Lớp ghép - một tồn tại khách quan của giáo dục tiêu học Việt Nam Lớp ghép là một hình thức tổ chức dạy học mà một GV trong củng một thời gian và không gian có trách nhiệm dạy học cho HS
Trang 1VAI NET VE DAY HOC LOP GHEP
0 TIE HOC HIEN NAY
1 Lớp ghép - một tồn tại khách quan của
giáo dục tiêu học Việt Nam
Lớp ghép là một hình thức tổ chức dạy học
mà một GV trong củng một thời gian và không
gian có trách nhiệm dạy học cho HS ở hai hay
nhiều nhóm trình độ (lớp) khác nhau nhằm đạt
mục tiêu giáo dục đề ra cho từng nhóm trình độ
Trên thể giới, hình thức tổ chức dạy học này
được thực hiện ở nhiều nước với những mục
đích khác nhau Ở các nước phát triển (Anh, Mĩ,
Pháp, Ca-na-đa, Bắc Ailen ), lớp ghép với
những ưu thế: mang đặc điểm của một xã hội
học tập thu nhỏ; HS có cơ hội học theo năng lực
riêng của mình, được phát triển kĩ năng tự học,
giúp đỡ lẫn nhau trong học tập qua chia sẻ kinh
nghiệm bằng hình thức học tập tương tác, nâng
cao trách nhiệm trong học tập và cuộc sống
Dạy học lớp ghép được lựa chọn như một mô
hình tổ chức dạy học tiên tiến nhằm nâng cao
chất lượng dạy học Tuy nhiên, ở nhiều nước
trên thế giới (chủ yếu là các nước đang phát
triển), loại hình lớp ghép được tổ chức nhằm
giải quyết vấn đề huy động và duy trì trễ em đi
học nhằm đảm bảo quyền được thụ hưởng giáo
dục đối với tất cả trẻ em Việc tổ chức lớp
ghép ở các nước này được thực hiện chủ yếu ở
vùng nông thôn, miền núi nơi có điều kiện phát
triển kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn với
các lí do chính như: địa hình hiểm trở, thiếu
thốn về phương tiện và hạ tầng giao thông;
những vùng dân cư nhỏ, biệt lập; thiếu GV,
thiếu phòng học
Lịch sử dạy học lớp ghép ở Việt Nam đã
manh nha từ rất sớm trong các làng xã với
những lớp học nhiều trình độ, nhiều lứa tuổi
TRẤN THỊ MÌNH PHƯƠNG - BÙI VIỆT HÙNG
Vụ Giáo dục Tiểu học
khác nhau cùng học dưới sự chỉ giáo của thầy
đồ Ngày nay, các lớp ghép chủ yếu được tổ chức ở những vùng xa xôi, hẻo lánh, dân cư thưa thớt với đa số HS là người dân tộc thiểu số Lớp ghép có thể gồm 2, 3, hay thậm chí 4 nhóm trình độ cùng học với nhau, nhưng phổ biến là
các lớp ghép có 2 nhóm trình độ Các lớp ghép
có thể gồm các nhóm trình độ sát nhau như
lớp ghép 1 + 2, 1+ 2+3,2+3,3+ 4+5, cũng
có lớp ghép gồm các nhóm trình độ không liền nhau Và trên thực tế, các lớp ghép gồm các nhóm trình độ liền nhau đầu cấp Tiểu học chiếm tÍ lệ cao nhất (một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến hiện trạng này là do HS đầu cấp còn nhỏ, việc đi học xa của các em khó khăn hơn rất nhiều so với HS các nhóm trình độ cuối cấp) Trong những năm qua, được
sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) nhiều hoạt động nhằm phát triển và
nâng cao chất lượng dạy học lớp ghép đã được triển khai ở Việt Nam như Dự án Giáo dục
lớp ghép và Song ngữ, DỰ án Giáo dục
Bạn hữu trẻ em (Dự án Giáo dục Lớp ghép và
Song ngữ được triển khai từ năm 1991; đến năm học 1999 - 2000 dự ản mở rộng ra 39 tỉnh,
293 huyện với 7.711 lớp, 165.050 HS; Dự án
Giáo dục Bạn hữu trẻ em triển khai ở 15 tỉnh
với 30 huyện, 1.237 lớp ghép và 23.072 HS trong năm học 2000 - 2001)
Hoạt động của các dự án này, với những
hỗ trợ về chương trình, tài liệu, tập huấn GV,
cơ sở vật chất đã góp phần quan trọng trong việc tổ chức dạy học lớp ghép cũng như nâng cao chất lượng dạy học ở những vùng kinh tế -
xã hội đặc biệt khó khăn, CHUYEN DE GIAO DUC TIEU HOC - TAP 37 HE
