Tai lieu lop ghep 2009

Các kĩ thuật này được GV chuẩn bị cụ thể chi tiết khiứng dụng các phương pháp dạy học tích cực với sự tham gia chủ động của HS.+ Chuyên đ ề IV : Dạy tiếng việt cho Học sinh dân tộc trong

PHỤ LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 2

Chuyên đề 1 Những vấn đề chung về dạy học lớp ghép 5

I) NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẠY HỌC LỚP GHẫP 5

II Các hình thức tổ chức dạy học lớp ghép 8

I Cỏc hỡnh thức tổ chức dạy học ở lớp ghộp 8

1 Tổ chức dạy học chung cả lớp 9

III-MễI TRƯỜNG HỌC TẬP LỚP GHẫP 13

A Mục tiờu 13

HS ngồi quay về một hướng đối diện với GV 15

HS ngồi quay về một hướng theo hỡnh chữ U 15

HS ngồi hướng vào nhau theo nhúm nhỏ 15

Chuyên đề 2 kế hoạch dạy học lớp ghép 19

A Xây dựng kế hoạch dạy học lớp ghép 19

I Mục tiờu 19

II thụng tin cơ bản 19

a Kế hoạch dạy học Lớp ghộp 19

B KẾ HOẠCH BÀI HỌC LỚP GHẫP 25

Ho ạ t độ ng1 Tầm quan trọng của lập kế hoạch bài học lớp ghộp và sự khỏc nhau của kế hoạch bài học lớp ghộp so với lớp đơn 25

a) Lập kế hoạch bài học quan trọng, vỡ: 25

Tuần 3- Thứ năm - tiết 3 - Lớp ghép 1+2 28

CHUYấN ĐỀ 3 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG LỚP GHẫP 33

ND 1: Tỡm hiểu về phương phỏp dạy học tớch cực trong mụi trường dạy học lớp ghộp .33

4 Dấu hiệu đặc trưng của phương phỏp dạy học tớch cực : 33

Sơ đồ nhúm xuất phỏt và nhúm chuyờn sõu 59

Cỏc nhúm xuất phỏt Cỏc nhúm chuyờn sõu 59

CHUYấN ĐỀ 4 DẠY TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC TRONG MễI TRƯỜNG LỚP GHẫP .71

Mục tiờu 71

- Giới thiệu một số phương phỏp dạy và học NN2 cho HSDT .71

- Giới thiệu mụt số biện phỏp hỗ trợ HSDT cấp tiểu học mụn Tiếng Việt .71

- Một số bài giảng minh hoạ 71

I Một số phương phỏp dạy và học ngụn ngữ 2 71

Hoạt động 1: Tỡm hiểu một số phương phỏp dạy học ngụn ngữ 2 71

1 PP dạy học trực tiếp 71

1 Học vần 71

1.1 Nhiệm vụ của phõn mụn Học vần 71

1.3 Sử dụng cỏc phương phỏp dạy học NN2 72

2 Tập đọc 76

2.1.Nhiệm vụ của phõn mụn Tập đọc 77

2.2 Một số khú khăn của HSDTTS khi học phần Tập đọc trong mụn Tiếng Việt 77

3 Kể chuyện 83

3.1 Nhiệm vụ của mụn kể chuyện 84

3.2 Khú khăn của HSDTTS khi học Kể chuyện trong chương trỡnh và SGK 84

3.3 Sử dụng cỏc phương phỏp dạy học ngụn ngữ thứ hai trong dạy học KC 85

3 Kế hoạch bài học minh họa 87

Luyện từ và cõu 89

4.1 Nhiệm vụ của phõn mụn Luyện từ và cõu 89

4.2 Một số khú khăn của HSDTTS khi học phõn mụn LTVC 89

4.3 Sử dụng cỏc PPDH đặc trưng trong việc dạy học NN2 90

5 Chớnh tả 94

5.1 Nhiệm vụ của phõn mụn chớnh tả 94

5.2 Những khú khăn của HSDT khi học phõn mụn chớnh tả 94

3 Một số kế hoạch bài học minh họa 98

6.Tập làm văn 102

6.1 Nhiệm vụ của phõn mụn Tập làm văn 102

5.2 Một số khú khăn của HSDT khi học phần Tập làm văn lớp 2,3 103

5.3 Một số phương phỏp đặc trưng của việc dạy học ngụn ngữ thứ hai 103

ĐẶT VẤN ĐỀ

Để góp phần đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên (GV) tiểu học, BộGiáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 9548 /BGD&ĐT-GDTH ngày13/140/2008 V/v hướng dẫn quản lí và tổ chức dạy học lớp ghép cấp tiểu học giúp cở

sở quản lý và tổ chức lớp ghép có hiệu quả Tài liệu bồi dưỡng Giáo viên tiểu họcdạy học lớp ghép điều chỉnh biên tập một số nội dung của các tài liệu đã có nhằmnâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, cập nhật những đổi mới về nội dung,phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục tiểu học theo chươngtrình, sách giáo khoa (SGK) tiểu học mới

Điểm mới của các tài liệu viết theo các chuyên đề và thiết kế các hoạt động,nhằm tích cực hóa các hoạt động học tập của người học, kích thích óc sáng tạo vàkhả năng giải quyết vấn đề, tự giám sát và đánh giá kết quả học tập của người học;giúp người học dễ học, dễ hiểu và gây được hứng thú học tập

 Dạy - học lớp ghép là tài liệu phục vụ cho công tác bồi dưỡng GV đang trựctiếp giảng dạy lớp ghép tại các trường Tiểu học ở vùng khó khăn, vùng có nhiều họcsinh dân tộc ít người Tài liệu gồm 4 chuyên đề được sắp xếp theo từng vấn đề liênquan đến dạy học lớp ghép (LG)

Tài liệu dạy học lớp ghép giúp Giáo viên:

+ Nắm được các hình thức tổ chức dạy học LG và các kĩ thuật dạy học LG

+ Ứng dụng được các kĩ thuật dạy học LG và tự làm các đồ dùng dạy học bằng

vật liệu rẻ tiền, có thể sử dụng linh hoạt trong tổ chức dạy học ở LG

+ Thể hiện sự tự tin phấn đấu trở thành GV dạy LG giỏi, linh hoạt trong tổchức các hoạt động dạy học LG

- Nội dung của tài liệu in gồm:

+ Chuyên đ ề I : Những vấn đề chung bao gồm:

1 Những vấn đề chung cảu lớp ghép;

2 Giới thiệu chung về hình thức tổ chức dạy học LG: Những đặc điểm về LG

3 Môi trường dạy học LG, một số khái niệm, những vấn đề đặt ra khi dạy học LG

+ Chuyên đ ề II :Kế hoạch dạy học lớp ghép bao gồm:

1 Kế hoạch dạy học lớp ghép:

2 Kế hoạch bài học lớp ghép:

Cung cấp việc chuẩn bị những điều kiện cơ bản nhất để dạy học LG, cách thiết kế kếhoạch dạy học tuần, ngày, bài học cùng các ví dụ minh họa

+ Chuyên đ ề III : Phương pháp dạy học lớp ghép Bao gồm:

1 Phương pháp dạy học tích cực trong lớp ghép:

2 Dạy học sinh cách học trong môi trường lớp ghép

3 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp ghép

Cung cấp các kĩ thuật chủ yếu được dùng trong dạy học LG Tổ chức hoạt độngnhóm, dạy học sinh (HS) cách học trong môi trường LG, làm và sử dụng đồ dùng dạy

học, tổ chức trò chơi học tập Các kĩ thuật này được GV chuẩn bị cụ thể chi tiết khiứng dụng các phương pháp dạy học tích cực với sự tham gia chủ động của HS.

+ Chuyên đ ề IV : Dạy tiếng việt cho Học sinh dân tộc trong lớp ghép

Khi tiến hành bồi dưỡng theo tài liệu này, các địa phương cần tổ chức cho GVhọc theo hình thức tự học có hướng dẫn để phát huy tính tích cực, chủ động củangười học Tài liệu chỉ đưa ra thời lượng tối thiểu để bồi dưỡng cho từng môn học.Tùy vào tình hình cụ thể của học viên và điều kiện học tập của từng địa phương, cáccấp quản lí giáo dục sẽ quyết định thời lượng bồi dưỡng từng môn cho phù hợp

Lần đầu tiên, tài liệu được biên soạn theo chương trình và phương pháp mới, chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Nhóm biên tập rất mong nhận được những ý kiến đóng góp chân thành của bạn đọc, đặc biệt là đội ngũ cán bộ quản lý, GV tiểu học trong các trường có lớp ghép.

PPDHT§

TCHTSGKHSDTTSBTHHH§GH

- Dạy học lớp ghép là hình thức tổ chức dạy học mà một giáo viên trong cùngmột thời gian và không gian có trách nhiệm daỵ học cho học sinh ở hai hay nhiềunhóm trình độ ( Lớp) khác nhau nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đặt ra cho từngnhóm trình độ.

+ Những lưu ý :

- Mỗi lớp ghép không quá 15 học sinh và không quá 2 trình độ Trường hợpđặc biệt có thể ghép 3 trình độ nhưng mỗi lớp không quá 10 học sinh Nên hạn chế tổchức lớp ghép ở những lớp đầu cấp hoặc cuối cấp Nên tổ chức lớp ghép ở các nhómtrình độ liền nhau

- Trong tổ chức dạy học lớp ghép, tập trung dạy học 2 môn Tiếng việt và Toántheo đúng quy định của chương trình, các môn còn lại được vận dụng chương trìnhmột cách linh hoạt phù hợp với khả năng nhận thức của đối tượng học sinhvà hoàncảch điều kiện cụ thể của từng lớp

a) khi xây dựng kế hoạch

- Kế hoạch dạy học lớp ghép không mang tính ổn định bền vững, có thể thayđổi theo từng tuần học

Khi sắp xếp kế hoạch dạy học cần lưu ý : Ghép những bài học kiến thức mới ởtrình độ này với những bài ôn tập,luyện tập thực hành ở trình độ kia

- Hạn chế ghép những môn học đánh giá bằng điểm số vớinhững môn học đánh giá bằng nhận xét

- Đối với 2 môn Toán và Tiếng việt, dạy học theo đúng nội dung chương trìnhcho từng nhóm trình độ Các môn còn lại có thể tổ chức dạy chung cho các nhóm trình

độ khác nhau Lưu ý lấy nội dung chương trình của nhóm trình độ thấp hơn làm cơ sở ,nội dung chương trình của nhóm trình độ cao hơn được xem là phần mở rộng

b) Xây dựng kế hoạch bài học

c) Tổ chức các hoạt động dạy học

d) Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

-Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh lớp ghép tập trung vào 2môn Toán và Tiếng việt Theo yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức và kĩ năng tại QĐ

số 16/ 2006/QĐ-BGD&ĐT Các môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí chủ yếu được đánhgiá về kĩ năng đọc ; điểm tập đọc nội dung các môn học này được tính là điểm kiểmtra thường xuyên, giữa kì cuối kì của chính môn học đó

Các môn học đánh giá bằng nhận xét cần coi trọng động viên sự tiến bộ của họcsinh, khơi dậy hứng thú học tập để học sinh trong lớp ghép đều có thể đạt loại hoànthành vào cuối năm học

e) Cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học

- Cần lưu ý mỗi nhóm trình độ có một bảng lớp riêng bàn ghế có thể sắp xếp

cơ động để phục vụ việc học riêng của từng nhóm trình độ

- Tăng cường các hoạt động sưu tầm và làm thêm đồ dùng dạy học

2) Khái niệm lớp ghép và dạy học lớp ghép

Hoạt động 1 Tìm hiểu khái niệm lớp ghép và dạy học lớp ghép

Thế nào là lớp ghép và dạy học lớp ghép ?

