TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2KHOA SINH – KTNN --- NGUYỄN THỊ DIỆU LINH NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI ĐIỂM RÈN LUYỆN ĐẾN TỶ LỆ SỐNG VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ CỦA CÂY DÃ YÊN THẢO NUÔI C
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA SINH – KTNN -
NGUYỄN THỊ DIỆU LINH
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI ĐIỂM RÈN LUYỆN ĐẾN TỶ LỆ SỐNG VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ CỦA CÂY
DÃ YÊN THẢO NUÔI CẤY MÔ GIAI
ĐOẠN VƯỜN ƯƠM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Sinh lý học thực vật
Người hướng dẫn khoa học
PGS.TS NGUYỄN VĂN ĐÍNH
HÀ NỘI - 2017
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Đính
-Khoa Sinh – KTNN trường Đại học Sư Phạm Hà Nội 2 đã tận tình hướng dẫn,giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài
Trong thời gian thực hiện đề tài tôi cũng nhận được sự giúp đỡ tận tình
của thầy TS La Việt Hồng – Khoa Sinh KTNN, cô Mai Thị Hồng – Phòng
thí nghiệm Sinh lý thực vật, đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành đềtài khóa luận, nhân đây tôi cũng xin chân thành cảm ơn
Tôi xin cảm ơn tới các Ban Giám hiệu trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tạomọi điều kiện để tôi hoàn thành khóa luận này
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ Phòng thí nghiệm Sinh lýthực vật, Phòng thí nghiệm Thực vật- trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tạo mọi điềukiện thuận lợi về trang thiết bị, phương tiện để tôi hoàn thành khóa luận này.Cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn động viên, góp ý kiến cho tôi trongquá trình học tập và hoàn thành đề tài
Hà Nội, tháng năm 2017
Sinh viên
NGUYỄN THỊ DIỆU LINH
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu,kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực và chưa được ai công bố
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Sinh viên
NGUYỄN THỊ DIỆU LINH
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn 2
NỘI DUNG 3
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Giới thiệu về cây Dã yên thảo (Petunia x hybrida) 3
1.1.1 Vị trí, phân loại 3
1.1.2 Nguồn gốc, phân bố 3
1.1.3 Mô tả 4
1.1.4 Các loại dã yên thảo 5
1.1.5 Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây Dã yên thảo 7
1.1.6 Những thuận lợi, khó khăn khi trồng Dã yên thảo ở nước ta 10
1.2 Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu sinh lí và giải phẫu cây hoa dã yên thảo nuôi cấy mô giai đoạn rèn luyện 11
1.2.1 Trên thế giới 11
1.2.2 Trong nước 11
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13
2.1 Vật liệu, hóa chất, thiết bị 13
2.1.1 Vật liệu thực vật 13
2.1.2 Hóa chất, thiết bị 13
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 13
2.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu 13
2.4 Phương pháp phân tích thống kê kết quả thực nghiệm 15
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 16
Trang 53.1 Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm rèn luyện đến tỷ lệsống của cây dã yên thảo in vitro giai đoạn vườn ươm 163.2 Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý của cây dạ yến thảo invitro giai đoạn rèn luyện thích nghi với điều kiên tự nhiên 20
3.2.1 Sự thay đổi chiều cao cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện cây tháng 11 20 3.2.2 Sự thay đổi khối lượng tươi, khô của cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện tháng 11 21 3.2.3 Sự thay đổi diện tích lá cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện vào tháng 11 23 3.2.4 Sự biến đổi độ dày lá, hình dạng và mật độ khí khổng cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 24
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 29TÀI LIỆU THAM KHẢO 30PHỤ LỤC
Trang 6DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BAP : 6-Benzylaminopurine
MS : Murashige & Skoog
NAA : 1-naphthaleneacetic acidNXB : Nhà xuât bản
Trang 7DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Tỉ lệ sống của cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 18Bảng 3.2 Sự thay đổi chiều cao cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện cây
