Giáo án Ngữ văn 8 bài 15: Đập đá ở Côn Lôn

Tiết 58 VB: ĐẬP ĐÁ CÔN LÔN Phan Châu Trinh -I.MỤC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Thấy được đóng góp của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinh cho nền văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX.. - Cảm nhận được vẻ

Tiết 58 VB: ĐẬP ĐÁ CÔN LÔN

Phan Châu Trinh

-I.MỤC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Thấy được đóng góp của nhà chí sĩ cách mạng Phan Châu Trinh cho nền văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX

- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng người chí sĩ yêu nước được khắc hoạ bằng bút pháp nghệ thuật lãng mạn, giọng điệu hào hùng trong một tác phẩm tiêu biểu của Phan Châu Trinh

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Sự mở rộng kiến thức về văn học cách mạng đầu thế kỉ XX

- Chí khí lẫm liệt, phong thái đàng hoàng của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh

- Cảm hứng hào hùng, lãng mạn được thể hiện trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Đọc – hiểu văn bản thơ yêu nước viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật

- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ

- Cảm nhận được giọng điệu, hình ảnh trong bài thơ

3 Tớch hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chớ Minh:

Liờn hệ với bản lĩnh người chiến sĩ cỏch mạng Hồ Chớ Minh trong thời gian bị tự

đày trong nhà tự của Tưởng Giới Thạch

III.CHUẨN BỊ:

1 Giỏo viờn:

- Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn

- Cỏc tài liệu liờn quan khỏc

2 Học sinh:

- Chuẩn bị bài theo sgk

IV.CÁC BƯỚC LấN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà của học sinh

3.Bài mới:

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung

GV: Hớng dẫn giọng đọc:

GV: Đọc mẫu- Gọi học sinh đọc – nhận xét

I/- Tỡm hiểu chung:

1- Đọc:

GV gọi hs đọc chú thích () sgk và giới thiệu vài nét

về Phan Châu Trinh

(H) Nªu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ t¸c gi¶?

Phan Ch©u Trinh (1872-1926) thôn Tây Hồ, xã Tam

phước, Tam Kỳ, Quảng Nam Ông đề xướng phong

trào dân chủ Hoạt động của ông đa dạng, phong phú

sôi nổi ở trong nước.Thơ văn trữ tình thấm tinh thần

yêu nước

( Chiếu slide 1)

(H) Ông có những tác phẩm chính nào?

Tây Hồ thi tập, Tỉnh quốc hồn ca, Xăng-tê thi tập

( các tập thơ), Giai nhân kì ngộ (truyện thơ dịch)

(Chiếu slide 2)

(H) Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

- Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn sáng tác khi bị bắt đày

ra Côn Đảo

( Chiếu slide 3 -> 9) và kết hợp giải thích).

( H) Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Thất ngôn bát cú Đường luật

(H) Nªu phương thức biểu đạt bài thơ?

2.Chó thÝch:

a T¸c gi¶:

Phan Ch©u Trinh (1872-1926) thôn Tây Hồ, xã Tam phước, Tam Kỳ, Quảng Nam

b Sự nghiệp sáng tác:

(SGK)

c Hoàn cảnh sáng tác bài thơ:

- Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn

sáng tác khi bị bắt đày ra Côn Đảo

d Thể thơ:

Bài thơ được sáng tác theo thể thơ thất ngôn bát cú

Biểu cảm kết hợp với tự sự

(H) Em hãy cho biết bố cục bài thơ? nêu nội dung

chính của mỗi phần?

Bốn câu đầu: Công việc đËp đá.

Bốn câu cuối: Cảm nghĩ từ việc đập đá.

Đường luật

e- Phương thức biểu đạt:

Biểu cảm kết hợp với tự sự

3- Bố cục:

Bốn câu đầu: Công việc đËp

đá

Bốn câu cuối: Cảm nghĩ từ

việc đập đá

GV: Gọi hs đọc 4 câu thơ đầu

Chú ý vào câu đầu:

(H) Theo em tại sao tác giả không chọn từ:

tại

Đứng ở đất Côn Lôn

trên

mà chọn từ “ đứng giữa”?

=> Khắc họa tư thế sừng sững hiên ngang của người

tù cách mạng

(H) Tư cách làm trai đó đã làm sáng lên phẩm chất

II/- T×m hiÓu v¨n b¶n:

1- Bốn câu thơ đầu:

Câu 1: Quan niệm sống của

người anh hùng giữa biển khơi với tư thế của 1 con người làm chủ

- Tư thế hiên ngang không sợ

nào của người tù trong bài thơ này?

