ĐỀ CƯƠNG NHI KHOA (chuyên tu) 2017

- Trẻ kém ăn, nôn trớ, ỉa phân lỏng , sống phân và có nhây mỡ - Trẻ hay quấy khóc, kém vận động + Thể phối hợp: cân nặng cốn dưới 60%-4SĐ + Trẻ có phù nhưng cơ thể lại gầy đét, kém ăn và

ĐỀ CƯƠNG SỬA NHI 58 CÂU

Câu 1: Trình bày nguyên nhân và tr/chứng thiếu máu do thiếu sắt ở trẻ em?

+ Ng/nhân: n/n TM do thiếu sắt có liên quan đến rối loạn c.hóa sắt, có thểchia thành các n/n chính sau:

+TM do thiếu sắt có đặc điểm là TM nhược sắc, hồng cầu nhỏ:

Hemoglpbiri, thể tích huyết cầu giảm nhiều hơn số lượng hồng cầu

Nồng độ hemoglobin trung bình hồng cầu dưới 30g%

Hemoglobin trung bình hồng cầu dưới 27pg thể tích trung bình hồng cầudưới 80fl

+sắt huyết thanh giảm dưới 50mcg/dl, hay dưới 10|imol/l, chỉ sổ bão hòatransferin dưới 15%

-KProtoperphirm tự do hềng cầu tăng trên 70

mcg/l.Fenitin huyết thanh giảm dưới 12 mcg/1

Câu 2:T/bày điều trị và phòng bệnh thiếu máu do thiếu sắt ở trẻ em?

+ Điều trị:

-Cho trẻ uống các muối sắt, các muối sắt hóa trị 2 dễ hấp thu hơn liều lượng

có hiệu quả là 4-6mg sắt/kg/ngàyxó thể dùng:

+Sufat sắt 20mg/kg/ngày, chia 2-3 lần, uống giữa 2 bữa ăn (100mggluconat sắt có 1 lmg sắt) thời gian điều trị từ 8-12 tuần lễ, có thể kéo dài hơn.Biệt dược Ferlin:* Dạng siro Ferlin: mỗi 5ml có 249,54mg sắt sunfat, trẻ từ2-6 tuổi : 2,5ml/lần/ngày trẻ từ 7 - 12 tuổi:5ml/lần/ngày

*Ferlin giọt (mooic ml cồ 74,64 mg): trẻ 4-6 tháng dùng 0,5ml uống trẻ

6-12 tháng 0,75- lml; 1-2 tuổi:lml

Nên cho thêm vitamin C 0,1g X 3 viên/ngày để sắt dễ hấp thu

Biệt dược Ceelin: *thuốc giọt (100ml/lml): trẻ dưới 3 tháng: 03ml (6 giọt).3-12 tháng : 0 6ml (l 2 giọt) 1-2 tuổi : 1,2ml(24 giọt)

*Dạng siro(100mg/5ml): trẻ từ 2-6 tuổi: 5ml;trẻ 7-12 tuổi:10ml.

+ Điều trị nguyên nhân gây thiếu sắt: điều chỉnh chế độ ăn thích hợp vớilứa tuổi cho trẻ ăn thêm đúng, ngoài sữa phải thêm thức ăn có nhiều sắt: rauxanh, nước quả, đậu, trứng, thịt Chữa các ng/nhân gây rối loạn tiêu hóa và chảymáu mạn tính

+/Phòng bệnh: cần phòng bệnh thiếu máu do thiếu sắt từ sớm, ngay từ khi

trẻ còn trong bào thai, lưu ý những trẻ đẻ non sinh đôi, trẻ nhỏ dưới 3 tuổi, trẻ bịthiếu sữa mẹ và các bà mẹ có thai.Thời gian có thai nhu cẩu sắt rất lớn, tổng sốsắt cần cho thai nghén từ 500- 600mg, nhu cầu hấp thu sắt khi có thai từ thángthứ 2 của thời kỳ bào thai là 3.mg/ngày.do đó cân cho mẹ ăn 1 che độ giàusắt.đtri các bà mẹ có thai bị thiếu máu thiếu sắt bằng các chế phẩm sắt Giáo dụcdinh dưỡng cho người mẹ nuôi con, đảm bảo cho trẻ đc bú sữa mẹ, bổ xungnước quả từ tháng thứ 2,3 cho ăn bổ xung đủ thức ăn tHực vật động vật Với ửé

đẻ non, sinh, đôi, trẻ thiêu sữa mẹ nêri dùng sữa, thức ăn có bố xung sắt hoặccho điều trị dự phòng bằng chế phẩm 20mg/ngày từ tháng thứ 2 Đtrị sớm cácbệnh làm giảm hấp thu như bệnh giun, sán, ỉa chảy, bệnh gây chảy máu mạn

2

Câu 3: Trình bày nguyên nhân và phân loại suy dinh dưỡng ở trẻ em?

SDD là tình trạng cơ thể thiếu protein năng lượg và các vi chất d.dưỡg.bệnhhay gặp ở trẻ em dưới 3 tuổi, biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, nhưng ítnhiều ảnh hưỏng tới sự phát triển thể chất, tinh thần, vận động của trẻ Trẻ SDD

dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn, diễn biến bệnh thưòng nặng và dễ đẫn tói tửvong

+/Nguyên nhân:

*Sai lầm về p.pháp nuôi dưỡng: mẹ ko có hoặc thiếu sữa phải nuôi nhân tạobằng sữa bò pha loãng hoặc cháo đường Ăn bổ xung quá sớm hoặc quá muộn.Cai sữa sớm

*Nhiễm khuẩn: SDD hay gặp ở những trẻ sau khi bị nhiễm khuẩn như viêmphổi, ỉa chảy kéo dài, lao, nhiễm khuẩn sinh trùng đg ruột Giữa SDD và nk cómôi liên quan cộng đồng Trẻ SDD dễ mắc bệnh nk và nk sẽ làm cho tình trạngSDD nặng hơn

*Yếu tố thuận lợi: trẻ đẻ thấp cân Dị tật bẩm sinh: sứt môi hở hàm ếch, timbẩm sinh

Kinh tế khó khăn, gia đình đông con, bà mẹ thiếu kiến thức nuôi con, dịch

*Phân loại các thể SDD nặng theo Jellife:

-Thể phù: Kwashiorkor -thể teo đét: Marasmus -thể phối hợp: Kwashiorkor

Marasmic-*Phân loại theo WaterIow(1976): dựa vào 2 chỉ tiêu cân nặng so với chiềucao và chiều cao so với tuổi:

+ Cân nặng so với chiều cao trên 80%:

Chiều cao so với tuổi trên 90% là b.thường dưới 90% là còi cọc

+Cân nặng so với chiều cao dưới 80%:

Chiều cao so với tuổi trên 90% là gầy mòn dưới 90% là gầy mòn +còi cọc.-Gầy mòn(Wasting): biểu hiện tình trạng SDD cấp tính, hiện tại tình trạngSDD cấp tính, hiện, tại tình trạng SDD vẫn còn đang tiếp diễn

-Còi cọc(Stuming): biểu hiện tình trạng SDD trong quá khứ

-Gầy mòn + còi cọc: SDD mạn tính, hiện còn đang tiến triển

*Phân loại SDD theo Wellcome(1970):

- Cân nặng theo tuổi:60-80% +:có phù: Kwashiorkor,ko phù: SDD độ 1,11

*ý nghĩa của các cách phân loại SDD:

+ Với mục đích phân loại SDD, sử dụng cách phân loại SDD theo cân nặngcủa WHO,Wellcome là tiện lợi nhất,nó cho phép lựa chọn nhanh và tốt nhấtnhững trẻ bị SDD trong 1 cộng động

+ Đánh giá mức độ còi cọc và gầy mòn sẽ cung cấp nhiều thông tin tốt khiđánh giá riêng rẽ từng cá thể bị SĐD một số trong những trẻ bị còi cọc vói rất íttriệu chứng SDD đang tiếp diên sẽ đc tách ra những trẻ này dường như đã thíchnghi tốt với cơ thể thấp và không cần thiết 1 sự hồi phục dinh dưỡng cấp bách-tất nhiên chúng sẽ phát triển tốt hơn khi đc nuôi dưỡng tốt.

Những trẻ bị gầy mòn cần đc bồi phụ dinh dưỡng tốt, nhất là những trẻ vừa

- Trẻ vẫn thèm ăn và chưa có biểu hiện rối loạn tiêu hóa

- SDD vừa: cân nặng còn khoảng 60-70%(-3SD đến -4SD)

- Mất lớp mỡ dưới da bụng, mông, chi

- Rối loạn tiêu hóa từng đợt

- Trẻ có thể biếng ăn -SDDnặng:

+ Thể Maramus: cân nặng còn dưới 60°/o(4SD)

+ trẻ gầy đét, da bọc xương, vẻ mặt như cụ già do mất toàn bộ lớp mỡ dưới

đa bụng, mông, chi và má

- Cơ nhẽo làm ảnh hưởng tới sự phát triển vận động của trẻ

-Tinh thần mệt mỏi, ít phản ứng với ngoại cảnh, trẻ hay quấy khóc, ko chịuchơi

-Trẻ có thể thèm ăn hoặc kém ăn, thường xuyên rối loạn tiêu hóa, ỉa phânlỏng, sông phân Gan hơi to hoặc bình thường

+Thể Kwashiorkor: cân nặng còn 60-80%(-2SD đến -4SD)

- Trẻ phù từ chân lên mặt rồi phù toàn thân, phù trắng mền ấn lọm Cờ nhẽođôi khi bị che lấp đo phù

- Lớp mỡ dưới da còn giữ được nhưng ko chắc

- Da khô, trên da có thể xuất hiện những màng sắc tố ở bẹn, đùi, tay lúc đầu

ỉa những chấm đỏ rải rác lan dần rồi tụ lại thành những đám màu nâu sẫm, vàingày sau bong da để lại lớp da non rỉ nước và dễ bị nhiễm khuẩn

- Tóc thưa dễ rụng, có màu hung đỏ, móng tay mềm,dễ gẫy

- Trẻ kém ăn, nôn trớ, ỉa phân lỏng , sống phân và có nhây mỡ

- Trẻ hay quấy khóc, kém vận động

+ Thể phối hợp: cân nặng cốn dưới 60%(-4SĐ)

+ Trẻ có phù nhưng cơ thể lại gầy đét, kém ăn và hay bị rôi loạn tiêu hóa, các tr.chứng kèm theo trong SDD nặng là thiếu máu, thiếu vitamin A có thể dẫn đến khô mắt gây mù lòa vĩnh viễn

+/Xét nghiệm: -Máu:Hb giảm,hematocrit giảm

- Protit máu b/thuờng hoặc giảm ít trong Maramus nhưng giảm nhiều trong Kwashiorkor .Albumin huyết thanh giảm rõ rệt ở SDD thể phu, chỉ so White Head = acid amin không cần thiết/acid amin cần thiết: tãg cao trong

Kwashiorkor(b/thườg 0,8-2)

- Lipit,cholesteron toàn, phần b.thường nhưng cholesteron este hóa và

ßlipoprotein giảm rõ điện giải đồ K+ thường giảm.

