Hiện nay, với sự phát triển bùng nổ của khoa học kĩ thuật, máy tính đã và đang được sử dụng như một phương tiện hiện đại nhằm nâng cao tính tích cực học tập của HS và phục vụ yêu cầu g
Trang 1VE VIEC UNG DUNG CONG NGHE THONG TIN TRONG DAY HOC MON TIENG VIỆT O TRUONG TIEU HOC
1 Hiện nay, với sự phát triển bùng nổ của
khoa học kĩ thuật, máy tính đã và đang được
sử dụng như một phương tiện hiện đại nhằm
nâng cao tính tích cực học tập của HS và
phục vụ yêu cầu giáo dục toàn diện Thực tế
cho thấy, việc sử dụng máy tính có hai
hướng: GV dùng máy tính như một công cụ
dạy học và máy tính được dùng như máy dạy
học thay thế hoàn toàn cho người GV Sử
dụng máy tính như một công cụ dạy học
đang được chú trọng ở Việt Nam Máy tính có
nhiều ưu điểm và thế mạnh trong việc hỗ trợ
cho quá trình dạy học Máy tính có thể mô
phỏng những hiện tượng không thể hoặc
không nên để xảy ra trong nhà trường (ví dụ:
những thí nghiệm nguy hiểm, vượt quá hạn
chế về thời gian, không gian, kinh phí, );
không thể hoặc khó thể hiện bằng những
phương tiện khác Mặt khác, máy tính còn có
khả năng lưu giữ một lượng thông tin rất
lớn, Trong phạm vi nhà trường, máy tính
được dùng để soạn thảo văn bản, GV sử
dụng để chuẩn bị bài giảng, chỉnh sửa, bổ
sung, cập nhật thông tin để bài dạy luôn mới
mẻ, phong phú và sinh động Máy tính cho
phép HS học theo từng bước riêng của mình,
do đó tiết kiệm được thời gian học trên lớp,
tạo khả năng cá thể hoá trong học tập, Bằng
hình thức mô phỏng, các CT dạy học trên
máy tính có khả năng tạo cơ hội cho HŠ tự
củng cố những kiến thức chưa nắm vững, rèn
kĩ năng thực hành, làm các thí nghiệm mà
không cần có trang thiết bị thực Dạy học
bằng máy tính có thể giúp cho người học
trong một thời gian ngắn nhưng tiếp nhận
được lượng thông tin cao; GV thể hiện cách
truyền đạt thông tin sinh động, tạo điều kiện
PM CHUYEN DE GIAO DUC TIEU HOC - TẬP 36
TS CHU THI PHUONG Trưởng CĐSP Hà Nội
cho người học dễ tiếp thu và tiết kiệm được thời gian “chết" trên lớp (như viết bảng, vẽ sơ
đồ, vẽ hình, kẻ bảng, )
2 Ở khá nhiều trường tiểu học, việc sử
dụng máy tính, ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong dạy học đã không còn xa lạ So với các giờ dạy không ứng dụng CNTT, giờ dạy có sự hỗ trợ của CNTT đã thực sự làm
thay đổi không khí học tập HS tiểu học là lứa
tuổi ham hiểu biết, thích sự mới lạ và luôn
hứng thú với các giờ học nếu GV chủ động
thay đổi các hình thức dạy học Vì thế, việc GV dùng hình thức dạy học mới thay thế cho công
cụ “phấn trắng, bảng đen" vốn đã tổn tại từ lâu trong nhà trường là điều rất cần thiết Nhiều
GV đã mạnh dạn sử dụng phương tiện hiện
đại trong dạy học và phổ biên nhất là ứng dụng phần mềm Microsoft Powerpoint Song,
xung quanh việc sử dụng giáo án điện tử và trình chiếu nội dung bài dạy còn có nhưứng
quan niệm cần làm rõ để việc ứng dụng CNTT
thực sự mang lại hiệu quả và nâng cao chất
lượng dạy học
Có ý kiến cho rằng, khi soạn giáo án điện tứ
và trình chiếu các slide, GV sử dụng càng
