:
Nờu vớ dụ 3
- yờu cầu học sinh thực
hiện cỏc bước giải
- Nhận xột , hoàn thiện
bài giải
- Do hàm số liờn tục
trờn R nờn Hàm số
liờn tục
trờn (-∞;2/3] và[2/3; +
∞)
-Kết luận
Ghi chộp thực hiện bài giải
- TXĐ
- tớnh y /
- Bảng biến thiờn
- Kết luận
Vớ dụ 3: xột chiều biến thiờn của hàm số y = 13 x3 -32 x2
+ 9
4
x +91 Giải
TXĐ D = R
y / = x2 - 34 x +94 = (x -32 )2 >0 với ∀x ≠ 2/3
y / =0 <=> x = 2/3 Bảng biến thiờn
x -∞ 2/3 +
∞ y
/
+ 0 +
y / 17/81 / Hàm số liờn tục trờn (-∞;2/3] và
12A2
Trang 4- Mở rộng đ ịnh lí thông
qua nhận xét
Nêu ví dụ 4
Yêu cầu HS thực hiện
các bước giải
Chú ý , nghe ,ghi chép
Ghi ví dụ suy nghĩ giải Lên bảng thực hiện
[2/3; +∞) Hàm số đồng biến trên các nữa khoảng trên nên hàm số đồng biến trên R
Nhận xét: Hàm số f (x) có đạo hàm trên khoảng I nếu f /(x) ≥0 (hoặc f /(x) ≤0) với ∀x∈I và
f /(x) = 0 tại 1 số điểm hữu hạn của I thì hàm số f đồng biến (hoặc nghịch biến) trên I
Ví dụ 4: c/m hàm số y = 9 −x2
nghịch biến trên [0 ; 3]
Giải TXĐ D = [-3 ; 3] , hàm số liên tục trên [0 ;3 ]
y/ = 2
9 x
x
−
−
< 0 với ∀x∈(0; 3) Vậy hàm số nghịch biến trên [0 ; 3 ]
HOẠT ĐỘNG 3 : Giải b i tà ập SGK TRANG 7
Bài 1 : HS tự luyện
Ghi bài 2b
Yêu cầu HS lên bảng
giải
Ghi bài 5
Hướng dẫn HS dựa vào
cơ sở lý thuyết đã học
xác định yêu cầu bài
toán
Nhận xét , làm rõ vấn đề
HSghi đề ;suy nghĩ cách giải
Thực hiện các bước tìm TXĐ
Tính y /xác định dấu y /
Kết luận
Ghi đề ,tập trung giải trả lời câu hỏi của GV
2b/ c/m hàm sồ y =
1
3 2
2
+
+
−
−
x
x x
nghịch biến trên từng khoảng xác định của nó
Giải TXĐ D = R \{-1}
y/ = 2
2
) 1 (
5 2 +
−
−
−
x
x x
< 0 ∀x∈D Vậy hàm số nghịch biến trên tựng khoảng xác định
5/ Tìm các giá trị của tham số a
để hàmsốf(x) =31 x3+ ax2+ 4x+ 3 đồng biến trên R
Giải TXĐ D = R và f(x) liên tục trên R
y/ = x2 + 2ax +4 Hàm số đồng biến trên R <=>
y/ ≥0 với ∀x∈R ,<=>
x2+2ax+4
có ∆ / ≤0
<=> a2- 4 ≤0 <=> a ∈[-2 ; 2]
Trang 5Vậy với a ∈[-2 ; 2] thỡ hàm số đồng biến trờn R
4/ Củng cố: - Nờu cỏc bước xột tớnh đơn điệu của hàm số trờn khoảng I?