-niỊỚq tiểu: số lựợrig Ịiước tiểu ít, màu vàng, có thể có ít Albumin

- Tỷ số ure/iCreatinin giảm chỉ số hydroxyprotein niệu giảm(b.thường 2-5)

- Phân: cặn dư phân có thể thấy các chất chưa tiêu hóa đc như tinh bột, sợi

cơ, hạt mỡ trung tính biểu hiện hội chứng kém hấp thu

- Dịch tiêu hóa: độ toan toàn phần, độ toan tự do, men pepsin, lipase,

trypsin ở dịch vị, tá tràng, địch ruột đều giảm

- Miễn dịch: miễn dịch dịch thể có thể bình thường

- Miễn địch tể bào tổn thươg rõ rệt, TB lympho T giảm, phản ứng Mantouxchỉ (+) ở 40%

b. nhân bị lao miễn dịch tại chỗ: IgA tiết giảm dẫn đến dễ bị nhiễm khuẩn ở

da, niêm mạc -X/quang: có dâu hiệu loãng xương, điểm cốt hóa xuất hiệnmuộn

Câu 5: Trình bày các biện pháp đtrị và phòng bệnh SDB ở trẻ em?

+)Điều trị:

*SDD nhẹ và trung bình: chế độ ăn: điều chỉnh khẩu phần ăn theo ô vuông thức ăn, nếu trẻ đang bú mẹ vẫn phải tiếp tụẹ cho bú mẹ và thòi giạn cho bú mẹ kéo dài tới 18-24 tháng.khi trẻ cai sữa vẫn nên cho trẻ ăn thêm sữa hay sữa đậu nành

Ô vuông thức ăn: sữa mẹ

- Thức ăn cơ bản: gạo, mì, ngô, khoai, sắn

- Protit: động vật:thịt, cá, trứng, tôm thực vật: đậu, đỗ

- Vitamin và muối khoáng: rau, hoa quả

- Năng lượng: dầu,mỡ,bơ, đường

Theo dõi các bệnh n.khuẩĩí thông thường ở trẻ SDD như n.khuâh hô hâp,taimũi họng, lỵ để đtrị ngay

*SDD nặng: SDD nặng phải xem như 1 bệnh cấp cứu, tỉ lệ tử vong củaSDD nặng cao hay thấp phụ thuộc vào sự chăm sóc trẻ nhất là trong những ngàyđầu nhập viện

-Bồi phụ nước điện giải: Trẻ SDD nặng hay bị ỉa chảy nôn trở nên dễ bị rối

loạn nước điện giảỉ.nếu bn mất nước nhẹ và trung bình có thể uống ORS trong

ốh đầu cho 50- lOOml/kg.Sau 6h đánh giá lại kết quả, nếu tình trạng bn diễn

biến tốt, cho bú sữa mẹ hay sữa pha loãng 1/2 Nếu tình trạnh ko thay đổi tiếp

tục cho uống ORS với số lượng như trên Nếu tình trạng bn có diễn biến xấu, trẻtiếp tục ỉa chảy mất nước nặng thì cho truyền tĩnh mạch dung dịch Ringerlactatcho đến khi hết dấu hiệu mất nước

- Chế độ ăn: nhũng bn ko bị mất nước hoặc mất nước đã đc hồi phục thỉ bắt

đầu cho trẻ ăn bang đường miệng với sữa pha loãng, số lương ít rồi tăng dần.nếu

bà mẹ có sữa thì vẫn tiếp tục chò trẻ bú mẹ, cho trẻ ăn nhiều lần trong ngày đểgiảm nguy cơ hạ đường huyết và hạ thân nhiệt

Chê độ ăn trong tuần đầu như sau:

- Ngày 1-2: ăn sữa pha loãng 1/2,12 lần/ngày với tồng số là 150ml/kg cho75kcal/kg

- Ngày 3-4: ăn sữa pha loãng2/3,8-12 lần/ngày với tổng số là 150ml/kg cho

100kcal/kg

- Ngày 5-6 trở đi: ăn sữa nguyên,6-81ần/ngày với tổng số là 150ml/kg cho150kcal/kg Trong tuần đầu nếu trẻ ko tự ăn đc thi cho ăn bằng ống thông, nhỏgiọt dạ dày

Thức ăn bằng sữa pha thêm dầu cung cấp năng lượng cao, công thức phasữa nguyên năng lượng cao(1000ml cho 1000kcalo) từ 1 số loại sữa thưòngdùng như sau:

- Sữa bò tươi: lOOỌml + đg 50g + dầu 20g và ko cần nước

- Sữa bột toàn phần: 150g + đg 50g + dầu 10g + nước đủ 1000ml

- Sữa gầy 75g + đg 50g + dầu 60g + nước đủ 1 OOOmL

- Sữa chua 1000 ml + đg 50g + dầu 20g

Từ tuần thứ 3 trở đi có thể cho vào bữa ăn của trẻ những thức ăn theo lứatuổi để thay thế thức ăn bằng sữa rồi chuyển sang chế độ ăn bình thường

- Bôi phụ vitamin và muối khoáng: thiếu Vitamin A thường kết hợp với

SDD nặng gây tổn thương mắt, cần đtrị ngay

- Trẻ dưới 1 tuổi:

Ngày thứ 1: Vit A 100.000đ (uống)

Ngày thứ 2: Vit A 100.000đv (uống)

Sau 2 tuần: Vit A 100.000đv (uống)

- Trẻ trên 1 tuổi: liều gấp đôi:

Ngày thứ 1 : Vitamin A 200-OOOđv(uống)

Ngày thứ 2: Vitamin A 200.000đv(uống)

Sau 2 tuần: Vitamin A 200.000đv(uống)

Bn ỉa chảy nôn nhiều cồ thể tiêm Vit A, liều tiêm bằng ½ liều uống, kết hợp

nhỏ mắt bằng Vitamin A, cloramphenicol 4%0 ngày 2-3 lần

Muối khoáng, KC1 cho 1 g/ngày, kéo dài trõng 2 "tuẫn

- Chống thiếu máu truyền máu khi bri có Hb<4g%, số lượng 10-15ml/kg,

tốt nhất là truyền khối hồng cầu

Viên sắt 0,05 - 0, lOg/ngày kéo dài 3 tháng

Acid Folie 5mg/ngày, kéo dài 2 tuần đến 2 tháng

- Chống nhiễm khuẩn: SDD nặng thường kết hơp với nhiễm khuẩn chủ yếu

là NEC hô hấp và tiêu hóa cần sử dụng kháng sinh thích hợp

- Chống hạ đường huyết: thường xảy ra khi trẻ ko ăn uống đc trong vòng 4-6h tr/hợp nhẹ cho uống đường hay sữa, tr.hợp nặng trẻ co giật, hôn mê: tiêm tĩnh mạch dung dịch Glucoza 20-30%

- Chống hạ nhiệt độ: thường đi kèm với hạ đường huyết; cần ủ ấm cho trẻ Phòng: mẹ ngủ gần con

- Chăm sốc da: những bn phù, lở loét ngoải da có thể gây nhiễm khuẩn huyết cần vệ sinh da sạch sẽ, bôi đầu cá hơặc xanhmethylen vào chỗ loét ngày 1-2 lần

- Giáo dục nuôi con bằng sữa mẹ và ăn bổ sung: cho trẻ bú mẹ ngay sau đẻ,cho trẻ bú theo nhu cầu tự nhiên cả ngay lẫn đêm, ko ngừng sữa mẹ khi trẻ bịtiêu chảy Cho trẻ bú mẹ kéo dài 18-24 tháng.

Ăn bổ xung hợp lý theo ô vuông thức ăn: trẻ đc 5-6 tháng tuổi phải cho ănthêm thức ăn bổ xung

- Tiêm chủng: thực hiện tiêm chủng theo đúng lịch Điều trị sám các bệnhnhiễm khuẩn

- Theo dõi cân nặng:để phát hỉện sớm SDĐ cần theo dõi cân nặng của trẻ.trẻ dựới 1 tuổi mỗi tháhg cân trẻ 1 lần

Trẻ 2-5 tuổi: 2-3 tháng cân trẻ 1 lần

Nếu thấy ko tăng hoặc giảm xuống là báo hiệu của SDD

- Sinh đẻ có kế hoạch: thiếu ăn là hậu quả của những nước có tỉ lệ sinh cao,

tỉ lệ phát triển dân số quá nhanh, sản xuất phát triển ko đủ để thỏa mãn nhu cầunên ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của trẻ, vì vậy các bà mẹ tránh đẻ dày,

đẻ nhiều, mỗi gia đình chỉ có 1-2 con

Câu 6: Trình bày nguyên nhân suy hô hấp ở trẻ em?

*Khó thở kèm theo những con ngừng thở:

+) Đối với trẻ sơ sinh:

- Đẻ ngạt: ngạt tiên phát do những rối loạn tuần hoản rau thai trong dạ con,

đc chia thành 2 thể: ngạt trắng và ngạt tím

- Ngạt thứ phát: khi mới đẻ ra ko có tr.chứng ngạt, nhưng sau khi cắt rốn thìcác tr/chứng xảy ra ngay hay vài ngày sau khi trẻ bị ngừng thở hoặc thở khó,nguyên nhân thường do rối loạn bẩm sinh ở bộ phận hô hấp, tim mạch, thần kinhtrưng ương

- Xuất huyết não màng não: ngoài triệu chứng rối loạn nhịp thở thưòng cónhững con ngừng thở, còn thấy những Ưchưng khác về TK như: thóp phồng,hôn mê, co giật, biến đồi trương lực cơ, thiếu máu

- Viêm phổi: đặc điểm của viêm phổi do hít phải nước ối hoặc mắc phải làtrẻ hay có cơn ngừng thở, tím tái, t/chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc, sùi bọt cua ởmiệng, phổi có ral ẩm nhỏ hạt tổn thương trên Xquang;

- Bệnh màng trong: sau 1 thời gian trẻ thở bình thường, xuất hiện khó thở tãnglên, nhịp thở rất nhanh, co kéo mạnh các cơ hô hấp, rì rào phế nang ở phoi giảm

- Uốn ván rốn: dấu hiệu ngừng thở xảy ra cùng với d/hiệu cứng hàm, cogiật toàn thân, co cứng cơ

- Viêm mũi nặng: các chất xuất tiết làm tắc lỗ mũi ngoài

+) Đối với trẻ nhỏ:

- “Ho gà: trong mấy tháng đầu trẻ mắc ho gà có thể có cơn co thắt điển hình

mà biểu hiện bằng những con ngừng thở, việc chẩn đoán phải dựa vào dịch tễ,các t/chứng lâm sàng của bệnh ho gà

- Thể co thắt thanh quản trong tetaniri: xảy ra ở những trẻ bị còi xương, xảy

ra đột ngột do co thắt thanh môn, trẻ bị ngạt, ngừng thở, tím tái, vã mồ hôi ởmặt, cơn kéo dài từ vài giây đến vài phút sau đó giảm dần, trẻ thở vảo sâu kèmtheo tiếng rít,chú ý các dấu hiệu Chsvostek,Trousseau

- Ngộ độc cấp: thường là ngộ độc thuốc phiện, cơn ngừng thở thưòng kèmtheo tình trạng hôn mê sâu, co thắt đồng tử, tím tái, việc chan đoán cần dựa vàolâm sàng, khai thác bệnh sử, cách sử đụng thuốc

+) Trẻ lớn: có thể có cơn ngừng thở trong con động kinh.