Đó là lòng kiêu hãnh, là ý chí khẳng định mình, là

khát vọng hành động mãnh liệt

GV giải thích cho hs quan niệm nhân

sinh truyền thống “làm trai”

“ Làm trai cho đáng nên trai

Xuống đông, đông tĩnh, lên đoài, đoài tan”

( ca dao)

Chí làm trai dặm nghìn da ngựa

Gieo thái sơn nhẹ tựa hồng mao

( Chinh phụ ngâm)

Làm trai đứng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông

( Nguyễn Công Trứ)

Đã sinh làm trai phải khác đời

( Phan Bội Châu)

(H) Hai câu thơ mở đầu cho ta biết điều gì?

- Miêu tả bối cảnh đồng thời tạo dựng tư thế của con

người giữa đất trời Côn Đảo

nguy nan, vẻ đẹp hùng tráng

Chú ý vào hai câu thơ tiếp:

Xách búa đánh tan năm bảy đống,

Ra tay đập bể mấy trăm hòn

(H) Em hình dung công việc đập đá của người tù ở

Côn Đảo là công vỉệc như thế nào?

- Miêu tả thực công việc lao động nặng nhọc của

người tù khổ sai, dùng búa để khai thác đá ở những

hòn núi ngoài Côn Đảo

(H) Chú ý vào các từ: “ xách búa, đánh tan, ra tay,

đập bể” thuộc từ loại gì?

Động từ “ mạnh”

Phép đối:

Xách búa/ đánh tan/ năm bảy đống,

Ra tay / đập bể / mấy trăm hòn

(H) Qua công việc đó tác giả khắc họa người tù với

tầm vóc như thế nào?

- Tầm vóc khổng lồ của người anh hùng với những

hành động phi thường

(H) Nét bút khoa trương cho em cảm nhận điều gì về

sức mạnh của con người nơi đây?

Khí thế hiên ngang hành động quả quyết mạnh mẽ

Câu 3-4:

+ Công việc đập đá: nặng nhọc, khối lượng lớn

+ Từ ngữ: Dùng nhiều động

từ mạnh

+ Phép đối

- Tầm vóc khổng lồ của người anh hùng với những hành động phi thường

phi thường xách búa, ra tay sức mạnh ghê gớm gần

như thần kỳ làm lở núi non, đánh tan năm,bảy

đống, đập bể mấy trăm hòn.

Chiếu slide 11

(H) Bốn câu thơ đầu có hai lớp nghĩa hai lớp nghĩa

đó là gì?

- Miêu tả công việc đập đá

- Khắc họa con người cách mạng với khí thế hiên

ngang, lẫm liệt, sừng sững giữa trời

(H) Em có nhận xét gì khẩu khí của tác giả qua bốn

câu thơ đầu?

- Giọng thơ thể hiện khẩu khí ngang tàng, ngạo nghễ

của con người dám coi thường mọi thử thách

- Miêu tả công việc đËp đá

- Khắc họa con người cách mạng với khí thế hiên ngang, lẫm liệt, sừng sững giữa trời

- Giọng thơ thể hiện khẩu khí ngang tàng, ngạo nghễ của con người dám coi thường mọi thử thách

2- Bốn câu thơ cuối

GV: Gọi hs đọc 4 câu thơ cuối.

GV: Chú ý vào 2 câu thơ:

“Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,

Mưa nắng càng bền dạ săt son”

Việc lao động khổ sai ở Côn Lôn đã gợi lên ở người

tù yêu nước những cảm nghĩ sâu sắc về bản thân

(H) Qua chú thích 4 và 5 sgk, em hiểu gì về con

người CM trong bài thơ?

- Tự thấy mình có tấm thân dạn dày, phong trần qua

nhiều thử thách

- Tự thấy mình có tinh thần cứng cỏi, trung kiên,

không sờn lòng, đổi chí trước mọi gian lao thử thách

=>Con người phong trần cứng cỏi, trung kiên, không

sờn lòng, đổi ý

GV: Một lần nữa tác giả lại sử dụng phép đối trong

cặp câu 5-6 ( kết hợp ghi lên bảng phụ)

(H) Phép đối trong cặp câu này có tác dụng gì?

Làm rõ sức chịu đựng mãnh liệt cả về thể xác lẫn

tinh thần trước thử thách nguy nan

(H) Từ đó toát lên phẩm chất cao quý nào của người

tù yêu nước?

Câu 5-6:

=>Con người phong trần cứng cỏi, trung kiên, không sờn lòng, đổi ý

- Bất khuất trước gian nguy.