tháng 11 20Bảng 3.3 Sự thay đổi khối lượng tươi, khô của cây Dã yên thảo giai
đoạn rèn luyện tháng 11 21Bảng 3.4 Sự thay đổi diện tích lá cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện
vào tháng 11 23Bảng 3.5 Sự thay đổi độ dày lá cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện
thích nghi với điều kiện tự nhiên 25Bảng 3.6 Sự thay đổi mật độ khí khổng cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện
thích nghi với điều kiện tự nhiên……….26
Trang 8DANH MỤC HÌNH
Hình 1 Cây dã yên thảo 3
Hình 2 Dã yên thảo đơn 5
Hình 3 Dã yên thảo kép 6
Hình 4 Dã yên thảo biển sóng 7
Hình 5 Cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 17
Hình 6 Mối quan hệ giữa tỷ lệ sống và nhiệt độ trung bình đợt rèn luyện của cây Dã yên thảo (sau 14 ngày trồng)……… 18
Hình 6 Tỷ lệ sống cây dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 19
Hình 7 Sự thay đổi chiều cao cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 21
Hình 8 Xác định khối lượng tươi cây Dã yên thảo bằng phương pháp cân 22
Hình 9 Xác định khối lượng khô cây Dã yên thảo bằng phương pháp cân 23
Hình 10 Xác định diện tích lá bằng phương pháp cân 24
Hình 11: Độ dày lá cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 26
Hình 12 Sự thay đổi khối lượng tươi cây Dã yên thảo giai đoạn rèn luyện 28
Trang 9khoa học là Petunia x hybrida [1] là một loại hoa trồng chậu khá bắt mắt bởi
hoa to, đẹp, màu sắc hoa phong phú, đa dạng về chủng loại, cánh hoamỏng manh với hương thơm dịu nhẹ tạo nên cảm giác nhẹ nhàng, quý phái
Do đó dã yên thảo được mệnh danh là “nữ hoàng ban công” về sắc đẹp Cây
Dã yên thảo là một loại cây trồng dùng để trang trí quan trọng [12] Hoa rấtthích hợp để trồng ở ban công, khuôn viên vườn nhà hay các quán café Cây
Dã yên thảo được xem là loại cây ưu tiên để trồng nền, thảm, ban công ở khắpnơi trên thế giới [16]… Dã yên thảo dễ trồng, nếu chăm sóc tốt có thể cho rahoa quanh năm, đem lại giá trị kinh tế cao, chỉ tính riêng ở Mỹ giá trị của thulại từ hoa Dã yên thảo đã vượt quá 130 triệu đô la [17]
Dã yên thảo du nhập vào nước ta hiện nay chủ yếu là nhân giống bằnghạt Tuy nhiên, theo Verdork (2005) hạt của dã yên thảo nhỏ và rất chậm để
xử lí nhân giống bằng hạt Đối với nhân giống bằng cành hệ số nhân thấp,không đồng đều nên chưa đáp ứng được nhu cầu trồng cây với số lượng lớn[8] Trong khi đó, nuôi cấy mô là biện pháp hiệu quả để nhân giống, tạo ra sốlượng lớn cây con chất lượng cao, không nhiễm bệnh và đồng đều mà khôngphụ thuộc vào thời tiết và mùa vụ Tuy nhiên, do điều kiện khí hậu nhiệt đới
gió mùa ở Việt Nam mà giai đoạn rèn luyện cây in vitro gặp nhiều khó khăn,
tỉ lệ sống thấp Do đó, giai đoạn rèn luyện có vai trò quyết định đến sự thành
công của cả quy trình Trong suốt quá trình chuyển cây con in vitro ra đồng
ruộng, cây con không có khả năng cạnh tranh với các vi khuẩn đất và chống
Trang 10chịu với các điều kiện môi trường [14] Các điều kiện nuôi cấy in vitro thường
làm cho cây nuôi cấy thường có sự biến đổi về hình thái, giải phẫu và sinh lý
Thực vật được nuôi cấy in vitro rất khác biệt so với được nuôi trồng ở ngoài
đồng ruộng như lỗ khí không hoạt động, hệ thống rễ yếu và lớp cutin mỏng
(Mathur et al, 2008) Cây in vitro được cung cấp nhiều phytohormon thường
có hình thái và giải phẫu không bình thường và thường được gọi là hiện tượngthuỷ tinh hoá (dư thừa nước) Đặc biệt, cây mô sinh trưởng trong điều kiệncường độ ánh sáng (1.200-1.300 lux) và nhiệt độ thấp (25±2oC), do vậy,chuyển trực tiếp ra ngoài tự nhiên có ánh sáng mặt trời (4.000-12.000 lux) vànhiệt độ (26-36oC) có thể đốt cháy bộ lá và làm héo cây con Do đó, cần phảicho cây mô làm quen với điều kiện tự nhiên thông qua quá trình rèn luyện[15] Để làm tăng sự sinh trưởng và giảm mức độ chết của cây mô trong giaiđoạn rèn luyện, nhiều nghiên cứu đã tập trung kiểm soát cả môi trường vật lý,hoá học và sinh học của cây cấy mô [6] Từ những lý do trên chúng tôi quyết
định thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm rèn luyện đến
tỷ lệ sống và một số đặc điểm sinh lý của cây hoa dã yên thảo nuôi cấy mô giai đoạn vườn ươm”.