*Khó thở thanh quản:

- Khó thở thanh quản cấp tính:

- Viêm thanh quản rít hay viêm thanh quản co thắt: Thường xảy ra ở trẻ 2-4

tuổi, trước ngày Ịên cơn khó thở có thể có dấu hiệu báo trước: sổ mũi,sốt nhẹ.

Cơn khó thở xảy ra đột ngột về đêm, trẻ đang ngủ bỗng nhiên khóc, thở rít lên,

tím tái, mắt trợn lên trông rất nguy kịch Cơn kéo dài l-2h rồi dịu dần trè ngủ yên

và ko cc̣n t/chứng ǵ nữa

Xử trí trong cơn: chườm nóng vùng thanh quản, cho thuốc an thần, ngoài.cơn cho kháng sinh để chống nhiễm khuẩn, tiếp tục cho canxi

- Viêm thanh quản do cúm:

+ Thể nhẹ: phù ở hạ thanh môn, ngoài t/chứng của cúm, soi thanh quản cóthể thấy phù nề ở hạ thanh môn

+ Thể viêm thanh khí phế quản phổi: t/chứng nhiễm độc và ngạt rất nặng dohiện tượng viêm và tiêt dịch toàn bộ đg hô hấp

Dị vật đg thở: xảy ra đột ngột, t/chứng nguy kịch do: co thắt thanh quản haykhí quản gây ngạt, phản xạ ho để tống dị vật ra ngoài: sặc sụa

- Trong giai đoạn đầu trẻ có thể chết trong cơn co thắt thanh quản, khíquản(xâm nhập)hoặc qua khỏi do dị vật đc tống ra ngoài, hoặc dị vật rơi xuốngdưới gây các h.ảnh lâm sàng

Tương ứng sau này chẩn đoán:đc chúng kiến lúc bắt đầu thì dễ, nếu bệnhnhi đến muộn, cần phải hỏi tiền sử (hội chứng xâm nhập)

- Khó thở thanh quản xảy ra từ từ:

- Bạch hầu thanh quản” thường xảy ra sau khi viêm họng do bạch hầu,haybạch hầu thanh quản

- Viêm thanh quảíi do sởixó thể xuất hiện trong giai đoạn viêm long củabệnh sởi hay x/hiện chậm sau khi sỏi bay đc 1 tuần lễ

- Viêm thanh quản do các tạp khuẩn khác,

- Khổ thở thanh quản ở trẻ sơ sinh và trẻ bú mẹ:

- Tiếng thở rít thanh quản bẩm sinh: xuất hiện tiếng rít trong thì thở vào vàthường có tiếng kêu đặc biệt, thì lần ra thường bình thường, nhưng cũng có thể

có tiếng kêu.Cùng với hiện tượng thở rít còn thấy co kéọ ữong thì thở vào,t/chứng tăng dần trong 2-3 tháng đầu, sau đó giảm dần đến 6-8 tháng thì hết

- Nguyên nhân: do dị dạng sụn thanh quản và mền sụn thanh quản bấmsinh Tiếng thở rít do tuyến hung to: ít gặp hơn, nguyên nhân là do tuyến hungphì đại đè vào khí quản, t/chứng lâm sàng cũng giống như thở rít thanh quản,thường x/hiện sau vài ngày hoặc vài tháng sau khi đẻ, c/đoán dựa vào Xquang

có hình mờ ở cuống tim to

Tetanin

- Áp xe thành họng: ngoài t/chứng khó thở thanh quản bệnh nhi có hội chứng nhiễm khuẩn, sốt cao bỏ bú, nuốt đau, có sưng hạch ở 2 bên cổ, dưới hàm, khám họng thấy thành sau họng có khối áp xe Đtrị: trích mủ khối áp xe Cho kháng sinh

* Khó thở hỗn hợp, chủ yếu khó thở ra:

- Các bệnh phổi, màng phổi:

- Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên:viêm phổi

- Con hen phế quản, iao kể

- Xẹp phổi

- Ứ đọng tiểu tuần hoàn.

- Tăng tính thấm các mao mạch làm cho các chất thah dịch ứ vào các phếhang cũng như tổ chức kẽ

t/chứng: khó thở rất kịch liệt, tím tái, nằm trong toàn bộ bệnh cảnh của l suytim cấp phù, gan to, tiếng tim đập yếu, loạn nhịp, tiếng ngựa phi, mạch ngoạibiên nhỏ, khó bắt, chân tay lạnh vã mồ hôi, phổi cố hiện tượng ứ đọng, có nhiềural ẩm, chẩn đoán dựa vào: hỏi tiền sử đã mắc

- Suy tim cấp do thiếu Vit bl: thường thấy ở trẻ dưới 3 tháng tuổi, ăn nhântạo ko đúng cach hoặc bú mẹ nhung mẹ ăn chế độ quá kiêng khem

L/sàng: chán ăn, táo bón, rên è è khó thở nhanh, nông, sắc mặt xanh do tổnthương dây quặt ngược thần kinh x.tim đập rất nhanh và gan to, phổi ko có ralẩm

Xquang: tim to, phổi ứ máu

c/đoán; dựa vảo tiền sử nuôi dưõng, tr.chứng lâm sàng, đtrị thử bằng Vit blkết quả ngay

Câu 7: T/bày nguyên nhân gây bệnh còi xương thiếu vitamin D ở TE?

-Thiếu ánh nắng mặt trời: do nhà ở chật chội

do tập quán giữ trề trong nhà, ko cho tiếp xúc với ánh nắng

mặc quá nhiêu quân áo

Thời tiết: ở những nước nhiều xương mù, ít ánh nắng mặt trời có tỉ lệ còi xươngcao trước khi có liệu pháp dự phòng bằng Vit D

-Ăn uống: ăn sũa mẹ ít bị còi xương hơn hon vỉ tỉ lệ canxi ở sữa mẹ là sinh lýnên Ca và p đc hấp thu dễ dàng hon Ăn nhiều bột dễ bị còi xưong vì trong bột

có acid phytinic kết họp với canxỉ thành canxiphytinat ko hòa tan, làm cản trởhấp thu canxi ở ruột

-Y.tố thuận lợi: tuổi: bệnh còi xượng hay xảy ra ở TE dưới 1 tuổi, là.tuổi mà hệ xươg p.:triển mạnh nhất

- Trẻ đẻ non hoặc thiếu cân: dễ bị còi xương vì chúng tích lũy muối khoáng

và Vitamin D kém hơn, mà tốc độ phát triển của cơ thể lại nhanh hơn, mặt kháccác men tham gia vào chuyên hóa Vitamin D lại kém

- Các bệnh nk: nhất là các bệnh nk ở hệ hô hấp và tiêu hóa

- Những trẻ bị rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc tắc mật bẩm sinh cũng dễ bịcòi xương và việc hấp thư VitD và canxi bị cản trở

- Những trẻ bị mắc bệnh celiac, ra mồ hôi đầu, chứng xơ hóa nang có thểmắc bệnh còi xương vì hạn chế việc hấp thu cả canxi và Vitamin D

- Màu da: da màu thường gây cản trở tổng hợp Vitamin D nên dễ mắc còixương.

- Liệu pháp đtrị chống động kinh bằng Phenitoin hoặc phenobacbitan cũng

có thể gấy trở ngại cho việc chuyển hóa VitD.Glucocorticoit là chất đối khángvới VitD tròn việc van chuyển Canxi

Câu 8:Trình bày t/chứng lâm sàng, xét nghiệm bệnh còi xương do thiếu vitamin D ở TE?

*T/chứng lâm sàng:

- Những biểu hiện ở hệ TK thường là dấu hiệu sớm nhất

- Trẻ hay quấy khóc, ngủ ko yên giấc, hay giật mình do tình trạng TK bịkích thích

- Ra mồ hôi ở trán, ở gáy cả khi trời lạnh

- Trẻ thường bị rụng tóc ở gáy (dấu hiệu chiếu liếm)

+)Dấu hiệu ở xương:thường x/hiện muộn hơn, tùy theo tuổi mà biểu hiện ởxương khác nhau:

- Xương sọ: những biểu hiện ở xương của bệnh còi xương có thể xác định

đc sau vài tháng thiếu VitD.Những trẻ bú mẹ mà bà mẹ bị chứng loãng xươngnhững t/chứng cua bệnh còí xương có thể x/hiện trong vòng 2 tháng

- Biểu hiện da đỏ ửng có thể thấy-trong g/đoạn từ cuối năm thứ nhất và suốtnăm thứ 2 của cuộc sống muộn hơn ở những trẻ lớn nhữg biểu hiện của thiếuVitD rất hiếm gặp

- D/hiệu Crariiotabez(mềm xươg):ấn nhẹ đầu ngón tay vào giữa xương thấylõm xuống, khị rút ngón tay ra xương lại trờ lại như cũ như khi ta ấn ngộn tayvào qủa bóng bàn (d/hiệu này ko có giá trị ở trẻ dưới 3 tháng),

“thóp rộng bò thóp mềm, chậm kín thóp

"Các bướu xương sọ: thường x/hiện muộn.có khi thây bướu trán, bướuđỉnh

- Xương hàm: xương hàm dưới chậm phát triển, nửa trên xượng hàm trên

úp quá mức gây bẹt 2 bên hoặc vòm miệng sâu

- Răng: răng thường mọc chậm, men răng xấu

- Lồng ngực: chuỗi hạt sườn do sụn sườn phì đại thành hạt hình tròn,thường sờ thây ở phía trước ngực, có thể thấy như 1 chuỗi tràng hạt.Biến dạnglồng ngực: ngực gà, hình chuông Các chi: các đầu xương cồ tay có thể phì đạithành “vòng cổ tay”; trẻ lớn hơn có thể bị biến dạng các xương dài: chân vòngkiềng, chân chữ X

- Xương sống: gủ vẹo cột sống

+) Hệ cơ và dây chằng: giảm trương lực cơ, dây chằng lỏng lẻo làm cho trẻchậm phát triển vận động

+) Thiếu máu: thường có thiểu máu nhược sạc

- T/hợp còi xương nặng kèm theo thiểu máu, gan lách to, xuất huyết dưới

da gọi là hội chứng Von Jacksh Hay em Luzet

*Xéí nghiệm: +/Xquang xương: dấu hiệu thường thấy là chậm cốt hóa:

- Xương chi: đầu xươg bè ra, đg cốt hóa nham nhở, lõm xuốg, thân xươg:loãng xươg có thể thấy gẫy xươg

- Lồng ngực: thấy hình nút chai tương ứng với chuỗi hạt sườn.