Dạy học lớp ghép (DHLG) là một hình thức tổ chức dạy học mà một GV có trách nhiệm tổ chức dạy học cho HS ở hai hay nhiều trình độ khác nhau đạt đến những mục tiêu giáo dục đã đặt ra Như vậy, LG là lớp học gồm HS ở các trình độ

(TĐ) khác nhau và trong mỗi lớp có hai hay vài nhóm trình độ (NTĐ) khác nhau.Hình thức dạy học LG khác với hình thức tổ chức dạy học phổ biến ở nước ta hiệnnay ở chỗ trong mỗi LG có một GV, cùng một lúc dạy HS ở các TĐ khác nhau.Định nghĩa trên cũng nhấn mạnh rằng người GV cùng một lúc phải tổ chức cho HScác NTĐ học tập Hơn nữa, khái niệm này cũng làm rõ đặc điểm của LG về sự đa

dạng của mục tiêu giáo dục của HS ở các NTĐ khác nhau Do vậy, có rất nhiều yêucầu đặt ra cho người GV dạy LG trong công tác tổ chức dạy học

Thông tin tham khảo thêm

Dạy học LG ở nước ta đã có lịch sử khá lâu dài Ngày nay, các LG chủ yếu đượcthấy ở những vùng xa xôi hẻo lánh, dân cư thưa thớt với đa số HS là người dân tộcthiểu số Các LG được thành lập ở những thôn xóm, bản làng để thu hút trẻ em trong

độ tuổi đi học trong cộng đồng đến trường học mà không phải đi xa nên tránh đượcnhững rủi ro trên quãng đường đi học cho các em Trong hoàn cảnh thiếu GV, thiếuphòng học, tổ chức cho các trẻ em ở một vài NTĐ cùng học với nhau trong một lớp domột GV quản lí được coi là hình thức tổ chức dạy học tiết kiệm và phù hợp nhất Trongnhững năm qua, LG đã góp phần thực hiện mục tiêu Giáo dục cho mọi người cũng nhưmục tiêu Phổ cập giáo dục tiểu học cho trẻ em những vùng khó khăn

Hoạt động 2 Phân biệt sự khác nhau giữa lớp ghép và lớp đơn, từ những đặc điểm trên hãy chỉ rõ những vấn đề đặt ra cho người giáo viên trong tổ chức dạy học lớp ghép

Câu hỏi hoạt đ ộng : Hãy chỉ ra những điểm khác nhau cơ bản giữa dạy học lớp ghép và dạy học lớp đơn bằng cách xây dựng bảng sau:

Thông tin tham khảo

Trong LG, HS ở các NTĐ khác nhau nên có độ tuổi khác nhau và khả năng khácnhau Vì thế, môi trường LG có những đặc điểm của một xã hội hay một gia đình: cóngười lớn tuổi hơn, có người ít tuổi hơn, có người có khả năng hơn và có người kémhơn cùng hoạt động và sinh hoạt chung Chính những đặc điểm này sẽ tạo điều kiện

để khuyến khích các em quan tâm, giúp đỡ và hỗ trợ lẫn nhau trong học tập và trongcuộc sống

Trong LG ở nước ta, các nhóm HS ở những TĐ khác nhau nên các em theo họcnhững chương trình và mục tiêu riêng, do vậy nhiệm vụ học tập và các hoạt động của

HS trong cùng một LG cũng khác nhau Chính sự đa dạng này đòi hỏi LG phải được

trang bị những nguồn tài liệu và đồ dùng dạy học hết sức phong phú để đáp ứng được các nhu cầu đa dạng của các HS

Trong LG một GV có trách nhiệm chuyên môn đối với một vài NTĐ khác nhau nên người GV không thể cùng một lúc giảng dạy trực tiếp cho tất cả các nhóm mà phải phối hợp tổ chức đan xen các hoạt động dạy của thầy với các hoạt động độc lập của trò Môi trường LG là nơi những kĩ năng học tập tự lập của HS phải được hình thành và rèn luyện từ rất sớm

II C¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc líp ghÐp

I Các hình thức tổ chức dạy học ở lớp ghép

Ho

ạ t độ ng 1 Tìm hiểu các hình thức tổ chức dạy học ở lớp ghép

Hoạt động cá nhân: Hãy suy nghĩ và đưa ra cách để một giáo viên có thể duy trì sự học tập tích cực của học sinh các nhóm trình độ khác nhau?

- Lúc làm việc với giáo viên ?

- Lúc thiếu sự giảng dạy trực tiếp của giáo viên?

b) Gợi ý: - Giáo viên có thể giao cho từng học sinh làm ác việc như

- Giáo viên có thể giao cho học sinh khá trong nhóm làm những việc như

- GV có thể giao cho các nhóm nhỏ học sinh làm các việc như

- Hai học sinh ngồi gần nhau có thể

- Học sinh yếu có thể nhận được sự giúp đỡ từ

- Gv có thể nhận được sự giúp đỡ trong giờ học từ Trong dạy học hiện đại, người ta đề cao vai trò của người GV trong việc tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập của HS hơn là việc cung cấp cho HS những kiến thức có sẵn trong các sách giáo khoa hay sách hướng dẫn Người GV giỏi là người biết đặt ra những câu hỏi, nêu ra những vấn đề và đưa ra những gợi ý hợp lí để khuyến khích HS có nhu cầu và tự giác tìm kiếm tri thức, suy nghĩ sáng tạo và thực hành những thao tác để có thể giải quyết những vấn đề được đưa ra Hình ảnh người GV trên tay cầm cuốn sách để đọc cho HS nghe rồi chép lại đã làm hạ thấp giá trị của người GV trong dạy học Người GV cần phải là người giúp các em chiếm lĩnh tri thức

và có những kĩ năng cần thiết để vươn tới những giá trị của nhân loại

Với vai trò của người tổ chức hoạt động trong LG, GV có thể sử dụng rất nhiều các hình thức tổ chức dạy học khác nhau để đáp ứng những nhu cầu và sự phát triển khác nhau của các cá nhân Bên cạnh hình thức trực tiếp giảng bài cho cả lớp, cho từng NTĐ, hay cho từng cá nhân, GV còn có thể tổ chức những hình thức học

tập khác: một HS điều khiển cả NTĐ thực hiện một số kĩ năng nào đó; HS cùng họctập và làm những công việc với các bạn trong những nhóm nhỏ gồm hai hay một vàiem; hoặc từng cá nhân HS thực hiện những nhiệm vụ được giao Tuỳ theo nội dungbài học và những mục đích giáo dục đặt ra, GV sẽ lựa chọn các hình thức tổ chứcdạy học cho thích hợp Có một số hình thức tổ chức dạy học chủ yếu sau thườngđược dùng trong LG:

1 Tổ chức dạy học chung cả lớp

Dạy học chung cả lớp là phương tiện hiệu quả để chuyển tải những thông tinđến được một số lượng lớn người nghe cùng một lúc Hình thức này thường được sửdụng để giới thiệu những vấn đề chung trong nội dung chương trình hay để HS cùngthảo luận những chủ đề có liên quan đến kinh nghiệm, kiến thức của nhiều người.Hình thức tổ chức này thường được dùng khi mở đầu và kết thúc của mỗi tiết, mỗibuổi học hay trong dạy các môn học đòi hỏi phải trình bày những thông tin chungcho HS của các NTĐ, ví dụ như hát, kể chuyện, đạo đức, thể dục và những hoạt độngvui chơi, tham quan, lao động

Tổ chức dạy học chung cho cả LG sẽ giúp GV giảm được số lượng giáo ánphải soạn và có thể tập trung vào điều khiển các hoạt động của HS trong giờ học nhưmột đơn vị lớp học thống nhất Tuy nhiên, hình thức tổ chức dạy học này sẽ khó cóthể đáp ứng được các nhu cầu khác nhau của các cá nhân ở các TĐ khác nhau, nêntrong thực tế, hình thức tổ chức dạy học này được sử dụng rất hạn chế Cần lưu ýrằng khi sử dụng hình thức dạy học này, GV phải chú ý lựa chọn và điều chỉnh nộidung sao cho phù hợp với các đối tượng ở các NTĐ khác nhau (VD)

2 Tổ chức dạy học cho từng nhóm trình độ

GV làm việc trực tiếp với một NTĐ để chuyển tải những nội dung trongchương trình hay hướng dẫn HS thực hành những thao tác làm bài cụ thể Trong lúcdạy học trực tiếp, GV có thể cung cấp những thông tin, trình bày, giải thích những sựvật, hiện tượng, làm mẫu những thao tác hay tổ chức trao đổi với HS Để duy trì hoạtđộng học tập của các nhóm khác, GV sẽ phải đưa ra những bài tập hay nhiệm vụ để

HS làm việc cá nhân hoặc cùng với các bạn trong nhóm nhỏ Chính vì vậy, chấtlượng dạy học trực tiếp của GV có liên quan trực tiếp với chất lượng quản lí học tậpđộc lập của HS trong những NTĐ khác có trong lớp học của mình

Dạy học trực tiếp của GV có hiệu quả nhất do GV thực hiện những tương táctrực tiếp với HS trong nhóm cùng TĐ nên các em thường tập trung lắng nghe lờigiảng và tiếp thu bài nhanh hơn Đây là hình thức tổ chức dạy học phổ biến ở LG hiệnnay Trong LG, để thực hiện dạy học trực tiếp với tất cả các NTĐ, GV phải di chuyển

liên tục giữa các nhóm, đặc biệt trong những LG đầu cấp do các em chưa quen làmviệc độc lập và chưa có khả năng tự quản cao Ở mỗi NTĐ những tương tác giữa GV

và HS lần lượt diễn ra trong khoảng 5-10 phút Biện pháp để duy trì học tập độc lậpcủa HS là giao cho các em những nhiệm vụ cá nhân hay của nhóm có thể hoàn thànhtrong khoảng thời gian GV dự tính sẽ cần để thực hiện dạy học trực tiếp ở NTĐ khác.Những bài tập hay nhiệm vụ này nên được thiết kế ở một vài mức độ khó và dễ để đápứng nhiều mức độ học tập của HS Thêm nữa, GV cần huy động mạng lưới tự quản

và cán sự trong mỗi nhóm để các em có thể giúp GV điều hành học tập của các HSkhác trong nhóm hay hướng dẫn các bạn làm bài

3.Dạy học trực tiếp cho cá nhân

GV thực hiện dạy học trực tiếp cho cá nhân HS trong lớp là hình thức tổ chứcdạy học giữa thầy và một trò, dựa trên yêu cầu cụ thể của cá nhân đó Dạy học cánhân được coi là một cách thức dạy học hiệu quả cao nhất bởi vì nó đáp ứng được tốtnhất mức độ yêu cầu và phát triển của cá nhân Tuy nhiên, không thể sử dụng dạyhọc cá nhân cho tất cả HS trong LG mà chỉ có thể sử dụng cho một vài em HS đặcbiệt, thường là những em có tiếp thu chậm hơn các bạn khác hoặc bị ngắt quãng thờigian học vì những lí do nào đó Để có thể thực hiện dạy học trực tiếp cho cá nhântrong giờ học, GV cần có những biện pháp điều khiển thích hợp với hoạt động họctập của các HS và các nhóm HS khác: giao bài cho các em làm việc trong nhóm haylàm việc cá nhân Cần lưu ý rằng thời gian dành cho việc dạy học trực tiếp cho cánhân không thể kéo dài vì như vậy sẽ làm ảnh hưởng đến học tập của số đông các emtrong lớp

