Ngời đọc tự liên tởng, cảm nhận cảm xúc của bài thơ qua ý tứ, giọng điệu.. - Hs đọc lại bài viết của mình, tự rút ra những nhận xét cho bài viết của mình dựa vào lời phê của gv kết hợp v
Trang 1Tuần 5 - Tiết 17 Ngày soạn:
Văn bản
sông núi nớc nam.
Phò giá về kinh
A Mục tiêu
- Giúp HS cảm nhận đợc tinh thần độc lập, khí phách hào hùng, khát
vọng lớn lao của dân tộc trong hai bài thơ
- Hình thành kĩ năng nhận biết hai thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt và ngũ
ngôn tứ tuyệt
- Giáo dục lòng tự hào dân tộc, tinh thần yêu nớc
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC: ? Đọc thuộc một bài ca dao châm biếm Nêu giá trị nội dung
nghệ
thuật của bài ca dao đó?
- Bài mới
Văn bản: Sông núi nớc nam
- Hs đọc chú thích sgk
? Hãy cho biết tác giả của bài thơ là
ai?
? Bài thơ đợc sáng tác theo thể thơ
nào?
? Tại sao VB đợc coi là BTNĐL đầu
tiên của nớc ta?
? Nội dung của bản tuyên ngôn đó là
gì?
- Gv hớng dẫn, đọc mẫu, hs đọc
? Trong bài có những từ nào em
không hiểu?
? Bản tuyên ngôn này đợc trình bày
bằng mấy ý?
? Em hiểu sông núi nớc Nam nghĩa là
ntn?
? Nghiã của từ Đế trong nam đế có
nghĩa là gì?
? Nam đế có nghĩa là gì?
? Câu thơ thứ nhất đã thể hiện t tởng
I Giới thiệu chung.
1 Tácgiả.
- Bài thơ cha rõ tác giả Trớc đây đợc cho là của
Lí Thờng Kiệt, danh tớng đời vua Lí Nhân Tông
2 Tác phẩm.
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đờng luật
- Là bản tuyên ngôn độc lập của nớc ta
- Là lời tuyên bố về chủ quyền
II Đọc - hiểu văn bản.
1 Đọc – chú thích. chú thích.
- Đọc phiên âm dịch nghĩa và dịch thơ
- Sách trời: Phân định rõ ràng.
2 Phân tích.
* Nội dung: 4 ý
- Khẳng định chủ quyền dân tộc
- Xác định tính tất yếu của chân lí đó
- Cảnh báo quân xâm lợc
- Khẳng định ý chí bảo về chủ quyền dân tộc + Sông núi nớc Nam:
Là giang sơn đất nớc VN
Là lãnh thổ của ngời VN
- Đế (vơng): vua nớc lớn, tỏ thái độ ngang hàng với T Hoa Ngoài ra đế còn có nghĩa đại diện cho nhân dân
- Nam đế: Nơi ở của vua Nam Nơi thuộc chủ quyền của ngời VN
- Khẳng định nớc VN thuộc chủ quyền của ngời
Trang 2? Qua đó cho ta thấy tình cảm nào của
tác giả?
? Câu thơ thứ 2 có ý nghĩa ntn?
? Em có nhận xét gì về giọng điệu câu
thơ?
? Hai câu cuối thể hiện nội dung gì
của bản tuyên ngôn?
? Ngoài bản TN này em còn biết bản
TN nào của nớc ta?
? Bài thơ có cách biểu cảm lộ rõ hay
ẩn?
? Nhận xét về giá trị NT của bài thơ?
VN: độc lập, bình đẳng
=> Tình cảm yêu nớc, tự hào, tự tôn dân tộc, niềm tin ý chí quyết tâm tiêu diệt kẻ thù
- Sách trời chia sứ sở: Đó là điều hiển nhiên
không thể thay đổi -> Khẳng định sự vững vàng của t tởng và niềm tin sắt đá vào chân lí
-> Giọng thơ hùng hồn rắn rỏi
- Xâm phạm bị đánh tơi bời:
+ Cảnh báo về sự thất bại thảm hại và nhục nhã của kẻ thù nếu chúng xâm lợc nớc ta
+ Khẳng định tinh thần bất khuất và sức mạnh vô địch của dân tộc ta
=> TNĐL: Tuyên bố chủ quyền đất nớc, khẳng
định không một thế lực nào xâm phạm đợc
- Bình ngô đại cáo – chú thích. nguyễn trãi
- Tuyên ngôn đọc lập - HCM
- ẩn sâu trong chữ nghĩa, tính biểu ý lộ rõ, trực tiếp Ngời đọc tự liên tởng, cảm nhận cảm xúc của bài thơ qua ý tứ, giọng điệu
III Tổng kết.
- Khẳng định chủ quyền về lãnh thổ, ý chí quyết tâm bảo vệ lãnh thổ của đất nớc
- Lời thơ cô đúc, ý thơ hàm súc, cảm xúc thơ dồn nén
Văn bản: Phò giá về kinh
- Hs đọc chú thích sgk
? Hãy cho biết tác giả của bài thơ là
ai? Nêu đôi nét về tác giả?
? Bài thơ thuộc thể loại nào?
? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh lịch
sử nào?
- Gv hớng dẫn, đọc mẫu, hs đọc
? Trong bài có những từ nào em
không hiểu?
? Bài thơ có thể chia làm mấy phần?
Nêu nội dung tong phần?
- Gv nói về hoàn cảnh lịch sử
? Chiến thắng nào đợc nêu trong bài
thơ?
I Giới thiệu chung.
1 Tácgiả.
- Trần Quang Khải (1241 – chú thích 1294)
- Danh tớng có công lớn trong k/c chống Mông Nguyên
2 Tác phẩm.
- Ngũ ngôn tứ tuyệt
- Bài thơ ra đời trong giai đoạn lịch sử dân tộc
đang xây dựng một quốc gia tự chủ thoát khỏi
ách đô hộ
II Đọc - hiểu văn bản.
1 Đọc – chú thích. chú thích.
- Đọc to rõ ràng
2 Bố cục.
- 2 câu đầu -> sự chiến thắng hào hùng của ta trong kháng chiến chống Mông Nguyên
- 2 câu cuối -> Lời động viên xây dung, phát triển đất nớc; niềm tin về sự bền vững muôn đời của đất nớc
3 Phân tích.
a Hào khí chiến thắng quân xâm lợc
- Phút ngẫu hứng: niềm vui chiến thắng, niềm vui đợc theo xe của nhà vua về kinh đô
Trang 3? Phân tích cái hay của từ đoạt sáo so
với bản dịch là cớp giáo?
? Nêu nhận xét về cách ding từ ngữ và
giọng điệu thơ của 2 câu đầu?
? NT đó có tác dụng gì trong việc thể
hiện t tởng tình cảm của tác giả?
? Hai câu thơ cuối thể hiện t tởng gì?
? Tác giả mong muốn điều gì?
? Nhận xét giá trị NT của 2 bài thơ?
? Cả hai bài thơ toát lên tinh thần gì
của thời đại Lí Trần
? Nhận xét giá trị nghệ thuật của hai
bài thơ
- Hàm Tử, Chơng Dơng
- Đoạt: hành động chính nghĩa, lấy về mình qua
đấu tranh với ngời khác + Cớp mất đi nét đó
-> ĐT mạnh, đỗi xứng, giọng khoẻ khoắn hùng tráng -> Không khí chiến thắng oanh liệt, niềm vui chiến thắng, tình cảm tự hào
b Khát vọng thái bình.
Gắng sức – chú thích. thái bình nghìn thu
- T tởng yêu chuộng hoà bình, hi vọng vào tơng lai tơi sáng của dân tộc
-> Khát vọng xây dung đất nớc bền vững muôn
đời
- Biểu ý trực tiếp, biểu cảm kín đáo
III Tổng kết.
- Thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị của thời đại Lí Trần
- Lời thơ cô đúc, ý thơ hàm súc, cảm xúc thơ dồn nén
D Củng cố - Hớng dẫn.
? Sông núi nớc Nam và Phò giá về kinh có mối quan hệ khăng khít về
nội dung Theo em, mối quan hệ ấy đợc thể hiện nh thế nào?