- Xương sọ: chậm cốt'hóa, có thể thấy xương hẹp lại

+) Biến đổi sinh học:

- Canxi trong máu bình thường hoặc giảm

- Phospho mấu giảm

- Phosphataza kiềm trong huyết thanh tăng bình thường phosphataza kiềmhuyết thanh ở TE là dưới 200UI/lit, t/họp trẻ bị còi xươg tăng trung bình trên500UI/lií.khi khỏi bệnh phosphataza kiềm trở về giói hạn bình thườg chậmphosphataza kiềm có thể bình thường ở trẻ bị còi xương có protein hoặc kẽmthấp

- Canxi niệu giảm -phosphơ niệu tăng -ngoài ra: 25,OHX>3 và PTH giảm

- Acid amin niệu tăng, toan máu nhẹ

Câu 9: Trình bày điều trị và phòng bệnh còi xương do thiếu vitamin D ở TE?

*Đtrị:

+) Trường hợp ko có giảm canxi huyết:

- Cho VitD 4.000đv/ngày trong 2 tháng, tổng liều là 200.000đv, phương pháp này chỉ định khi bố mẹ BN thực-hiẹn y lệnh 1 cách nghiêm tủc

“khi gia đỉnh ko chấp hành y lệnh nghiêm túc cần dùng 1 liều duy nhất vitD200.000đv

- Cho trẻ ăn uống đầy đủ

- Cho trẻ ăn hàng ngày

+/t.hợp có hạ canxi máu: cho canxiclorua tĩnh mạch 1000mg/m2 diện tích đa.sau 48h cho vitD

+/hiệu quả của đtrị:

- Chỉ số sinh học: phosphor và calci máu trở về bình thường trong 1 đến 2 ngày

- Phosphotaza kiềm trở về bình thường sau 1 vài tháng

- Tổ chức xương đc calxi hóa: dấu hiệu đầu tiên về Xquang của khỏi bệnhx/hiện sau 3 tuần đến 1 tháng dưới hình ảnh 1 đường viền vôi hóa tách biệt rabằng 1 vệt sáng hình dạng xương trơ lại bình thường trong 8 tháng, có thể cònlại biến dạng xương phải phẫu thuật chỉnh hình

*Phòng bênh:

+) Với mẹ: phòng bệnh cần bắt đầu từ khi có thai, cho mẹ uống ở quý cuốicùng 1000- 1200đv VitD trong 1 ngàỵ hoặc 1 lần duy nhất 100.000đv đến200.000đv từ tháng thứ 7 nếu mẹ ko có điều kiện tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.Cần có thời gian hoạt động ngoài trời

Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng nhất là nhũng thức ăn có chứa VitD

+) Với con: Ăn uống: tốt nhất là cho trẻ bú mẹ khi cho ăn sam cần đảm bảo

đủ chất, cho uống thêm mỗi ngày 200ml sữa

Tận dụng các yếu tố thiên nhiên: ánh nắng, ko khí, nước và xoa bóp thểdục, cần có chế độ cho trẻ chơi ngoài ừời với thời gian thích hợp

Phòng bệnh đặc biệt băng vitD: là biện pháp chắc chắn nhưng cần thậntrọng

- Liều khuyên dùng là 800-1800đv/ngày

- Trẻ thấp cân cẩn 1500-1600đv/ngày kèm theo canxi và phospho

- Khi thực hiện cần chú ý đến hoàn cảnh gia đình

- Những trẻ đc chăm sóc y tế đều đặn và bà mẹ tuân theo 1 cách cẩn thậnnhững lời khuyên của thầy thuốc thi dùng vitD hàng ngày cho đến 18 tháng

- Từ 18 tháng trở đì dùng 200.000đv trong mùa đông cho đến 5 tuổi -vơi

những trẻ chăm sóc y tế ko đều đặn hoặc bố mẹ chấp hành y lệnh ko nghiêm túc cần cho 1 liều vitD liều cao phòng xa:200.000đv/6 tháng/lần hoặc 5 tháng/lần nếư trẻ ít ra nắng.

- Những trẻ ít đc chăm sóc: 600.000đx chia làm 3 lần, bắt đầu cho từ khi sinh, như vậy có thê bảo vệ trẻ từ 6 tháng đên 1 năm

Câu 10: T/bày đường lây truyền, tác nhân gây bệnh (nguyên nhân gây bệnh) tiêu chảy cấp ở TE?

* Đường lây truyền: các tác nhân gây bệnh tiêu chảy thường gây bệnh

thường bằng đường tiêu hóa (phân- miệng) trẻ bị tiêu chảy khi ăn hoặc nông

phải thức ăn hoặc nước uông bị ô nhiễm bởi các vi sinh, vật gây bệnh, có khi trẻtiếp xúc trực tiếp với nguồn lây

*Tác nhân gây bệnh (nguyên nhân gây bệnh): tổ chức y tế thế giới nghiên

cứu tại 5 nước châu á và châu mỹ la tinh có 3-23% tổng số đợt tiêu chảy kéo dàitrên 2 tuần, tỷ lệ mắc tiêu chảy cấp và tiêu chảy kéo dài thay đổi theo tuổi, haygặp trẻ dưói 2 tuổi, tỷ lệ mắc ko thay đối theo giới

Tác nhân gây bệnh đc phân lập từ 75% các t.họp tiêu chảy và 50% cáct.hợp tiêu chảy tại cộng đồng, thấy:

+/virut: -rotavirus là tác nhân chính gây tiểu chảy nặng, đe dọa tính mạng

TE dưới 2 tuồi rotavirus có 4 tuýp huyết thanh gây bệnh cho người: khi bị nhiễm

1 tuýp, cơ thể chỉ đáp ứng kháng thể cao đặc hiệu với typ đó, đảp ứng từng phầnvới typ khác hầu như TỀ dưới 2 tuổrmỗi trẻ ít nhât 1 lân nhiễm rotavirus 1/3 trẻdưới bị ít nhât 1 đọt tiêu chảy do rotavirus

- Các virus khác:Adenovirus, norwalkvirus cũng gây tiêu chảy

+) Vi khuẩn:+Coli đường ruột Escherichia coli (E.C) gây 25% tiêu chảycấp, có 5 typ gây bệnh:

- Coli sinh độc tố ruột: Enterotoxigenic Escherichia coIi(E.T.E.C)

- Coli bám dính: Eưteroadherent Escherichia coli (E.A.E.C)

- Coli gây bệnh: Enteropathogenic Escherichia coIi (E.P.E.G)

- Coli xâm nhập: Enteroinvasive Escherichia coli (E.I.E.C)

- Coli gây chày, máu ruột: Enterohemorhagia Escherichia coli (E.H.E.C).Trong 5 loại trên E.coli sinh độc tố ruột (E.T\E.C) là tác nhân qtrọg gâybệnh tiêu chảy cấp phân tòe nước ợ người lớn và trẻ em các nước đag p.triển,gây tiêu chảy do các độc to ko chịu nhiệt LT và chịu nhiệt ST

+Lỵ TK: shigela:có 4 nhóm huyết thanh: s.plexneri; S.dysenteriae; s.boydi;S.sorinei s.plexneri là nhóm phổ biến nhất tại các nước đang phát triển.S.đysenteriae typ 1 thường gây bệnh nặng nhất và gây các vụ dịch độc toS.dysenteriae typs 1 gây hủy hoại tổ chức, gây tiêu chảy

+ Campylobacter Jejuni: gây bệnh chủ yếu ở trẻ nhỏ, lây qua tiếp xúc vớiphân, uống nước bẩn, ăn thức ăn bị ô nhiễm.c Jejuni gây bệnh tiêu chảy tóenước 2/3 thợp và 1/3 t.họp gây hội chứng lỵ bệnh thường điễn bieri nhẻ; chỉ tcéốdài 2-5 ngày

+ Shamonella ko gây thương hàn: do lây từ xúc vật nhiỗm trùng hoặc thức

ăn động vật bị ô nhiem.shamonelle gây tiêu chảy phổ biển ở các nước sử dụngrộng rãi các loại thực phẩm chế biến kinh doanh.tiêu chảy do shamonella thườngphân tóe nước, đôi khi biểu hiện như hội chứng lỵ

- Hvi khuẩn tả: Vibrio Cholerae 01: có 2 typ sinh vật (cổ điển và Eltor)và 2typ huyết thanh (Ogawa và Inaba).VK tả gây bệh tiêu chảy xuất tiết qua trunggian độc tố tả, gây xuất tiết ồ ạt nước điện giải ở ruột non, dẫn tới mất nước vàđiện giải nặng trong vùng lưu hành dịch, người lớn đã có miễn dịch tả chủ yếuxảy ra ở TE.

+) Ký sinh trùng: thường gây tiêu chảy kéo dài

- Entamoeba histolytica:gây bệh qua x.nhập vào liên bào đại tràg hay hồitràg gây các ổ áp xe nhỏ và loét

- Giardia lamlia: là ký sinh trùng đom bào bám đính lên liên bào một nonlàm teo nhung mao ruột gây tiêu chảy, kém hấp thu

- Cryptosporidium: là ký sinh trùng thuộc họ Coccidian gây tiêu chảy ở trẻ

nhỏ, ở bn suy giảm miễn dịch.Gây tiêu chảy nặng, kéo dài ở những trẻ SDDnặng, và người bị suy giảm miễn dịch mắc phải.Cryptosporidium bám dính lênliên bảo nội ruột gây teo nhung mao ruột và gây tiêu chảy, chưa có thuốc đtrịđặc hiệu

Câu 11: Trình bày đường lây truyền, các yếu tố nguy cơ gây bệnh tiêu chảy?

*Đường lây truyền:

- Các tác nhân gây bệnh tiêu chảy thường gây bệnh bằng đường tiêu hóa

(phân- miệng) trẻ bị tiêu chảy khi ăn hoặc uống phải thức ăn hoặc nước uống bị

ô nhiễm bởi các vi sinh vật gây bệnh, có khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây

*Các yếu tố nguy cơ mắc bệnh:

+) Các yếu tố vật chủ làm tăng tính cảm thụ với bệnh tiêu chảy:

- Tuổi: hầu hết các đọt tiêu chảy xảy ra trong 2 năm đầu của cuộc sông.chỉ

- Cho trẻ bú chai: chai và bình đựng sữa khó rửa sạch dê bị ô nhiêm

- Để thức ăn nấu chín ở nhiệt độ trong phòng lâu, thức ăn dễ bị nhiễmkhuẩn, vi khuẩn phát triển nhanh hoặc lên mên gây tiêu chảy

- Nước uống dễ bị nhiễm bẩn

- Ko rửa tay sau khi đi ngoài, dọn phân, giặt rửa cho trẻ hoặc trước khichuân bị thức ăn cho trẻ

- Ko &ử lý phân(đặc biệt là phân trẻ nhỏ) l cách hợp vệ sinh.phân trẻ nhỏ bịtiêu chảy, phân của súc vật chứa nhiều vi sinh vật lây bệnh cho ngưòi

Câu 12:T/bày tr/chứng lâm sàng tiêu chảy cấp chưa mất nưóc ở TE?