4 Dạy học theo nhóm nhỏ

Dạy học theo nhóm nhỏ là hình thức tổ chức dạy học mà GV phân chia HStrong nhóm cùng TĐ hay trong LG thành các nhóm nhỏ gồm 2 đến 7 em để các emthực hiện những nhiệm vụ học tập Đây là một hình thức tổ chức hoạt động học tậpđộc lập của HS Hình thức này có ý nghĩa rất quan trọng trong dạy học LG, khôngchỉ vì dạy nó cho phép GV có điều kiện để làm việc trực tiếp với các NTĐ khác hay

cá nhân trong lớp mà còn có khả năng giáo dục rất lớn đối với HS Chính vì thế, GVphải có kế hoạch để xây dựng dần cho HS trong lớp những kĩ năng làm việc trongnhóm từ đơn giản đến phức tạp để các em có khả năng sinh hoạt và làm việc tốttrong nhóm Trong thực tế, GV cần chú ý sử dụng hình thức tổ chức dạy học theonhóm nhỏ nhưng tránh xem nó như giải pháp để GV có thể có thời gian để làm việc

với NTĐ khác mà không chú ý phát huy tác dụng của hoạt động nhóm đối với sựphát triển nhân cách của HS

5 Tổ chức hoạt động học tập độc lập của học sinh

Khai thác việc học tập độc lập của HS là một hướng chính để thích ứng vớihoàn cảnh mà GV phải phân phối thời gian giảng dạy của mình cho các NTĐ khácnhau trong từng tiết học Mặt khác, học tập độc lập là giai đoạn đặc biệt quan trọng

để HS chuyển những thông tin, kiến thức các em vừa học vào trong những mối quan

hệ bên trong để trở thành tài sản trí tuệ của riêng mình Chính vì thế, tổ chức học tậpđộc lập của HS có ý nghĩa rất quan trọng cần được tổ chức một cách cẩn thận

Để duy trì việc học tập độc lập của HS, GV cần thiết kế những bài tập, nhiệm

vụ đáp ứng được các mức độ khả năng khác nhau của HS Bên cạnh những nhiệm vụvừa sức và hấp dẫn, GV cần chú ý đến những hình thức đánh giá, khen thưởng thíchhợp để động viên, kích thích HS theo đuổi nhiệm vụ được giao cho đến cùng GVcần xây dựng trong lớp kho trò chơi học tập, những câu đố vui, bài tập hấp dẫn đểkhuyến khích HS suy nghĩ, phát triển kiến thức và những sách, báo, truyện và các tàiliệu tham khảo phong phú để HS sử dụng khi có thời gian rỗi

Ho

ạ t độ ng 2 Xác định những yêu cầu đặt ra đối với giáo viên dạy lớp ghép khi tổ chức các hình thức dạy học.

a) Hiểu về tâm lí lứa tuổi và đặc điểm học tập của học sinh tiểu học

Trẻ em không tiếp thu kiến thức một cách thụ động và mỗi HS đều có khokiến thức riêng trên cơ sở những kinh nghiệm sống và học tập trước đó Dạy học sẽ

có hiệu quả nếu HS thiết lập được mối liên hệ giữa những cái mới học với kho kiếnthức mà các em đã có Quan trọng hơn, trẻ em không chỉ cần được học chữ, biết tínhtoán để có thể dùng chúng trong cuộc sống hằng ngày mà còn cần được học nhữnghành vi, cử chỉ, những lời nói và cách suy nghĩ, lập luận để hoà nhập vào cuộc sốngxung quanh

Học tập của HS nhỏ có hiệu quả cao trong những hoạt động thực hành vàtrong các hoạt động mà trẻ thấy thích thú

Mỗi đứa trẻ có những kinh nghiệm và khả năng khác nhau đối với những dạnghoạt động khác nhau và các lĩnh vực khác nhau Do đó, mỗi đứa trẻ có mức độ tiếpthu kiến thức riêng

Quá trình học tập của trẻ diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc và mọi tình huống, khôngchỉ diễn ra ở trường học mà cả ở nhà và ở những chỗ chúng vui chơi Trẻ không chỉhọc từ trong sách, báo, mà quan trọng hơn chúng có thể học từ trong những hoạt

động, trong các tình huống trong cuộc sống Trẻ không chỉ học từ thầy giáo hayngười lớn mà chúng có thể học được rất nhiều từ bạn bè trong những buổi tròchuyện, tranh luận hay cùng học với nhau GV cần sử dụng những nguồn thông tin,

tư liệu phong phú trong sách, báo và cả những hiện tượng, tình huống trong cuộcsống thực, đặc biệt là kinh nghiệm và thực tế của chính các em để kích thích HS suynghĩ, đưa ra những nhận xét, giải thích và đánh giá theo ý kiến, quan điểm riêng củacác em

2) Hoạt động của giáo viên lớp ghép

LG bao gồm những HS ở các lứa tuổi và trình độ khác nhau có những kinhnghiệm và nhiệm vụ học tập khác nhau Chính vì thế, môi trường LG có tính đa dạngnhư một xã hội thu nhỏ Những mối quan hệ trong công việc và giao tiếp trên cơ sởtrách nhiệm và tin cậy lẫn nhau sẽ làm các em tự tin hơn và học được ở nhau nhữngkinh nghiệm sống cần thiết GV cần chú ý:

Tổ chức lớp học của mình thành một môi trường mà mỗi HS có cơ hội thểhiện và phát triển khả năng cũng như trách nhiệm cá nhân của mình, đặc biệt đối vớicác em thiếu mạnh dạn và chưa có thành tích rõ rệt

Tổ chức lớp học của mình thành một môi trường mà các HS có quan hệ thânthiết với nhau và luôn có nhu cầu được chia sẻ, học hỏi lẫn nhau và giúp đỡ nhau.Dạy học LG đòi hỏi GV phải xây dựng kế hoạch bài dạy một cách công phu đểthu hút tất cả HS trong lớp hoạt động tích cực để đạt đến những mục tiêu đã đặt racho các nhóm TĐ khác nhau Người GV dạy LG không thể vừa lòng với cách đặt sựquan tâm của mình đến nhóm này hay bài này hơn và do đó để cho nhóm khác haybài khác không được tổ chức một cách chặt chẽ Có 3 câu hỏi GV cần trả lời tronglúc soạn giáo án:

 HS các NTĐ cần phải nắm được cái gì trong bài này ? (mục tiêu)

 Làm thế nào thì HS học những kiến thức hay kĩ năng này tốt hơn ? (Cách tổ chức

và phương pháp)

 HS cần bao lâu để hoàn thành hoạt động này ?

Để điều khiển một giờ học ở LG, GV phải tổ chức các hình thức dạy học khácnhau như dạy trực tiếp cho cả lớp hay cho từng NTĐ và học tập độc lập của cácnhóm khác khi GV không có mặt Tuy nhiên, GV dạy LG nên nhớ rằng học tập theonhóm nhỏ có ý nghĩa giáo dục rất lớn bởi vì trong nhóm các em có thể cùng nhaugiải quyết những nhiệm vụ phức tạp hơn và hơn nữa các em có thể học được rấtnhiều các kĩ năng cần thiết từ trong các hoạt động chung của nhóm GV nên chú ý sửdụng các hình thức tổ chức dạy học khác nhau để HS học được những kinh nghiệmlàm việc khác nhau

Dạy học LG là một công việc không dễ dàng nhưng GV có thể tìm thấy sự trợgiúp trong môi trường hoạt động của mình: các bạn đồng nghiệp, cha mẹ HS vàchính các HS GV hãy suy nghĩ để lôi cuốn các lực lượng cùng tham gia vào quátrình dạy học để mỗi người đều có trách nhiệm và được phát huy khả năng của mìnhtrong sự nghiệp giáo dục trẻ em

Cho đến nay, dạy học LG vẫn đang sử dụng chung hệ thống chương trình và sáchgiáo khoa được biên soạn theo từng lớp Điều đó vừa đặt ra yêu cầu cao đối với GVdạy LG vừa kích thích tính sáng tạo và linh hoạt trong thực tế tổ chức dạy học trong

LG của người GV Trách nhiệm tổ chức dạy học để giúp đỡ các HS của mình đạt đếnnhững mục tiêu giáo dục đã được đặt ra là một đòi hỏi có tính pháp lí và chính vì thế,

GV buộc phải nắm vững Chương trình tiểu học và đặc biệt là chương trình của cácNTĐ trong lớp mình dạy Tuy nhiên, Chương trình tiểu học và chính sách, quy địnhcủa Bộ Giáo dục và Đào tạo luôn khuyến khích các GV nói chung, GV dạy LG nóiriêng có những sáng kiến để cải tiến và nâng cao chất lượng dạy học Bạn đã cónhững hiểu biết ban đầu về dạy học LG, bạn hãy chia sẻ với chúng tôi và các bạnđồng nghiệp những suy nghĩ, ý kiến của mình để chúng ta cùng hỗ trợ và hợp tác vớinhau trong việc tổ chức dạy học LG

III-MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP LỚP GHÉP

A Mục tiêu

Giúp giáo viên:

1 Hiểu môi trường học tập LG gồm môi trường vật chất và môi trường tinh thần.

2 Có thể sắp xếp không gian LG phù hợp với hoàn cảnh thực tế.

3 Thể hiện sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo, hợp tác có trách nhiệm trong việc

xây dựng và tô tạo môi trường học tập LG ngày càng tốt đẹp hơn

B Nội dung

1 Môi trường học tập lớp ghép

a) Những yếu tố vật chất thuộc về môi trường lớp ghép:

- Hãy kể ra những yếu tố thuộc về vật chất trong có tác động đến chất lượng dạy học có tác động đến chấ lượng dạy học lớp ghép?

b) Những yếu tố thuộc về tinh thần

- Những yếu tố tinh thần nào ảnh hưởng đến chất lượng dạy học? Những yếu tố

đó ảnh hưởng như thế nào đến tâm lí học sinh?

+ Học viên suy nghĩ để trả lời các câu hỏi trên từ đó rút ra được khái niệm về môitrường dạy học lớp ghép:

- Môi trường học tập LG bao gồm môi trường vật chất và môi trường tinh thần.+ Môi trường vật chất là toàn bộ không gian diễn ra quá trình dạy - học mà ở

đó có bảng, bàn, ghế, ánh sáng, âm thanh, không khí (xem sơ đồ)

+ Môi trường tinh thần gồm các mối quan hệ: GV, HS, nhà trường, cộng đồng

- Các yếu tố trong môi trường vật chất và môi trường tinh thần liên hệ chặt chẽvới nhau trong môi trường học tập LG

Môi trường vật chất học tập LG bao gồm: Không gian diễn ra quá trình dạy học

mà ở đó có bảng, bàn ghế, ánh sáng, am thanh, không khí

Môi trường tinh thần trong môi trường học tập LG bao gồm: Các thành phần và

mối quan hệ giữa GV, nhà trường, gia đình, cộng đồng và HS

2 Không gian hoạt động của giáo viên và học sinh

- Giảng viên có thể sắp xếp HV ngồi theo hình chữ U, cùng trao đổi một sốcâu hỏi:

+ Không gian hoạt động của GV và HS ở LG khác lớp đơn như thế nào ?

+ GV treo một sơ đồ không gian phòng học LG để cả lớp quan sát:

Nêu những phương án bố trí chỗ ngồi theo các giờ học khác nhau (giờ họcchung, giờ học khác môn )

(Lưu ý: Tuỳ theo số lượng HV, giảng viên sẽ giao các câu hỏi theo số lượng

hoặc chuyên sâu, các nhóm cần viết kết quả vào giấy Ao để trình bày trước lớp.Giảng viên và HV bình luận sau khi các nhóm trình bày)

( VD v ề giao nhiệm vụ hoạt đ ộng)

Ví dụ:

+ Khi cả lớp học chung một bài hoặc cùng tham gia thực hiện chung một hoạtđộng thì tất các HS trong lớp cùng quay về phía GV hoặc sắp xếp HS ngồi theo hìnhchữ U

+ Khi các nhóm làm việc theo những nội dung khác nhau thì có thể bố trí mốinhóm quay về một hướng, giữa các nhóm có khoảng trống để GV đi lại dễ dàng

B¶ng ®en Bµn GV

B¶ng ®en

HS ngồi quay về một hướng đối diện với GV

HS ngồi quay về một hướng theo hình chữ U

HS ngồi hướng vào nhau theo nhóm nhỏ

3 Sắp xếp thiết bị, đồ dùng trong phòng học

- Quy định những nơi nào của phòng học là thích hợp để trưng bày những sơ

đồ, họa đồ, bài viết, tranh vẽ của HS

Các mảng tường: dùng để trang trí các góc bộ môn Tùy từng hoạt động, từng chủ điểm, từng môn học và điều kiện có thể trang trí lên tường:

+ Các loại tranh ảnh in

+ Những bảng biểu, sơ đồ, mô hình do HS, GV, cha mẹ HS sưu tầm hoặc tự làm

(NT§ a)

   

   

   

(NT§ b) B¶ng ®en Bµn GV B¶ng ®en  

 

       

B¶ng ®en Bµn GV B¶ng ®en    

 

   

   

+ Bài làm của HS được điểm cao, được khen.

