Giáo án tin học 6 tiết 1- 6

Hoạt động thông tin và tin học Gv: Gọi học sinh đọc bài Hs: Đọc và tìm hiểu bài Gv: Hoạt động thông tin của con ngời trớc hết là nhờ vào điều gì?. Một trong các nhiệm vụ chính của tin h

Trang 1

Giáo án tin học trung học cỏ sở quyển 1 Trờng thcs phúc thọ

Tiết 1,2: Ngày soạn : 04/09/2009

Chương I MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA TIN HỌC

Bài 1 THễNG TIN VÀ TIN HỌC

I Mục tiờu:

- Học sinh biết được khỏi niệm thụng tin và hoạt động thụng tin của con người

- Biết mỏy tớnh là cụng cụ hỗ trợ con người trong cỏc hoạt động thụng tin

- Cú khỏi niệm ban đầu về tin học và nhiệm vụ chớnh của tin học

II Chuẩn bị:

- Giỏo viờn: Phấn màu, sỏch, chuẩn bị thờm (tranh ảnh, đoạn trớch bài bỏo, cỏc hỡnh vẽ, băng ghi hỡnh)

- Học sinh: sỏch, vở, bỳt

III Phương phỏp:

- Đặt vấn đề để học sinh trao đổi và đưa nhận xột Tận dụng vốn hiểu biết “ một cỏch tự nhiờn” của học sinh

- Học sinh đọc SGK, quan sỏt và tổng kết

IV TIẾN TRèNH DẠY HỌC

1- Ổn định + KTSS

2- Kiểm tra

GV giới thiệu yờu cầu mụn học

3- B i m iài mới ới

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

1 Thông tin là gì?

Gv: Gọi học sinh đọc bài

Hs: Đọc và tìm hiểu bài

Gv: Thông tin là một khái niệm trừu tợng,

không thể định nghĩa một cách chính xác và

và ngọn gọn Hằng ngày em tiếp nhận rất

nhiều thông tin từ nhiều nguồn khác nhau

Gv: - Các bài báo, bản tin trên truyền hình

hay đài phát thanh cho em biết về tình hình

thời sự trong nớc và trên thế giới

Gv: Hớng dẫn và cho thêm các ví dụ về thông

tin

Gv: Từ các ví dụ trên em hãy nêu một vài ví

dụ về thông tin?

Hs: Trả lời

Gv: Củng cố và bổ sung thêm

Gv: Vậy em có thể kết luận thông tin là gì?

- Ta có thể hiểu: Thông tin là tất cá những gì

đem lạ sự hiểu biết cho con ngời

Gv: Yêu cầu học sinh nhắc lại

Hs: Nhắc lại

Gv: Từ đó kết luận thông tin nh là hiểu biết

của con ngời về thế giớ xung quanh và về

chính bản thân mình

2 Hoạt động thông tin của con ngời.

Tiết 1:

1 Thông tin là gì?

- Tấm biển chỉ đờng hớng dẫn em đi đến một nới cụ thể nào đó

- Tín hiệu xanh đỏ của đèn tín hiệu cho

em biết khi nào thể qua đờng

Thông tin là tất cả những gì đem lại sự hiểu biết về thế giới xung quanh (sự vật,

sự kiện….) và về chính con ngời

Tiết 2:

2 Hoạt động thô ng tin cuả con ngời.

Trang 2

Gv: Trong cuộc sống của chúng ta có rất

nhiều hoạt động thông tin Thông tin đóng

vai trò rất quan trọng Chúng ta không chỉ

tiếp nhận mà còn lu trữ trao đổi và xử lý

thông tin

Gv: Theo em ngời ta có thể truyền đạt thông

bằng những hình thức nào?

Hs: Thảo luận và đa ra ý kiến

Gv: Bổ sung và gọi học sinh lấy ví dụ về

hoatj động thông tin

Hs: Trả lời

Gv: Vậy theo em hiểu hoạt động thông tin là

gì?

Hs:Thảo luận và trả lời

Gv: Củng cố và bổ sung thêm

Gv: Mô hình quá trình xử lý thông tin

Gv: Nhìn vào mô hình quá trình xử lý thông

tin em hãy nói rõ quá trình xử lý thông tin?