+) Triệu chứng tiêu hóa:

- Tiêu chảy: xảy ra đột ngột, phần lỏng nhiều nước, nhiều lần 10-15 lần/24hmúi chuaEoạc phân toàn nươc

- Nôn: có thể x/hiện trước khi tiêu chảy trong ừưòng hợp tiểu chảy dorotavìrus hoặc do tụ cầu, nôn cũng có thể x/hiện cùng với tiêu chảy, nôn vài lầntrong ngày hoặc nôn liên tục, làm cho tình trạng mất nước và điện giải tăng lên

- Biếng ăn: có thể xuất hiện sởm hoặc khi trẻ bị tiêu chảy nhiều ngày, trẻthường từ chối các thức ăn thông thường, chỉ thích uống nước

+) Trệu chứng mất nước: khi trẻ bị tiêu chảy, đánh giá tình trạng mất nướccẩn tiến hành trước tiên:

- Khai thác bệnh sử:phát hiện các t/chứng nôn, sốt, tiêu chảy trên 6 lần,phân lỏng toàn nước

- Toàn trạng‘irẻ: trẻ tỉnh táo bình thường

“khát nước:cho trẻ uống nước bằríg cốc hoặc bằng thìa trẻ uống nhung kothích lắm hoặc từ chối

- Mắt: ko trũng và có nước mắt -miệng lưỡi trẻ ướt bình thường

- Véo da, đánh giá độ chun giãn của da: nếp véo da mất nhanh; độ chungiãn da bình thường

- Co giật: do sốt cao, hạ ðýờng huyết, do tãng natri máu hay hạ natri máu

Câu 13: Trình bày triệu chứng lâm sàng tiêu chảy cấp có mất nước ở TE?

+) Triệu chứng tiêu hóa:

- Tiêu chảy: xảy ra đột ngột,phân lỏng nhiều nước, nhiều lần 10-15 lần/24hmùi chua hoặc phân toàn nước

- Nôn: có thể x/hiện trước khi tiêu chảy trọng trường họp tiêu chảy dorotavirus hoặc do tụ cầu, nôn cũng có thể x/hiện cùng với tiêu chảy, nôn vài lầntrong ngày hoặc nôn liên tục, làm cho tình trạng mất nước và điện giải tăng lên

- Biếng ăn: có thể xuất hiện sớm hoặc khi trẻ bị tiêu chảy nhiều ngày, trẻthường từ chối các thức ăn thông thường, chỉ thích uống nườc

+) Triệu chứng mất nước: khi trẻ bị tiêu chảy, đánh giá tình trạng mất nước

cần tiến hành trước tiên:

- Khai thác bệnh sử: phát hiện các t/chứng nôn, sốt, tiêu chảy trên 6 lần, phân lỏng toàn nước

- Toàn trạng trẻ: trẻ vật vã kích thích

- Khát nước:cho trẻ uống nước bằng cốc hoặc bằng thìa trẻ uống 1 cách háohức, vồ lấy thìa hay cốc nước hoặc khóc khi ngừng cho trẻ uống

- Mắt: trũng và ko có nước mắt -miệng lưỡi trẻ khô

- Véo da, đánh giá độ chun giãn của da: nếp véo da mất chậm <2 giây, độ chun giãn da giảm

Chú ý: nếu có 2 dấu hiệu trở lên, trong đó có ít nhất 1 dấu hiệu là mất nước nặng

- Nôn kéo dài: là d.hiệu nguy hiểm, làm cho tỉnh trạng mất nước tăng thêm.

- Co giật: do sốt cao, hạ đường huyết, do tăng natri máu hay hạ natri máu

Câu 14:Trình bày triệu chứng lâm sàng tiều chảy cấp mất nưóc nặng ở trẻ em?

+) Triệu chứng tiêu hóa:

- Tiêu chảytxảy ra đột ngột,phân lỏng nhiều nước, nhiễu lẫn 10-15 íần/24hmùi chua hoặc phân toán nước

- Nôn: có thể x/hiện trước khi tiêu chảy ừong ừường hợp tiêu chảy dorotavirus hoặc do tụ cầu, nôn cũng có thể x/hiện cùng với tiêu chảy, nôn vài lầntrong ngày hoặc nôn liên tục, làm cho tình trạng mất nước và điện giải tăng lên

- Biếng ăn: có thể xuất hiện sớm hoặc khi trẻ bị tiêu chảy nhiều ngày, trẻthưòng từ chối các thức ăn thông thường, chỉ thích uống nước

+) Triệu chứng mất nước: khi trẻ bị tiêu chảy, đánh giá tình trạng mất nướccần tiến hành trước tiên:

- Khai thác bệnh sử: phát hiện các t/chứng nôn, sốt, tiêu chảy trên ố lần,phân lỏng toàn nước

- Toàn trạng Ịrẻ: trẻ li bì, mệt lả, hôn mê*

- Khát nước:cho trẻ uống nước bằng cốc hoặc bằng thìa trẻ uống kém hoặc

ko uống đc

- Mắt: rất trũng và khô

“Miệng lưỡi trẻ rất khô

- Véo da, đánh giá độ chun giãn của da: nếp véo da mất chậm >2 giây, độchun giãn da rất giảm

Chú ý: nếu có 2 dấu hiệu trở lên, trong đó có ít nhất 1 dấu hiệu là mất nước nặng.

Ngoài 6 dấu hiệu trên, 1 số dấu hiệu khác xuất hiện khi có mất nước nặng:

- Thóp trũng: ở trẻ có d.hiệu mất nước nặng thóp trước rất trũng

- Chân tay lạnh ẩm, móng tay nhợt nhật ỉthi bị mat nước nặng và bị sốc domất nước

- Mạch: mất nước nặng mạch nhanh yà yểu hoặc, ko bắt đc

- Nhịp thả: nhịp thở nhanh khi khi mất nước liặpg kèm theo nhiễm toanchuyển hóa

- Cân nặng giảm: tiêu chảy có mất nước nặng trọng lượng cớ thế giảm-10% do mât nước

- Co giật: do sốt cao, hạ đường huyết, do tăng natri máu hay hạ natri máu

Câu 15: Trình bày điều trị tiêu chảy cấp chưa mất nước ở TE?

* Bồi phụ nước điện giải: phải bôi phụ nước điện giải ngay từ đâu vì nguy

cơ tử vong trong mất nước và điện giải.đtrị tiêu chảy cấp chưa mất nước ở TEtheo phác đồ A: đtrị cho những bệnh nhi tiêu chảy chưa mất nước đtrị tại nhànhiệm vụ của phác đồ A là hướng dẫn người mẹ đtrị tiêu chảy cho trẻ tại nhà vàđtrị sớm cho lần tiêu chảy sau

- Bù dịch bằng đg uống: 1 gói Oresol có 20g Glucose, 3,5g natriclorua, 2,9

Natricitrate, l,5g kaliclorua, pha với 1 lít nước, cho trẻ uống với số lượng sau:Sau mỗi lần đi ngoài: Dưới 24 tháng: 50 đến lOOml

2-10 tuổi: 100-200 ml.Từ 10 tuổi trở lên: uống theo nhu cầu

Trẻ dưới 2 tuổi cho uống từng thìa nhỏ cách đều nhau 1 đến 2 phút, trẻ lớnhon cho uống từng ngụm nhỏ bằng cốc, mỗi ngụửi cách nhau 1 đến 2 phút.nếutrẻ nôn, đợi 10 phút saụ cho uống chậm hơn

- Giải thích và hưởng dân bà mẹ đtrị tiêu chảy cho trẻ tại nhà theo 3 nguyêntăc:

+ Nguyên tắc 1: cho trẻ uống nhiều dịch hơn bình thường để phòng mấtnước, ngoài dung dịch oresol, có thể dùng dung dịch tự pha chế tại nhà nhưnước cơm, nước cháo muối, nếu ko thể chuẩn bị kịp thì cho uống nước sạch.+ Nguyên tắc 2: cho trẻ ăn thức ăn giàu đinh dưỡng phòng SDD

+ Nguyên tắc 3: hãy đưa trẻ tới cán bộ y tế nếu trẻ ko khá lên sau 3 ngày

hoặc có 1 trong các t.chứngsau:

- Đi ngoài nhiều, phân nhiều nước nôn liên tục

- ZKhát nước ăn hpặc uống kém

- Hưóng dẫn bà mẹ cách pha oresol “hướng dẫn bà mẹ cho trẻ uống oresol

* Dinh dưỡng bệnh nhi:

- Ko bắt nhịn ăn, ko ăn kiêng, phải đảm bảo cung cấp dinh dưỡng cho bệnhnhi.khi bn ko có d.hiệu mất nước thi tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ, ăn như thường,nếu trẻ chán ăn có thể cho ãn njhiều bữa hơn ít nhất 6 bữa trong 1 ngày chouống nước hoa quả tươi hoặc chuối nghiền để cung cấp kali cho trẻ sử dụng thức

ăn theo ô vuông thức ăn, thức ăn cần đc ngiền nhỏ nấu kỹ

- Nếu trẻ có d.hĩệu mất nước mất nước nặng, khi các d.hiệu mất nước đãgiảm, tiếp tục cho trẻ bú mẹ, cho ăn dần các thức ăn khác và dần trở lại chế độ

ăn bình thường cảng sớm càng tốt

- Khi trẻ khỏi bệnh tiêu chảy, cho trẻ ăn thêm 1 bữa/ngày trong 2 tuần để trẻlấy lại cân nhanh chóng

* Đtrị tiêu chảy theo nguyên nhân:

- Do virus: ko dùng ks, cần bồi phụ nước và điện giải, cho ăn uống đầy đủ

bn sẽ tự khỏi

- Do VK: dùng KS có thể làm ngắn thời gian của bệnh KS dùng ko đúngchỉ định sẽ làm tiêu chảy kéo dài KS chị đc chỉ định trong các trường hợp: lỵtrực khuẩn phân có máu mũựả nặng, lỵ amip đơn bào Giardia

* Ko dùng các thuốc chống nôn, cầm ỉa: thuốc phiện,Iinodium thuộc chất

giảm nhu động ruột, có nhiều tai biến khi sử dụng như liật ruột, trướng bụng,ngộ độc, ko đc dùng để đtrị tiêu chảy cấp Các loại Kaolin,pectin tannin ít tácdụng thực sự trong đtrị tiêu chảy cấp, ko nên dùng cho trẻ

* Điều trị 1 số t/chứng khác như sốt cao, co giật, chướng bụng

* Bể xung kẽm và probiotics

Câu l6: Trình bày đtrị tiêu chảy cấp có mất nưóc ở TE?