+ Vị trí treo các đồ dùng: Đồ dùng nào sử dụng lâu dài treo lên cao, đồ dùngtheo chủ đề treo ở nơi thích hợp để dễ tháo gỡ, thay đổi Màu sắc cần đảm bảo tính

mĩ thuật và vệ sinh học đường

- Lựa chọn những góc bộ môn: chỗ để các mô hình, thiết bị; chỗ để đồ dùng tự

làm của GV, HS Góc để sách, tài liệu tham khảo, khu vực đọc tùy theo hình thểkích thước của phòng học, người sử dụng và số lượng nhóm HS và những mục tiêucần đạt, có thể có những cách sắp xếp khác nhau

Lưu ý: Góc Toán và Góc Tiếng Việt thường được sắp xếp ở hai mảng tường liền

kề hoặc đối diện nhau Góc Tự nhiên và Xã hội giúp HS gắn bó thêm với cộng đồng.Sản phẩm trưng bày là vật thật, mô hình mang đậm nét tính văn hóa truyền thống dântộc

- Bảng: Trong phòng học bảng đen được đặt ở vị trí sao cho:

+ Giá sách đặt ở nơi gần cửa sổ

+ Đồ dùng, tài liệu, hồ sơ để trong tủ và giá cần được sắp xếp gọn gàng, ngănnắp thuận tiện cho việc sử dụng

- Bàn, hòm để thiết bị dạy - học:

Một số bàn kê dưới mảng tường của các góc bộ môn để trưng bày những sảnphẩm tự làm, thiết bị dành cho môn học đó Sản phẩm trưng bày cần có nhãn ghi tên.Một số bàn kê ở góc phòng để đặt hòm thiết bị ứng với từng tiết học

- Trưng bày, trang trí quanh các cột nhà: treo lọ hoa, treo giá, cắm cờ,

4 Môi trường dạy học lớp ghép ở một số giờ học

- Trong giờ học, mỗi NTĐ có nhiệm vụ khác nhau Vì vậy, cần tạo cho mỗi nhómmột khoảng không gian phù hợp với các hoạt động sẽ diễn ra cùng một thời gian

trong môi trường học tập LG Việc sắp xếp không gian bao gồm: sắp đặt đồ dùngdạy - học, thiết bị theo nội dung môn học ở các góc bộ môn cần được tiến hành trướcgiờ dạy và đúng với nội dung bài học của các NTĐ.

Giờ dạy này cần có thời gian cho hoạt động chung của cả lớp

- Thời gian các NTĐ cùng học chung một nội dung kiến thức thì sắp xếp các hoạtđộng của HS sao cho HS ở NTĐ cao có thể giúp đỡ HS ở NTĐ nhỏ thuận lợi hơn

- Việc sắp đặt các thiết bị, đồ dùng dạy - học tùy thuộc vào nội dung của giờ học

Các thiết bị, ĐDDH được sử dụng trong từng không gian học tập của mỗi nhóm Nếu

GV thấy cần có sự hợp tác của các nhóm thì cần tạo ra không gian hợp lí cho cácnhóm hoạt động

- Sân chơi cần được coi và tổ chức như một bộ phận của môi trường học tập Sânchơi không chỉ là một phương tiện để giáo dục thể chất mà có thể kết hợp chơi tròchơi học tập Khi tiến hành đo đạc (trong giờ học Toán, tìm phương hướng trong giờ

Tự nhiên và Xã hội) thì sân chơi được xem như một không gian học tập

- Khi hoạt động học tập diễn ra ở sân trường, GV cần chú ý đến thời tiết, sự antoàn, cần tận dụng các tán cây xanh, các mái hiên nhà , cần tìm một vị trí thích hợp

để tập hợp, điều hành HS Nhưng cần tránh sự phân tán của các nhóm học tập, hạnchế để HS bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh, do đó cần có hiệu lệnh điềuhành và chia nhỏ sự quản lí

5 Vai trò của giáo viên trong việc xây dựng môi trường dạy học lớp ghép có hiệu quả

- GV dạy LG có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng môi trường học tập LGtrong một phòng học cụ thể Không gian phòng học LG được sử dụng, sắp xếp linhhoạt và phù hợp với các nhóm HS khác nhau đồng thời giúp GV tổ chức các hoạtđộng đa dạng một cách dễ dàng

- GV huy động HS tham gia vào việc trang trí và sử dụng không gian lớp học,cho phép HS bày tỏ ý kiến về những quyết định có ảnh hưởng đến môi trường họctập của các em Mặt khác, qua việc làm của HS môi trường tinh thần trong LG đượccải thiện qua các hoạt động hợp tác giữa HS và HS Các sản phẩm của HS đượctrưng bày, treo, dán lên tường cần chú ý có đầy đủ các thành phần HS trong lớp

1 So sánh và chỉ ra được sự khác nhau giữa kế hoạch dạy học/ kế hoạch bài học

của lớp đơn và LG Xác định được những căn cứ, các bước khi xây dựng kế hoạchdạy học/ kế hoạch bài học ở LG

2 Xây dựng được kế hoạch dạy học, kế hoạch bài học ở LG.

3 Thể hiện tính sáng tạo và chủ động khi xây dựng kế hoạch dạy học, kế hoạch

Trong khi đó việc xây Kế hoạch dạy học trong một tuần ở LG là cho nhiều NTĐ

khác nhau Kế hoạch dạy học LG rất linh hoạt, có tính sáng tạo và do chính GV dạy

LG tự xây dựng GV có thể thay đổi thứ tự các tiết học trong ngày, các bài học trongtuần, không theo kế hoạch dạy học chung của nhà trường nhưng vẫn đảm bảo số bài,

số tiết đã được quy định trong tuần của chương trình quốc gia Công việc này hoàntất do chính GV dạy lớp ghép

Trong các lớp đơn mỗi lớp chỉ có một nhóm trình độ, các lớp đều thực hiện theomột kế hoạch dạy học chung do nhà trướng xây dựng Còn trong lớp ghép lại cónhiều nhóm trình độ " Lớp" khác nhau Do đó, ở LG, trong cùng một tiết có nhiềumục tiêu, nhiều nội dung dạy học tương ứng cho nhiều NTĐ khác nhau Vì vậy, GVdạy LG cần có quyền chủ động và linh hoạt nhiều hơn nhằm thích ứng với những đặcđiểm và điều kiện cụ thể của từng LG GV dạy LG tự xây dựng KHDH, không ai cóthể thay thế GV dạy LG trong việc xây dựng KHDH

Xây dựng kế hoạch là công việc của người GV dạy lớp ghép, cần phải quan tâmthích đáng KHDH phù hợp giúp cho GV chủ động bố trí thời gian, tổ chức dạy họcmột cách hợp lí nhất, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của địa bàn LG và phù hợp

với năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của mỗi GV KHDH tốt cho phép GV

có thể sắp xếp những nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và ĐDDH

thích hợp với hoàn cảnh cụ thể KHDH ph ả i đư ợ c xây d ự ng tr ư ớ c khi th ự c hi ệ n ít nh

ấ t m ộ t tu ầ n và có th ể đ i ề u ch ỉ nh trong quá trình th ự c hi ệ n

Hoạt động 2 Những căn cứ để xây dựng kế hoạch dạy học ở lớp ghép

Hoạt động thảo luận : Nêu những yếu tố mà bạn cho là cần thiết khi xây dựng

kế hoạch dạy học, hãy liệt kê theo thứ tự ưu tiên ?

a) Nêu những yếu tố mà bạn cho là cần thiết khi xây dựng KHDH, hãy liệt

kê theo thứ tự ưu tiên

b) Theo bạn các nội dung sau đây có phải là căn cứ để xây dựng KHDH không ?

Vì sao ? Hãy viết thêm những nội dung khác nếu bạn thấy chưa đủ

- Mục tiêu chung của chương trình của các môn học

- Hướng dẫn thực hiện phân phối chương trình

- Mục tiêu, nội dung, chuẩn kiến thức, phương pháp của mỗi môn học

- Đặc điểm của các loại bài học: Học bài mới, bài ôn tập, bài luyện tập, bàikiểm tra

- Đặc điểm HS của lớp: số lượng, chất lượng, dân tộc, điều kiện vật chất,trang thiết bị

- Khả năng và điều kiện của riêng bạn

Thông tin phản hồi:

Khi xây dựng KHDH cần căn cứ vào :

1 Chương trình tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành để nắm vững được

kế hoạch dạy học ở tiểu học: số môn học quy định cho các khối lớp, số tiết học trongmột tuần của mỗi lớp học, số tiết học của mỗi môn học trong một tuần Ví dụ: giaiđoạn các lớp 1, 2, 3 gồm 6 môn học, giai đoạn các lớp 4, 5 gồm 9 môn học; đối vớilớp 1 là 22 tiết/ tuần, với lớp 2 là 23 tiết/ tuần,

2 Hướng dẫn phân phối chương trình các môn học ở các lớp Trong hướng dẫn

đã chỉ rõ trình tự các tiết học, tên bài học theo một logíc chặt chẽ trong mỗi tuần vàtrong cả năm học cho từng môn học

3 Yêu cầu về mục tiêu, nội dung của các môn học trong từng lớp học; yêu cầu vềmục tiêu, nội dung bài học trong từng chương, từng phần

4 Các quy định về chuyên môn như: thời lượng một tiết học, chế độ cho điểm,đánh giá,

5 Tình hình HS trong lớp, số NTĐ trong lớp

6 Điều kiện cơ sở vật chất trong phòng học, ĐDDH, điều kiện tự nhiên, xã hộicủa địa phương

Hoạt đ ộng 3 Xây dựng kế hoạch dạy học ở lớp ghép

KHDH được xây dựng cho từng tuần Tuỳ theo môn học, thể loại bài học, nộidung các tiết học trong tuần, kế hoạch dạy được sắp xếp theo những cách khác nhau

GV cần sắp xếp các kiểu bài một cách hợp lí, như các bài học cung cấp kiến thứcmới, cần dành nhiều thời gian để hướng dẫn trực tiếp cho HS, trong khi đó các kiểubài như: luyện tập, ôn tập, kiểm tra, thực hành, có thể dành thời gian trực tiếp ít hơn

Do đó, hạn chế dạy các nội dung kiến thức mới vào cùng một thời gian (1 tiết học),các bài khó học trong cùng một ngày cho các NTĐ, tránh tình trạng có ngày HS họcquá nhiều, có ngày học ít nội dung mới gây mệt mỏi cho cả GV và HS

Ngoài ra, GV có thể sắp xếp để dạy một nội dung chung, có tính liên thông chocác NTĐ trong cùng một tiết học nhưng theo các yêu cầu, mức độ khác nhau Cáchdạy này gắn kết cả lớp thành một khối thống nhất và HS có thể chia sẻ kinh nghiệmcho nhau, hỗ trợ nhau học tập

Có 3 cách sắp xếp (cách ghép) các môn học như sau:

1 Các NTĐ khác nhau học các môn học khác nhau Ví dụ: trình độ A học mônToán, trình độ B học Tiếng Việt

2 Các NTĐ học các bài học theo các phân môn của một môn học Ví dụ: trình độ

A học phân môn Tập đọc, trình độ B học phân môn Tập làm văn

3 Các NTĐ học chung một môn học nhưng các TĐ khác nhau phải đạt mụctiêu, yêu cầu của từng khối lớp Ví dụ: Môn Thể dục, môn Tự nnhiên và Xã hội

- Những môn học, tiết học ngoài trời cần tính đến đặc điểm thời tiết của địaphương.