2 Mục đích nghiên cứu
Xác định thời điểm thích hợp để rèn luyện cây hoa dã yên thảo đạt tỷ lệ
sống cao nhất và đánh giá một số chỉ tiêu sinh lý của cây in vitro giai đoạn rèn
luyện thích nghi với điều kiên tự nhiên
3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
- Ý nghĩa khoa học: Góp phần bổ sung các dẫn liệu về điều kiện sống,đặc điểm sinh trưởng của cây hoa Dã yên thảo nuôi cấy mô giai đoạn rènluyện thích nghi với điều kiện tự nhiên
- Ý nghĩa thực tiễn: Nâng cao tỷ lệ sống của cây dã yên thảo nuôi cấy môthông qua việc xác định thời điểm thích hợp để rèn luyện cây
Trang 11NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1 Giới thiệu về cây Dã yên thảo (Petunia x hybrida)
Tên khoa học: Petunia x hybrida
Tên việt nam: Dã yên thảo [1]
1.1.2 Nguồn gốc, phân bố
Hình 1 Cây dã yên thảo
Các loài thuộc chi Petunia được xem như loài mô hình cho các nghiên
cứu khoa học [9]
Hoa Dã yên thảo thuộc chi 35 của một loài thực vật có hoa, liên quan
chặt chẽ với cây thuốc lá, cà chua, khoai tây và ớt thuộc họ cà (Solanaceae)
Cây hoa Dã yên thảo có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Nam
Mỹ, hiện nay được gây trồng rộng rãi ở các bãi cỏ, các khu đất rộng, vườnhoa khắp thế giới Ở miền bắc Việt Nam, hoa nở vào dịp hè thu, còn ởmiền nam, hoa nở vào dịp Tết Cây có nhiều tên gọi khác nhau, theo PhạmHoàng Hộ (2000) cây có tên là Dã yên [3], theo Trần Hợp (2000) có tên là
cây hoa Cà [4] Đây là cây lai giữa Petunia axillaris và P integrifolia [17].
Ngày nay, các nhà vườn từ loài lai này còn cho ra các dạng hoa kép hay hoabiển sóng rất đẹp
Trang 121.1.3 Mô tả
Dã yên thảo là cây sống hằng năm, cây cao 15 - 30 cm [22] Thân cólông mịn bao quanh, phân nhánh từ các nách lá thật, một nách lá có thể phânnhiều nhánh Lá đơn, mọc đối hay luân phiên, mặt trên và dưới của lá có phủlớp lông mịn Lá hình oval, mềm mại, mép nguyên không có răng cưa [8].Hoa cô độc, mọc trên một cọng dài 2 - 3 cm, đài hoa cao 1 - 2,5 cm Hoalưỡng tính gồm 5 tiểu nhụy gắn ở phần dưới của ống vành Hoa Dã yên thảonguyên thủy có hình phễu, tuy nhiên sự lai tạo đã cho nhiều dạng hoa khácnhau như: hoa cánh đơn, hoa cánh kép với mép có viền và gợn sóng, mépdúng hình cung nhọn ở giữa, tiểu nhụy 5, gắn với phần dưới của ống vànhhoa Nang hủy ngăn thành 2 mảnh, hạt nhiều, rất nhỏ [3] Màu sắc hoa có thểthay đổi từ tía đến trắng, tía đến đỏ, đỏ đến cam, tím đến tím nhạt Đặc biệtnhiều loại Dã yên thảo trắng thuần khiết hay xanh nhạt pha hơi đỏ (màu hoaoải hương) có mùi thơm dịu dàng
Dã yên thảo là cây nhất niên, nở hoa vào mùa hè thu Dã yên thảo ưasáng, sẽ trở nên mảnh khảnh và ít hoa nếu trồng trong tối Cây thích hợp vớiđiều kiện độ ẩm vừa phải, có thể sống trong điều kiện hơi khô nhưng khôngthích ứng với điều kiện ngập úng Cây thích hợp với khí hậu nóng và ấm,không chịu được nhiệt độ quá lạnh hay quá nóng Dã yên thảo trồng được trênhầu hết các loại đất, nhưng tốt nhất là đất màu mỡ, đất có pH từ 6.0 - 7.0.Bấm ngọn để kích thích cây đâm nhánh tạo độ rũ cho cây, nếu cây ốm yếuhay sau khi cho hoa rộ thì cũng nên tỉa lá bớt để cây phục hồi lại
Dã yên thảo thường bị chết vì úng nước, vì vậy cần tưới nước đúngliều lượng, không tưới nước lên lá và nụ tránh làm thối lá và nụ, cải thiện điềukiện vệ sinh và duy trì ẩm độ thích hợp Ngoài ra, Dã yên thảo thường bị héo
rũ do nấm, bị thối nhũn do vi khuấn cũng như sâu, sên, rệp cắn phá Một sốbệnh virus cũng ảnh hưởng nhiều đến cây như làm biến dạng lá, cây chậm pháttriến,
Trang 13hoa không có màu và hình dạng thay đối, thân tàn lụi liên tục, thối đỉnh, lá có
những sọc xanh sáng, bị lốm đốm và héo, có khi kết dính thành cụm
1.1.4 Các loại dã yên thảo
- Dã yên thảo đơn: đây là loại đầu tiên được du nhập đến Việt Nam và
cũng là loại phổ biến nhất Hoa đơn sắc, có hình dáng giống như chiếc loa nhỏ,hoa nở dày và liên tục, đường kính của hoa lên tới 5-7,5 cm Cây thân thảo,phát triển bò ngang, chiều dài tối đa được khoảng 80 – 100 cm, thích hợp trồngtrong các chậu treo rủ Cây dễ trồng và ít ảnh hưởng đến sâu bọ Khi chạm vào
lá và cuống hoa thấy hơi dính và có mùi thơm rất khác biệt [23]
Hình 2 Dã yên thảo đơn
- Dã yên thảo kép: Hoa dã yên thảo kép có màu sặc sỡ, bông to, gồmnhiều lớp cánh xếp chồng lên nhau, 1 bông hoa có thể gồm 2-3 màu hòa trộn,đường kính của hoa có thể lên đến 13 cm Cây thân bụi và cứng cáp hơn dãyên thảo đơn, phát triển thẳng đứng, chiều cao 30-50 cm [8]
Trang 14Hình 3 Dã yên thảo kép
- Dã yên thảo biển sóng: Đây là loại hoa dã yên thảo mới nhất, được tạo
ra do công nghệ sinh học, hoa có hình dạng giống như dã yên thảo đơn, thâncây cũng phát triển bò ngang nhưng có thể dài đến 5m Đây là loại dã yênthảo khỏe nhất, phát triển nhanh nhất, hoa nhiều và thơm nhất Giống như cáitên của mình, những cây dã yên thảo biển sóng trưởng thành cho rất nhiềuhoa, hoa tầng tầng lớp lớp giống như những cơn sóng biển cuộn trào [20]
Trang 15Hình 4 Dã yên thảo biển sóng
1.1.5 Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây Dã yên thảo
1.1.5.1 Chuẩn bị nhà che
Dã yên thảo là loài cây không chịu được mưa nhiều, sương muối vàcường độ ánh sáng mạnh nên phải trồng cây trong nhà lưới đen, thông thoáng
Giai đoạn đầu khi chuyển cây từ môi trường in vitro sang môi trường tự
nhiên cây chưa thích ứng được ngay với điều kiện thời tiết Cây mô sinhtrưởng trong điều kiện cường độ ánh sáng (1.200-1.300 lux) và nhiệt độ thấp(25±2oC), khi chuyển trực tiếp ra ngoài tự nhiên có ánh sáng mặt trời (4.000-12.000 lux) và nhiệt độ (26-36oC) có thể đốt cháy bộ lá và làm héo cây con
Trang 16Vì vậy giai đoạn đầu cần kiểm soát được sự thoát hơi nước bằng cách che kínbằng nilon [10] Sau đó tiến hành mở nilon từ từ.
1.1.5.4 Chăm sóc
- Bón phân vi sinh định kỳ 2 tuần một lần [21].
- Tưới nước: buổi sáng tưới đẫm nước, để nước thấm khoảng 1/3 chậu.Buổi chiều tưới phun sương để ướt bề mặt lá (tránh tưới nhiều nước, vì bộ rễcủa dã yên thảo dễ bị thối khi ngập nước)
Kiểm tra độ ẩm bằng cách:
Dùng que tre nhỏ cắm sâu vào giữa bầu đất:
Que ướt: Thừa nước
Que se ẩm: Đủ nước
Que sáng màu: Thiếu nước [5]
- Thường ngắt ngọn khi cây còn nhỏ và để cây gia tăng số lượng mầm
- Không trồng trong chậu quá nhỏ, đất thịt, đất mịn (Cây sẽ không khỏe,không bền)
- Tránh đặt chậu cây nơi có gió lớn, cây hoa dễ bị tổn thương
- Dã yên thảo là cây ưa sáng Tưới nước thường xuyên và vừa phải,không nhiều quá nhưng cũng không để đất khô quá Dã yên thảo có hoa liên
Trang 17tục, hết đợt này đến đợt khác, dễ tìm các loại giống, dễ trồng và dễ chăm sóc[24] Loài hoa này cực kỳ dễ trồng nhưng nếu lơ là không chăm sóc cũng rất
dễ lụi tàn
- Buổi sáng tưới hoa và vệ sinh cho cây vì những lá khô héo rất dễ chocây nhiễm sâu bệnh Không nên để hoa tại thời tiết quá nắng hoặc mưa to.Bên cạnh đó, dạ yến thảo nhạy cảm với nhiệt độ, cây dễ bị nẫu bộ rễ khi nhiệt
độ lên 350C Cây sẽ bị chết ngay do mất nước, khi tưới thiếu nước cây biểuhiện héo rũ, bổ sung nước lại cũng sẽ rất khó phục hồi do lá mỏng, hoa nhiều,thân rỗng [23]
1.1.5.5 Các bệnh thường gặp ở dã yên thảo
- Dã yên thảo dễ bị nhiễm một loại nấm hoặc vi rút Biểu hiện là câyđang cho hoa rực rỡ bỗng dưng gục ngã và héo rũ Nấm và vi rút này tồn tạitrong đất, trong tàn dư cây trồng, cỏ dại Nó có thể lan truyền qua cây giống,gió, nhờ nước, côn trùng và cả qua công cụ chăm sóc, tỉa cành Sau khi chúngxâm nhập vào cây trồng chúng tấn công vào mạch dẫn và di chuyễn theomạch dẫn làm hư bó mạch, cây không thể vận chuyển nước và dinh dưỡngdẫn đến hiện tượng héo và chết Tốc độ lây nhiễm và gây bệnh phụ thuộc vàogiai đoạn sinh trưởng cây trồng, ẩm độ đất và nhiệt độ môi trường Chúngphát triển nhanh ở ẩm độ đất cao, nhiệt độ từ 24 – 380C Một số biện pháp đểphòng bệnh là cắt hết các cành đã bị héo và thiêu hủy, cách ly cây bị nhiễm virút ra khỏi các cây khỏe khác và phun các loại kháng sinh thông thường bằngcách pha 2 viên với 1 lít nước hoặc Kasuran 50 WP, Kanamin 47 WP tướicách nhật mỗi ngày 1 lần cho cây từ gốc đến ngọn
- Bệnh rệp: Cây Dã yên thảo cũng thường bị rệp ấp
+ Để phòng bệnh rệp tốt nhất là khi mới mua cây giống về nên sử dụngnước rửa chén pha loãng (3 – 4 giọt/lít nước) hoặc nước tỏi, ớt (2 tép tỏi với 1quả ớt nhỏ pha trong 1 lít nước) phun đều lên toàn bộ cây
Trang 18+ Nếu cây bị rệp có thể diệt rệp bằng các loại thuốc đặc trị theo hướngdẫn của từng loại thuốc.