- Phương phỏp c/m hàm sốđơn điệu trờn khoảng ; nữa khoảng , đoạn
5/ hướng dẫn học và bài tập về nhà:
Nắm vững cỏc định lớ điều kiện cần , điều kiện đủ của tớnh đơn điệu
- Cỏc bước xột chiều biến thiờn của 1 hàm số Bài tập phần luyện tập trang 8 ; 9 trong SGK
Ngày soạn:
TIẾT 3 Luyện tập
A Mục tiờu :
1/Kiến thức :HS nắm vững phương phỏp xột chiều biến thiờn của hàm số
2/Kỹ năng : Vận dụng được vào việc giải quyết cỏc bài toỏn về đơn điệu của hàm số 3/ Tư duy thỏi độ : Tập trung tiếp thu , suy nghĩ phỏt biểu xõy dựng bài
B Phơng tiện thực hiện:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, sách bài tập, thiết kế bài học,
C Cách thức tiến hành:
- Phối kết hợp các phơng pháp: Đặt vấn đề, giải quyết vấn đề, đàm thoại, gợi mở vấn đáp, thuyết trình, giảng giải
D Tiến trình dạy học:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
* Cõu hỏi : Nờu cỏc bước xỏc định tớnh đơn điệu của hàm số
ỏp dụng xột tớnh đơn điệu của hàm số y = 34 x3 -6x2 + 9x – 1
3 Bài mới : Giải bài luyện tập trang 8
HO
Ạ T ĐỘ NG 1 : Giải bài tập 6e
12A2
Trang 6Hoạt động 2 :Giải bài tập 6f
GV ghi đề bài 6f
Hướng dẫn tương tự
bài 6e
Yêu cầu 1 HS lên
bảng giải
GV nhận xét ,hoàn
chỉnh
HS chép đề ,suy nghĩ giải
HS lên bảng thực hiện
6f/ Xét chiều biến thiên của hàm số
y = x1+1- 2x Giải
- TXĐ D = R\ {-1}
- y / = 2
2
) 1 (
3 4 2 +
−
−
−
x
x x
- y/ < 0 ∀x≠-1
- Hàm số nghịch biến trên (-∞; -1) và (-1 ; +∞)
Hoạt động 3 : Giải bài tập 7
Ghi đề bài 7
Yêu cầu HS nêu cách
giải
Hướng dẫn và gọi 1
HS
Lên bảng thực hiện
Gọi 1 HS nhận xét
bài làm của bạn
GV nhận xét đánh giá
và hoàn thiện
Chép đề bài Trả lời câu hỏi Lên bảng thực hiện
HS nhận xét bài làm
7/ c/m hàm số y = cos2x – 2x + 3 nghịch biến trên R
Giải TXĐ D = R
y/ = -2(1+ sin2x) ≤ 0 ; ∀x∈ R
y/ = 0 <=> x = -π4 +kπ (k ∈Z)
Do hàm số liên tục trên R nên liên tục trên từng đoạn
[-π4 + kπ ; -π4 +(k+1)π ] và
y/ = 0 tại hữu hạn điểm trên các đoạn đó
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Yêu cầu cần đạt
Ghi đề bài 6e
Yêu cầu học sinh
thực hiện các bước
- Tìm TXĐ
- Tính y/
- xét dấu y/
- Kết luận
GV yêu cầu 1 HS
nhận xét bài giải
GV nhận xét đánh
giá, hoàn thiện
Ghi bài tập Tập trung suy nghĩ và giải Thưc hiện theo yêu cầu của GV
HS nhận xét bài giải của bạn
6e/ Xét chiều biến thiên của hàm số
y = x2 − 2x+ 3
Giải TXĐ ∀x∈R
y/ =
3 2
1
2 − +
−
x x x
y/ = 0 <=> x = 1 Bảng biến thiên
x -∞ 1 +
∞
y
/
- 0 +
y \ 2 / Hàm số đồng biến trên (1 ; +∞) và nghịch biến trên (-∞; 1)
Trang 7Vậy hàm số nghịch biến trên R
Hoạt động 4 : Giải bài tập 9
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Yêu cầu cần đạt
Ghi đề bài 9
GV hướng dẫn:
Đặt f(x)= sinx + tanx
-2x
Y/câù HS nhận xét tính
liên tục của hàm số trên
[0 ; π2
)
y/c bài toán <=>
c/m f(x)= sinx + tanx
-2x
đồng biến trên [0 ; π2
) Tính f / (x)
Nhận xét giá trị cos2x
trên
(0 ; π2
) và so sánh
cosx và cos2x trên
đoạn đó
nhắc lại bđt Côsi cho 2
số không âm? =>
cos2x +
x
2
cos
1
? Hướng dẫn HS kết luận
HS ghi đề bài tập trung nghe giảng Trả lời câu hỏi
HS tính f/(x) Trả lời câu hỏi
HS nhắc lại BĐT côsi Suy đượccos2x +
x
2 cos
1
> 2
9/C/m sinx + tanx> 2x với
∀x∈(0 ; π2 )
Giải Xét f(x) = sinx + tanx – 2x f(x) liên tục trên [0 ; π2
)
f/ (x) = cosx + cos 2 x
1
-2 với ∀x∈(0 ; π2 ) ta có
0< cosx < 1 => cosx > cos2x nên Theo BĐT côsi
Cosx+
x
2 cos
1
-2 >cos2x+
x
2 cos
1
-2>0 f(x) đồng biến Trên [0 ; π2 ) nên
f(x)>f(0) ;với∀x∈(0 ;π2 )
<=>f(x)>0,∀x∈(0 ; π2 )
Vậy sinx + tanx > 2x với ∀x∈(0 ; π2
)
4/ Củng cố
Hệ thống cách giải 3 dạng toán cơ bản là
- Xét chiều biến thiên
- C/m hàm số đồng biến, nghịch biến trên khoảng , đoạn ; nữa khoảng cho trước
- C/m 1 bất đẳng thức bằng xử dụng tính đơn điệu của hàm số
5/ Hướng dẫn học và bài tập về nhà
- Nắm vững lý thuyết về tính đơn điệu của hàm số
- Nắm vững cách giải các dạng toán bằng cách xử dụng tính đơn điệu
- Giải đầy đủ các bài tập còn lại của sách giáo khoa
- Tham khảo và giải thêm bài tập ở sách bài tập
********************************************