3 Xây dựng KHDH tiếp cho NTĐ còn lại (theo hàng ngang) Trong khi sắp xếpnhững môn học cho NTĐ này, cần lưu ý:

- Đối chiếu với những môn học, bài học đã xếp ở NTĐ trước, sắp xếp nhữngmôn học cần sự tập trung nhiều của HS như Tiếng Việt, Toán, với những môn họckhác như Mĩ thuật, Tự nhiên và Xã hội, ; sắp xếp bài học mới ở NTĐ này với bàihọc luyện tập, ôn tập, thực hành cho NTĐ còn lại ( Song cần bám vào mục 2 điểm acủa Công văn số 9548/BGD&ĐT-GDTH)

- Với những môn học như Thể dục có đặc thù là thường diễn ra ở ngoài lớphọc hoặc phân môn Hát nhạc không khí lớp học ở trạng thái “động”, nên sắp xếp họcchung các môn này giữa các NTĐ để dễ theo dõi hoặc hạn chế sự ảnh hưởng giữacác NTĐ Ví dụ: sắp xếp các NTĐ cùng học giờ thể dục hoặc cùng học giờ hát nhạc(cách sắp xếp 3)

- Những môn học như Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức các chủ đề có nội dungxây dựng theo qui tắc đồng tâm cũng có thể bố trí học chung nhằm gắn kết các trình

độ trong lớp thành khối thống nhất, phát huy sự tương trợ giúp đỡ của NTĐ lớn với

NTĐ bé ( Ví dụ môn Tự nhiên xã hội ở lớp 1 và lớp 2 : Tuần 31 lớp 1 Thực hành quan sát bầu trời, còn lớp 2 Mặt trời có thể tổ chức học chung).

4 Rà soát lại toàn bộ kế hoạch dạy học đã lập và chỉnh sửa lại những giờ học cómôn học chưa phù hợp (có thể đảo tiết trong ngày, tuần)

Kế hoạch dạy học đã lập phải đảm bảo:

- Đầy đủ số tiết học, môn học, bài học và các quy định về chuyên môn của BộGiáo dục và Đào tạo

- Thực thi, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người GV khi tổ chức các hoạt độnghọc tập trong LG, thể hiện một cách sắp xếp khoa học, hợp lí giữa các môn học, bàihọc giữa các NTĐ trong LG

- Phù hợp với cơ sở vật chất của lớp học, ĐDDH, đối tượng HS và điều kiện tựnhiên, xã hội nơi có LG

Lưu ý: Trong quá trình thực hiện kế hoạch dạy học LG đã xây dựng, người GV

có thể thay đổi, vận dụng linh hoạt bản kế hoạch này để nó trở nên phù hợp hơn, khảthi hơn đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của lớp học

VÝ dô: KÕ ho¹ch d¹y häc tuÇn 3 - líp ghÐp 1+2

Đ đức

Bài 9: o-c - Luyện tập Gọn gàng sạch sẽ

Toán

T đọc T.đọc

Đ đức

Kiểm tra Bạn của Nai nhỏ -

Biết nhận lỗi và sửa lỗi

Tập chép: Bạn của Nai nhỏ Phép cộng có tổng bằng 10

T công

Bài 11: Ôn tập -

Lớn hơn Dấu  Mầu và vẽ mầu vào hình

đơn giản

Xé dán hình vuông, hình tròn

T đọc Toán MT LT&C KC

H nhạc

T cờng

Bài 12: i-a - Luyện tập Mời bạn vui múa ca

Ôn tập bài hát: Thật là hay Quay phải, quay trái

Bài 13: n-m - Tiết3: lễ, cọ, bờ, hồ Nhận biết các vật xung quanh

TLV Toán

T công CT

Sắp xếp câu trong bài

9 cộng với 1 số: 9+5 Gấp máy bay phản lực Nghe viết : Gọi bạn

Lưu ý: Kế hoạch dạy học trờn chưa tớnh đến 1 tiết hoạt động tập thể theo quy

định của Chương trỡnh tiểu học

Hoạt động 4 : thảo luận xõy dựng kế hoạch dạy học lớp ghộp

Thực hành Xõy dựng kế hoạch dạy học lớp ghộp

M

ụ c tiờu : Giỳp GV nắm được kĩ thuật xõy dựng kế hoạch dạy học, vận dụnglinh hoạt trong quỏ trỡnh xõy dựng kế hoạch dạy học lớp ghộp ở cấp tiểu học, ở lớpđược phõn cụng giảng dạy

B KẾ HOẠCH BÀI HỌC LỚP GHÉP Ho

ạ t độ ng1 Tầm quan trọng của lập kế hoạch bài học lớp ghép và sự khác nhau của kế hoạch bài học lớp ghép so với lớp đơn

a) Lập kế hoạch bài học quan trọng, vì:

- Kế hoạch bài học giúp GV hướng dẫn HS học cái gì, học vào thời gian nào, họcnhư thế nào và biết tổ chức các hoạt động học tập phù hợp để phát huy vai trò tíchcực, chủ động, sáng tạo của HS khi tham gia các hoạt động

- Giúp GV tự tin, tập trung suy nghĩ những vấn chủ yếu trước khi tiến hành quátrình dạy học, dự đoán, giải quyết những tình huống có thể xảy ra ở lớp học

- Đòi hỏi GV phải suy nghĩ về đặc trưng môn học, mục tiêu bài học, phươngpháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, cách đánh giá, trình độ HS,

- Giúp GV làm chủ quỹ thời gian, giờ học, hướng quá trình dạy học thông quacác hoạt động của HS

b) Sự khác nhau của kế hoạch bài học lớp ghép so với lớp đơn

- Kế hoạch bài học cho một tiết dạy ở lớp đơn là kế hoạch cho một NTĐ ở LGkhi xây dựng kế hoạch bài học, GV phải xây dựng các mục tiêu, các nội dung dạyhọc cho nhiều NTĐ khác nhau

- Trong LG, GV phải làm việc với 2 NTĐ, HS trong cùng một khoảng thời gian

và không gian nhất định và thực hiện các hoạt động để đạt được mục tiêu bài học đã

đề ra cho mỗi NTĐ Đây chính là điểm khác biệt của LG so với lớp đơn

- Cũng như kế hoạch bài học lớp đơn, kế hoạch bài học LG phải phản ánh đượcmục tiêu của bài học, sự chuẩn bị ĐDDH của GV và HS, các hoạt động dạy học, Tuy nhiên, để các NTĐ có thể thực hiện quá trình dạy và học một cách đồng bộ,

không lãng phí thời gian, không có tình trạng “rỗi rãi” trong các NTĐ, kế hoạch bài học LG phải được thiết kế như một kế hoạch hoạt động của GV và HS Nó phản ánh

sự phối hợp nhịp nhàng giữa các hoạt động, giúp GV tổ chức, điều hành và kiểm soátđược các hoạt động học của HS ở các NTĐ, hoạt động của nhóm học tập và hoạtđộng của từng cá nhân

- Trong LG, khi GV làm việc với một NTĐ, thì ở các NTĐ khác HS phải tự tiếnhành các hoạt động để giải quyết những nhiệm vụ học tập do GV giao Chính vì thế,

để HS tự học tập có hiệu quả, GV phải giao việc cho HS một cách rõ ràng, cụ thể vàhướng dẫn HS cách học tập cá nhân hay học theo nhóm, cách hợp tác với nhau đểthực hiện nhiệm vụ

Lưu ý: Trong quá trình thực hiện bài học, các hoạt động đã xây dựng trong kế

hoạch bài học không áp dụng một cách cứng nhắc mà hết sức linh hoạt, có những

thay đổi so với dự kiến để đáp ứng nhu cầu, khả năng của HS, phù hợp với các tìnhhuống nảy sinh trong giờ học.

Ho

ạ t độ ng 2 Những căn cứ khi xây dựng kế hoạch bài học lớp ghép

a) Các bước xây dựng kế hoạch bài học LG :

Ho

ạ t độ ng th ả o lu ậ n nhóm: Tổ chức thảo luận nhóm theo đơn vị trường học.

Yêu c ầ u: Hãy nêu các bước để xây dựng một kế hoạch bài học lớp ghép mà

anh ( chị ) đã vận dụng trong thực tế giảng dạy lớp ghép ở trường tiểu học

Các bước để xây dựng kế hoạch bài học lớp ghép là:

1 Trước khi lập kế hoạch bài học LG, cần xác định được những thông tin cầnthiết làm căn cứ để lập kế hoạch bài học

2 Tiếp đó phải xác định rõ, cụ thể mục tiêu của bài học cho từng NTĐ Mục tiêunày phải dựa vào mục tiêu chung của bậc học, lớp học, môn học

Mục tiêu cần cụ thể, rõ ràng, gồm vấn đề về kiến thức, kĩ năng và thái độ HS cầnđạt được sau khi học

3 Dựa trên mục tiêu đã xác định xem xét đến tổ chức nội dung học tập cho HS,lựa chọn những đơn vị kiến thức cần thiết cần cung cấp cho HS GV cần xác định rõđâu là phần kiến thức mới, HS chưa biết, phần kiến thức nào liên quan với kiến thức

đã học, hoặc phần kiến thức nào gắn với đời sống thực tiễn để xác định thời gian chotừng hoạt động

4 Xác định những phương pháp dạy học và dự kiến các hoạt động học tập của HS

Để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp cần chú ý đến mục tiêu bài học, thểloại bài học, môn học, từng nội dung cụ thể Chú ý đến đối tượng HS: trình độ kiếnthức, nhu cầu, hứng thú, lứa tuổi

Trong một tiết học không nên chỉ sử dụng một phương pháp dạy học, mà cần kếthợp nhiều phương pháp dạy học

Chỉ rõ đâu là hoạt động dạy của GV, hoạt động học tương ứng của HS, HS hoạtđộng cá nhân, trong nhóm nhỏ hay học chung

5 Chuẩn bị các ĐDDH cần thiết, các tư liệu cần đọc, tham khảo Những đồ dùngnày có thể là do GV chuẩn bị, nhưng cũng có thể là do HS chuẩn bị

6 Xác định đối tượng (hoặc nhóm đối tượng) HS cần quan tâm Đảm bảo mọi

HS đều được tham gia trong quá trình học tập, mọi HS đều được tổ chức, hướng dẫn

để đạt được mục tiêu của bài học

7 Xây dựng nội dung và phương pháp đánh giá kết quả học tập của HS Đánh giácần xuất phát từ mục tiêu bài học Đánh giá có thể qua quan sát khi HS hoạt độnghọc tập, có hứng thú không, có tích cực không, Cũng có thể qua việc HS trả lời cáccâu hỏi, làm bài tập trong phiếu bài tập, qua sự tự đánh giá của HS.