- Trung thành với lý tưởng yêu nước

Liên hệ với Bác Hồ khi ở nhà tù của Tưởng Giới

Thạch ở Trung Quốc ( Cũng chịu bao khó khăn gian

lao vất vả, bệnh tật, chứng kiến bao cảnh chết

chóc Cũng bị mua chuộc Song Người vẫn kiên

định với con đường mình đã chọn

GV: Theo dõi cặp câu kết của bài thơ, cho biết:

(H) Hai câu thơ: Những kẻ vá trời khi lỡ bước,

Gian nan chi kể việc con con Nói

về việc gì?

Những người có gan làm việc lớn, khi phải chịu cảnh

tù đày chỉ là việc nhỏ, không có gì đáng nói

(H) Tự thấy mình là kẻ vá trời lỡ bước, điều đó cho

thấy con người ở đây nghĩ gì về bản thân mình?

Tự hào, kiêu hãnh về công việc to lớn mà mình theo

đuổi

Xem thường việc tù đày

GV: Lời thơ có cấu trúc đối lập: Một bên là những

kẻ vá trời (việc lớn) với một bên là việc con con

(việc nhỏ mọn)

Một lần nữ nó khẳng định lí tưởng yêu nước lớn lao

- Bất khuất trước gian nguy

- Trung thành với lý tưởng yêu nước

mới là điều quan trọng nhất.

(H) Từ đú, phẩm chất tinh thần cao quý nào của

người tự được bộc lộ?

- Tin tưởng mónh liệt ở sự nghiệp yờu nước của

mỡnh

- Coi khinh gian lao, tự đày

(H) Em cú nhận xột gỡ về nghệ thuật trong 2 cặp thơ

5-6 và

7-8 Nờu ý nghĩa của nghệ thuật ấy?

- Nghệ thuật đối lập: Đối lập giữa thử thỏch gian nan

(thỏng ngày mưa nắng) với sức chịu đựng dẻo dai,

bền bỉ (thõn sành sỏi)và ý chớ chiến đấu sắt son của

người chiến sĩ CM (càng bền dạ sắt son)

Cặp cõu 7-8 là sự đối lập giữa chớ lớn của những

người cú mưu đồ sự nghiệp cứu nước với những thử

thỏch phải gỏnh chịu được xem như việc con con

Câu 7-8:

- Tin tưởng mónh liệt ở sự nghiệp yờu nước của mỡnh

- Coi khinh gian lao, tự đày

- Nghệ thuật đối lập: đối lập giữa chớ lớn của những người

cú mưu đồ sự nghiệp cứu nước với những thử thỏch phải gỏnh chịu được xem như việc con con

(H) Khỏi quạt lại cỏc biện phỏp nghệ thuật mà tỏc giả

sử dụng trong bài?

- Giọng điệu hào hựng, ngang tàng

III/- Tổng kết:

1/ Nghệ thuật:

- Giọng điệu hào hựng, ngang tàng

- Bút pháp lãng mạn khoa trương.

- Nghệ thuật ẩn dụ, hình ảnh thơ đa nghĩa

(H) Khái quát lại nội dung của bài thơ?

Hình ảnh đẹp lẫm liệt, ngang tàng của người anh

hùng cứu nước,dù gặp khó khăn, gian nan cũng

không sờn lòng đổi chí

GV cho hs đọc lại bài thơ

Đọc ghi nhớ

- Bài thơ là hình ảnh cao đẹp của người yêu nước

trong gian nan vẫn hiên ngang bền gan vững chí

- Nhân cách cứng cõi của nhà yêu nước Phan Châu

Trinh

- Giọng điệu hùng tráng của thể thơ TNBC trong lối

thơ tỏ chí của các nhà thơ yêu nước VN

Chiếu slide 12

Cho hs trả lời song câu hỏi đó và tiếp tục chiếu

Slide 13

Về việc so sánh 2 bài thơ “ Vào nhà ngục Quảng

Đông cảm tác” và bài “ Đập đá ở Côn Lôn”?

- Bút pháp lãng mạn khoa trương

- Nghệ thuật ẩn dụ, hình ảnh thơ đa nghĩa

2/ Nội dung:

* Ghi nhí: SGK

IV LuyÖn tËp.

4 Củng cố, dặn dò:

1 Củng cố:

Nắm được nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

2 Dặn dò:

Học thuộc lòng bài thơ, hiểu được phí phách hiên ngang của người tù CM

*ĐIỀU CHỈNH RÚT KINH NGHIỆM:

………

………