Sau ba năm liên tục dạy môn Toán lớp 5 theo SGK mới, tôi xin được trao đối, chia sẻ với đông nghiệp một vài suy nghi khí dạy học phép chia các số thập phân.. Tìm hiểu SGK, tôi nhận th
Trang 1_ MỘT VÀI SUY NGHĨ KHI DẠY HỌC _ PHEP CHIA CAC SO THAP PHAN TRONG TOAN 5
NGUYEN THI BiICH HOA
Trưởng tiếu học Chợ Chu, Định Hoá, Thái Nguyên
ôn Toán tiểu học nói chung và Toán 5
| \ / | nói riêng có nội dung số học là “hạt
nhân” xuyên suốt CT Xen kẽ với nội dung số học là các nội dung: đại lượng và đo đại
lượng, yếu tố hình học, giải bài toán có lời văn
Nội dung số học ở môn Toán 5 giới thiệu phân số
thập phân, hỗn số, trong đó trọng tâm là số thập
phân và các phép tính cộng, trừ, nhân, chìa các
số thập phân
Sau ba năm liên tục dạy môn Toán lớp 5 theo
SGK mới, tôi xin được trao đối, chia sẻ với đông
nghiệp một vài suy nghi khí dạy học phép chia
các số thập phân
1 Tìm hiểu SGK, tôi nhận thấy phép chia các
số thập phân trong SGK Toán 5 được chia thành
các trường hợp, các đạng toán từ đơn giản đến
phức tạp, trường hợp trước chuẩn bị cho trường
hợp sau, kết hợp xen kế các bài tập thực hành
nhằm củng cổ kiến thức cho HS Các em có nhiêu
cơ hội thực hành, rèn luyện kĩ năng tính toán, thể
hiện ở các dạng bài:
- Chia một số thập phân cho một số tự nhiên
- Chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên mà
thương tìm được là một số thập phân
- Chia một số tự nhiên cho một sô thập phân
- Chia một số thập phân cho một số thập phân
2 Một số điểm cần lưu ý cho HS
- Củng cố cách đặt tính và đặc biệt là nắm
được cách đặt dấu phẩy đúng chỗ ở thương trong
phép chia; quy tắc tính đối với từng trường hợp
- Rèn luyện ki năng thực hiện phép chia theo
đúng quy tắc
- Qua các bài tập thực hành, giúp HS nhận ra
rằng: Trong phép chia số thập phân, có thể xác
định số dư của mỗi bước chia, còn số dư của phép
chia phụ thuộc vào việc xác định thương có mấy
chữ số ở phần thập phân
- Việc xác định số dư là khó nên Toán 5 chỉ
dừng ở mức độ yêu cầu HS thực hiện đúng phép chia (thương có đến hai chữ số ở phần thập phân)
không nhân mạnh đến việc xác định số dư ở phép chia, HS chỉ cần nhận ra đặc điểm về số dư của phép chia số thập phân
3, Quy trình, kĩ thuật day học các dang bal
về phép chia các số thập phân trong SGK
Toán 5 3.1 Dạy Chia một số thập phân cho một số tự nhiên: Hoàn toàn tương tự như dạy phép chia các
số tự nhiên, cần lưu ý cho HS việc viết dấu phẩy
trong quá trình thực hiện phép chia (Đặt vào bên phải ở thương tìm được sau khi thực hiện xong việc chia phần nguyên của số bị chia cho số chia; hoặc trước khi bắt đầu lấy đến phần thập phân để
thực hiện phép chia.) 3.2 Dạy bài Chia một số tự nhiên cho một số
tự nhiên mà thương tìm được là một số thập phân
(SGK Toán 8, trang 67} được thực hiện như sau:
- Tổ chức cho HS thực hiện V7 dụ 7
+ Hướng dẫn HS thấy là để thực hiện yêu cầu
của ví dụ phải thực hiện phép chia; HS nhận biết
đây là phép chia số tự nhiên cho số tự nhiên;
+ Tổ chức cho HS đặt tính chia và thực hiện phép chia; HS nhận xét kết quả phép chia này
(phép chia có dư);
+ Hướng dẫn HS thực hiện tiếp phép chia để có kết quả (thương) là sế thập phân (đặc biệt chú ý
dấu phẩy): Viết dấu phẩy vào bên phải số thương, viết thêm vào bên phải số dư một chữ số 0 rồi chia
tiếp, nếu còn dư nữa lại tiếp tục viết thêm chữ số 0
vào bên phải số dư và chia tiếp theo yêu cầu của
bài toán Hướng dẫn HS viết kết quả của phép tính,
- Tổ chức cho HS thực hiện Vĩ dụ 2
+ HS thấy được số bị chia 43 bé hơn số chia 52; GV hướng dẫn HS đưa về phép chia số
CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 36
Trang 2thập phân cho số tự nhiên (chuyển 43 thành 43,0)
phải thực hiện phép chia 43,0 : 52
+ Hướng dẫn HS thực hiện phép chia sế thập
phân (43,0) cho số tự nhiên (52) Lưu ý cho HS
việc đặt dấu phẩy vào bên phải số 0 (thương tìm
được khi chia 43 cho 52), sau đó tiếp tục thực hiện
phép chia
- Tố chức cho HS rút ra quy tắc thực hiện
phép tính
3,3 Dạy bài Chia một số tự nhiên cho một số
thập phân (SGK Toán 5 trang 69) được thực hiện
như sau:
- Tổ chức cho HS thực hiện nhiệm vụ trong ý a
phần bài học (tính rồi so sánh kết quả tính)
- Tổ chức cho HS thực hiện Ví dụ 1
+ HS đọc, phân tích bài toán và rút ra rằng để
giải được bài toán phải làm phép tính chia
+ HS viết phép tính, nhận xét về các số trong
thành phần của phép chia, từ đó nhận biết đây là
phép chia số tự nhiên cho số thập phân: -
57 :9,5=?(m)
+ Hướng dẫn HS chuyển về phép chia một số
tự nhiên cho một số tự nhiên (dựa vào việc tính và
So sánh kết quả tính ở ý a):
Vì 57:9,5=(57x 10):(9,5x 10)
nên 57 :9,5 =570: 95
+ Đặt tính và hướng dẫn HS: Phần thập phân
của số chia 9,5 có một chữ số, viết thêm một chữ
số 0 vào bên phải 57 (số bị chia), được 570; bỏ
dấu phầy ở số chia 9,5 được 95
+ HS thực hiện phép chia 570 : 95 rồi viết
kết quả
- Tổ chức cho HS thực hiện Ví dụ 2
+ HS đọc phép tính, nhận xét thấy thấy phần
thập phân của số chia 8,25 có hai chữ số;
+ Hướng dẫn HS đặt tính và thực hiện như ví
dụ 1 để chuyển về phép chia số tự nhiên 9900
cho số tự nhiên 825; HS thực hiện phép chia
9900 : 825
- Tổ chức cho HS rút ra quy tắc thực hiện phép
chia một số tự nhiên cho một số thập phân
3.4 Dạy Chía một số thận phân cho mội sổ
thập phân : Chuyển phép chia một số thập phân
cho một số thập phân về một trong ba phép chia
các số thập phân đã biết: chia một số thập phân
ĐẠI CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 36
chơ một số tự nhiên, chia một số tự nhiên cho một
số tu nhiên hoặc chia một số tự nhiên cho một số thập phân
* Lưu ý: Trong phép chia số thập phân, có thể xác định được số dư của mỗi bước chia, còn số dư
của phép chia phụ thuộc vào việc xác định
thương SGK Toán 5 chỉ giới thiệu vân để này ở từng phép chia cụ thể GV nên dừng ở mức độ của SGK để tránh những khó khăn không cần
thiết cho HS
Một vài khó khăn của GV và sai lầm của HS thường gặp trong quá trình dạy học phép chia số
thập phân:
- Khó khăn lớn nhất của GV là ở việc sử dụng ngôn ngữ và thuật ngư toán học sao cho chính xác trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy
học; nhiều GV mải giảng giải, phân tích dẫn tới
nói nhiều và thiểu chính xác
- HS có thể mắc những sai lầm sau:
+ Quên đánh dấu phẩy ở thương;
+ Xác định số dư không đúng;
+ Đã chuyền số chữ số ở phần thập phân của
số bị chia theo số chư sô ở phần thập phân của số chia nhưng quên không gạch bỏ dấu phẩy ban đầu, dẫn tới kết quả chia không đúng
Khi dạy học phép chia:các số thập phân ở lớp
9, nhưng khó khăn và sai lầm trên đều có thể
khắc phục và sửa chữa được nếu GV chú ý tự sửa cho mình và sửa cho từng đổi tượng HS
—_—~
Một giờ dạy có sử dụng công nghệ thông tin
Ảnh: TMH