Dựa trên các kết quả đánh giá, GV sẽ biết được bài học có thành công không.Đồng thời rút ra kinh nghiệm để tổ chức dạy học tốt hơn ở các giờ sau

b)Khi lập kế hoạch bài học lớp ghép cần căn cứ vào:

- Vị trí mục tiêu của môn học đối với mỗi NTĐ trong toàn bộ chương trình; mụctiêu của bài học trong môn học, trong từng chương, từng phần

- Nội dung từng bài học cụ thể đã được sắp xếp trong kế hoạch dạy học của tuần đó

- Phương pháp dạy của môn học (phân môn), của từng loại bài học, từng phần nộidung kiến thức trong bài

- Đặc điểm HS trong lớp học (HS học khá, HS học còn yếu, HS khuyết tật, ),những khó khăn của HS khi thực hiện hoạt động học tập

- Cơ sở vật chất lớp học, trang thiết bị, đồ dùng dạy và học cũng như các điềukiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu địa phương

- Ngoài ra cũng cần đọc và hiểu những điều chỉ dẫn về bài học trong sách hướngdẫn GV Đọc, tìm hiểu thêm những nội dung có liên quan trong các sách tham khảokhác

Hoạt động 3 thực hành lập kế hoạch bài học

Ho

ạ t độ ng nhóm : Giảng viên chia lớp thành 8 nhóm (theo các nhóm ở hoạt động

4, mục A)

Yêu c ầ u : Xây dựng một kế hoạch bài học lớp ghép tự chọn theo kế hoạch dạy học

đã được xây dựng ở hoạt động 4 – mục B

G

ợ i ý xây d ự ng k ế ho ạ ch :

Dựa vào kế hoạch dạy học (đã xây dựng trong hoạt động 4, mục A), chọn 1 giờdạy học, thảo luận với đồng nghiệp để xây dựng kế hoạch bài học cho giờ dạy đó.Lưu ý tùy tình hình thực tế giảng viên điều chỉnh việc phân công nhiệm vụ để có 2dạng kế hoạch bài học: 1 giờ dạy mà cả 2 nhóm trình độ cùng học một môn học, 1giờ dạy các NTĐ học các môn học khác nhau

Các nhóm xây d ự ng k ế ho ạ ch

Th

ự c hành thuy ế t trình k ế ho ạ ch bài h ọ c c ủ a các nhóm: ( Tổ chức thực hành sau

cung cấp Chuyên đề 2 – Hoạt động thực hành thuyết trình, dạy học)

Tùy thực tế để tổ chức cho các nhóm thuyết trình kế hoạch bài học hoặc thựchành dạy học với đối tượng học sinh thật

ợ i ý th ả o lu ậ n nhúm : Trao đổi với đồng nghiệp về kế hoạch bài học đó soạn,

hoàn thiện kế hoạch bài học để chuẩn bị cho hoạt động thực hành theo cỏc gợi ý sau:

- HS đó tớch cực hoạt động học tập chưa ?

- HS cú khoảng thời gian nào nhàn rỗi khụng ?

- Những hoạt động được tổ chức cú phự hợp với khả năng của HS ?

- Những hoạt động học tập đưa ra cú nhằm đạt tới mục tiờu của bài học, thời giancho mỗi hoạt động cú đủ hay thiếu ?

- Trong khi GV đang làm việc ở một NTĐ thỡ HS ở NTĐ khỏc làm gỡ ? Việc làm

Sau khi học xong bài này, HS có thể:

- HS nhận biết số lợng ở 2 nhóm (đồ vật, cây, con ) khác nhau

và nêu đợc quan hệ bé hơn và lớn hơn về số lợng trong phạm vi 5

- So sánh đợc (nói, đọc, viết) 2

số bất kì trong phạm vi 5 theo mẫu câu “A lớn hơn B” hoặc “A nhỏ hơn B".

- Mỗi HS đều thấy vui và cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.

GV: chuẩn bị 5 đồ vật bất kì.

HS:

- Mỗi HS chuẩn bị một trong các đồ vật sau: 5 hòn sỏi, 5 bông hoa, 5 que tính, 5 cái lá,

Tập đọc Gọi bạn

- Kĩ năng đọc thành tiếng:

Đọc trơn toàn bài Đọc đúng các từ khó

đọc: thuở nào, sâu thẳm, khắp nẻo

Ngắt nhịp đúng ở từng câu thơ, biết cách nghỉ hơi sau mỗi khổ thơ.

Đọc bài thơ với giọng tình cảm, biết nhấn giọng ở lời gọi bạn của dê trắng.

lang thang đi hết nơi nàyđến nơi khác,

không dừng ở nơi nào.

III các hoạt động dạy học chủ yếu

Thời

gian Hoạt động

vật đã chuẩn bị Nói với bạn bên cạnh những đồ vật mang đến lớp theo mẫu: Tôi mang đến lớp 3 hòn sỏi, (thay số lợng và tên đồ vật t-

ơng ứng).

GV: Hớng dẫn HS làm bài tập 1

trong SGK Cần làm rõ yêu cầu của bài

Yêu cầu HS làm bài tập 1.

GV: Gọi HS đọc bài “Danh sách HS tổ

1 lớp 2a”, trả lời câu hỏi: bản danh sách gồm những cột nào GV treo tranh minh hoạ (nếu có) (hoặc tranh trong SGK)

Yêu cầu HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi.

HS: Quan sát tranh và trả lời câu hỏi:

GV: Nghe HS trả lời những câu hỏi

trên Đọc bài thơ Gọi HS đọc nối tiếp từng dòng thơ 1 lợt Ghi những từ HS khó phát âm và sửa lỗi, luyện đọc chung từ khó.

Yêu cầu HS làm việc chung dới sự chỉ huy của một bạn.

4' 3 GV: Kiểm tra bài làm của HS.

Nhấn mạnh khi có 2 số khác nhau bao giờ cũng có thể đặt dấu hoặc

 giữa 2 số

Giao việc HS học theo nhóm 2 em.

HS: (khá, giỏi lên trớc), chỉ vào bài thơ

trên bảng, cả lớp đọc tiếp nối bài thơ cho đến hết.

- 1 HS lấy ra số lợng đồ vật ứng với các số 3, 2 HS khác lấy số l- ợng đồ vật tơng ứng với số 4, 5.

- So sánh số lợng 2 nhóm đồ vật

và nói: “ lớn hơn ” hoặc “ nhỏ hơn ”

GV: Nghe HS đọc bài thơ Hớng dẫn

HS đọc từng khổ thơ, nhịp điệu, cách ngắt nghỉ, nhấn giọng Chia HS theo nhóm 3- 5 em (tuỳ số HS của lớp).

Giao việc HS học theo nhóm 3-5 em.

5' 5 GV: Nghe các nhóm trình bày

Hớng dẫn làm bài tập 2: giải thích bài mẫu Tổ chức nhóm 2 em.

Yêu cầu HS làm bài tập 2.

HS: Làm việc trong nhóm 3-5 em:

Đọc từng khổ thơ.

Tìm các từ khó hiểu, trao đổi với bạn để hiểu thêm nghĩa từ.

Đọc phần chú giải trong SGK

1' Th giãn: HS cả 2 nhóm đứng lên làm động tác: ngồi mãi mỏi lng, viết mãi mỏi tay, thể dục

thế này cho hết mỏi mệt.

4' 6 HS: Làm bài tập 2:

So sánh các nhóm đồ vật tơng ứng.

Nói thay từ ít hơn hoặc nhiều hơn giữa 2 nhóm đồ vật Điền vào các ô vuông theo mẫu các số tơng ứng.

GV: Nghe HS trình bày kết quả công việc.

Gắn các thẻ từ lên bảng, gọi HS lên gắn các phiếu từ giải nghĩa để đánh giá dợc HS

đã hiểu nghĩa từ cha Giải thích và liên hệ thực tế để HS hiểu rõ hơn.

Yêu cầu nhóm 5 HS đọc thầm bài thơ và trả lời câu hỏi 1-4 trong SGK.

hạn hán

(nớc) khô cạn vì trời nắng kéo dài

5' 7 GV: Kiểm tra kết quả làm bài tập 2

của HS Sửa lỗi hoặc nhấn mạnh cách thức làm Hớng dẫn HS làm bài 3.

Yêu cầu HS làm bài tập 3.

HS: Trả lời câu hỏi trong SGK.

Kế hoạch bài học Tuần 11- Lớp ghép 1+ 2

- Kể đợc với các bạn và mọi ngời về gia đình mình.

- Yêu quý gia đình và ngời thân.

- Biết đợc các công việc hàng ngày của những ngời thân trong gia đình

- Có ý thức giúp đỡ bố mẹ, làm việc tuỳ theo sức của mình.

- Yêu quý và kính trọng những ngời thân trong gia đình.

ii đồ dùng

dạy học GV: - ảnh chụp 1 gia đình 2 thế hệ và ảnh chụp 1 gia đình 3 thế hệ.

HS: - ảnh chụp gia đình (nếu có).

iii các Hoạt động dạy học chủ yếu

Thời

gian Hoạt động Cả lớp hát bài: Cả nhà thơng nhau.Làm việc chung

Kết thúc bài hát GV hỏi những ai đợc nhắc tới trong bài hát và đặt vấn đề hớng vào chủ đề gia đình.

5' 2 - GV giới thiệu trớc cả lớp 2 bức ảnh gia đình Làm việc chung

Khi đứng bên phía nhóm 1, GV chỉ và nói về các thành viên trong gia đình Chuyển sang đứng ở vị trí NTĐ 2, GV chỉ và nói về công việc của các thành viên.

- Nếu không có ảnh, GV kể bằng lời với nhóm 1 về các thành viên trong gia

đình, khi nói tới công việc của các thành viên thì hớng vào nhóm 2.

Giao nhiệm vụ 1: HS 2 em một cặp

kể về những ngời trong gia đình của mình Hai bạn kể lần lợt.

Giao nhiệm vụ 1: HS 2 em một cặp kể

về công việc của những ngời trong gia

đình của mình Hai bạn kể lần lợt.

4' 3 GV: Làm việc tại một số nhóm

HS: Thực hiện nhiệm vụ 1. HS: Thực hiện nhiệm vụ 1. GV: Làm việc tại một số nhóm.

HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ 1.

Kết luận: Gia đình là tổ ấm Ông,

bà, bố, mẹ, là những ngời thân yêu của em.

Kết luận: Mỗi ngời trong gia đình đều

có một công việc, bổn phận và trách nhiệm.

Giao nhiệm vụ 2: 4 HS một nhóm,

quan sát các hình trong SGK và trả

lời câu hỏi.

- Gia đình Lan có những ai, cả gia

đình Lan đang làm gì?

- Câu hỏi tơng tự với gia đình Minh.

Giao nhiệm vụ 2: 4 HS một nhóm,

quan sát các hình vẽ trong SGK, gợi ý trả lời theo câu hỏi: Đấy là ai, có những

ai trong gia đình, mỗi ngời đang làm việc gì?

Kết luận: Mỗi ngời sinh ra đều có

bố, mẹ và ngời thân Em có quyền

đ-ợc sống và đđ-ợc yêu thơng trong gia

đình mình.

Giao nhiệm vụ 3: HS làm việc cá

nhân, vẽ về những ngời trong gia

đình.

Kết luận: Mọi ngời trong gia đình đều

tham gia công việc và làm theo sức của mình Trong gia đình mọi ngời cần quan tâm và giúp đỡ nhau.

HS: Thực hiện nhiệm vụ 3. GV: Nêu câu hỏi: Hằng ngày các emlàm việc gì giúp đỡ bố mẹ ?

HS: Trả lời về các công việc hằng ngày

của mình trong gia đình.

Kết luận: Cần biết giúp đỡ gia đình

theo sức của mình.

3' 8 Chọn lựa một vài bức tranh của HS, để các em giới thiệu về bức tranh của mình.Làm việc chung

Kết luận toàn bài, khen ngợi, động viên HS Dặn dò.