Hs: Thảo luận và trả lời

Gv: Vai trò của quá trình xử lý thông tin

Gv: - Xử lý thông tin đóng vai trò rất quan

trọng vì nó đem lại sự hiểu biết cho con ngời

- Trong hoạt động thông tin thì xử lý thông

tin đóng vai trò quan trọng nhất

- Mục đích chính của nó là đem lại sự hiểu

biết cho con ngời Trên cơ sở đó mà có những

kết luận và quyết định cần thiết

Hs: Lắng nghe và tiếp thu

Gv: Vậy vai trò của xủ lý thông tin là gì?

Hs: Trả lời

Gv: Củng cố và nhắc lại

3 Hoạt động thông tin và tin học

Gv: Hoạt động thông tin của con ngời trớc

hết là nhờ vào điều gì?

Hs: Lắng nghe và thảo luận

Gv: Hoạt động thông tin của con ngời trớc

hết là nhờ vào các giác quan và bộ não

- Các giác quan giúp con ngời tiếp nhận

thông tin Còn bộ não thực hiện việc xử lý,

biến đổi và đồng thời là nơi để lu trữ thông

tin thu nhận đợc

Gv: Khả năng các giác quan có hạn không?

Hs: Lắng nghe và thảo luận

Gv: Tuy nhiên khả năng của giác quan và bộ

não con ngời chỉ có han

Gv: Ví dụ chúng ta không nhìn thấy đợc

- Sách vở là phơng tiện dung để lu trữ và phổ biến thông tin

- Máy tính là phơng tiện lu trữ và xử lý thông tin

Hoạt động thông tin bao gồm việc tiếp nhận, xử lý, lu trữ và truyền ( hay còn gọi là trao đổi thông tin)

Thông tin trớc xử lý đợc gọi là thông tin vào, còn thông tin nhận đợc sau xử lý

đợc gọi là thông tin ra.Việc tiếp nhận thông tin chính là tạo thông tin vào cho quá trình xử lý

Xử lý thông tin đóng vai trò rất quan trọng vì nó đem lại sự hiểu biết cho con ngời

3 Hoạt động thông in và tin học

Xử lý

Trang 3

những vật quá xa hay quá bé

Gv: Gọi học sinh lấy ví dụ

Gv: chính vì vậy con ngời không ngừng sáng

tạo các công cụ và phơng tiện giúp mình vợt

qua những giới hạn

Gv: Xe có động cơ để đi nhanh hơn, cần cẩu

để nâng đợc những vật quá nặng

Gv: Máy tính đợc làm ra ban đầu chính là để

hỗ trợ cho công việc tính toán của con ngời

Gv: Với sự ra đời của máy tính, ngành tin học

ngày càng phát triển mạnh mẽ và có thể hỗ

trợ cho con ngời trong nhiều lĩnh vực khác

nhau của cuộc sống

- Kính thiên văn để nhìn thấy đợc những vật quá xa

- kính hiển vi để nhìn thấy đợc những vật quá bé

Một trong các nhiệm vụ chính của tin học là nghiên cứu việc thực hiện các hoạt

động thông tin một cách tự động nhờ máy tính điện tử

V- Củng cố

Gv: - Hóy cho biết thụng tin là gỡ?

- Hóy cho biết hoạt động thụng tin bao gồm những việc gỡ? Cụng việc nào là quan trọng nhất?

Học sinh trả lời

Hoạt động thụng tin bao gồm việc tiếp nhận, xử lớ, lưu trữ và truyền (trao đổi) thụng tin Xử

lớ thụng tin đúng vai trũ quan trọng vỡ nú đem lại sự hiểu biết cho con người

Gv:Hóy cho biết một trong cỏc nhiệm vụ chớnh của tin học là gỡ ?