Trang 2tiéu hoc cho tré em cé hoan canh khé khan - PEDC
Bang 1
Số lượng lớp ghép theo điều tra của Dự án Giáo dục
(năm 2008)
Vùng huyện ¡trường | điểm | lớp lớp
yt TH |trường| ghép | ghép Nông thên 552| 12859/ 34340| 110160 8305
Thànhthì | 125[ 2751[ 3910] 1184 99
nuyện 204| 5104| 10905 21957 1693
trung binh
Huyện 227| 4978| 17742| 84038| 6223
Khó khăn
Huyện 24B|[ 5528| 9603| 5349| 486
thuận lợi
Toàn quốc| 677| 15610| 38250i111344| 8404
Bảng 2 Số liệu của 47 tỉnh trong toàn quốc
tố chức dạy học lớp ghép (Dự án PEDG, năm 2008)
Thực tiễn triển khai tổ chức dạy học lớp
ghép ở Việt Nam trong những năm qua cho thấy vai trò và ý nghĩa nhân văn của loại hình dạy học này đối với sự phát triển của giáo dục tiểu học Điều đó thể hiện trên một số phương diện chủ yếu sau:
Thứ nhất, lớp ghép tạo cơ hội cho mọi trẻ
em trong độ tuổi có cơ hội đến trường Các lớp ghép được tổ chức chủ yếu ở các điểm trường, những vùng hẻo lánh có điều kiện kinh tế,
xã hội đặc biệt khó khăn thể hiện chủ trương phát triển giáo dục miền núi, vùng đồng bào dân tộc “Trường gần dân, quy mô nhỏ, thầy tìm tro” dé thu hút trẻ em đến trường Qua đó, lớp ghép góp phần huy động HS đến lớp, giải quyết tình trạng thất học hoặc học không đúng
TT; Tỉnh |HSlớp|Lớp |TT| - Tỉnh HS lớp | Lớp
| ghép jghép; = - ghép |ghép
4 |Ha Giang 11174| 768| 25 | Phú Yên 599| 47
-2' |Cao Bằng §777| 682] 26 :| Khánh Hòa 266| 23
3 |Bắc Kạn 4103| 380 [27 -| Ninh Thuận 284| 18
4 |Tuyên Quang | 3072| 309|28 | Bình Thuận 4434| 30
5 |Lào Cai 10312| 80228 | Kon Tum 1214| 93
6 |Điện Biên 5821| 473|30 | Gia Lai 9454! 448
7: |Lai Châu 1578| 122|3 | Đắk Lắk 465| 35'
:8: |Sơn La 8122| 423|32 | Đấk Nông 101 1
F8 |Yên Bái 5756| 319133] Lâm Đồng 321| 25
‡0|HoaBnh | 2858| 289434 | Binh Phước 1287! 96
11 |Thái Nguyên 39| 7} 35 | Đồng Nai 498| 34
42 |Lang Sơn 3712| 372/36 |TPHOChiMinh | 52| 4
13 {Quang Ninh 636] 84) 37°] Long An 1004| 71
14 \Bắc Giang 1147| 80138 | Trà Vinh 683| 43
15 |Phú Thọ 642| 85|39 | Vĩnh Long 1| 0
16 {TP Hã Phòng 241| 2}40:| Đồng Tháp 1220| 70
17 | Thái Bình 3| 3141 |An Giang 1244| 6
18 |ThannHóa | 3360| 27742 | Kiên Giang 5260| 296
18 |Hà Tĩnh 59| 5143 |TP Cẩn Thơ T8| 5
20 |Quảng Binh 6858| 55|44 | Hậu Giang 459] 25
21 ¡TP Đà Nẵng 68} 6}4§ | Sóc Trăng 603| 38
22 jQuảngNam | 8591| 470Ì46-] Bạc Liêu 2210| 124
23 |QuảngNgãi | 1638| 144|47:|CàMau- 2287| 146
24 [Binh Dinh 812| 8477|
TẢ CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 37
độ tuổi, đảm bảo bình đẳng trong thụ
hưởng quyền lợi giáo dục đối với trẻ
em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em gái
Thứ hai, lớp ghép góp phần giữ vững kết quả PCGDTH và thực hiện PCGDTH đúng độ tuổi ở vùng đồng
bào dân tộc Ở Việt Nam, trên phạm
vì toàn quốc đã đạt Chuẩn PCGDTH
từ năm 2000 và đến nay đã có 47/ 63
tỉnh, thành phố đạt Chuẩn PCGDTH đúng độ tuổi Thực tiễn cho thấy việc duy trì các kết quả của PCGDTH và
đặc biệt là phấn đấu đạt Chuẩn
PCGDTH đúng độ tuổi ở miền núi và
vùng đồng bào dân tộc là hết sức khó khăn bởi những yêu cầu về tính bên
vững và những tiêu chí đặt ra đổi với
vấn đề chất lượng giáo dục tiểu học (ví dụ, tiêu chí HS của PCGDTH đúng độ tuổi: huy động 95% trẻ 6 tuổi
đi học; 80 % trẻ 11 tuổi hoàn thành chương trình Tiểu học, số trẻ 11 tuổi còn lại không được bỏ học) Hệ thống lớp ghép phân bố tại khắp các địa bàn có cư dân sinh sống đã góp phần
quan trọng trong việc thực hiện các
mục tiêu của công tác PCGDTH.