THẢO LUẬN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC LỚP GHẫP

Yờu c ầ u : Dựa trờn kế hoạch bài học cỏc nhúm đó xõy dựng thực hành thuyết

trỡnh, (lờn lớp thực dạy đối với 2 nhúm)

Th

ự c hành thuy ế t trỡnh k ế ho ạ ch bài h ọ c c ủ a cỏc nhúm: Tựy thực tế để tổ chức

cho cỏc nhúm thuyết trỡnh kế hoạch bài học hoặc thực hành dạy học với đối tượnghọc sinh thật.( Nếu đủ điều kiện tổ chức thực dạy 2 tiết với 2 dạng tiết học lớp ghộp:

1 tiết dạy chung cho mụn học cho cả 2 nhúm trỡnh độ và 1 tiết dạy 2 mụn học khỏcnhau chop 2 nhúm trỡnh độ)

G

ợ i ý th ả o lu ậ n nhúm : Trao đổi với đồng nghiệp về kế hoạch bài học đó soạn,

nghe thuyết trỡnh, dự giờ kế hoạch bài học của đồng nghiệp để gúp ý theo cỏc gợi ýsau:

- HS đó tớch cực hoạt động học tập chưa ?

- HS cú khoảng thời gian nào nhàn rỗi khụng ?

- Những hoạt động được tổ chức cú phự hợp với khả năng của HS ?

- Những hoạt động học tập đưa ra cú nhằm đạt tới mục tiờu của bài học, thờigian cho mỗi hoạt động cú đủ hay thiếu ?

- Trong khi GV đang làm việc ở một NTĐ thì HS ở NTĐ khác làm gì ? Việclàm đó ai giao ?

- Sự chuẩn bị ĐDDH: phiếu bài tập, tranh ảnh, trò chơi học tập, trò chơi vậnđộng giúp cho giờ học thêm sinh động và hiệu quả

CHUYÊN ĐỀ 3 PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG LỚP GHÉP

Chuyên đề gồm 3 nội dung:

1) Phương pháp dạy học tich cực trong môi trường dạy học lớp ghép 2) Dạy học sinh cách học trong môi trương lớp ghép.

3) Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh trong môi trường lớp ghép

ND 1: Tìm hiểu về phương pháp dạy học tích cực trong môi trường dạy học lớp ghép.

- Phương pháp dạy học tích cực trong môi trường dạy học lớp ghép dùng đểchỉ những phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực, chủ động áng tạo của họcsinh Giúp học sinh hướng tới hoạt động hoá, tích cực hoá hoạt động nhận thức, GVphải nỗ lực nhiều so với dạy theo phương pháp thụ động

Nội dung gồm 3 phần:

- Phương pháp tích cực và dấu hiệu đặc trưng của phương pháp tích cực

- Một số phương pháp tích cực cần được sử dụng trong lớp ghép

Hoạt động 1: Phương pháp tích cực

- Tổ chức thảo luận theo nhóm với nội dung: Nhớ và viết lại một số nhómphương pháp để có thể thực hiện dạy và học tích cực trong lớp ghép, vai trò củanhóm phương pháp đó

Phương pháp tích cực là một thuật ngữ rút gọn để chỉ những phương pháp dạyhọc để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạ của học sinh

Phương pháp tích cực hướng tới việc hoạt động hoá, tích cực hoá hoạt độngnhận thức của học sinh, nghĩa là tập trung vào phát huy tích tích cực của học sinhchữ không phải tập trung vào phát huy tính tích cực của GV

Tuy nhiên muốn đổi mới cách học của học sinh phải đổi mới cách dạy của

GV Cách dạy chỉ đạo cách học , nhưng thói quen học tập của HS có ảnh hưởng tớicách dạy của GV Vì vậy GV phải kiên trì dùng cách dạy hoạt động dể dần dần xâydựng cho học sinh phương pháp học tập chủ động một cách vừa sức, từ thấp lêncao Trong đổi mới phương pháp phải có sự hợp tác của GV và HS

4 Dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực :

1 Dạy - học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của HS (Kết hợp hài hòagiữa cách thức tái hiện & tìm kiếm trong quá trình chiếm lính tri thức của HS (trong

đó cách tìm kiếm chiếm ưu thế) được cuốn hút vào hoạt động học tập do GV tổchức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ chứ khôngphải tự động tiếp thu những kiến thức đã được GV sắp đặt Được đặt vào những tìnhhuống của đời sônga thực tế người học trực tiếp quan sát, thực hành, giải quyết vấn

đề đặt ra theo suy nghĩ của mình Từ đó vừa nắm được kiến thức, kĩ năng mới vừanắm được phương pháp tìm tòi kiến thức, kĩ năng đó không rập khuôn theo nhữngkhuôn mẫu sẵn có Được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo

- Trong phương pháp dạy học tích cực học sinh là đối tượng hoạt động dạy đồngthời là chủ thể của hoạt động học - được cuốn hút vào hoạt động học tập do GV tổchức và chỉ đạo

2 Dạy - học chú trọng đến rèn luyện PP tự học, tự tìm tòi phám phá (Chú ý đếntính sẵn sàng học tập của HS) Rèn luyện phương pháp tự học không chỉ là một biệnpháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là mục tiêu dạy học Trong xã hội hiện đạikhông thể nhồi nhét vào đầu học sinh khối lượng kiến thức ngày càng nhiều mà cầnquan tâm dạy cho học sinh phương pháp học ngay từ cấp tiểu họcvà càng lên caocàng được chú trọng

- Trong phương pháp dạy học thì cốt lõi là phương pháp tự học Nếu rèn luyệncho học sinh kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ taoh cho HS thói quen tự học,lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽ đượcnâng lên Ngày nay hoạt động học được nhấn mạnh trong quả trình dạy học, nỗ lực

tạo ra sự chuyển biến từ dạy học thụ động sang tự họ chủ động đặt vấn đề phát triển

tự học ngay trong lớp học và tự học cả trong tiết học có sự hướng dẫn của GV

3 Tăng cường học tập hợp tác (Đảm bảo sự tác động qua lại, tham gia hợp tác

và có tính vấn đề cao trong quá trình dạy học)

Trong một lớp mà có nhiều trình độ kiến thức, tư duy của học sinh không đồngđều thì khi áp dụng phương pháp tích cực phải chấp nhận sự phân hoá

4 Kết hợp đánh giá của GV và tự đánh giá của HS (Có môi trường học tập thânthiện, chủ động, tự giác)

-Trong dạy học việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận thức thựctrạng và điều chỉnh hoạt động của học sinh mà còn đồng thời tạo điều kiệ nhận địnhthực trạng và điều chỉnh hoạt động của GV

- Trước đây GV giữ độc quyền đánh giá học sinh Trong phương pháptích cực

GV phải hướng dẫn HS phát riển kĩ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học Gvcần tạo cơ hội để học sinh tham gia đánh giá lẫm nhau Tự đánh giá đúng và điếuchỉnh kịp thời là năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc sống mà GV phảitrang bị cho học sinh

- Từ dạy học thụ động sang dạy học tích cực, GV không còn đóng vai trò là đơnthuần là người truyền đạt kiến thức , mà trở thành ngừi thiết kế ttổ chức, hướng dẫncác hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để HS tự lực chếm lĩnh nội dung học tập, chủ đọng đạt các mục tiêu kiến thức , Kĩ năng thái độ theo yêu cầu của chươngtrình

Hoạt động 3: Một số phương pháp tích cưc cần được sử dụng trong lớp ghép.Các Phương pháp dạy học

+ Vấn đáp tái hiện: GV đặt ra câu hỏi chỉ yêu cầu học sinh HS nhớ lại những

kiến thức đã biết và trả lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận Vấn đáp tái hiệnkhông được xem là phương pháp giá trị sư phạm Đó là một biện pháp được dùngkhi cần dặt mỗi liên hệ giữa kiến thức ã học với kiến thức sẽ học hoặc khi cần củng

cố kiến thức vừa mới học

+ Vấn đáp giải thích minh hoạ: Nhằm mục đích làm sáng tỏ một vấn đề nào đó, GV lần lượt nêu ra những câu hỏi kèm theo VD minh hoạ để HS hiểu, dễ nhớ.+ Vấn đáp tìm tòi: (Đàm thoại) GV dùng hệ thống câu hỏi được sắp xếp hợp lí

để hướng dẫn HS từng bước phát hiện ra bản chất của sự vật, tính quy luật của hiệntượng đang tìm hiểu, kích thích sự ham muốn hiểu biết GV tổ chức sự trao đổi ýkiến , kể cả tranh luận giữa GV và cả lớp, có khi giữa HS với HS nhằm giải quyếtmột vấn đề xác định Trong vấn đáp tìm tòi GV giống như người tổ chức sự tìm tòi

còn HS giống như tự lực phát hiện kiến thức mới Khi kết thúc cuộc đàm thoại, HS

có niềm vui của sự khám phá, trưởng thành thêm một bước về trình độ tư duy

+ Vấn đáp là phương pháp sử dụng các câu hỏi và trả lời trong dạy học GVđặt ra câu hỏi , tạo điều kiện và hướng dẫn HS trả lời nhằm đath được mục tiêu dạyhọc đã đề ra Đây là một phương pháp dạy học có thể phát huy tính tích cực chủđộng , độc lập của học sinh trong dạy học

b- Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề

- Đây không phải là một phương pháp hoàn toàn mới đối với GV Tập dượt chohọc sinh biết phát hiện , đạt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải trong học tập,trong cuộc sống của cá nhân , gia đình và cộng đồng không chỉ có ý nghĩa trongphương pháp dạy học mà phải được đặt như một mục tiêu giáo dục đào tạo

Một phần trong bài học theo dạy - học đặt và giải quyết vấn đề

+ Đặt vấn đề

- Tạo tình huống có vấn đề;

- Phát hiện, nhận dạng vấn đề nảy sinh;

- Phát biểu vấn đề cần giải quyết

+ Giải quyết vấn đề đặt ra

- Đề xuất cách giải quyết ;

- Lập kế hoạch giải quyết ;

- Thực hiện kế hoạch giải quyết

+ Kết luận

- Thảo luận kết quả và đánh giá;

- Khẳng định hay bác bỏ giải thuyết nêu ra;

M 4: HS tự lực phát hiện vấn đề nảy sinh trong hoàn cảnh, nhất định, lựa chọnvấn đề phải giải quyết HS giải quyết vấn đề, tự đánh giá chất lợng, hiệu quả, có ýkiến của GV khi kết thúc.

c- Phương pháp thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ băn khoăn, kinh nghiệmcủa bản thân , cùng nhau xây dựng nhận thức mới bằng cách nói ra những điều dângnghĩ Mõi người có thể nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về vấn đề dã nêu ra, thấymình cần học hỏi thêm những gì Bài học trở thành quả trình học hỏi lẫn nhau chứkhông phải là sự tiếp nhận thụ động từ GV

Phương pháp thảo luận được sử dụng trong lớp học như một phươg pháp trunggian giữa sự làm việc độc lập của từng học sinh với việc chung của cả lớp Vì vậy

GV phải biết tổ chức hợp lí và xây dư gj thói quen hpj tác khi thảo luận nhóm thìmới có hiệu quả

+ Biện pháp kĩ thuật giúp đổi mới phương pháp thảo luận nhóm

+ Để thảo luận nhóm thành công Gv cần:

- Giúp HS cách suy nghĩ về những nọi dung đã học qua thực hành và trao đổi vớingười khác

- Giúp HS đánh giá về những ý kiến của người khác và của mình

- Tạo điều kiện cho HS đưa ra cách áp dụng và kiểm tra tính đúng đắn của cáchđó

- Giúp HS nâng cao và chia sẻ nhận thức về vấn đề đưa ra thảo luận cũng nhưbiết sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề đó

- Tạo động cơ HS học tập nhanh hơn và hình thành tình bạn bè tronh học tập

- Đưa ra thông tin về việc học tập của học giúp các em nhận thấy khả năng nhậnthức của bản thân

+ Một số yếu tố cản trở két quả phương pháp thảo luận nhóm từ phía HS mà GVcần biết

- Thói quen bị động của HS

- Không hiểu được thảo luận là gì

- Sợ bị chỉ trích và sợ người khác đánh giá thấp về mình

- Cố làm cho người khác đồng ý mà không cân nhắc ý kiến của các người khác

- Thích tìm câu trả lờ mà GV mong muốn hơn là đánh giá các khả năng xxẩy ra

- Sự đoán trước được câu trả lời từ phía GV hoặc đồng ý hoàn toàn

- Trong khi thảo luận có thể có HS phát biểu quá nhiều và có HS lại không thamgia ý kiến nào

+ Kỹ thuật "bể cá" ( Thảo luận nhóm)

Kỹ thuật bể cá là một kỹ thuật dùng cho thảo luận nhóm, trong đó một nhóm HSngồi giữa lớp và thảo luận với nhau, còn những HS khác trong lớp ngồi xung quanh

ở vòng ngoài theo dõi cuộc thảo luận đó và sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đưa

ra những nhận xét về cách ứng xử của những HS thảo luận.Trong nhóm thảo luận có thể có một vị trí không có người ngồi HS tham gianhóm quan sát có thể ngồi vào chỗ đó và đóng góp ý kiến vào cuộc thảo luận, ví dụđưa ra một câu hỏi đối với nhóm thảo luận hoặc phát biểu ý kiến khi cuộc thảo luận

bị chững lại trong nhóm Cách luyện tập này được gọi là phương pháp thảo luận "bểcá", vì những người ngồi vòng ngoài có thể quan sát những người thảo luận, tương

tự như xem những con cá trong một bể cá cảnh Trong quá trình thảo luận, nhữngngười quan sát và những người thảo luận sẽ thay đổi vai trò với nhau

Bảng câu hỏi cho những người quan sát

• Người nói có nhìn vào những người đang nói với mình không ?