Hs: Trả lời

Cõu hỏi và bài tập

Gv: Hóy đọc và làm bài tập 2

Bài tập 2: Em hóy nờu một số vớ dụ cụ thể về thụng tin và cỏch thức mà con người thu nhận thụng tin đú

Hs: Đọc và cả lớp làm bài tập

Vớ dụ: Tiếng gà gỏy sỏng

- Cỏch thức mà con người thu nhận thụng tin là: nghe được

bằng tai (thớnh giỏc)

- Vài học sinh khỏc cho vớ dụ

Vớ dụ:

- Thụng tin thời sự trong nước

- Nhận thụng tin bằng cỏch nghe và thấy

Gv: sửa cỏc vớ dụ

Gv: Hóy đọc và làm bài tập 3

Bài tập 3: Những vớ dụ nờu trong bài học đều là những thụng tin mà em cú thể tiếp nhận được bằng tai (thớnh giỏc), bằng mắt (thị giỏc) Em hóy thử nờu vớ dụ về những thụng tin mà con người cú thể thu nhận được bằng cỏc giỏc quan khỏc

- Vớ dụ như mựi (thơm, hụi), vị (mặn, ngọt) hay những cảm giỏc khỏc như núng, lạnh, … Hiện tại mỏy tớnh chưa cú khả năng thu thập và xử lớ cỏc thụng tin dạng này

- Cỏc học sinh cho vớ dụ

Gv:Hiện tại mỏy tớnh chưa cú khả năng thu thập và xử lớ cỏc thụng tin dạng này

Gv:Hóy đọc và làm bài tập 4

Bài tập 4: Hóy nờu một số vớ dụ minh hoạ về hoạt động thụng tin của con người

Học sinh đọc, cỏc học sinh khỏc nghe và làm

Vớ dụ: Con người học tập, lưu trữ tài liệu xử lớ cụng việc và đưa ra quyết định

Gv:Hóy đọc và làm bài tập 5

Bài tập 5: Hóy tỡm thờm vớ dụ về những cụng cụ và phương tiện giỳp con người vượt qua hạn chế của cỏc giỏc quan và bộ nóo

Trang 4

Học sinh đọc và cỏc học sinh khỏc nghe và làm bài tập

Vớ dụ: Xe cú động cơ để đi nhanh hơn, cần cẩu để nõng được những vật nặng hơn, chiết cõn

để giỳp phõn biệt trọng lượng, trong đú mỏy tớnh cú những điểm ưu việc hơn hẳn

VI- Tổng kết: Về nhà học bài, cho thờm cỏc vớ dụ khỏc để minh hoạ, xem trước bài 2.

Bài 2 THễNG TIN VÀ BIỂU DIỄN THễNG TIN

I Mục tiờu:

- Phõn biệt được cỏc dạng thụng tin cơ bản

- Biết khỏi niệm biểu diễn thụng tin và cỏch biểu diễn thụng tin trong mỏy tớnh bằng cỏc dóy bit

- Giỏo viờn: Phấn màu, sỏch, bảng phụ, màn hỡnh và mỏy vi tớnh ( nếu cú)

Đặt vấn đề học sinh trao đổi

Đọc sỏch giỏo khoa và phỏt biểu tổng kết

IV TIẾN TRèNH DẠY HỌC

1- Ổng định + KTSS

2- Kiểm tra bài củ

- Học sinh 1: Em hóy cho biết thụng tin là gỡ? Nờu một vớ dụ về thụng tin

- Học sinh 2: Hóy cho biết một trong cỏc nhiệm vụ của tin học là gỡ? Tỡm những cụng cụ và phương tiện giỳp con người vượt qua hạn chế của cỏc giỏc quan và bộ nóo

3- Dạy bài mới

1 Các dạng thông tin cơ bản

Gv: Gọi học sinh nhắc lại khái niệm về thông tin

Hs: Nhắc lại

Gv: Trên cơ sở khái biệm về thông tin đợc học ở bài

1 các em cũng phần nào hiểu đợc về thông tin

Gv: Phát vấn học sinh về những dạng thông tin quen

biết

Hs: Tìm các thông tin quen thuộc Tìm lại các

thông tin đã học

Gv: Thông tin xung quanh ta hết sức đa dạng và

phong phú nhng ta chỉ quan tâm tới ba dạng thông

tin chính: Văn bản, âm thanh và hình ảnh

Gv: Có mấy dang thông tin cơ bản?