nhiều hiệu ứng, nhiều màu sắc "bắt mắt” càng tốt vì việc làm này vừa thể hiện được trình độ
tin học của GV vừa kích thích hứng thú quan sát của HS Đã có những bài soạn, khi trình
chiếu, GV chủ động sử dụng rất nhiều hiệu
ứng trong một slide: các dòng chữ chạy ra trên màn hình, dòng quay ngang, dòng quay dọc;
nền cho mỗi slide rất nhiều màu sắc (xanh,
đỏ, tím, vàng, ), thậm chí còn điểm thêm vài
con vat bay ra từ bốn góc màn hình, Ví dụ,
dạy bài tập đọc Hành trình của bây ong
Trang 2(SGKTiếng Việt 5, tập một) có GV đã sử dụng
sự hỗ trợ của CNTT như sau: Từ slide đầu
tiên, nền cho trang trình chiếu xuất hiện rất
nhiều hoa lá, ong bướm (dùng hiệu ứng cho
con bay ra, con bay vào), khiến HS thấy lạ,
vui và rất ngạc nhiên Nội dung trên mỗi trang
trình chiếu đều được GV ấn đình sẵn, như:
trong bước luyện đọc nổi tiếp từng dòng thơ,
để luyện phát âm cho HS, GV lần lượt nhấn
enter cho từng tiếng, từng từ hiện lên Việc
luyện đọc đúng các từ HS dễ phát âm sai như
vậy tỏ ra “áp đặt, chưa xuất phát từ thực tế
của HS trong lớp khi đọc một bài cụ thể Hoặc,
để giải nghĩa từ, GV lựa chọn trong bài một số
từ ngữ rồi lần lượt cho hiện ra màn hình với
các loại chữ và màu sắc khác nhau; việc tách
rời khỏi ngữ cảnh (câu thơ, đoạn thơ) làm cho
HS hiểu nghĩa từ khó khăn hơn, hạn chê năng
lực cảm nhận nội dung
Thiết nghĩ, một giờ dạy được đánh giá tốt,
hiệu quả cao, khơi gợi được nhiều hứng thú ở
HS phải xuất phát từ việc GV tố chức giờ học
đó như thế nào chứ không phải từ việc GV sử
dụng máy tính để trình chiếu các slide với
những hiệu ứng và màu sắc loè loẹt Mỗi phan
môn trong môn Tiếng Việt ở tiểu học đều có
những đặc trưng riêng GV cần nắm rõ đặc
trưng của từng phân môn để có sự chuẩn bị đồ
dùng dạy học, ứng dụng CNTT và tổ chức các
hoạt động dạy học sao cho hiệu quả Đối với
bài dạy tập đọc một văn bản nghệ thuật, cái
hay cái đẹp của bài văn, bài thơ phải được HS
cảm nhận qua hoạt động luyện đọc GV cần
sứ dụng một cách hợp lí, khoa học các phương
tiện dạy học hiện đại để phục vụ yêu cầu rèn
đọc; biết đọc diễn cảm và dùng giọng đọc diễn
cảm làm phương tiện trực quan sinh động gợi
cảm xúc ở người học; biết phát hiện và cắt
nghĩa trúng các từ ngữ mang tín hiệu nghệ
thuật; biết cách đặt câu hỏi để khơi gợi cảm
xúc và suy nghĩ của HS, ấn tượng lâu bền ở
HS là cô giáo đọc bài thơ rất hay, bài thơ ngắn
gọn mà diễn tả được nhiều điều mới lạ, chứ
không phải là “cải màn hình” trình chiếu vô số
màu sắc và có những hoạt động nhộn nhịp
của các con vật, Thực tế cho thấy, HS thích
thú khi học các giờ có sử dụng CNTT vì chỉ
thính thoảng GV mới dùng máy nhưng lại phục
vụ tốt cho bài học, giúp các em học vui, nhẹ
nhàng, hiệu quả
3, Để sử dụng hiệu quả CNTT trong quá trình dạy học môn Tiếng Việt ở tiểu học, xin có
một vài trao đổi như sau:
Thứ nhất, GV cần nhận thức đúng vai trò,
chức năng của CNTT ứng dụng trong dạy học: xác định rõ việc sử dụng CNTT như một thiết bi dạy học nhằm phục vụ tốt cho bài dạy
Thứ hai, GV cần xác định rõ mục tiêu của bài dạy và lựa chọn bài học nào trong SGK
Tiếng Việt sẽ có hiệu quả cao nếu được sự hỗ