• Họ có nói một cách dễ hiểu không ?

• Họ có để những người khác nói hay không ?

• Họ có đưa ra được những luận điểm đáng thuyết phục hay không ?

• Họ có đề cập đến luận điểm của người nói trước mình không ?

• Họ có lệch hướng khỏi đề tài hay không ?

• Họ có tôn trọng những quan điểm khác hay không ?

Dạy học theo chu trình trải nghiệm

Chu trình trải nghiệm là gì?

• Là một hình thức học thể hiện một chuỗi các hoạt động học theo thứ tự, thôngqua kinh nghiệm thực tế

• Sẽ giúp HS tiếp thu KT một cách chủ động, và sâu sắc hơn nhờ dựa vào việchuy động kinh nghiệm thực tế và HS được học một cách tự nhiên

sự việc xảy ra cóvấn đề liên quan)

Quy trình áp dung chu trình trải nghiệm

1) Phân tích nhu cầu học sinh

2) Xác định mục tiêu bài học

3) Thiết kế hoạt động trải nghiệm, đồ dùng dạy học;

4) Thiết kế phần phân tích rút ra bài học (câu hỏi)

4) Thiết kế bài tập áp dụng

5) Thiết kế hoạt động tạo hứng thú (hoạt động đầu tiên của bài học) và củng cốbài học

Quy trình áp dung chu trình trải nghiệm

Phân tích nhu cầu hoc sinh

- HS đã biết đã làm được những gì liên quan đến nội dung bài học?

- HS có thể gặp những khó khăn hay vướng mắc gì khi học bài này ?

- HS cần học những gì trong bài học này?

Quy trình áp dung chu trình trải nghiệm

-Cách đặt MT bài học:

+ Dựa vào kết quả phân tích hs

+Dựa vào nội dung SGK và SGV Xác định các kết qủa cần đạt sau bài học: hshọc được/làm được gì sau bài học; Phân loại kết quả từ dễ đến khó VD: Biết ở mức

độ nào? Hiểu, giải thích được, so sánh được

+ Xác định ưu tiên và mức độ ưu tiên cho mục tiêu: từ dễ đến khó

vấn đáp là gì ?

Vấn đáp là phơng pháp trong đó GV đặt ra những câu hỏi để HS trả lời hoặc cóthể tranh luận với nhau và với cả GV, qua đó HS lĩnh hội đợc nội dung bài học.Tóm lại: Hiêu quả lớn nhất của phương pháp thảo luận nhóm trong lớp ghép là

HS trở thành những thành viên tích cực năng động, cởi mở, sẵn sàng hợp tác với bạn

bè để thực hiện toót các nhiệm vụ đã đặt ra Tuy nhiên không phải lúc nào thảo luậncũng tiến hành có hiệu quả nếu GV không chuẩn bị tốt bài soạn có phương pháp thảoluận Khi tổ chức thảo luận đã quen, sự vất vả sẽ giảm xuống, hứng thú của học sinh

sẽ tăng hơn và kết quả học tập của các em được năng cao

2 Quy tắc của động não

• Không đánh giá và phê phán trong quá trình thu thập ý tưởng của các thànhviên;

• Liên hệ với những ý tưởng đã được trình bày;

• Khuyến khích số lượng các ý tưởng;

• Cho phép sự tưởng tượng và liên tưởng

Các bước tiến hành động não

1 Người điều phối dẫn nhập vào chủ đề và xác định rõ một vấn đề;

2 Các thành viên đưa ra những ý kiến của mình: trong khi thu thập ý kiến,không đánh giá, nhận xét Mục đích là huy động nhiều ý kiến tiếp nối nhau;

3 Kết thúc việc đưa ra ý kiến;

- Không có khả năng ứng dụng.

• Đánh giá những ý kiến đó lựa chọn

• Rút ra kết luận hành động

Ứng dụng

• Dùng trong giai đoạn nhập đề vào một chủ đề;

• Tìm các phương án giải quyết vấn đề;

• Thu thập các khả năng lựa chọn và ý nghĩ khác nhau

Ưu điểm

• Dễ thực hiện;

• Không tốn kém;

• Sử dụng được hiệu ứng cộng hưởng, huy động tối đa trí tuệ của tập thể;

• Huy động được nhiều ý kiến;

• Tạo cơ hội cho tất cả thành viên tham gia

Nhược điểm

• Có thể đi lạc đề, tản mạn;

• Có thể mất thời gian nhiều trong việc chọn các ý kiến thích hợp;

• Có thể có một số HS “quá tích cực", số khác thụ động

ND 2: Dạy học sinh cách học

Chuyên đề Dạy học sinh cách học giúp cho giáo viên tổ chức dạy - học lớpghép hớng tập trung về học sinh Sau khi học xong chuyên đề này bạn sẽ hiểu rõ vìsao phải dạy học sinh cách học, vai trò tác dụng việc dạy học sinh cách đặt câu hỏi;nêu ra đợc một số kỹ năng cần thiết của học sinh lớp ghép về học cá nhân, đặt câuhỏi, lập kế hoạch để học; tạo cơ hội và khuyến khích học sinh xây dựng đợc cáchhọc phù hợp

Chuyên đề này gồm 2 phần: vì sao lại phải dạy dạy học sinh cách học; một sốcách học đạt hiệu quả (đặt câu hỏi để học; một số biện pháp rèn luyện kĩ năng câuhỏi để học; học cá nhân; học theo nhóm và lập kế hoạch để học) Các nội dung trongchuyên đề này có quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau Khi học ngời đọc cần nghiên cứuphát hiện, áp dụng đày đủ các nội dung vào thực tiễn

A Nội dung

1 Vì sao phải dạy học sinh cách học

Hoạt động : Chia sẻ kinh nghiệm về dạy học sinh cách học

 Hãy mô tả lại một số cách học của học sinh lớp bạn?

Bài tập tình huống: Có hai em học sinh cùng học lớp 3 sống trong một bản Buổi tối khi học bài em A đọc to nh cho cả bản cùng nghe, còn em B ngồi học chăm chỉ tởng nh không ai biết là em đó có học hay không, nhng khi kiểm tra bài, điểm của em B bao giờ cũng hơn điểm của em A.

Bạn hãy giải thích xem vì sao em thứ hai lại đợc điểm cao hơn em thứ nhất?

Xác định những trở ngại đối với việc học của học sinh ở vùng dân tộc

- Hãy liệt kê những cản trở đến việc học tập của học sinh ở lớp bạn phụ trách?

- Những cản trở đến việc học của học sinh có khắc phục đợc không? Vì sao?

- Bạn có thể liệt kê một số cách học có hiệu quả của bản thân và của học sinh?

- Có nhiều cách học khác nhau, nhng các em cha biết cách học nh thế nào để có hiệu

- Để đáp ứng với mục tiêu giáo dục ở bậc tiểu học, bạn cần tính đến các đặc

điểm của HS tiểu học nh tính cách cha ổn định, các em hay tự ty, mặc cảm về bảnthân…

- Căn cứ vào đặc điểm học tập của học sinh ở lớp ghép, trong đó các em học ởmôi trờng có nhiều đối tợng và trình độ lớp khác nhau phải hoạt động độc lập tíchcực Tuy nhiên, trong môi trờng này bạn cần:

Phát huy tiềm năng của từng học sinh vợt khó trong học tập cũng nh trongcuộc sống của mình

Giáo dục ý thức tự vơn lên, phát huy khả năng của từng học sinh để chiếm lĩnhtri thức mới trong môi trờng học tập

 Những rào cản:

Trong quá trình học tập, trẻ em thờng gặp rất nhiều rào cản Các nhà nghiêncứu đã chỉ ra rằng để học trẻ đã phải vợt qua các rào cản sau:

- Chính bản thân mình: gồm những khó khăn lâu dài nh khả năng nghe, nói,

đọc, viết Tiếng Việt; những khó khăn trớc mắt, tạm thời nh mặc cảm về thân phận, vềgiới, về năng lực, tâm lí tiếp nhận, về thể trạng sức khoẻ

- Môi trờng học tập: gồm sự quan tâm cha chu đáo của GV, thiếu sự đồng cảmcủa bạn bè, về điều kiện học tập…

Chơng trình, nội dung sách giáo khoa, phơng pháp giảng dạy thiếu hấp dẫn vàquá nặng so với trình độ và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh

Một số rào cản ảnh hởng đến học tập của học sinh

 Thế nào là dạy học sinh cách học? Theo từ điển Tiếng Việt ( Nguyễn Nh ý

chủ biên) – NXB Giáo dục 1998 thì:

Dạy: là truyền đạt, bày nhủ cho ngời khác biết kiến thức văn hoá, kỹ thuật, đạo

đức

Cách là lối, phơng thức diễn ra một hoạt động

Học là tìm tòi, thu nhận kiến thức, luyện tập, kĩ năng đợc truyền giảng hoặc từsách vở

Nh vậy, có thể hiểu dạy học sinh cách học là giúp cho các em biết tìm tòi, pháthiện kiến thức, kĩ thuật theo phơng thức hoạt động hợp lý

Có nhiều cách học khác nhau nhng trong khuôn khổ của chuyên đề này chúngtôi xin đa ra một số cách học để các bạn cùng tham khảo

2 Một số cách học đạt hiệu quả

Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò, tác dụng của đặt câu hỏi

 Vai trò, tác dụng của việc đặt câu hỏi để học.

Tại sao nói đặt câu hỏi có tầm quan trọng đặc biệt?

Vai trò, tác dụng của việc đặt câu hỏi trong dạy – học là gì?

Bạn có hay hỏi học sinh trong giờ lên lớp không ? Cho ví dụ cụ thể?

Học sinh thờng trả lời nh thế nào ?

Học sinh của lớp bạn thờng đặt câu hỏi gì?

Các loại câu hỏi

Bạn cho biết có mấy loại câu hỏi?

Trong giảng dạy bạn thờng dùng những loại câu hỏi nào?

Theo bạn nên sử dụng những loại câu hỏi nào là có hiệu quả hơn cả?

Tạo cơ hội và khuyến khích học sinh đặt câu hỏi.

Vì sao học sinh thờng ngại nêu câu hỏi ?

Bạn cần phải làm gì để giúp học sinh biết đặt câu hỏi?

Bài tập tình huống: