- Vật chất và năng lượng 29 bài: Dạy về đặc điểm và ứng dụng của một số vật liệu thường dùng, sự chuyển thể của chất; hỗn hợp và dung dịch; sự biến đối hoá học; sử dụng một sô nguồn năn
Trang 1DAY HOC CHU DE VAT CHAT VA NANG LUONG
TRONG MON KHOA HOC LOP 5
N? dung CT Khoa học 5 gồm 4 chủ đề:
- Con người và sức khoẻ (21 bài): Dạy về cơ
thể người, vệ sinh HS gái, trai; phòng bệnh; an
toàn trong cuộc sống
- Vật chất và năng lượng (29 bài): Dạy về
đặc điểm và ứng dụng của một số vật liệu
thường dùng, sự chuyển thể của chất; hỗn hợp
và dung dịch; sự biến đối hoá học; sử dụng một
sô nguồn năng lượng |
- Thực vật và động vật (11 bài): Dạy về sự
sinh sản của thực vật; sự sinh sản của một số
động vải
- Mỗi trường và tài nguyên thiên nhiên
(9 bài): Dạy về môi trường và tài hguyên; vai trò
của môi trường đối với con người; tác động của
con người đổi với môi trường tự nhiên; một số
biện pháp bảo vệ môi trường
Bài viết này đề cập đến một số vấn đề cần
lưu ý khi dạy chủ đề: Vật chất và năng lượng
Chủ đề Vật chất và năng lượng trong môn
Khoa hoc lớp 5 là sự phát triển tiếp nối của các
chủ đề Tự nhiên trong môn Tự nhiên và Xã hội
các lớp 1, 2, 3 và chủ đề Vật chất và năng
lượng trong môn Khoa học lớp 4 O lớp 5, HS
bước đầu tìm hiểu tương đối có hệ thống, từ đó
có cái nhìn tổng thể hơn về các vật liệu, nguồn
năng lượng và việc sử dụng chúng Cụ thể, chủ
đề này bao gồm các nội dung:
- Đặc điểm và công dụng của một số vật liệu
thường dùng;
- Sự biến đổi của chất;
- Sử dụng năng lượng
Qua chủ đề trên, HS tìm hiểu về một số đặc
điểm, công dụng, cách bảo quản, cách sản
xuất, khai thác một số vật liệu thường dùng
HD Cnuyex pf Gido uc TIE HOC - TAP 36
LƯƠNG VIỆT THÁI
Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
trong đời sống và sẵn xuất; sự chuyển thể của
chất, sự tạo thành hỗn hợp và dung dịch, một
số biến đổi hoá học Mạch nội dung về năng lượng giúp các em nhận thức được một cách
khái quát vai trò của năng lượng đôi với cuộc
sống con người, động thực vật, cũng như đối với những sư biến đổi của thế giới xung quanh HS
cũng được tìm hiểu về cách khai thác, sử dụng
an toàn và tránh lãng phí một số nguồn năng lượng (mặt trời, chất đốt, gió và nước chảy, điện) Qua đó góp phần hình thành ở các em
ki năng, thói quen sử dụng hợp lÍ các vật liệu,
đồ dùng, năng lượng trong cuộc sống
Về phương pháp, khi dạy học chủ đề Vậi chất và năng lượng cần chú ý:
- Khai thác vốn hiểu biết của HS, đặc biệt là
về cuộc sống xung quanh các em khi tìm hiểu
cách sứ dụng các vật liệu, nguồn năng lượng
- Chú trọng tổ chức cho HS quan sát, làm thí
nghiệm để tìm hiểu, rút ra được nhưng nhận xét
về đặc điểm, cách sử dụng của vật liệu, nguồn năng lượng
- Tổ chức cho HS vận dụng kiến thức khoa
học về đặc điểm của vật liệu, sự biến đổi
chất, để giải thích những hiện tượng đơn giản, giải quyết những vấn đề đơn giản trong cuộc sống Khuyên khích HS đưa ra và trả lời những câu hỏi “Tại sao?” về việc sử dụng các vật liệu, nguồn năng lượng, về các biến đổi
Chẳng hạn như:
+ Tại sao một vật liệu cụ thể nào đó lại được
sử dụng vào việc này mà không vào việc kia? + Tại sao chất này lại biến thành chất kia? + Tại sao gió và nước chảy lại biến thành
điện?