1.1.6 Những thuận lợi, khó khăn khi trồng Dã yên thảo ở nước ta
+ Những thuận lợi
- Việt Nam là một nước nông nghiệp, diện tích tự nhiên lớn, 80% dân sốsống bằng nghề nông, nông dân cần cù, chăm chỉ, giàu kinh nghiệm sản xuất,nghề trồng hoa có từ lâu đời
- Thị trường tiêu thụ hoa ngày càng được mở rộng, có tiềm năng xuấtkhẩu hoa ra các nước khác trong khu vực và trên thế giới
- Điều kiên khí hậu ở Việt Nam thuận lợi cho một số cây hoa có nguồngốc nhiệt đới phát triển
- Nhà nước đang khuyến khích phát triển hoa để phục vụ nhu cầu trongnước và xuất khẩu
+ Những khó khăn
- Khí hậu miền Bắc nóng, ẩm về mùa hè đặc biệt trong các tháng từ tháng
5 đến tháng 8, mùa đông thì có gió mùa Đông Bắc lạnh, độ chiếu sáng ngắn,yếu Miền Nam quanh năm nóng ẩm, có mùa đông khô và mùa nóng mưa, ẩm
độ cao, điều kiện khí hậu không thuận lợi cho cây dã yên thảo phát triển
- Chưa có các giống hoa chất lượng cao, thích ứng với điều kiện của vùng
- Sản xuất hoa không tập trung thành vùng lớn mà phân bố tản mạn, cáctiến bộ kỹ thuật trong sản xuất bảo quản hoa chưa được áp dụng rộng rãi
- Thiếu các phương tiện, thiết bị bảo vệ hoa trong điều kiện nắng nóng,mưa, bão như nhà kính, nhà lưới, nhà che
- Thị trường hoa chưa phát triển trong cả nước và xuất khẩu Những độingũ cán bộ khoa học về cây hoa chưa được đào tạo đầy đủ
- Việc đầu tư giống hoa của các nước vào Việt Nam còn hạn chế
Trang 191.2 Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu sinh lí và giải phẫu cây hoa dã yên thảo nuôi cấy mô giai đoạn rèn luyện
1.2.1 Trên thế giới
- Năm 1978, đã có nghiên cứu của E G Kirby và cộng sự đã nghiên cứu
sự nảy mầm trong ống nghiệm của hạt phấn cây Dã yên thảo cho thấy sự nảymầm của hạt phấn trong ống nghiệm giảm nhanh nếu tẩy rửa bằng nước cấtnguội Nếu bổ sung eluted được bổ sung vào môi trường nuôi cấy thì khảnăng nảy mầm được phục hồi đáng kể Nguyên nhân là một phần proteinkhông ổn định nhiệt (50000 - 100000 daltons) có trách nhiệm khôi phục khảnăng nảy mầm [11]
- Năm 1992, nhóm tác giả Kortessa Dimasi và cộng sự đã nghiên cứu vềảnh hưởng của ethylene đến sự tái sinh chồi và rễ từ lá của cây dã yên thảonuôi cấy mô Nếu giảm etylen sản xuất nội sinh bằng cách giảm ethysorb(KMnO 4 ), chất thấm ethylene sẽ làm giảm số lượng chồi Nếu bổ sungethylene (0,01-10 ppm) làm tăng số lượng chồi mà không có bất kỳ ảnhhưởng nào đến chiều dài và trọng lượng tươi Ethylene có nồng độ 10 ppmgây ra sự hình thành rễ ngẫu nhiên, trong khi ở nồng độ thấp (0,01-1 ppm) nókhông có ảnh hưởng đến sự hình thành rễ [13]
1.2.2 Trong nước
- Năm 2006, Lê Hồng Thủy Tiên, Bộ môn Công nghệ sinh học TrườngĐại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu về sự ra hoa trongống nghiệm ở cây dừa cạn và dã yên thảo cho thấy nồng độ KH2PO4 340 mg/l
và 40 g/l đường thích hợp nhất cho sự hình thành nụ sau 41 ngày nuôi cấy, bổsung TDZ hoặc BA kết hợp NAA, tăng nồng độ KH2PO4, giảm nồng độKNO3 đều ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây và không cảm ứng được với
sự ra hoa in vitro [7].