* Bồi phụ nước điện giải: phải bồi phụ nước điện giải ngay từ đầu vì nguy

cơ tử vong trong mất nước và điện giải, điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em theo phác

đồ B: cần điều trị tại các cơ sở y tế

+/Nhiệm vụ của phác đồ B là: dự tính lượng oresol cho uống trong 4h bùnước,

- Hướng dẫn người mẹ cho trẻ uống oresol

- Kiểm tra việc đtrị và định kỳ khám lại bn cho đến khi trẻ đc bù lại đủ sốlượng nước cần thiết, đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ: tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ và

ăn bổ xung

+) Bù nước điện giải bằng đường uống:

- Cho uống oresol tính theo cân nặng: 75ml/kg/4h

- riếu ko biết cần nặng, có thể tính lượng oresol trong 4h theo tuổi:

+) Quan sát cẩn thận và giúp đỡ người mẹ cho trẻ uống oresol:

- Hướng dẫn người mẹ cách cho uống oresol: giông như phác đô A:

Trẻ dưới 2 tuổi cho uống từng thìa nhỏ cách đều nhau 1 đến 2 phút trẻ lớnhơn cho uống từng ngụm nhỏ bằng cốc, mỗi ngụm cách nhau 1 đến 2 phút.nếutrẻ nôn, đợi 10 phút sau cho uống chậm hơn

- Nếu mí mắt trẻ nề ngừng cho uống oresol, cho uống nước hồặc bú mẹ.+/Sau 4h, khám lại bệnh nhi, lựa chọn phác đồ đtrị phù hợp

- Nếu ko còn d.hiệu mất nước chuyển sang phác đồ A

- Nếu còn dấu hiệu mất nước mức độ B lại tiếp tục đtrị phác đồ B nhưngcho ăn

- Nếu x.hiện mất nước nặng, chuyển sang đtrị phác đồ C

*Dinh dưỡng bệnh nhi:

- Không bắt nhịn ăn, ko ăn kiêng, phải đảm bảo cung cấp dinh dưỡng chobệnh nhi, khi bn ko có d.hiệu mất nươc thì tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ, ăn nJhưthường, nếu trẻ chán ăn có thể cho "ăn nhiều bữa hơn ít nhất 6 bữa trong 1 ngàycho uống nước hoa qúả tươi hoặc chuối

- Nghiền để cung cấp kali cho trẻ.sử dụng thức ăn theo ô vuông thức ăn,thức ăn cần đc ngiên nhỏ nấu kỹ

* Nếu trẻ có dấu hiệu mất nước mất nước nặng, khi cậc d.hiệu mất nước đãgiảm, tiếp tục chờ trẻ bú mẹ, cho ăn dần cấc thức ăn khác và dần trở lại chế độ

ăn bình thường càng sơm

- Do virus: ko dùng ks, cần bồi phụ nước và điện giải, cho ăn uống đầy đủ

bn sẽ tự khỏi

- Do VK:'dùng KS có tiiể làm ngắn thời gian của bệnh-KS dùng ko đúng chỉ định sẽ làm tiêu chảy kéo dài.KS chỉ đc chỉ định trong các t.hợp: lỵ trực khuẩn phan có máu mũi,tả nặng^lỵ amip,đơn bào Giardia

* Không dùng các thuốc chống nôn, cầm ỉa: thuốc phiện, Imodium thuộcchất giảm nhu động ruột, có nhiều tai biến khi sử dụng như liệt ruột, trướngbụng, ngộ độc, ko đc dùng để đtrị tiêu chảy cấp Các loại Kaolin, pectin, tannm

ít tác dụng thực sự trong đtrị tiêu chảy cấp, ko nên dùng cho trẻ

* Đ/trị 1 số triệu chứng khác như sốt cao, co giật, chướng bụng

* Bổ xung kẽm và probiotics

Câu 17:Trình bày đtrị tiêu chảy cấp mất nước nặng ở TE?

*Bồi phụ nước điện giải: phải bồi phụ nước điện giải ngay từ đầu vì nguy

cơ tử vong trong mất nước và điện giải đtrị tiêu chảy cấp có mất nước nặng ở TEtheo phác đồ C: cần đtrị tại bệnh viện

Trẻ tiêu chảy có các d.hiệu mất nước nặng có thể chết nhanh chóng bởishock do khối lượng tuần hoàn giảm,cặn đc đtn ngay lập tức phác đồ C:

Nhiệm vụ chính của phác đồ C là quyết định lưcmg dịch đưa vào cơ thểbằng truyền nhỏ giọt tũih mạch hay bằng ống thông dạ dày hoặc uống

- Truyền dịch tĩnh mạch: là cách nhanh nhất để bù lại thể tích dịch bịmất.chỉ sử dụng những cách bù nước khác khi ko thể truyền dịch tĩnh mạch hoặc

ko truyền ngay đc trong vòng 30 phút

- Dung dịch truyền: ringerlactat là dung dịch truyền tốt nhất nếu ko có dungdịch này, có thể dùng các dung dịch đc chấp nhận như: dung dịch muối sinh

lý(NaCl 9%o)hoặc d.dịch Darron pha loãng muối Vi và 5%

Dextrose(glucose).tuyệt đối ko dùng các dung dịch dextrose, glucose đơn thuần.+ Số lượng dịch truyền: tính theo cân nặng của trẻ: 100ml/kg

+ t/độ truyền: trẻ nhỏ cần truyền 30ml/kg trong h đầu, 70ml/kg trong 5h sautổng lượg dịch lOOml/kg trong 6h

Trẻ lớn cần truyền 30ml/kg trog 30 phút đần, 70ml/kg trong 2,5h sau tổnglượng dịch l00ml/kg trong 3h

Cứ l-2h khám lại bn, nếu tình trạng mất nước ko tiến triển tốt thì truyềnnhanh hơn

+ Sau l-2h hoặc sau 3-4h ngay khi bn uống đc hãy cho uống oresol khòảng5ml/kg/h để cung cấp thêm kali và kiềm

+ Sau 6h(trẻ nhỏ), sau 3h (trẻ lớn) khi đã truyền hết lượng dịch, dựa vàophác đồ đánh giá lại truyền 1 lần nữa với số lượng và tốc độ như trên nếu bn cònmất nước nặng

- Đtrị rối loạn điện giải và rối loạn thăng bằng kiềm toan: nếu bn có tãngnatri máu hay giảm natri máu, hạ kali máu ,nhiễm toan chuyển hóa cần chẩnđoán và đtrị phù hợp

- T.hợp ko có khả năng truyền tĩnh mạch ngay trong 30 phút đầu thì phải

chọn cách bù dịch khác:

+ Bù dịch bằng ông thông dạ dày thường sử dụng khi ko thế truyền tĩnhmạch đc ngay hoặc trên đg chuyển bn tới chỗ có thể truyền tĩnh mạch số lượngdịch đưa vào qua ống thông dạ dày tàioảng 20ml/kg/h, nếu đưa dịch nhanh hơn

sẽ gây chướng bụng và nôn

+Bù dịch bằng đg uống: nếu ko đặt đc ống thông dạ dày hoặc ko thẻ truyềntĩnh mạch đc cần tiếp tục cho trẻ uống oresol 20ml/kg/h nếu trẻ có thể uốngđc.trẻ bị chướng bụng ko nến cho trẻ uống hoặc dùng ống thông dạ dày

*dinh dưỡng bệnh nhi:

- Ko bắt nhịn ăn, ko ăn kiêng, phải đảm bảo cung cấp dinh dưỡng cho bệnhnhi.khi bn ko có dhiệu mẩt nước thì tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ, ăn như thưcmg,nếu trẻ chán ăn có thể cho ăn nhiều bữa hơn ít nhất 6 bữa trong 1 ngày.cho uốngnước hoa quả tươi hoặc chuối nghiền để cung cấp kali cho trẻ.sử dụng thức ăntheo ô vuông thức ăn, thức ãn cần đc ngiền nhỏ nấu kỹ

- Nếu trẻ có dấu hiệu mất nước mất nước nặng, khi các d.hiệu mai nước đãgiảm, tiếp tục cho trẻ bú mẹ, cho ăn dần các thức ăn khác và dần trở lại chế độ

ăn binh thường càng sớm càng tôt

- Khi trẻ khỏi bệnh tiêu chảy, cho trẻ ăn thêm 1 bữa/ngày trong 2 tuần đe trẻlấy lại cân nhanh chóng

*Điều trị tiêu chảy theo nguyên nhân:

“Do virus: ko dùng ks, cẩn bồi phụ nước và điện giải, cho ăn uống đẩy đủ

bn sẽ tự khỏi,

- Do VK: dùng KS có thể làm ngắn thời gian của bệnh KS dùng ko đúngchỉ định sẽ làm tiêu chảy kéo dài KS chỉ đc chỉ định trong các trường hợp: lỵtrực khuẩn phân có máu mũi, tả nặng, lỵ amip, đơn bào Giardia

* Không dùng các thuốc chống nôn, cầm ỉa: thuốc phiện, Imodium thuộcchất giảm nhu động ruột, cộ nhiều tai biến khi sử đụng như liệt ruột, trướngbụng, ngộ độc, ko đc dùng để đtrị tiêu chảy cấp Các loại Kaolin,peciin,tannin íttác dụng thực sự trong đtrị tiêu chảy cấp, ko nên dùng cho trẻ

* Điều trị 1 số t/chứng khấc như sốt cao,co giật, chướng bụng

* Bổ xung kẽm và probiotics

Câu 18: Trình bày nội dung phòng bệnh tiêu chảy ở TE?

Phòng bệnh tiêu chảy cần tập trung nỗ lực vào 1 số biện pháp có hiệu quảcao, góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong do tiêu chảy có 7 biện pháp được xác định

là mục tiêu tuyên truyền:

+ Nuôi con bằng sữa mẹ:nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ 4-6 tháng đầu,cho ăn bổ xung sau 4-6 tháng

- Sữa mẹ đảm bảo vệ sinh, bú mệ giảm tỷ lệ mắc bệnh TC

- Sữa mẹ có chứa kháng thể và các chất kháng khuẩn, là thức ăn hoàn hảotrong 4-6 tháng đầu sau đẻ

- Sữa mẹ re tien ko tốn kém, ko bị dị ứng và ko dung nạp sữa

+ Cải thiện tập quán cho trẻ ấn sam (ăn bổ xung)

- Cho ăn sam sau4-ố tháng nếu mẹ đủ sữa

- Thức ăn bổ sung các chất dinh dưỡng, đạm đg mỡ theo ô vuông thức ăn

- Chế biến bảo quản thức ăn

H-sử dụng nguồn nước sạch và vệ sính ăn uống:

Cung cấp đủ nước sạch giúp vệ sinh đc tốt hon như: rửa tay, rửa thực phẩm,dụng cụ chứa thửc ăn sạch-đc sạch sẽ hơn.những việc làm này có thể ngăn chặn

đc sự lây lan các tác nhận gấy bệnh TC Giữ nguồn nước luôn đảm bảo vệ sinh

là vô cùng quan trọng, đặọ biệt nguồn nước uống và nước cho chế biến thức ăn.+ Rửa tay: rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi đi ngoài, thạy tã lót cho trẻ

và trước khi làm thức ăn cho trẻ, cho trẻ ăn có hiệu quả trong việc phòng lây lancác tác nhân gây bệnh TC

+ Sử dụng hố xí họp vệ sinh:mỗi gia đình cần có và sử dụng riêng 1 hố xí

đc giữ gìn sạch sc.sử đụng hố xí thích họp để có thể làm giảm nguy cơ của bệnh

TC với hiệu quả tương tự nhự cải thiện vệ sinh nguồn nc

+ Xử lý an toàn phân trẻ nhỏ: xử lý phân TE là 1 khâu q.trọng trong phòngngừa TC, cần giáo dục cho mọi người nhận thức đc sự nguy hiểm của phân TE

và tầm q/trọng của việc xử ỉý phân đúng cách.Sau khi trẻ đi ngoài, phải nhanhchóng hót phân đổ vào hố xí.những trô đủ lớn cho đi ngoài vào bô rồi đổ vào hố

xí và rủa bô sạch

+ Tiêm phòng sởi: TE mắc bệnh sởi hoặc sau khi khỏi sởi ừong vòng 4 tuần

dễ mắc TC, lỵ nặng, dễ bị tử vong tiêm vaccine sởi có thể phòng ngừa đc 25%

tử vong liên quan tới TC ở TE dưới 5 tuổi

Câu 19: Trình bày tr/chứng lâm sàng, cận lâm sàng và đtrị đau bụng, tắc ruột, lồng ruột, xoắn ruọt, viêm ruột thừa đo giun đũa ở TE?

* Tắc ruột do giun đũa:

+ Đau bụng từng cơn, nôn, có thể nôn ra giun, bí trung đại tiện Có thể ở 1

sỗ trẻ nhỏ <12 tháng, vẫn đại tiện đc nhiều lần đó là “ỉa lỏng giả hiệu” phânvàng lỏng ít, lẫn niêm mạc ruột,mỗi cơn đau thấy hiện tượng rắn bò quai ruộtgiãn, nghe bụng thấy có tiếng sôi bụng do nhu động ruột co bóp để thoát qua chỗtắc, nắn bụng thấy có búi giun như nắn vào bó đũa, đau Mặc dù đau bụng vàingày nhưng so với tắc ruột do n/nhân khác cùng 1 thời gian tới viện, trong tắcruột do giun thể trạng bệnh nhí tương đối khá hơn

+Cận lâm sàng: chụp bụng ko chuẩn bị(thẳng và nghiêng) thấy nhiều mức

nước mức hơi hình bặc thanh đi từ hố chậu phải đến dưới sườn trái

Điện giải đồ: đánh giá rối loạn điện gỉải(nếủ như bn có mất nước)

- Búi giun còn lỏng:cho uống thuốc tẩy giun

- Búi giun tản ra, cho uống tiếp paraffin và tiếp tục theo dõi

- Búi giun chặt lại, chắc hơn:mổ, mở ruột lấy giun

* Lồng ruột xoắn ruột do giun đũa; đây là biến chứng ít gặp, có biểu hiện

LS và CLS như tắc ruột, phải điều trị cấp cứu ngoại khoa

*Viêm ruột thừa do giun: gỉống như biểu hiện của viêm một thừa cấp xongđau bụng từng cơn trến nền tảng có đau liên tục ở hố chậu phải Bệnh nhi có vẻmặt nhiễm trùng, nôn nhiều điều trị: ngoại khoa cấp cứu

Câu 20: Trình bày triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị: giun chui ống mật, nhiễm trùng đường mật, ap xe gan do giun đũa ở TE?

+CLS: soi phân tìm trứng giun Siêu âm đg mật giúp cho chẩn đoán

+Điều trị: tẩy giun, để phòng ko cho giun còn ở trong lòng ruột chui lên,nên tẩy giun bằng Helmintox

* Nhiễm trùng đường mật:

+ LS: thường xảy ra sau nhiều đợt giun chui ống mật trước đó, lần này biểuhiện giun chui ống mật kéo dài nhiều ngày, cường độ đau có giảm hơn, nhưngkéo dài gần như liên tục, thỉnh thoảng có những cơn trội lên

- Hội chứng NT thể hiện rõ: bn sốt cao liên tục, có thể có những cơn sốt rétrun, da xanh tái, môi khô, lưỡi bẩn

- Nếu có viêm túi mật: biểu hiện lâm sàng t/chứng giun chui ống mật, kèmtheo t.chứng nhiễm trùng đg mật, sọt cao, da vàng nhẹ, đau nhiều ở hạ sườnphải

+ CLS: Soi phân tim trứng giun

Siêu âm gan mật: h/ảnh giun chui ống mật

CTM: số lượng BC tăng, BC trung tính tằng cao

+ Điều trị: -chống nhiễm trùng: KS đc lựa trọn trong nhiễm trùng đg mật là các KS có tác dụng với vì khuẩn gram âm và kỵ khí:

Metronidazol lỉểu 20-30mg/kg/24h truyền nhỏ giọt TM kết hợp với:

Gentamicin liều 5-7mg/kg/24h

Hoặc Cefobis liều 50 - 200mg/kg/24h, tiêm bắp hoặc tiêm TM chia 2-4 lần trong ngày kết họp với gentamicin

Một đợt KS đtrị 10 ngày, tẩy giun bằng Heimitox

- Dùng thuốc lợi mật tống giun ra ngoài: Magnesiumsunphat ngày uống 2-5 gan

- Bilocid viên nén 500mg TE uống từ 1/2đến 1 viên/lần, ngày dùng 3 lần

* Áp xe gan đo giun: viêm đg mật kéo dài có thể gây ra hiện tượng ứ mật,

hiện tượng ứ mật này tạo đkiện cho VK lan tỏa ngược dòng gây áp xe đg mật.+LS: apxe gan do giun thường x.hiện sau g.đoạn giun chui ống mật, nhiễmtrùng đg mật, bn có những biểu hiện:

- Sốt cao, rét run, sốt kéo dài, da xanh tái, nhiễm trùng rõ

- Thiếu máu, phù, SDD

- Đau bụng vùng hạ sườn phải, ấn rất đau vùng gan, gan to, rung gau (+), ấn kẽsườn (+); +CLS: -siêu âm gan mật: có giá trị chẩn đoán, p.hiện đc h.ảnh áp xe

- Chụp bụng ko chuẩn bị: thấy bóng gan to, cơ hoành bị đẩy ỉên cao

“XN máu: BC tăng cao, BC trung tính tăng cao, protit máu giảm

- Soi phân: trứng giun đũa

+ Đtrị:

- Đtrị ngoại khoa: mở ống mật, lấy hết dị vật, giun để mật và mủ có thểchảy qua cơ Oddi xuông tá tràng.ap xe đóng kén đặt kehr dẫn lưu ống mật chủ

- Đtrị KS ngay sau khí phẫu thuật, dùng KS chống VK gram âm

Câu 21: Trình bày triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng và đtrị thủng ruột, chảy máu đường mật, viêm tụy cấp do giun ở TE?

*Thủng ruột do giun đũa thường gặp ở trẻ SDD Có nhiều loại thủng ruột

thủng ruột tự bít ko gây viêm phúc mạc, thủng ruột gây viêm phúc mạc khu trú,thủng ruột viêm phúc mạc toản thể: nôn, sốt, mất nước, nhiễm trùng nhiễm độc,đau bụng, khám bụng thấy phản ứng thành bụng

- Chụp bụng: có thể thấy viêm phúc mạc, hình ảnh liềm hơi dưới cơ hoành

- Đtrị: ngoại khoa câp cửu

*Chảy máu đg mật:Giun chui lên ống mật gây nên hoại tử đg mật, chảymáu đg mật.tiên lượng iiặng tử vong cao nếu chẩn đoán muộn và đtrị ko thíchhợp

+LS: xuất hiện đau sau giun chui ống mật, nhiễm trùng đg mật

- Nôn ra máu, đi ngoài ra máu

- Rất đau hạ sườn phải

- Đật sonde dạ dày máu tươỉ đông thành thòi

+CLS: - Siêu sâm gan mật:giun nằm trong ống mật “nội soi dạ dày tá tràng:tìm vị trí chảy máu(chảy máu từ cơ Oddi vào tá tràng)

-CTM: HC giảm tùy mức độ thiếu máu, BC tăng, BC đa nhân trung tính tăng.+đtrị: ngoại khoa, KS chống VK gram âm, truyền máu khi thiếu máu nặng

*Vỉêm tụy cấp: giun đũá chui vào đg mật tụy gây biến chứng viêm tụy cấp.

+LS: khởi đầu như giun chui ống mật, sau đó x.hiện cơn đau bụng sườn lưng, đau dữ dội, bụng cứng,sốt, HA tụt, mạchnhanh vã mồ hôi

vùng-+CLS: xn máu CO Amylase máu cao

+Đtrị hồí sức nội khoa: chống shock, nhịn ăn, nuôi dưỡng tĩnh mạch

Câu 22: Trình bày triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng và đtrị: sán lá ruột, sail lá gan, sán lá phổi và cách phòng nhiễm giun sán, các biến chứng do giun sán ở TE?

*Sán lá ruột: trẻ bị đau bụng tiêu chảy cổ chướng, phù.