Hs: Trả lời

Gv: Chúng ta sẽ lần lợt tìm hiểu từng dang

Gv: Ba dạng thông tin nói trên không phải là tất cả

các dạng thông tin

Gv: Trong cuộc sống con ngời thu nhận dới nhiều

dạng khác nhau: Mùi vị, cảm giác (nóng, lạnh, vui,

Tiết 1:

1.Các dạng thông tin cơ bản

Có ba dạng thông tin cơ bản:

- Dạng văn bản

- Dạng hình ảnh

- Dạng âm thanh

a Dạng văn bản

b Dạng âm thanh

C Dạng hình ảnh

Trang 5

buồn…)

Gv: Trong tơng lai có thể máy tính sẽ lu trữ và xử lý

đợc các dạng thông tin khác ngoài ba dạng thông

tin nói trên

2.Biểu diễn thông tin

Gv:Biểu diễn thông tin là chủ đề trọng tâm cỉa bìa

này

Hs: Lắng nghe và tiếp thu bài

Gv: Ngoài các cách thể hiện thông tin băng văn

bản, hình ảnh và âm thanh Thông tin còn có thể

biểu diễn bằng nhiều cách khác nhau

Gv: - Mỗi dân tộc đều có hệ thống chữ cái riêng để

biểu diễn thông tin dới dạng văn bản

- Để mô tả một hiện tợng vật lý các nhà toán

học có thể s dụng các phơng trình toán học

- Để tính toán chúng ta có thể biểu diễn thông

tin dới dạng con số và kí hiệu toán học

- Các nốt nhạc để biểu diễn một bản nhạc

Hs: Tìm hiểu các ví dụ và đa ra các nhận xét về biểu

diễn thông tin

Gv: Qua các ví dụ trên các em có nhận xét gì về

biểu diễn thông tin?

Gv: Lu ý: Một thông tin có thể biểu diễn dới nhiều

dạng khác nhau

Gv: Đa ra ví dụ để học sinh hiểu

Ví dụ: - Để mô tả một quang cảnh đẹp họa sĩ có thể

biểu diễn dới dạng hinh ảnh bằng cách vẽ các bức

tranh, nhà văn có thể biểu diễn dới dang văn bản

bằng cách viết thành bài văn, nhạc sĩ có thể biểu

diên dới dạng âm thanh nốt nhạc

Gv: Gọi học sinh lấy thêm ví dụ

Hs: Trả lời

Gv: Vai trò của biểu diễn thông tin

Hs: Lắn nghe và tiếp thu bài giảng

Gv: Biểu diễn thông tin nhằm mục đích chuyển gioa

thông tin thu nhận đợc

Gv: Mặt khác thong tin cần đợc biểu diễn dới dạng

có thể “ tiếp nhận đợc ” có nghĩa là đối tợng nhận

thông tin có thể hiểu và xử lý đợc

Gv: Vậy vai trò của biểu diễn thông tin là gì?

Hs: Trả lời

Hs: Đọc tìm hiểu bài

Gv: Thông tin có thể biểu diễn bằng nhiều cách

khác nhau

Hs: Lắng nghe và tiếp thu bài giảng

Tiết 2:

2 Biểu diễn thông tin

Biểu diễn thông tin là cách thức thể hiện thông tin dới dạng cụ thể nào đó

- Để tính toán ta có thể biểu diễn thông tin dới dạng con số và kí hiệu toán học

Thông tin có thể biểu diễn bằng nhiều cách khác nhau Biểu diễn thông tin có vai trò quyết định đối với moi hoạt động thông tin của con ngời

Trang 6

Gv: - Ví dụ ngời khiếm thính không thể dùng âm

thanh, ngời khiếm thị không thể dùng hình ảnh

- Đối với máy tính thông dụng hiện nay thông tin

đợc biểu diễn dới dạng dãy bit Ta có thể biểu diễn

tất cả dạng thông tin cơ bản

Gv: Theo em hiểu vì sao thông tin trong máy tính

phải đợc biểu diễn dới dạng dãy bit?

Gv: Thông tin đợc lu trữ trong máy tính gọi là dữ

liệu Hay nói cách khác dữ liệu là thông tin đợc lu

dữ trong máy tính

Gv: Gọi học sinh nhắc lại

Hs: Trả lời

Gv: Với vai trò nh là công cụ trợ giúp con ngời

trong hoạt thông tin máy tính cần có những bộ phận

đảm bảo việc thực hiện hai quá trình sau:

- Biến đổi thông tin đa vào máy tính thành dãy bit

- Biến đổi thông tin lu trữ trong máy tính dới dạng

dãy bit thành một trong ba dang quen thuộc: văn

bản, hình ảnh, âm thanh

- Để máy tính có thể xử lý thông tin cần đợc biểu diễn dới dạng dãy bit chỉ gồm 2 kí hiệu 0 và 1

- Dữ liệu là thông tin đợc lu dữ

trong máy tính

V- Củng cố:

Gv: Hóy nờu cỏc dạng cơ bản của thụng tin, mỗi dạng cho một vớ dụ:

- Học sinh vớ dụ thụng tin và biểu diễn bằng nhiều cỏch khỏc nhau

- Học sinh thảo luận nhúm và phỏt biểu đưa ra kết luận

- Ngoài ba dạng thụng tin cơ bản nờu trong bài học, em hóy thữ tỡm xem cũn cú dạng thụng tin nào khỏc khụng

Gv: - Nờu một vài vớ dụ minh hoạ việc cú thể biểu diễn thụng tin bằng nhiều cỏch đa dạng khỏc nhau?

- Theo em, tại sao thụng tin trong mỏy tớnh được biểu diễn thành dóy bit?

VI- Tổng kết: Cho thờm vớ dụ của cỏc bài tập, xem lại nội dung bài và xem trước bài 3

Bài 4: MÁY TÍNH VÀ PHẦN MỀM MÁY TÍNH

I Mục tiờu:

- Biết sơ lược cấu trỳc chung của mỏy tớnh điện tử và một vài thành phần quan trọng nhất của mỏy tớnh cỏ nhõn

- Biết khỏi niệm phần mềm mỏy tớnh và vai trũ của phần mềm mỏy tớnh

- Biết được mỏy tớnh hoạt động theo chương trỡnh

- Rốn luyện ý thức mong muốn hiểu biết về mỏy tớnh và tỏc phong làm việc khoa học, chuẩn xỏc

- Giỏo viờn: Phấn màu, sỏch, màn hỡnh và mỏy vi tớnh ( nếu cú) hoặc hỡnh ảnh minh hoạ

- Đặt vấn đề học sinh trao đổi

- Học sinh đọc sỏch giỏo khoa và tổng kết

IV TIẾN TRèNH DẠY HỌC:

1- ổn định Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp

Trang 7

2- KTBC: + Học sinh 1: Nờu một số khả năng to lớn và hạn chế của mỏy tớnh

+ Học sinh 2: Hóy cho biết cú thể dựng mỏy tớnh điện tử vào những việc gỡ?

3- Bài mới:

Gv: Nh các em đã đợc biết trình bài 1 về

mô hình quá trình xử lý thông tin cũng là

một mô hình ba bớc

Gv : Bất kì quá trình xử lí thông tin nào

cũng là một quá trình ba bớc nh trên Do

vậy, để trở thành công cụ trợ giúp xử lí tự

động thông tin, máy tính cần có các bộ

phận đảm nhận các chức năng tơng ứng,

phù hợp với mô hình quá trình ba bớc

Gv: Trong thực tế có rất nhiều công việc,

mà những công việc đó có thể tách thành ba

bớc

Vd: - Giặt quần áo: Quần áo bẩn, xà

phòng, nớc ( input )

-> Vò quần áo bẩn với xà phòng và dũ bằng

nớc nhiều lần (xử lý) -> quần áo sạch

(output)

- Giải toán: Các điều kiện đã cho (input) ->

Suy nghĩ tìm tòi lời giải từ các điều kiện

cho trớc (xử lý) -> đáp án bài toán (output)

Gv: Từ các ví dụ trên em có thể nêu thêm ví

dụ?

Hs: Trả lời

Gv: Mô hình trong sgk thực chất là mô hình

đơn giản nhất của quá trình xử lý thông tin

và bất kì quá trình xử lý thông tin nào cũng

là một quá trình ba bớc

Gv: Từ những ví dụ thực tế trên ta có thể

kết luận?

Gv: Sử dụng một máy tính để làm công cụ

trực quan

Gv: - Ngày nay máy tính có mặt ở rất nhiều

gia đình, công sở…

- Các chủng loại máy tính cũng khác nhau

Ví dụ nh: Máy tính để bàn máy tính xách

tay… Tuy nhiên tất cả các máy tính nói

trên đều có chung một cấu trúc

Gv: Các khối chức năng nêu trên đều hoạt

động dới sự chỉ dẫn của chơng trình máy

tính ( gọi tắt là chơng trình)

Gv: Vậy chơng trình là gì?

Hs: Trả lời

1 Mô hình quá trình ba bớc

Trong thực tế, nhiều quá trình có thể đợc mô hình hóa thánh quá trình ba bớc

Nhập ( Input ) -> Xử lý -> Xuất( Output)

- Đồng hồ báo thức, hẹn giờ (input) -> nghe tiếng chuông reo khi đã hẹn giờ ( xử ký) -> thức dậy (output)

- Trà, nớc sôi (input) ->cho nớc sôi váo ấm trà

và đơi một lúc (xử lý) -> rót trà ra cốc (output)

- Để có thể trợ giúp con ngời trong quá trính

xử lý thông tin máy tính cần phỉa có các thành phần thực hiện các chức năng tơng ứng nh thu nhận và xử lý thông tin

2 Cấu trúc chung của máy tính điện tử

Bao gồm các thành phần chính: CPU ( bộ xử lý trung tâm), bộ nhớ, thiết bị vào và thiết bị ra

Trang 8

Gv: Bổ sung và nhắc lại

Gv: Lấy ví dụ về chơng trình để minh họa

Gv: - Bộ xử lý trung tâm có thể coi là bộ

não của máy tính

- CPU thực hiện những các chức năng gì?

Hs: Trả lời

Gv: Đa ra hình ảnh của một thanh RAM và

đa ra hình ảnh bên trong và bên ngoài của

một đĩa cứng

Hs: Tham khảo sgk để tìm hiểu về chức

năng của bộ nhớ

Gv: Bộ nhớ là gì?

Gv: Có mấy loại bộ nhớ?

Gv: Bộ nhớ trong là gì?

Gv: Bộ nhớ ngoài là gì?

Gv: Vậy em hãy phân biệt sự giống nhau và

khác nhau của bọ nhớ trong và bộ ngớ

ngoài?

Hs: thảo luận và trả lời

Gv: bổ sug và nhắc lại

Gv: Để đo độ dài ngời ta dùng đơn vị đo là:

Km m….Để đo cân nặng ngời ta dùng đơn

vị đo là: kg, gam…Vậy trong máy tính để

đo dung lợng nhớ ngời ta dùng đơn vị nào?

Hs: Trả lời

Gv: Bổ sung và nhắc lại

Gv: Các em tham khảo thêm sgk

Gv: Em hãy cho biết thế nào là thiết bị vào,

thế nào là thiết bị ra?

Hs: Trả lời

- Chơng trình là tập hợp tất cả các câu lệnh, mỗi câu lệnh hớn dẫn một thao tác cụ thể cần thực hiện

* Bộ xử lý trung tâm (CPU)

- CPU thực hiện các chức năng tính toán, điều khiển và phối hợp mọi hoạt động của máy tính theo sự chỉ dẫn của chơng trình

* Bộ nhớ

Bộ nhớ là nơi lu các chơng trình và dữ liệu

- Có hai loại: Bộ nhớ trong và bộ nhớ ngoài

Bộ nhớ trong đợc dùng để lu chơng và dữ liệu trong quá trình máy tính làm việc

Bộ nhớ ngoài đợc dùng để lu trữ lâu dài chơng trình và dữ liệu

- Đơn vị chính dùng để đo dung lợng nhớ của máy tính là bye (đọc là bai) kí hiêu là B Ngoài

ra còn dung KB,MB, GB

* Thiết bị vào/ thiết bị ra

- Thiết bị vào: Là thiết bị đa thông tin vào máy tính Gồm: bàn pím, chuột, máy quyết (Scan)

- Thiết bị ra: Lá thiết bị đa thông tin ra Gồm: Màn hình máy in, loa, máy chiếu

Tiêu đề	Giáo án tin học trung học cơ sở quyển 1
Tác giả	Nhóm tác giả
Người hướng dẫn	Trường Thị Trà Giang
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở Phúc Thọ
Chuyên ngành	Tin học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	101 KB