Trang 3Thứ ba, lớp ghép góp phần thực hiện đổi mới
phương pháp dạy học ở tiểu học Việc tổ chức
lớp qhép với những nhóm trinh độ khác nhau
đăt ra yêu cầu về phương pháp dạy học phù
hợp với một loại hình lớp học đặc thù Để dạy
học lớp ghép cần phải có cách tổ chức linh hoạt
và phương pháp dạy học tích cực: sử dụng
không gian lớp học và thiết bị dạy học; lập kế
hoạch giảng dạy và soạn bài; tổ chức trò chơi
học tập; tổ chức dạy học quay vòng nhóm; đạy
HS cách tự học và tổ chức kiểm tra đánh giá
Vì vậy, có thể nói, dạy học lớp ghép'là một môi
trường thuận lợi cho việc triển khai đổi mới
phương pháp dạy học ở tiểu học
Với đặc điểm và vai trò như trình bày ở trên,
lớp ghép tồn tại như một thực tế khách quan
của Giáo dục Tiểu học Việt Nam và được nhìn
nhận như một bộ phận của hệ thống giáo dục
quốc dân hiện nay (một dạng của loại hình các
lớp học linh hoạ)
2 Định hướng chỉ đạo của Bộ về dạy học
lớp ghép ở tiêu học
Chi đạo việc tổ chức dạy học lớp ghép được
Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện trong các
văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học
hằng năm và tập trung trong Công văn
sế 9548/BGDDĐT-GDTH ngày 13/10/2008 về
Hướng dẫn quản lí và tổ chức dạy học lớp ghép
Sau đây là một số điểm cơ bản về tổ chức dạy
học, xây dựng kế hoạch dạy học, các hoạt động
dạy học, và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của HS lớp ghép:
a) Tổ chức dạy học lớp ghép
Ở địa bàn đặc biệt khó khăn có thể tổ chức
lớp ghép nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho HS đi
học Mỗi lớp ghép có không quá 2 trình độ
Trường hợp đặc biệt có thể ghép 3 trình độ
nhưng mỗi lớp không quả 10 HS Hạn chế tổ
chức lớp ghép ở lớp đầu cấp và lớp cuôi cấp
Trong tổ chức dạy học lớp ghép, tập trung dạy
học 2 môn Tiêng Việt và Toán theo đúng quy
định của chương trình, các môn học còn lại được
vận dụng chương trình một cách linh hoạt phủ
hợp với khả năng nhận thức của HS, phù hợp với
hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của lớp học
b) Xây dựng kế hoạch dạy học
GV dạy lớp ghép trực tiếp xây dựng Kế
hoạch dạy học Căn cứ vào chương trình các môn học đã quy định, GV được phârf công dạy
lớp ghép lập kế hoạch dạy học cho cả năm, mỗi
học kì, từng tháng, từng tuần học phù hợp với các nhóm trình độ Khi thực hiện kế hoạch dạy
học, không bắt buộc GV thực hiện chương trình
một cách máy móc, hình thức mà quan trọng là
thực hiện chương trình hợp lí, phù hợp với đối tượng HS sao cho cuối năm học tất cả HS trong mỗi lớp đạt được yêu cầu chuẩn kiến
thức, kí năng được quy định tại chương trình
giáo dục phổ thông Khi sắp xếp kế hoạch đạy
học cần lưu ý:
- Ghép những bài học kiến thức mới ở trình
độ này với những bài luyện tập, thực hành ở
trinh độ kia
- Hạn chế ghép những môn học đánh giá bảng nhận xét với những môn học đánh giá bằng điểm số
- Đối với 2 môn Tiếng Việt và Toán, dạy học
theo đúng nội dung chương trình cho từng
nhóm trình độ Các môn còn lại có thể tổ chức
dạy học chung cho các nhóm trình độ khác
nhau Lựa chọn nội dung của nhóm trình độ thấp làm cơ sở, nội dung chương trình của nhóm trình độ cao được xem là phần mở rộng c) Xây dựng kế hoạch bài học
Kế hoạch bài học cần thể hiện được các hoạt động dạy học chủ yếu của GV, hoạt động học của HS ở các nhóm trình độ khác nhau và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các hoạt động này d) TỔ chức các hoạt động dạy học