Trang 20- Năm 2014, Thanh Truyền và cộng sự Trung tâm Ứng dụng tiến bộKH&CN nghiên cứu về nhân giống thử nghiệm hoa dã yên thảo bằng kĩ thuậtnuôi cấy mô cho thấy vật liệu được sử dụng để nhân giống là đế hoa và môitrường tái sinh chồi tốt nhất là môi trường MS + 2 mg/l BA + 0,1 mg/l NAA+ 20% Nước dừa + 30g/l sucrose +0,9 % agar Môi trường thích hợp để nhân cụm chồi là MS +2mg/l BA +0,1mg/l NAA + 20% Nước dừa + 30g/l sucrose+ 0,9 % agar Môi trường tái sinh cây hoàn chỉnh là MS 0,1mg/l NAA (1/2
Ms không bổ sung chất kích thích sinh trưởng) + 20g/l sucrose + than hoạt tính 0,1-0,15%
- Năm 2015, Nguyễn Thùy Vân và cộng sự trường Đại học Sư phạm HàNội 2 nghiên cứu về sự nhân nhanh cây hoa Dã yên thảo bằng kỹ thuật nuôi
cấy mô tế bào thực vật đã đưa ra quy trình đơn giản tạo vật liệu khởi đầu in
vitro từ đỉnh sinh trưởng của cây, môi trường thích hợp để tạo cây Dã yên
thảo in vitro hoàn chỉnh là môi trường MS + 30 g/l đường saccarose + 8 g/l
agar + 5% nước dừa cây sinh trưởng và phát triển tốt nhất [8]
- Năm 2011, Trần Quốc Cường nghiên cứu về hiệu quả của BA, NAA,
TDZ lên sự tái sinh chồi Dã yên thảo (petunia sp.) in vitro [2].
Như vậy, các công trình nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào tái
sinh và nhân nhanh Dã yên thảo in vitro trong phòng thí nghiệm, mà chưa
đánh giá các chỉ tiêu sinh lý của cây giai đoạn rèn luyện thích nghi với điềukiện tự nhiên
Trang 21CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Vật liệu, hóa chất, thiết bị
2.1.1 Vật liệu thực vật
Cây hoa Dã yên thảo in vitro do phòng thí nghiệm Sinh lý học thực vật,
Khoa Sinh- KTNN, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cung cấp
2.1.2 Hóa chất, thiết bị.
- Hóa chất: dung dịch MS (Murashige & Skoog,1962),
α - naphthaleneacetic acid (α - NAA),…
- Dao cấy, khay cấy, box cấy vô trùng, kính hiển vi điện tử, máy đo hàmlượng diệp lục (máy quang phổ), thước đo, cân,…
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- Thí nghiệm được tiến hành từ tháng 3/2016 đến tháng 4/2017
- Địa điểm nghiên cứu: Phòng sinh lý học thực vật, Trung tâm Hỗ trợNghiên cứu khoa học và Chuyển giao công nghệ trường Đại học Sư phạm HàNội 2 và vườn thực nghiệm trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
2.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu
Thí nghiệm 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm rèn luyện tới tỷ lệ sống của cây Dã yên thảo in vitro giai đoạn vườn ươm
Chúng tôi tiến hành rèn luyện cây Dã yên thảo nuôi cây mô vào thờiđiểm tháng 9, tháng 10, tháng 11, tháng 12
Cây Dã yên thảo in vitro sau khi ra rễ dài khoảng 0,5mm, tiến hành rửa
sạch thạch ở rễ và nhúng trong dung dịch α - NAA loãng trong 20 phút Sau
đó đem trồng trên giá thể đất trộn xơ dừa, trấu hun, xỉ than với tỉ lệ 2:1:1:1.Sau khi trồng, tiến hành che nilon để giảm sự mất hơi nước cho cây Dã
yên thảo in vitro vì cây mô sinh trưởng trong điều kiện nhiệt độ thấp (25±20C)chuyển trực tiếp ra ngoài tự nhiên có nhiệt độ (26-360C) có thể đốt cháy bộ lá
và làm héo cây con