- Thơ văn thời Lí Trần.
- Tinh thần yêu nớc, đấu tranh chống giặc ngoại xâm.
- Khẳng định chủ quyền của dân tộc.
+ Học thuộc hai bài thơ, nắm đợc giá trị nội dung và nghệ thuật
+ Soạn bài: Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trờng trong ra.
_
Tuần 5 - Tiết 18 Ngày
soạn:
Tiếng Việt
từ hán việt
A Mục tiêu
- Giúp HS hiểu đợc thế nào là yếu tố Hán-Việt, nắm đợc cấu tạo của
từ ghép Hán-Việt
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng từ ngữ
- Có ý thức sử dụng từ Hán-Việt cho phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC: ? Xét theo nguồn gốc, từ vựng TV có thể chia ra làm mấy
loại?
? Nêu nguồn gốc của các từ mợn? Lấy VD minh hoạ?
- Bài mới
Trang 4- HS đọc bài thơ Nam quốc sơn hà.
? Các tiếng Nam, quốc, sơn, hà nghĩa
là gì? Tiếng nào có thể dùng nh một
từ đơn để đặt câu (dùng độc lập),
tiếng nào không?
? Ghép những tiếng này với nhau,
hoặc với tiếng khác để tạo thành từ
có nghĩa?
? Em hãy cho biết các tiếng để cấu
tạo từ HV gọi là gì?
? Các yếu tố Hán Việt phần lớn dùng
để làm gì?
? Phân biệt nghĩa của tiếng “thiên”
? Yếu tố HV có đặc điểm gì?
? Các từ sơn hà, xâm phạm (trong
bài NQSH), giang san (trong bài
TGHKS) thuộc từ ghép chính phụ
hay đẳng lập?
? Các từ ái quốc, thủ môn, chiến
thắng thuộc loại từ ghép gì Trật tự
của các yếu tố trong các từ này có gì
giống trật tự các tiếng trong từ ghép
thuần Việt cùng loại?
? Các từ thiên th, thạch mã, tái phạm
thuộc từ ghép gì Trật tự của chúng
có giống với từ ghép thuần Việt
không?
? Trong từ ghép HV có mấy loại
Phân biệt các kiểu trật tự của tiếng
chính phụ?
? Phân biệt nghĩa của các yếu tố HV
đồng âm trong các từ ngữ sau?
I Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt
1 Ví dụ
2 Nhận xét
- Nam: phơng Nam, (dùng đợc độc lập)
- Quốc: nớc
- Sơn: núi
- Hà: sông
- Không thể nói: Lội xuống hà
- Nam quốc, sơn hà; quốc gia, giang sơn + Tiếng để cấu tạo từ Hán Việt gọi là yếu tố Hán Việt
+ Phần lớn các yếu tố HV không dùng độc lập
nh từ mà dùng tạo từ ghép ( có thể dùng độc lập)
- Thiên niên kỉ, thiên lí mã: nghìn
- Thiên đô: dời + Đồng âm, khác nghĩa
3 Ghi nhớ:
- Hs đọc SGK trang 69
II Từ ghép Hán Việt
1 Ví dụ
2 Nhân xét.
- Sơn hà, xâm phạm, giang san: Từ ghép đẳng
lập
- ái quốc, thủ môn, chiến thắng: Từ ghép chính phụ ( trật tự C- P )
- Thiên th, thạch mã, tái phạm: Từ ghép chính
phụ ( trật tự P - C )
- Từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ
3 Ghi nhớ:
- Hs đọc SGK trang 70
III- Luyện tập.
Bài tập 1
- hoa1: chỉ sự vật, cơ quan sinh sản hữu tính
của cây hạt kín, thờng có màu sắc và hơng thơm
- hoa2: đẹp, lộng lẫy
- phi1: bay
- phi2: không phải, trái với lẽ phải, trái với pháp
luật
Trang 5? Xếp các từ vào nhóm thích hợp?
- phi3: vợ thứ của vua
- tham1: ham muốn
- tham2: góp mặt
- gia1: nhà
- gia2: thêm vào
Bài tập 3
a, Từ có yếu tố chính đứng trớc, yếu tố phụ
đứng sau: hữu ích, phát thanh, bảo mật, phòng
hoả.
b, Từ có yếu tố phụ đứng trớc, yếu tố chính
đứng sau: thi nhân, đại thắng, tân binh, hậu
đãi.
D Củng cố - Hớng dẫn.
? Hãy nêu trật tự của các yếu tố HV Cho ví dụ
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Xem tiếp bài từ HV tiếp theo: Chú ý cách sử dụng từ HV
_
Tuần 5 - Tiết 19 Ngày
soạn:
Tập làm văn
trả bài tập làm văn số 1
A Mục tiêu
Giúp HS
- Củng cố lại những kiến thức và kĩ năngđã học về văn bản miêu tả,
về tạo lập văn bản, cách sử dụng từ ngữ, đặt câu
- Rèn luyện kĩ năng viết văn
- Học sinh có ý thức học tập, rút kinh nghiệm qua bài viết
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án,thống kê lỗi
- HS: Xem lại đề bài
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC:
- Bài mới
I/ Đề bài
- Học sinh nhắc lại đề bài
- Giáo viên ghi đề bài lên bảng
II/ Trả bài.
- Gv trả bài đã chấm cho hs
- Hs đọc lại bài viết của mình, tự rút ra những nhận xét cho bài viết của mình dựa vào lời phê của gv kết hợp với các câu hỏi sau:
? Câu chuyện đợc kể theo chủ đề gì
? Bài văn đã dùng sự việc, chi tiết, lời văn, bố cục ntn để thể hiện tính mạch lac, liên kết của văn bản
Trang 6? Mỗi đoạn văn đã viết hoàn chỉnh một ý cha ? Hình thức ntn ? Có đoạn văn nào lẽ ra phải tách, hay nhập cho trọn ý không ?
? Sửa chính tả, ngữ pháp, dùng từ, diễn đạt sai trong bài (nếu có)
III/ Nhận xét.
* Ưu điểm:
- Đa số bài viết của các em bớc đầu thể hiện đợc chủ đề, bố cục, liên kết
đoạn, câu trong bài
- 2/ 3 số bài viết sạch sẽ, rõ ràng, ít sai ngữ pháp
- Một số bài viết điển hình có sự sáng tạo trong diễn đạt, cách tạo tình huống, biết kết hợp hài hoà các yếu tố miêu tả, biểu cảm và tự sự
* Nh ợc điểm.
- Một số bài viết còn cha rõ bố cục, chủ đề, liên kết đoạn, câu
- Rất nhiều bài chỉ nặng về kể lể dài dòng mà cha sử dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm
- Có khoảng hơn mời bài chữ viết rất xấu, sai chính tả, trình bày bẩn
* Gv nhận xét từng bài cụ thể để hs rút kinh nghiệm theo sự tổng kết của
gv khi chấm
IV/ Hs chữa bài.
- Hs tự chữa bài của mình hoặc chữa theo nhóm
- Gv đôn đốc, giúp hs sửa khi thấy cần thiết
V/ Kết quả cụ thể
- Điểm yếu:
- Điểm kém:
- Điểm TB:
- Điểm khá:
- Điểm giỏi:
d- Củng cố:
- Gv lấy điểm vào sổ
- Gv nhấn mạnh những kiến thức cần ghi nhớ khi viết bài
* H ớng dẫn
- Ôn tập cách viết bài
- Tìm hiểu bài: Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Tuần 5 - Tiết 20 Ngày soạn:
Tập làm văn
tìm hiểu chung về văn biểu cảm A.Mục tiêu.
- HS hiểu văn biểu cảm nảy sinh là do nhu cầu biểu cảm của con
ngời
Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp
- Bớc đầu biết viết văn biểu cảm
- HS có ý thức cảm nhận đúng chuẩn mực
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC: Kể tên các văn bản mà em đã đợc học ở lớp 6
- Bài mới
I Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
Trang 7HS đọc hai bài ca dao.
? Hai bài ca dao thể hiện tình cảm,
cảm xúc nh thế nào?
? Khi nào ngời ta có nhu cầu biểu
cảm?
? Ngời ta thờng biểu cảm bằng cách
nào (có nhiều cách biểu cảm)
? Khi viết th cho ngời khác là ta đang
có nhu cầu nh thế nào.?
HS đọc hai đoạn văn
? Nội dung tình cảm trong hai đoạn
văn là gì?
? Hai đoạn văn có đặc điểm gì khác
với văn tự sự, miêu tả?
? Có ý kiến cho rằng tình cảm, cảm
xúc trong văn biểu cảm phải là tình
cảm, cảm xúc thấm nhuần t tởng nhân
văn Qua hai đoạn văn trên, em có tán
thành ý kiến đó không?
? Cách biểu hiện cảm xúc của hai đoạn
văn khác nhau nh thế nào?
? Vậy văn biểu cảm là gì?
? VBBC đợc thể hiện dới những hình
thức nào?
? So sánh hai đoạn văn và cho biết
đoạn văn nào là văn biểu cảm Vì sao?
Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn
văn ấy?
1.Nhu cầu biểu cảm của con ngời
* Bài tập sgk
* Nhận xét.
Bài 1: Thơng cho con ngời có nỗi oan nào đó
muốn bày tỏ nhng không đợc ai thông cảm
Bài 2: Cảm xúc tự hào sắc đẹp lúc thanh
xuân đang phơi phới giữa đồng buổi ban mai -> Khi có những tình cảm chất chứa muốn biểu hiện cho ngời khác để chia sẻ, gợi sự
đồng cảm
- Ca, hát, vẽ tranh…
- Nhu cầu biểu cảm, trong th ngời viết sẽ bộc
lộ những cảm xúc của mình
+ Biểu cảm bằng văn (1 cách biểu cảm) + Th, thơ, văn… là các thể loại văn biểu cảm
2/ Đặc điểm chung của văn biểu cảm
- Đoạn văn 1: Nỗi nhớ, những kỉ niệm giữa
hai ngời đã xa cách nhau
- Đoạn văn 2: Nghe hát dân ca, thấy tình cảm
gắn bó với quê hơng, đất nớc
+ Tự sự: kể chuyện; miểu tả: hình dung nhân
vật
+ Biểu cảm: không gợi, kể chuyện hoàn
chỉnh; có miêu tả nhng để gợi cảm xúc
-> Tình cảm là nội dung thông tin chủ yếu trong văn biểu cảm, các hình ảnh sự việc là phơng tiện biểu cảm
=> Tình cảm trong văn biểu cảm là những tình cảm đẹp, giàu tính nhân văn
- Những tình cảm tầm thờng: bị chê cời
- Những tình cảm đẹp: nâng cao phẩm giá, phong phú tâm hồn
- Đoạn văn1: Biểu cảm trực tiếp, nói thẳng
(nhật kí, th từ)
- Đoạn văn2: Biểu cảm gián tiếp, miêu tả
tiếng hát- tởng tợng- tình yêu quê hơng
-> VBBC: bày tỏ t tởng tình cảm với con ngời
và thế giới xung quanh
- Th, thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tự sự trữ tình… là các thể loại văn biểu cảm
3 Ghi nhớ: SGK trang 73
II- Luyện tập
Bài tập 1
- Đoạn văn b là đoạn văn biểu cảm, nó khêu gợi cảm xúc nơi ngời đọc về cây hải đờng
- Cách gợi cảm xúc: Miêu tả cụ thể, tả gần, có những liên tởng, dùng từ ngữ gợi cảm xúc
Bài tập 2
* Sông núi nớc Nam:
- Niềm tự hào dân tộc
Trang 8? Chỉ ra nội dung biểu cảm trong hai
bài thơ?
- ý trí quyết tâm bảo vệ tự hào dân tộc
* Phò giá về kinh:
- Niềm vui chiến thắng, mong ớc hi vọng về
đất nớc yên vui, thái bình
D Củng cố - Hớng dẫn:
? Thế nào là văn biểu cảm?
? Văn biểu cảm có đặc điểm gì?
- Tìm các đoạn văn, bài văn biểu cảm
- Xem trớc bài: Đặc điểm của bài văn biểu cảm.