trợ của CNTT Từ đó, GV lập kế hoạch, tổ chức các hoạt động học tập và sử dụng máy tính để hỗ trợ cho việc thực hiện các hoạt động đó
Có thể nhận thấy, trong SGK Tiếng Việt
tiểu học, hầu hết các phân môn đều có thể
ứng dụng CNTT trong việc thiết kể bài học bằng giáo án điện tử và tổ chức bài học Song
do đặc thủ của từng phân môn, GV nên cân
nhắc để sử dụng cho phù hợp và có hiệu quả,
tranh lạm dụng Ví dụ, các bài học thuộc phân môn Luyện từ và câu, Tập làm văn, Kể chuyện được GV ứng dụng CNTT một cách hợp lí sẽ mang lại hiệu.quả rất cao Để dạy bài Nối các
vế câu ghép (SGK Tiếng Việt 5), nếu ứng
dụng tốt CNTT, GV dễ dàng giúp HS nhận biết
có nhiều phương án để nối các vế câu ghép
và cũng dễ dàng so sánh để nhận ra cách nối
nào hay Hoặc, dạy bài Tập làm văn (lớp 3) về
quan sát tranh về cảnh đẹp đất nước rồi nói và
viết về cảnh đó, bên cạnh việc dùng các tranh ảnh, GV có nhiều cơ hội giới thiệu với HS những cảnh đẹp của đất nước qua công cụ tìm kiém Google Tóm lại, việc thiết kế giáo án điện tử cần được thực hiện qua mấy bước:
- Lựa chọn bài trong SGK;
- Xác định rõ mục tiêu của bài học;
- Xây dựng ý tưởng tổ chức các hoạt động của bài dạy
Bài soạn giáo án điện tử được thiết kế dựa trên bài soạn thông thường sẽ giúp GV chủ
động trong việc lựa chọn nội dung đưa vào
các slide và cũng dễ dàng tạo được mối liên
CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẠP 3
Trang 3kết giữa các hoạt động dạy học và mối liên kết
giưa các siide,
Thứ ba, cần chú ý một số điểm trong ki
thuật trình chiếu các slide:
- Chọn màu nền và màu chữ đảm bảo tính
khoa học, sư phạm (chú ý lựa chọn sự tương
phản giữa màu nền và màu chữ, ví dụ: nền
màu xanh đậm thì chọn chữ màu trắng hoặc
vàng nền màu sáng thì chọn chứ màu đen
hoặc xanh đậm, )
- Chọn cỡ chữ cho phù hợp
- Nội dung đưa vào từng slide cần cô đọng,
tỉnh giản
- Lựa chọn hiệu ứng phủ hợp, phục vụ mục
tiêu dạy học
Thứ tư, sử dụng máy tính như một phương
tiên nâng cao tính tích cực trong dạy học, GV
cần đặt nó trong toàn bộ hệ thống các hoại
động dạy học nhằm phát huy hiệu quả của cả
hệ thống đó
Thứ năm, viêc ứng dụng CNTT trong day
học không chỉ dừng lại ở việc sử dụng của GV
Cần nhận thức rằng: máy tính không chỉ dùng
dé nâng cao tính tích cực trong day hoc ma
còn góp phần dạy học về máy tính, tạo điều kiện để HS được làm quen với những thao tác
sử dụng máy Cho nên, khi thiết kế các bài dạy sử dụng CNTT, GV cũng cần chủ động lập
kế hoạch và tổ chức dạy học có sự tham gia của HS Đó cũng là cơ hội để HS được tiếp
cận, làm quen với các phương tiện hiện đại có
thể được sử dụng vào công việc của các em sau này Mặt khác, việc GV tổ chức được các
giờ học trên máy tính với sự tham gia của HS
cũng sẽ góp phần giúp các em suy nghĩ tích
cực: máy tính là công cụ để học tập và làm
việc, giống như một cuốn "bách khoa toàn thư
về đời sống chứ máy tính không phải chỉ dùng
dé chơi game hay “chat chit’
Trỏ chơi “Rồng rắn lên mây”
TẾ CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC TIỂU HỌC - TẬP 36
Ảnh: Sáu Hồng