Qua đó, GV giúp HS nhận ra và lí giải mỗi liên hệ giữa đặc điểm của vật liệu, nguồn năng
Trang 2lượng, cách sử dụng chúng, đồng thời khêu gợi
sự tò mò khoa học, thói quen đặt câu hỏi, tìm
câu giải thích ở HS khi các em được tiếp cận với
thực tế xung quanh
Từ những đặc điểm về nội dung và yêu cầu
về phương pháp nói trên, khi dạy học các nội
dung của chủ đề Vậi chất và năng lượng, GV có
thể tổ chức theo các tiến trình sau:
{ Tiến trình dạy học nội dung về đặc điểm
và công dụng của một số vật liệu thường dùng
a) Tổ chức cho HS quan sát để tìm hiểu đặc
điểm của vật liệu
b) Yêu cầu HS nêu (hoặc GV giới thiệu cho
các em) về công dụng, cách sử dụng của vật
liêu Liên hệ giữa công dụng, cách sử dụng của
vật liệu với đặc điểm của vật liệu (để tìm hiểu vì
sao người ta lại sử dụng vật liệu đó như vậy)
c) Củng cố và mở rộng (HS tìm hiểu, nêu
những ví dụ khác về công dụng, cách sử
dụng của vật liệu)
2 Tiến trình dạy học nội dung về sự chuyển
thể của chất, hỗn hợp và dung dịch, sự biến đổi
hoá học
a) Tổ chức cho HS tìm hiểu, phân tích một số
ví dụ cụ thể (có thể qua quan sát, làm thí
nghiệm, hoặc qua mô tả) để nhận biết được dấu
hiệu, đặc điểm của sự chuyển thể, sự tạo thành
hỗn hợp, dung dịch, hay sự biến đổi hoá học
b) GV giúp HS đi tới một phát biểu khái quát
về dấu hiệu, đặc điểm để nhận biết (ở mức độ
đơn giản) sự chuyển thể của chất, hỗn hợp và
dung dịch, sự biến đổi hoá học
c) Yêu cau HS nêu (hoặc GV đưa ra ví dụ)
về những hiện tượng, ứng dụng có liên quan
Ngoài ra, khi đạy các nội dung trên, GV cũng
có thể bắt đầu bài học bằng cách yêu cầu HS
trình bày hiểu biết của các em về vật liệu (cách
sử dụng, công dụng của vật liệu, cách khai thác,
lí đo vì sao lại sử dụng vật liệu vào các công việc
như vây, ), về sự chuyển thể, sự tạo thành hỗn
hợp, dung dịch, hay sự biến đổi hoá học (cách
tạo ra, đặc điểm, lợi - hại, ) Sau đó, yêu cầu
HS quan sát, thực hành để tìm hiểu
GV có thể khơi gợi kinh nghiệm của các em,
từ đó đái vấn dé cần tìm hiểu sự biến đổi này
3 Tiến trình dạy học nội dung về sử dụng
nàng lượng
a) Khơi gợi hiểu biết ban đầu của HS về cách khai thác, sử dụng nguồn năng lượng
b) Tổ chức cho HS quan sát, làm thí nghiệm,
đọc và tìm thông tin để tìm hiểu về cách khai
thác, sử dụng nguồn năng lượng
c) Tổ chức cho HS quan sát, tìm đọc thông
tin, thảo luận để tìm hiểu về tác hại, nguy cơ của việc sử dụng nguồn năng lượng bừa bãi, không đảm bảo an toàn và một số biện pháp sử dụng an toàn, tiết kiệm nguồn năng lượng
d) Yêu cầu HS liên hệ thực tế về việc sử dụng năng lượng ở gia đình và địa phương
Những tiến trình dạy học phổ biến nói trên chỉ
là gợi ý cơ bản Trong thực tế, tuỳ điều kiện cu
thế, GV có thể tổ chức dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo Chẳng hạn: Hướng dẫn HS quan
sát thực tế, tham quan một số nhà máy, xí nghiệp (VD: nhà máy điện, xí nghiệp dệt may, .) ở địa
phương để dạy học một cách nhẹ nhàng, tự
nhiên; hoặc, nếu có điều kiện, có thể giới thiệu
các băng hình về việc sử dụng vật liệu, nguồn
năng lượng trong nước, trên thế giới nhằm mở
rộng vốn hiểu biết của HS, làm cho bài học thêm sinh động và hấp dẫn
l ` a
° - =2 a
to en a I
x a (Sev o
"` à
SR RTT eae yo
EES SME oS
SUES NAN THUAS
Chu céng an giao théng ti hon
CHUYEN DE GIAO DUC TIEU HOC - TAP 36 i