Phối hợp linh hoạt các hình thức tổ chức
dạy học trong mỗi buổi học: dạy học chung cả
lớp, dạy học riêng từng nhóm trình độ, dạy học
cho mỗi cá nhân HS Phân bổ thời gian làm
việc với các nhóm trình độ trong từng tiết học cho tất cả HS Tích cực sử dụng phiếu giao
việc trong quá trình dạy học để phát huy khả
năng học tập độc lập và hợp tác nhóm của HS;
tăng cường khả năng hỗ trợ lẫn nhau giữa HS của các nhóm trình độ và giữa HS khá, giỏi với
HS yếu
CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 37 h
Trang 4e) Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của
HS lớp ghép tập trung vào 2 môn Tiếng Việt và
Toán theo yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức,
kĩ năng quy định tại Chương trình giáo dục phổ
thông (ban hành theo Quyết định số
16/2006/QOĐ-BCDĐT) Các môn Khoa học,
Lich sử và Địa lí chủ yếu được đánh giá về kĩ
năng đọc; điểm tập đọc nội dụng các môn học
này được tính là điểm kiểm tra thường xuyên,
giữa kì, cuối kì của chính các môn học đó Các
môn học đánh giá bằng nhận xét cần chú trọng
động viên sự tiến bộ của HS, khơi dậy hứng thú
học tập để tất cả HS lớp ghép đều có thể đạt
loại Hoàn thành vào cuối năm học
g) Cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học
Mỗi lớp ghép cần có đủ không gian cho việc
day và học của từng nhóm trình độ, đủ cơ sở
vật chất, trang thiết bị: môi nhóm trình độ có
một bảng riêng, bàn ghế có thể sắp xếp cơ
động để phục vụ việc học riêng cho từng nhóm
trình độ
se ses
rs rLT* 4, se , Ae tS LS LALA COLL AL C4 SAF “Shh ofp "”« 1 *
v = et AASS SE ,sar 4 ASS a as Ce ‘fo * S0 su Foes a6 “ © V°%%,e°; fe, Ad ể
- fa ass # LS e 7 th, LS Gg FD ws Ìh + ch xi
+ “ „ c4 iA of OG yA ” T7 fab Cay es vee PoP aa Ds , si? Oe, eh et en, Shae" _ ° eee gS
“ ;uh/yý 4 r 4a 4, eh Ss a, w * seas “,
2 MOGI LTE ELE ILE OD
a , “ Oth shes 4; “ £C T27 r GS ast ants > "ee “ "su"
Z iJ TS CPP LL, “77 Are AALS, 49S ba « agrees oe See °
“x2 “2 “4,4 4 AAs es r7 700 5 ng wo ete , Ự Z LAC we oe ane ns
7 z ⁄ cư 1772270 PPh MEE OL pe
Ƒ
we eee
ify i
:
“4 “
As
Oi aaa
“et? 8
Các trường có lớp ghép cần trang bị đồ
dùng dạy học phù hợp với đặc thù dạy học lớp
ghép, tăng cường hoạt động sưu tầm và làm
đồ dùng dạy học từ nguyên vật liệu sắn có tại địa phương; GV ở các điểm trường chính chia
sẻ, hỗ trợ nhau làm đồ dùng dạy học cho các
lớp ghép
Hiện nay, quy mê loại hình lớp ghép ở Việt Nam đã và đang có xu hướng giảm dần bởi sự tiến bộ về điều kiện kính tế- xã hội và cơ sở vật chất giáo dục những vùng đặc biệt khó khăn: việc xây dựng trường, lớp được đầy mạnh; điều
kiện giao thông ngày càng được cải thiện; đội
ngũ GV được tăng cường; loại hình trường phổ
thông tổ chức nội trú, bán trú đã phát triển
Tuy nhiên, theo nhận định của các nhà nghiên
cứu và quản lí giáo dục, lớp ghép (đặc biệt là đối với các nhóm trình độ đầu cấp Tiểu học) sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong thời gian tới
vì những yếu tổ mang tính đặc thù của giáo dục miền núi, dân tộc
(Nguồn: Vụ GD Tiểu học, Dự án PEDC, Dự án Giáo dục
Lớp ghép và Song ngữ, Dự án Giáo dục Bạn hữu trẻ em, Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Dân lộc)
(en oes * 5
isi ae toe
S2 tu chuến “RẺ
Chăm chú nghe giảng
ri CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 37