XN: soi tìm trứng giun đũa trong phân

Đtrị; Praziquelten 75mg/kg/24h chia 3 lần uống điều trị trong 1 ngày

*Sán lá gan: làm cho bn đau bụng, vàng da, gan to, có từng đợt viêm đg

mật, viêm túi mật và sỏi mật

CLS: Siêu âm gan mật, soi dịch tá tràng và phân tìm trứng sán

Đtrị: Praziquelten 75mg/kg/24h chia 3 lần uống điều trị trong 1 ngày

Sán lá phổi: sán lá phổi kích thích gây viêm phế quản bn ho khặc máu,

đáu ngực giống bệnh cảnh lao phôi

CLS: Xquang: có hình ảnh thâm nhiễm phổi XN đờm, phân để tìm trứng

ELISA

+Đtrị: Praziquantel, bithionol, Có thể dùng triclabendazole cũng có tácdụng tốt với sán lá phổi

* Phòng bệnh giun sán và các biến chứng đo giun sán:

- Tại tuyến y tế cơ sở:

- Phát hiện kịp thời các tchứng LS có nghi ngờ các biến chứng do giunsán, gửi đi bệnh viện để chẩn đoán và đtrị

- Tuyên truyền cho cộng đồng đảm bảo vệ sinh môi trường ko để trứnggiun, sán thải ra ngoài môi trường băng cách xử lý phân hợp vệ sinh, ko dùngphân tươi bón cây, rau, sử dụng nước sạch

- Điều trị cho người có giun, tẩy giun định kỳ 6 tháng 1 lần

- Tư vấn cho mọi người vệ sinh ăn uống, ăn thịt, tôm, cua, cá, cây thủy sinh nấu chín, rửa tay trước khi ăn

- Khuyên mọi người tránh đi đất, nhất là nơi lưu hành giun móc

- Tại bệnh viện: chẩn đoán và đtrị kịp thời các biển chứng do giun sán

- Điểu trị bệnh nhi nhiễm giun sán

- Tư vấn cho bà mẹ cách phòng chống bệnh, giun sán trước khỉ trẻ ra viện

Câu 23: Hãy chứng minh những lợi ích của sữa mẹ qua sữa rion, sữa ổn định với các thành phần: protein, lipid) lactose, vitamin,

*Sữa non:: là sữa đc bài tiết ra trong vài ngày đau sau đẻ, sữa có máu

vàng nhạt sánh đặc Sữa non cho nhiều năng lượng, hàm lượng proteincao:2,2-5,8g/l00ml và vitaminA cao gấp 5-10 lần sữa thường, đồng thời lại

có nhiều chất kháng khuẩn tăng cường miễn dịch cho trẻ

Sữa non có tác dụng xổ nhẹ giúp cho việc tống phân xu nhanh, ngăn chặnvàng da Sữa non tiết ra tuy ít nhưng chất lượng cao thỏa mãn nhu cầu của trẻmới đẻ

Sau giai đoạn sữa non, sữa mẹ chuyển thành sữa ổn định

+/Protein: hàm lượng protein trong sữa mẹ thấp hơn trong sữa bò nhưngchất lượng tốt hơn hẳn

-Sữa mẹ có đủ acid amin cần thiết và tỷ lệ cân đối (lysin, tyrosin, tryptophan,phenylalanine,rnethiöiiinvisaloxinloxm,valinthreonin)

-“Thành phần chủ yếu của protein trong sữa mẹ là lactanbumin (là loạiprotein hòa tan), khi S vào tới dạ dày dưới tác dụng của dịch tiêu hóa sẽ kết tủa

thành những phân tử có kích thước nhỏ chừng 30µm nên dễ tiêu hóa hon, trái lạiprotein trong sữa bò chủ yếu là casein khi vào tới dạ dày sẽ kết tủa thành thể tíchlớn chừng 102nm nên khó tiêu hóa.

- Lượng casein thừa trong sữa bò ko đc hấp thu sẽ ứ đọng ở ruột làm pháttriển tạp khuẩn lên men thối gây rối loạn tiêu hóa

- Khi qua dạ dày 25% protit của sữa mẹ đã đc hấp thu vào máu qua niêmmạc dạ dày

- Lipit: sữa mẹ có nhiều axit béo cần thiết như axit linoleic, linoleic (chiếm50%) cần thiết cho sự phát frien của não, mắt và sự bền vũng của các mạch máu

của trẻ, còn lipit trong sữa bò chủ yếu là axits béo no(73%) nên lipit của sữa mẹ

dễ hấp thu hơn

Lipit của sữa mẹ dễ tiêu hóa hem vì có men lipase có tác dụng mạnh nhấttrong môi trường kiềm hay trung tính, sữa mẹ hòa với 10-20% nước bọt khi vàotới dạ dày có Ph=7,2 thi 30% lipit của sữa mẹ đã đc tiêu hóa ngay tại dạ dày, cc̣nlipit của sữa ḅ chỉ đc tiêu hóa ở ruột dưới tác dụng của men lipase của tụy

Sữa mẹ có tỷ lệ cholesteron cần thiết cho sự cấu tạo màng trong tế bào caohon sữa bò

+) Lactose: hàm lượng đg ừong sữa mẹ cao hơn sữa bò,là cung cấp thêmnguồn năng lượng Một số lactose vào ruột chuyển thành acit lactic giúp cho sựhấp thu calci và các muối khoáng, thành phần chủ yếu của giuxit trong sữa mẹ là

đg ß lactoza là môi trường tốt cho vi khuẩn Bifidus (là vi khuẩn Gram(+), kị khí

có tác dụng ngăn cản các vi khuẩn gây bệnh ở ruột phát triển) còn đg trong sữa

bò chủ yếu là đg a lactoza là môi trường tốt cho vi khuẩn gram(-) phát triển nêntrẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa

+) Vitamin: sữa mẹ có nhiều có nhiều vit A hơn sữa bỏ, trẻ bú mẹ đề phòng

đc bệnh khô mắt do thiểu vitA

Câu 24: Hãy chứng minh những lợi ích của sữa mẹ qua sữa ổn định với các thành phần: muối khoáng, các chất khoáng khuẩn và những lợi điểm khác.

+) Muối khoáng: Calci trong sữa mẹ tuy ít hơn trong sữa bò nhưng tỉ lệ hấpthu tốt hơn Hàm lượng phosphor trong sữa bò quá cao làm kiềm hóa môi trường

ở ruột làm cho phần lớn canxi bị kết tủa, ko hấp thu đc các yếu tố vi lượng như:sắt, đồng, coban trong sữa mẹ nhiều hơn trong sữa bò Vì vậy trẻ ăn sữa mẹ ít bịcòi xương và thiếu máu hơn ăn sữa bò

+) Các chất khoáng khuẩn:

- Các globulin miễn dịch: một số kháng thể của người mẹ truyền qua nhauthai đến bào thai đã giúp cho trẻ mới đẻ, có sức đề kháng và miễn dịch 1 sốbệnh, đặc biệt là trong 4-6 tháng đầu trẻ ko mắc 1 số bệnh như sởi, cúm, ho

- IgA tiết có nhiều trong sữa non (ngày đầu 17mg/ml, ngày thứ 4:4, lmg/ml,sữa thường l,8mg/ml)

- IgG và IgM cũng hiện diện trong sữa non nhưng hàm lượng thấp hơn

- Lactofenin: là 1 protein gắn sắt có tác dụng kim khuẩn, ko cho vi khuẩncần sắt phát triển

- Lysozym: là 1 enzym trong sữa mẹ có tác dụng diệt khuẩn

- Tế bào miễn dịch: trong sữa mẹ có TB lympho sản xuất IgA tiết vàInterferon, có tác dụng ức chế hoạt động của 1 số loại virus Ngoài ra trong sữa

mẹ còn có đại thực bào có khả năng thực bào và bài tiết Lysozym, Lactoferin đạithực bào có khả năng thực bào Candida và vi khuẩn, đặc biệt Ịà vi khuẩn gram(Clostridium, klebsiella), những vk này có thể là nguyên nhân gây viêm ruột

hoại tử ở ữẻ sợ sinh.

- Yếu tố kích thích sự phát triển của VK Lactobacillus bifidus:

- Lactose: 1 số lactose vào ruột chuyển thành acid lactic, tạo môi trườngcho VK bifidus p.triển lấn át YK gây bệnh như e.coli

- Yếu tố bifidus: là 1 carbonhydrat có chứa nitrogen cần cho VKLactobacillus bifidus, ngăn cản VK gây bệnh phát triển

- Sữa mẹ vô khuẩn: sạch sẽ, trẻ bú trực tiếp đc ngay,VK ko có điều kiệnp.triển nên trẻ ít bị tiêu chày

- Do đặc tính khág khuẩn của sữa mẹ nên tỉ lệ mắc bệnh và tử vong ở trẻ bú

mẹ thấp hơn trẻ nuôi nhân tạo

+) Các lợi điểm khác:

- Sữa mẹ có t/d chống dị ứng: trẻ bú mẹ thường ko bị dị ứng, eczema như 1

số trẻ ăn sữa bò vì IgA tiết và đại thực bào có khả năng chống dị ứng

- Nuôi con bằng sữa mẹ làm gắn bó tình cảm mẹ con: giúp bà mẹ và trẻhình thành môi quan hệ gần gũi, yêu thương, trẻ ít quấy khóc, trí tuệ p.triểnthông minh hơn ăn sữa bò

- Nuôn con bằng sữa mẹ có t.d bảo vệ sức khỏe bà mẹ: giúp bả mẹ chậmmang thai cho trẻ bú ngay sau đẻ có t.d co hồi tử cung tốt, giúp cho việc cầmmáu, phòng chống thiếu máu

- Giảm nguy cơ ung thư vú và tử cung ở bà mẹ

- Chi phí ít hơn trẻ nuôi nhân tạo: nuôi con bằng sữa mẹ rất thuận lợi, kocần phải đun nấu, dụng cụ pha chế, ít tốn kém, tiết kiệm cho người mẹ về kinh tế

và thời gian

Câu 25: Trình bày 1 số thức ăn bổ sung cho trẻ theo ô vuông thức ăn?

Hiện nay tổ chức quốc tế nghiên cứu về dinh dưỡng đã thống nhất các loạithức ăn bổ sung cho trẻ đc biểu thị bằng ô vuông thức ăn:

- Sữa mẹ.

- Thức ăn cơ bản: gạo, mì, ngô, khoai, sắn

“ Protit: động vật:thịt, cá, trứng, tôm thực vật: đạu, đỗ

- Vitamin và muối khoáng: rau, hoa quả.

- Năng lượng: dầu, mỡ, bơ, đường

+) Thức ăn cơ bản: gồm ngũ cốc và khoai củ, thức ăn này cung Cấp nhiệtlượng chính trong khẩu phần ăn và chất đường từ tinh bột ở nước ta thườngdùng gạo, mì, ngô, khoái, sắn và đc chế biến thành bột sử dụng cho TE

+/Thức ăn cung cấp protein: protein động vật có giá trị dinh dưỡng cao, trẻhấp thu tốt như

Trứng sữa thịt cá trong các loại sữa, sữa mẹ là tốt nhất rồi đến sữa bò; sữa

dê, sữa đậu nành Trứng là nguồn cung cấp dinh dưỡng rất tốt cho trẻ em Cácloại thịt lọn, bò đều có thể cho trẻ ăn đc, ko nhất thiết phải cho trẻ ăn toàn thịtnạc, nên s.dụng cả nạc lẫn mỡ, ngoài ra nên tận dụng nguồn protein từ cá tôm,cua ếch cho trẻ ăn nhất là ở vùng nông thôn

- Protein động vật thường đắt tiền, nên cho trẻ ăn thêm đậu đỗ như đậunành,đậu xanh,đậu đen, đậu trắng trong các loại đậu thì đậu nành có hàm lượngprotein và lipit cao nhất, đậu nành có thể chế biến dưới dạng sữa, bột đậu nành,