NV 7 Tuần 11

Trong bốn phần của bố cục, những phần nào phản ánh nỗi khổ của người nghèo trong hoạn nạn?Tác giả đề cập đến những nỗi khổ nào của bản thân mình?.  GV: Cảnh thật trớ trêu,cười ra nước m

Bài 11_Tiết 41_Văn học

BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ (MAO ỐC VỊ THU PHONG SỞ PHÁ CA)

Đỗ Phủ

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh

- Cảm nhận được tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả của nhà thơ Đỗ Phủ

- Bước đầu thấy vị trí và ý nghĩa của những yếu tố miêu tả và tự sự trong thơ trữ tình

- Buớc đầu thấy được bút pháp Đỗ Phủ qua những

dòng thơ miêu tả và tự sự

B Chuẩn bị:

GV: Nghiên cứu SGK,SGV,sách tham khảo

HS: đọc,soạn bài

C Lên lớp:

I Ổn định:

II Bài cũ:

_ Đọc diễn cảm bài “Hồi hương ngẫu thư” ? Qua nhan đề, có thể thấy sự biểu hiện tình quê hương ở đây có

gì độc đáo?

_ Đọc bài thơ_Phân tích hai câu cuối

III Bài mới:

1 Giới thiệu: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị là ba

nhà thơ lớn nhất của Trung Hoa thời Đường Nếu Lý Bạch là nhà thơ lãng mạn vĩ đại (Thi Tiên) thì Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại (Thi Sử Thi Thánh) Cuộc đời long đong, khốn khổ, chết vì nghèo, bệnh, Đỗ Phủ đã để lại cho đời gần 1500 trầm uất, buồn đau, nuốt tiếng khóc nhưng lại sáng ngời lên tinh thần nhân ái bao la “Bài ca nhà tranh

bị gió thu phá” là một bài thơ như thế

2 Tiến trình tổ chức:

HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG GHI BẢNG

TUẦN 11

Tiết 41: Bài Ca Nhà Tranh Bị Gió Thu

Phá

Tiết 42: Kiểm tra văn Tiết 43: Từ đồng âm Tiết 44: Các yếu tố tự sự, miêu tả

trong văn biểu cảm

* HĐ 1: Hướng dẫn tìm

hiểu tác giả,tác phẩm

 Gọi đọc chú thích

? Dựa vào chú thích,hãy

nêu những hiểu biết của

em về tác giả?

? Bài thơ “ Bài ca nhà tranh

bị gió thu phá” ra đời trong

hoàn cảnh nào? Thể thơ?

 GV: Năm 760, nhờ bạn

bè mà Đỗ Phủ mới

du2ựng được một căn

nhà tranh tre bên cạnh khe

Cán Hoa, phía tây Thành

Đô,tỉnh Tứ Xuyên Nhưng

ở chưa được bao lâu thì

bị gió mưa thu phá nát

Đỗ Phủ buồn rầu và xúc

cảm viết nên bài thơ

* HĐ 2: Tìm hiểu bố cục

bài thơ

? Dựa vào nội dung, có

thể chia bài thơ làm mấy

phần?Đó là nhưng phần

nào?

 GV: Có ba đoạn gồm 6

câu,hầu hết các câu trong

đoạn cuối đều dài hơn 7

chữhiện tượng hiếm

thấy trong thơ cổ TQ Hai

khổ giữa dòng vần

trắcẤm ức, dằn vặt

Khổ cuối: từ sự đau

khổ tột cùng đã vút lên

mơ ước cao cảcâu thơ

được mở rộng cho phù

hợp

* HĐ 3: Tìm hiểu phương

thức biểu đạt

? Hãy xác định phương

thức biểu đạt của mỗi

đoạn văn ?

 GV: Yếu tố tự sự,

 HS đọc

 HS trả lời

Cổ thể >Ra đời

Đường,nhịp, vần câu chữ đều tự do

4

phần:_Đầu >sa:cảnh gió thu cuônú nhà

_ Trẻ ức: Kể việc trẻ con cắp tranh

_Giây trót: nỗi khổ gia đình Đỗ Phủ trong đêm mưa

_ Còn lại:ước mơ cao cả của nhà thơ

1:Miêu tả (+tự sự)

2: Tự sự (+

biểu cảm) 3: Miểu tả (+

biểu cảm) 4: Biểu cảm trực tiếp

I Giới thiệu:

1 Tác giả:

Đỗ Phủ (712_770)

2 Tác phẩm:

thể thơ cổ thể

II Bố cục:

4 phần

III Phân tích:

1 Nỗi thống

người nghèo:

_ Nhà bị tốc

tác,tiêu điều

_ Trẻ con cướp giật

tranh:

Đói nghèo, thất học

miêu tả không chỉ dùng

để kể, tả mà còn được

dùng để phục vụ cho

biểu cảm

* HĐ 4: Phân tích văn bản

 Gọi HS đọc lại ba khổ

thơ đầu

? Trong bốn phần của bố

cục, những phần nào

phản ánh nỗi khổ của

người nghèo trong hoạn

nạn?(Tác giả đề cập

đến những nỗi khổ nào

của bản thân mình?)

? Nỗi khổ đầu tiên tác giả

đề cập đến là nỗi khổ

nào?

? Hình ảnh đó được miêu

tả tập trung ở chi tiết

nào?Gợi lên một cảnh

tượng ra sao?

? Hãy hìn dung tâm trạng

của chủ nhân ngôi nhà lúc

này?

? Đ ã khổ vì nhà tốc

mái,tác giả còn khổ vì

những lý do nào nữa?

? Ta có nên trách lũ trẻ

thôn nam không?Cảnh

tượng này cho thấy cuộc

sống XH thời ấy như thế

nào?

? Tâm trạng của nhà thơ

trước hiện tượng này?

? Có phải nhà thơ chỉ đau

buồn vì bị cướp tranh

không?

 GV: Cảnh thật trớ

trêu,cười ra nước

mắt,nhà thơ tiếc của thì

ít mà đau trước tình

nghĩa của con người thì

nhiều.Chính cuộc sống

cùng cực,đói nghèo đã

 HS đọc

Phần 1+2+3

 Gió tốc mái + trẻ con cướp tranh

Cảnh nhà bị gió thu phá

Mảnh tranh lợp nhà bị gió tốc đi

Tan tác,tiêu điều

Lo ,tiếc bất lực

 Trẻ con “Thừa gió bẻ măng” xô vào cướp

Không nên trách nhiều vì chúng đáng thương hơn đáng giận do đói nghèo, thất học trong một XH loạn ly

Đau xót,ấm ức

 Đằng sau sự mất mát về của cải là nỗi đau về nhân tình thế thái

 Tăng lên gấp bội vì phải ngủ trong đói rét và loạn lạc,mất ngủ

 Tình cảnh đáng thương

_ Ngủ trong đói

lạnh,con quẫy đạp

_ Loạn lạc mất ngủ

* Người dân phải gánh chịu nỗi khổ về cả vật chất lẫn tinh thần

vì chiến tranh

triền miên

2 Ước mơ cao cả:

_Ước điều tốt lành cho người nghèo khổ _ Tính vị tha,hy sinh,nhân đạo

III Tổng kết:

làm thay đổi cuộc sống

của trẻ thơ

? Ở phần ba,nỗi khổ của

nhà thơ lại tăng thêm mấy

phần?Vì sao?

? Em có suy nghĩ gì khi đọc

hai câu cuối đoạn ba? Em

hiểu cơn loạn là như thế

nào?

? Quan sát cách gieo vần ở

khổ 2 và 3 có gì đặc

biệt?Tác dụng?

 GV: Nỗi khổ về vật

chất và tinh thần của Đỗ

Phủ cũng là nỗi khổ

chung của nhân dân đời

tranh,loạn lạc liên

miênCàng có giá trị

hiện thực

 HS đọc khổ cuối

? Trong cảnh nghèo

khổ,tác giả đã mơ uớc

điều gì?

? Mục đích uớc có nhà

to,chắc là gì?

? Uớc mơ ấy rất thiết

tha_Nghệ thuật nào trong

khổ cuối thể hiện điều

ấy?

? Từ ước vọng ấy, em

hiểu gì về nhà thơ Đỗ

Phủ?

 GV: Ước mơ của Đõ Phủ

thật đẹp,thật cao cả,vị

tha.Ông không nghĩ đến

bản thân mình mà luôn

nghĩ đến người khác

nghèo khổ hơn mình.Lòng

nhân ái của Đỗ Phủ vừa

cảm động vừa thiết

thực,cụ thể.Nhân ái

_Là loạn ly,chiến tranh tàn phá

Gieo vần

trắc >Nỗi khổ cực,ấm ức,dằn vặt

 HS đọc

Có ngôi nhà to,rộng,vững

chắc

 Cho người nghèo trong thiên hạ

Dùng hàng loạt câu cảm

thán >Bộc lộ cảm xúc

_Ước cho người khác

_ Nếu được có thể hi sinh mình

Nỗi khổ của 1người,1 gia

đình >của muôn người,muôn

nhà+sự xả thân

 Nỗi khổ của người dân

+Tinh thần nhân đạo của tác giả

Có thể biểu cảm trên cơ sở miêu tả và tự sự

 HS đọc

 HS làm độc

 GN/134 SGK

IV Luyện tập:

_ Bài tập 1

đến mức xả thân.

?Theo em,nếu không có

khổ cuối thì ý nghĩa,giá

trị bài thơ sẽ giảm đi như

thế nào?

* HĐ 5: Tổng kết.

? Em cảm nhận được

những giá trị nội dung

nào được phản ảnh trong

bài thơ?

? Em học tập đưọc gì từ

nghệ thuật biểu cảm

trong bài thơ này?

 Yêu cầu đọc ghi

nhớ/134

* HĐ 6: Luyện tập

_ BT 1:đọc diễn cảm hai

phần cuối

lập

IV Củng cố: _Em có biết bài thơ nào của tác giả VN cũng

mang tình cảm nhân đạo như nhà thơ Đỗ Phủ và cũng có cách biểu cảm như thế? (Em bé trong nhà lao Tân Dương, Phu làm đường của Bác Hồ)

V Dặn dò: _ Học bài _ Làm bài tập số 2/134,135 _ Chuẩn bị kiểm tra 1 tiết

************************

Bài 11_Tiết 42_Văn học

KIỂM TRA 1 TIẾT

A Mục tiêu,yêu cầu:

1 Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS hệ thống, ôn tập,nắm vững các kiến thức về các văn bản đã học

Rèn luyện kỹ năng tự luận,diễn đạt văn bản

2 Phạm vi kiểm tra:

Các văn bản trữ tình dân gian và trung đại từ bài 1 đến bài 10

3 Nội dung kiểm tra:

Các vấn đề cơ bản về nội dung tư tưởng và nghệ thuật trong các văn bản đã học

4 Hình thức và phương pháp kiểm tra:

Viết (đề A+đề B)

Kết hợp trắc nghiệm và tự luận

B Đề bài:

ĐỀ A:

I Phần trắc nghiệm: Đọc kỹ,chọn câu trả lời đúng

nhất, khoanh tròn vào chữ cái đứng đầu câu ấy (6đ)

1 Văn bản “Cổng trường mở ra” viết về nội dung gì?

A Miêu tả quang cảnh ngày khai trường

B Kể về tâm trạng một chú bé trong ngày đầu tiên tới trường

C Tái hiện lại những tâm tư,tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp một của con

2 Cha của En_ri_cô là người như thế nào?

A.Rất thương yêu và buông chiều con

B Yêu thương,nghiêm khắc và tế nhị trong việc giáo dục con

C Luôn nghiêm khắc và không tha thứ cho lỗi lầm của con

3 Lối hát đối đáp trong bài ca dao “ Ở đâu năm cửa thuộc kiểu hát nào?

A Hát chào mời

B Hát đố hỏi

C Hát xe kết

4 Bài thơ “SNNN” đã nêu bật nội dung gì?

A Nước Nam là nước có chủ quyền không kẻ thù nào xâm phạm được

B Nước Nam là một đất nước văn hiến

C Nước Nam có nhiều anh hùng đánh giặc tan ngoại xâm

5 Vẻ đẹp của cảnh trí Côn Sơn là vẻ đẹp:

A Tươi tắn và đấy sức sống

B Kì ảo và lộng lẫy

C Yên ả và thanh bình

6 Nhận xét sau đúng cho tác phẩm nào? “ Bài thơ đã thể hiện tình cảm nhân ái,vị tha cao cả”

A Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

B Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

C Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

II Phần tự luận (4 đ):

_ Câu 1: (1,5 đ)

Những kỷ niệm nào thức dậy trong em khi đọc văn bản

“Cổng trường mở ra”?

_ Câu 2: (2,5 đ)

Từ văn bản đã học, em hiểu gì về mối quan hệ giữa cảnh và tình trong thơ cổ? Hãy phânt ích 1 ví dụ để minh họa?

ĐỀ B

I Trắc nghiệm (6đ):

1 Trong văn bản “CTMR”, đêm trước ngày khai trường,tâm trạng của người con như thế nào?

A Phấp phỏng,lo lắng

B Thao thức,đợi chờ

C Vô tư,thanh thản

2 Tại sao bố En.ri.cô lại viết thư khi con mình phạm lỗi?:

A Vì ở xa nên phải viết thư

B Vì giận,không muốn nhìn mặt con

C Vì qua thư,người cha nói đầy đủ,sâu sắc hơn và người con sẽ cảm,hiểu điều cha nói thấm thía hơn

3 Thông điệp nào được gởi gắm qua câu chuyện “

CCTCNCBB”?:

A Hãy tôn trọng những ý thích của trẻ em

B Hãy để trẻ em được sống trong một mái ấm gia đình

C Hãy hành động vì trẻ em

4 Bài “ PGVK” nêu bật nội dung gì?

A Khẳng định chủ quyền đất nước

B Thể hiện niềm tự hào trước những chiến công oai hùng

C Thể hiện niềm tự hào và khát vọng hòa bình

5 Trong những bài thơ sau,bài nào là thơ Đường:

A Nam quốc sơn hà

B Chinh phụ ngâm khúc

C Tĩnh dạ tứ

6 Cảnh đèo Ngang trong hai câu đầu được miêu tả như thế nào?

A Tươi tắn,sinh động

B Um tùm,rậm rạp

C Hoang vắng,thê lương

II Tự luận: (4đ)

_ Câu 1: (1,5đ)

Từ văn bản “Mẹ tôi”,em cảm nhận những điều sâu sắc nào của tình cảm con người?

_Câu 2: (2,5đ)

Qua các văn bản đã học,em hiểu gì về mối quan hệ giữa cảnh và tình trong thơ cổ? Hãy phân tích 1 ví dụ để minh họa?

C Đáp án:

I Phần trắc nghiệm: 1đ/câu

_ Đề A: 1C, 2B, 3B, 4A, 5C, 6C

_ Đề B: 1C, 2C, 3B, 4C, 5C, 6B

II Tự luận: Yêu cầu diễn đạt hoàn chỉnh, khong gạch

đầu dòng

_ Câu 1 (Đề A): Tùy HS nêu kỷ niệm, đảm bảo các ý sau:

+ Nhớ về thời thơ ấu đến trường (0,5đ)

+ Nhớ lớp học,bạn bè,cô giáo (0,5đ)

+ Nhớ sự chăm sóc ân cần của mẹ (0,5đ)

_ Câu 1(Đề B): trình bày đủ hai ý cơ bản sau:

+ Tình cảm cha mẹ dành cho con cái và con cái dành

cho cha mẹ là thiêng liêng hơn cả (0,75đ)

+ Con cái không có quyền hư đốn,chà đạp lên tình

cảm đó (0,75đ)

_ Câu 2 (Đề A+Đề B):

+ Nêu được mối quan hệ giữa cảnh và tình trong thơ

cổ:

Tình gắn bó với cảnh (0,5đ)

Trong cảnh có tình, trong tình có cảnh (0,5đ)

+ Phân tích được, diễn đạt mạch lạc (1,5đ)

***********************

Bài 11_Tiết 43_Tiếng Việt

TỪ ĐỒNG ÂM

A Mục tiêu cần đạt: Giúp HS

Hiểu được thế nào là từ đồng âm

Biết cách xác định nghĩa của từ đồng âm

Có thái độ cẩn trọng,tránh gây nhầm lẫn hoặc khó

hiểu do hiện tượng đồng âm

B Lên lớp:

I Ổn định:

II Bài cũ:

_ Em hiểu thế nào là từ trái nghĩa? Cho ví dụ?

_ Khi sử dụng từ trái nghĩa cần lưu ý điều gì? Làm

bài tập 4/SGK

III Bài mới:

1 Giới thiệu: GV thực hiện

2 Tiến triình tổ chức:

HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG HỌC GHI BẢNG

* HĐ 1: Giúp HS tìm hiểu thế

nào là từ đồng âm

 GV sử dụng bảng phụ có

 Mở sách SGK/135

 HS đọc thầm câu

I Bài học:

1 Thế nào là từ đồng

ghi mẫu câu 1 (SGK/135) để

hướnh dẫn HS

? Tìm nghĩa của các từ

“lồng” nghĩa hai câu có gì liên

quan với nhau không?

? Như vậy hai câu khác nhau

chỗ nào?

 GV: 2 từ “lồng” trên gọi là

từ đồng âm





 Vậy em hiểu thé nào là từ

đồng âm?

 Gọi HS đọc GN/SGK

 GV cho ví dụ thêm

Con ngựa đá con ngựa đá

* HĐ 2: Sử dụng từ đồng

âm

? Nhờ đâu mà em phân biệt

được nghĩa các từ “lồng”

trong 2 câu trên?

 Gv bật đèn chiếu “ Đem cá

về kho”

? Nếu tách câu trên ra khỏi

ngữ cảnh thì có thể hiểu

mấy nghĩa?

? Hãy thêm vào một vài từ

để chỉ hiểu một nghĩa nhất

định?

? Vậy để tránh hiểu lầm do

hiện tượng đồng âm gây ra

cần phải chú ý điều gì khi

giao tiếp?

 Gv rút ra kết luận

* HĐ 3: Luyện tập:

 Đèn chiếu BT 1/136

 Cho các nhóm lên trình

bày,nhận xét rút ra kết

luận

 GV: Gọi HS đọc BT 2/136

hướng dẫn HS có thể tham

khảo về các nghĩa của danh

từ cổ và từ đồng âm với

danh từ cổ trong từ điển

hỏi trong SGK để tìm câu trả lời

Không

 HS giải thích nghĩa

“lồng” ,nhận xét rút ra kết luận:

_ Lồng1:nhảy,chồm lên

_ Lồng2: chuồng nhốt chim

Cùng âm nhưng khác nghĩa

 HS đọc GN/135

 HS trả lời,nhận xét từ “đá”

 HS trả lời

 HS thảo luận nhóm

 3 nghĩa:từ “kho”

_ Hành động nấu chín

_ Nhà kho cất giữ

 HS căn cứ phần trên để trả lời

 HS chú ý đọc thầm và làm BT vào vở

 HS đọc và trả lời miệng

 HS lên bảng làm bài

âm:

_ Cùng âm nhưng

nghĩa khác nhau,không liên quan đến nhau

 GN/135

2 Sử dụng từ đồng âm:

_ Phải đặt trong văn cảnh đầy đủ để hiểu đúng,không hiểu nước đôi

* GN/136

II Luyện tập:

_ BT 1/136

đồng âm _ BT 2/136 _ BT 3/136 _ BT 4/136

 Gv chiếu BT 3/136

 Cho HS đặt câu, lưu ý mỗi

câu phải có hai từ đồng âm

 Bật đèn chiếu, hướng dẫn

HS thảo luận tổ BT 4/136

 HS thảo luận tổ và rút ra kết luận

IV Củng cố: Cho HS nhắc lại từ đồìng âm và cách sử

dụng

V Dặn dò:

_ Học thuộc phần ghi nhớ

_ Sưu tầm từ đồng âm

**********************

Bài 11_Tiết 44_Tập làm văn

CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN

BIỂU CẢM

A Mục tiêu cần đạt: Giúp HS

Hiểu vai trò của các yếu tố tự sự,miêu tả trong

văn biểu cảm và có ý thức vận dụng

Luyện tập vận dụng hai yếu tố đó

B Chuẩn bị:

GV:

+ Nghiên cứu SGK,SGV,sách tham khảo

+Sưu tầm hai đoạn văn: Tự sự thuần túy,tự sự

có biểu cảm

C Lên lớp:

I Ổn định:

II Kiểm tra: Kiểm tra vở bài tập 1 tổ

III Bài mới:

1 Giới thiệu:

2 Tiến trình tổ chức:

HOẠT ĐỘNG DẠY HOẠT ĐỘNG HỌC GHI BẢNG

* HĐ 1: Bài tập 1

 GV: Gọi học sinh đọc bài

thơ “ Bài ca nhà tranh bị gió

 HS đọc bài thơ I Bài học:

thu phá” (Có thể dùng đèn

chiếu)

? Hãy chỉ ra các yếu tố tự

sự,miêu tả trong bài

? Theo em,kể và tả có tác

dụng?

? Từ đó,em có thể rút ra

nhận xét gì về mối quan hệ

giữa ba yếu tố tự sự,miêu

tả và biểu cảm?

? Tự sự và miêu tả có vai trò

gì trong văn biểu cảm?

 GV: Khái quát phần 1/GN

* HĐ 2: Bài tập 2

 GV gọi HS đọc đoạn

văn/137,138

? Hãy chỉ ra các yếu tố tự

sự,miêu tả trong đoạn văn?

? Ở đoạn 1,tác giả tả bàn chân

với những chi tiết nào?

? Qua những chi tiết đó tác

giả đã biểu hiện tình cảm

thế nào đối với người bố?

? Ở đoạn 2,tác giả kể việc đi

làm nghề của bố qua những

từ ngữ nào?

? Các sự việc trên có phải

làm người đọc hiểu được

diễn biến của chuyện?Tọa

sự hấp dẫn,lôi cuốn?

? Từ đó em hãy nêu sự khác

nhau của các yếu tố tự

sự,miêu tả trong văn kể,tả và

trong văn biểu cảm?

 GV: Khái quát ý 2/GN

 Gọi HS đọc toàn bộ ghi nhớ

* HĐ 3: Luyện tập

 Cho HS đọc bài “Kẹo mầm”

? Nêu yêu cầu BT 2?

 Gv gợi ý: Đây là dạng BT mô

phỏng,yêu cầu HS kết hợp

tự sự,miêu tả để biểu cảm

+ Tự sự: Chuyện đổi

tócKẹo mầm ngày trước

 HS hoạt động độc lập

nhómđưa ra ý kiến nhận xét

 _Gợi ra đối tượng biểu cảm _ Gởi gắm cảm xúc

 HS đọc GN1/138

 HS hoạt động độc lập

Ngón chân,gan bàn chân,mu bàn chân

Rất thương yêu

 Học thầm đoạn 2

bố .quăng câu,hớt tóc dạo

 Không phải mà chỉ là cơ sở để biểu cảm

 Tự sự.miêu tả nhằm gợi cảm xúc chứ không sa đà

 HS đọc GN 2/138

 HS đọc

 HS đọc

 HS hoạt động độc lập

 HS hoạt đông độc lậpViết văn bản

ra giấy

_ Trong văn biểu cảm

dụng các yếu tố tự sự,miêu tả để gợi ra đối tượng và gởi gắm cảm xúc

sự,miêu tả nhằm khêu gợi cảm xúc,do cảm

phối chứ không kể hay tả lại đối

tượng,sự việc

* GN/138

II Luyện tập

_ BT 2