Xã hội mới sẽ hình thành từ những cá nhân là sản phẩm tự giác của nền giáo dục mới, do đó, vấn đề cốt lõi của lịch sử hiện đại là ở chỗ: được hưởng giáo dục như thế nao thi Trẻ em sẽ ta
Trang 1GIAO DUC TIEU HOC HIEN DAI
1 Em sinh nam 2001 Em vào học lớp Một
năm học 2007 - 2008 và hưởng trọn vẹn nền
giáo dục thế kỉ XXI
Giáo dục vốn là sản phẩm tự nhiên của một
xã hội có sấn Càng vào sâu thế kỉ XXI, xã hội
càng biến đổi nhanh chóng, sẽ không còn nữa
một xã hội có sẵn ở bên ngoài hay bên trên
giáo dục Xã hội mới sẽ hình thành từ những
cá nhân là sản phẩm tự giác của nền giáo dục
mới, do đó, vấn đề cốt lõi của lịch sử hiện đại là
ở chỗ: được hưởng giáo dục như thế nao thi
Trẻ em sẽ tao lập ra một xã hội như thế ấy Nói
hẳn ra, Lẽ sống của nền giáo dục hiện đại làm
nên Lẽ sống cửa cả dân tộc, Sức sống của nền
giáo dục hiện đại làm nên Sức sống của cả dân
tộc, Sự sống của cả dân tộc làm bằng Sự sống
của Trẻ em được hưởng giáo dục hiện đại
Không có sẵn một xã hội mới cho giáo dục
Không có sẵn một nền giáo dục mới cho xã hội
Cả hai cùng vì nhau, cùng cho nhau, cùng sinh
(hành ra nhau, nhưng so với việc hình thành
xã hội mới thì có được một nền giáo dục mới là
việc trong tầm tay
2 Trẻ em là một phạm trù phát triển, phát
triển cùng với lịch sử hiện thực Thế kỉ XX
còn nhìn thấy Trẻ em 5 - 6 tuổi đã đi làm nuôi
thân như một người lao động sản xuất đương
thời Sang thế kỉ XXI, đã 11 - 12 tuổi, em còn
“bé lắm”, được nuôi không, ngày ngày mẹ nhớ
cho quà vặt vào cặp sách Sự kiện này cho thấy
Tuổi thơ (Thời Trẻ con) hiện đại không còn
như xưa, tròn trịa một tảng liền nguyên khối mà
đã “dài ra”, phân hoá thành các lứa tuổi: 0 - 2,
3-5, 6 - 11, 12 - 16, Mỗi lứa tuổi được "định
nghĩa” bằng cái mới lần đầu tiên hình thành và
cũng bằng cách mới làm ra cái mới ấy Cần
phân biệt rành rọt các cái mới ở trong hai dòng:
Trưởng thành và Phát triển
m= CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 37
HO NGOC DAI
Trưởng thành là một quá trình tự nhiên về
cơ thể, đi theo một lộ trình vạch sắn trong bào
thai (mã di truyền) và bị chặn lại ở một mốc nào
đó, ví dụ, chỉ cao 160cm
Phát triển là một quá trình nhân tạo, tự tạo
ở ngoài đời, luôn luôn đi cùng nhịp với tiến trình
phát triển của xã hội, không có giới hạn cuổi cùng Các lứa tuổi hiện đại là các trình độ phát - triển cá nhân trong xã hội hiện đại, là cơ sở tự
nhiên cho giáo dục ở mỗi lứa tuổi ấy
3 Năm 2001, Mĩ công bố Bản để gen (gène) cho biết: Tất cả Trẻ em sinh ra với số gen giống nhau đến 99,9%, bất kế em sinh ra
ở đâu, trong gia đình nào Liệu Người có thể
giúp cho các cá nhân tận dụng sự khác biệt
0,1% (1 phần nghìn) để phát triển hết cỡ?
Sự phát triển hiểu là sự phát triển tỉnh
thần thì chỉ có Người mới có, vậy nên về lí
thuyết, Người là một thực thể tỉnh thần (cơ
thế này chỉ dùng làm “vật chứa” chứa tỉnh thần) Các Mác là một vĩ nhân “cao” hơn một đầu so với hàng triệu triệu người trong các thời
đại, nhưng cơ thể của ông chỉ cao 153cm
Trẻ em sinh ra sống được thì sẽ trưởng thành,
nhưng để phát triển thì em phải sống trong xã hội loài người, sống chung với Người lớn, phải được Người lớn giáo dục
Bản chất của giáo dục xưa nay đều mang
tính xã hội, dù Người lớn có ý thức tường minh
về điều đó hay không
Giáo dục của Người lớn là người bạn đồng hành với sự phát triển của em (Giáo dục không đi trước, không đi sau, mà đồng hành với Phát triển) Em phát triển bằng cách có thêm các cái mới vốn không có trong bụng mẹ, nhưng có sẵn trong xã hội
Trang 24 Em trưởng thành và phát triển trong Cuộc
sống thực, ở mọi nơi, trên mỗi thời khắc Mọi
hoạt động giáo dục đều phải căn cứ vào cuộc
sống thực, lấy làm nơi đi và nơi đến, tức là phải
giả định Cuộc sống thực luôn luôn đúng
Là nhân tố hữu cơ của cuộc sống ấy, em cũng
trưởng thành “đúng” và phát triển “đúng", nghĩa là
em luôn luôn đúng Trẻ em luôn luôn đúng -
Người lớn phải nghĩ như vậy để tìm cách giáo
dục cho đúng Nếu Trẻ em không chấp nhận,
cách giáo dục ãy dứt khoát là “sai” va luc nay
Người lớn phải biết chịu thua Về lí thuyết, chống
lại Trẻ em cũng như chống lại tự nhiên, thế nào
cũng bị trừng phạt (mượn ý của Ăng-ghen).Trên
thực tiễn giáo dục, muốn “thẳng” Trẻ em thì có
khi phải “chịu thua” trước, rồi sau sẽ tìm cách
"thắng tại" và thắng bằng cái lí mà mình đã chịu
thua, có vậy Trẻ em mới "khẩu phục, tâm phục”
chấp nhận cách giáo dục của Người lớn
Giáo dục Trẻ em là vì Lợi ích cơ bản của
chính em, mà Trẻ em hiện đại là nhân vật lần
đầu tiên xuất hiện trong lịch sử hiện thực với
những nét độc đáo của Cuộc sông thực hiện
đại, trong khí đó Người lớn là con đẻ của quá
khứ với những đặc điểm đã lỗi thời Ở bản lề
giao thời, những năm đầu thế kỉ XXI, Người lớn
cần phải ý thức rõ ràng các đặc điểm cơ bản ấy
của mình
5, Trưởng thành - Phát triển là việc Trẻ em
phải tự làm lấy
Để trưởng thành bình thường tự nhiên, em
cần nạp năng lượng, vật chất vào mình: không
khí, ánh sáng, nước, thức ăn Để phát triển tự
nhiên bình thường, em cần chuyển vào mình các
thành tựu hiện đại trong các lĩnh vực tinh thần:
Khoa học - Nghệ thuật - Niềm tin đạo đức
Trưởng thành có được bằng tự ăn Phát triển
có được bằng tự giáo dục Nói tự ăn, hiểu là
Người lớn cho em thức ăn, em tự nuốt vào
bụng, rồi cơ thể sẽ giúp em làm tiếp, biến thức
ăn thành máu thịt, cấp cho sự trưởng thành Nói
tự giáo dục hiểu là em tự biến thành tựu của xã
hội (gọi là A) thành sản phẩm cho riêng mình
(gọi là a), tạo ra sự phát triển: A > a
Công thức A > a có thể dùng cho cả Trưởng
thành lẫn Phát triển Với Trưởng thành, Người lớn
chỉ cần có A Với Phát triển, Người lớn còn quan
tâm hơn đến mũi tên (quen gọi là Phương pháp)
Với công thức giản đơn A -> a có thể thấy sự nghèo nàn và có giới hạn của Á cấp cho Trưởng
thành qua các lứa tuổi, còn với Phát triển thì cả
A lẫn mũi tên đều luôn luôn biến đổi, ngày càng tạo ra sự phong phú của đời sống tinh thần với các nét đặc trưng qua từng lứa tuổi
6 Sáu tuổi, em đi học Từ nhà đến trường,
cơ thể em vẫn đi trên đất liền, nhưng trong tỉnh
thần, em phải thực hiện “bước nhảy sinh mệnh”
một mất một còn, như nhảy qua hai bờ vực
thắm, bên này quá khứ và bên kia tương lai, bên này không còn sức sông nữa, bên kia quá mới lạ, rất hấp dẫn, nhưng tấp ló nhiều rủi ro Bên này bên kia 6 tuổi nào đã khác mấy về Trưởng thành, mà cách nhau một trời một vực
về Phát triển: Em từ giã nguyên lí đã lỗi thời,
nhảy sang nguyên lí mới, lần đầu tiên em đặt
chân đến
Sáu tuổi là bước ngoặt quan trọng nhất của đời người hiện đại, cơ hổ như toàn bộ lịch sử
nhân loại "thu gọn” lại trong em thành quãng
đời 6 năm ấy! Hiện tại và tương lai của em gắn liền với Cuộc sống thực đang nóng hổi hơi thở thời đại Nói cách khác, cấp Tiểu học có hai
Một là cơ hội cuối cùng có thể củng cố
vững chắc những gì đã có trong ö năm qua, làm nền tảng vĩnh cửu cho những gì quen gọi là bản
sắc văn hoá, truyền thống dân tộc và gia đình (gia phong) trong cá nhân em
Hai là cơ hội đầu tiên cho em tiếp cận, ngay lập tức với nền văn minh hiện đại Bằng cách
này (và chỉ có thể bằng cách này) mà em sống
và phát triển tự nhiên bình thường trong Cuộc
sống thực hiện đại (nhiều người cứ tưởng như thế là em “đi tắt", “đón đầu")
7 Giáo dục tiểu học chứa trong bản thân
mình hai nhân tố liên hệ hữu cơ với nhau:
Một, nhân tố xã hội - chính trị Hai, nhân tố Nghiệp vụ sư phạm
Về xã hội - chính trị, HS tiểu học còn nhỏ,
còn có cha mẹ, ông bà nội ngoại, chú bác cô dÌ,
anh chị em ruột và họ hàng có hàng chục
người xung quanh quan tâm đến em
CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 37
Trang 3Về Nghiệp vụ sư phạm, không ở đâu mà
tinh chất sư phạm phải "đậm đặc” như ở giáo
dục tiểu học Không ở đâu mà những công trình
nghiên cứu khoa học hiện đại về sư phạm đạt
độ đáng tin cậy như ở giáo dục tiểu học
Chúng ta đang sống ở thế kỉ XXI, khi Cuộc
sống thực đã nói to lên, nói công khai, nói rành
rẽ: Tất cả 100% Trẻ em hiện đại, không phân
biệt nguồn gốc xuất thân và nơi sinh sống,
ai cũng được học Một khi từ Cuộc sống thực
đã nảy sinh một nhu cầu như một nhiệm vụ xã
hội - chính trị bất khả kháng, thì ngay trong lòng
Cuộc sống thực cũng đã có điều kiện vật chất
để thực hiện nhiệm vụ xã hội - chính trị ấy, đảm
bảo cho ai được học thì học được, học gì
được nấy, học đâu chắc đấy
HS hưởng giáo dục nhà trường tốt thì gia
đình dễ yên ấm Gia đình yên ấm thì xã hội dễ
vên lành
8 HS tiểu học hiện đại là nhân vật lần đầu
tiên xuất hiện trong lịch sử, thì giáo dục tiểu học
1/7 z
SMe Tae
ALAA A x “ “ Pf <- „/ ALF £ 7⁄2 sự -
A MMS LILES “ rf + LS, :
OGM ULL Re
7
⁄2 “iy ⁄
Ue h
7
hiện đại phải là cái mới, lần đầu tiên có trong
lich sử hiện thực
Có thể hình dung cái mới như Quả lấn đầu tiên bói trên cây đời Quả không phóng theo, không học đòi, không bắt chước các "bậc tiền bối” như: cành lá, thân cây, gốc rễ Quả là thành tựu tất yếu, là mắt khâu hiện đại của chuỗi lôgíc phát triển tự nhiên của cây, của Cuộc sống thực Cũng vậy, không thể thêm bớt, cơi nới, cải tiến ngôi nhà trệt 5 gian để thành ngôi nhà hiện đại 5 tầng
Muốn xây dựng ngôi nhà 5 tầng, phải thăm
dò địa chất, phải thiết kế kiến trúc, rồi thiết kế
thi công rồi đóng cọc, đổ móng, làm nền
toàn là những việc chưa hề có trước đây, khi dựng ngôi nhà trệt
Giáo dục tiểu học hiện đại ví như nền móng của ngôi nhà hiện đại, ngang tầm mặt bằng đất liền, chưa ở được, chỉ có điều nên móng ấy có
thể chiu được sức nặng của bất cứ ngôi nhà hiện đại nào, dù cao đến tận lưng Trời!
(Còn nữa)
Thư viện thân thiện
EA CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 37
Ảnh: NQQ